Savunma Sanayi TR | Sözlük | Kashtan Nedir? Rusya'nın Top ve Füzeli Gemi Yakın Savunma Sisteminin (Kortik) Özellikleri

Kashtan Nedir? Rusya'nın Top ve Füzeli Gemi Yakın Savunma Sisteminin (Kortik) Özellikleri

Kashtan (Kortik), Rusya'nın topla füzeyi birleştiren gemi yakın savunma sistemidir: füze 8-10 km, top yaklaşık 4 km menzilli. Özellikleri ve Türkiye durumu.

Kashtan (Kortik), Rusya'nın topla füzeyi birleştiren gemi yakın savunma sistemidir: füze 8-10 km, top yaklaşık 4 km menzilli. Özellikleri ve Türkiye durumu.

Kashtan Nedir? Rusya'nın Top ve Füzeli Gemi Yakın Savunma Sisteminin (Kortik) Özellikleri
KAYNAK: Zeki Ersin Yıldırım

Kashtan, Rusya'nın gemilerini son anda yaklaşan füzelerden, uçaklardan ve küçük teknelerden korumak için geliştirdiği bir top ve füze kompleksidir. Rus donanması sisteme Kortik der; Kashtan ise ihracat adıdır ve NATO kayıtlarında CADS-N-1 olarak geçer. Tek bir muharebe modülü, altı namlulu iki adet 30 mm'lik topla iki dörtlü füze fırlatıcısını aynı gövdede toplar. Amerikan Phalanx gibi yalnızca mermi atan sistemlerden bu yönüyle ayrılır.

Metindeki bilgiler 20 Kasım 2026'ya kadar yayımlanan ansiklopedik derlemelere, üretici ve ihracat kuruluşlarının broşür özetlerine, savunma basınına ve Rusça kaynaklara dayanıyor. KBP'nin ve Tulamashzavod'un kendi teknik sayfalarına bu çalışmada doğrudan ulaşılamadı; bu yüzden birçok rakam kaynaklar arasında farklı çıkıyor ve farklar yerinde gösterildi.

Gün doğarken bir savaş gemisinin güvertesinde, yan yana iki altı namlulu top ve üstünde füze kutuları bulunan gri bir dönen kuleyi gösteren temsili illüstrasyon
Temsili görsel (yapay zeka ile üretilmiştir). Belirli bir sistemi birebir göstermez.

Veri notu: Kashtan için üreticinin yayımladığı tek ve güncel bir teknik föy bulunamadı. Menzil, ağırlık, füze sayısı ve atış hızı değerleri Wikipedia, Army Recognition, weaponsystems.net ve Kashtan-M'nin ihracat broşürünü yansıtan bir yayın arasında dağılıyor; çelişen yerler tablolarda ve metinde ayrıca belirtildi.

Kashtan Nedir?

Kashtan, Tula'daki KBP Alet Tasarım Bürosunun geliştirdiği ve 1989'da hizmete giren gemi savunma kompleksidir. Sistem, iki adet altı namlulu 30 mm'lik topla füze fırlatıcılarını tek muharebe modülünde birleştirir; füze daha uzaktaki, top ise en yakındaki tehdide karşı kullanılır. Rusya'da adı Kortik'tir, Kashtan ihracat adıdır.

İngilizce yayınlarda bu tür silahlara CIWS, yani "close-in weapon system" denir; Türkçesi yakın savunma silah sistemidir. Kashtan'ı sınıfının çoğundan ayıran şey, aynı komplekste hem top hem füze bulunmasıdır. Phalanx, Goalkeeper ya da AK-630 gibi sistemler yalnızca mermi atar; füzeli yakın savunma ise ayrı bir silah sınıfı olarak düşünülür.

Komplekste ortak bir komuta modülü ile bir ila altı arasında değişen sayıda muharebe modülü bulunur. Komuta modülü gökyüzünü ve denizi tarar, hedefleri modüllere dağıtır; her muharebe modülü kendi radarı ve optik sensörüyle hedefe kilitlenip ateş eder. Parçaların ayrıntısı 11. bölümde, nasıl çalıştığı 24. bölümde anlatılıyor.

Sovyet kayıt numarası olarak 3M87 anılır; füzenin NATO adı SA-N-11 Grison'dur. Kompleksin topu AK-630'daki AO-18 ailesinden gelir, füzesi ise karadaki Tunguska sisteminin 9M311 ailesine dayanır. Bu iki ilişki AK-630 ve Tunguska yazılarında da geçer; burada yalnızca Kashtan'a özgü kısım ele alınıyor.

Kashtan Ne İşe Yarar?

Kashtan'ın işi, geminin çevresindeki en yakın savunma halkasını kurmaktır. Alçaktan yaklaşan gemisavar füzesini, uçağı, helikopteri ve küçük yüzey hedeflerini durdurmaya çalışır. Üretici anlatımları sistemin yalnızca gemilere değil, kıyıdaki sabit tesislere de uyarlanabildiğini söylüyor; ancak böyle bir kurulum bulunduğuna dair kaynak yok.

Wikipedia, kompleksin radar önleyici füzelere ve güdümlü bombalara karşı da kullanıldığını yazıyor.

Bir savaş gemisinde savunma halka halka kurulur: büyük füzeler uzak mesafeyi, orta menzilli sistemler ara mesafeyi, top ve küçük füzeler ise son mesafeyi tutar. Kashtan bu dizinin en içindeki halkaya oturur. Tek başına bir filoyu ya da bir limanı korumaz; geminin hemen çevresindeki birkaç kilometrelik alanda çalışır. Korunan alanın sınırları 22. bölümde ele alınıyor.

Küçük yüzey hedeflere ve kıyıdaki küçük hedeflere karşı da kullanılabildiği, Kashtan-M'nin ihracat broşürü özetinde sayılıyor. Bu ikincil bir görevdir; kaynakların çoğu sistemi önce hava savunma silahı olarak tanıtıyor.

Kashtan Hangi Ülkenin?

Kashtan, Sovyetler Birliği'nde tasarlanmış ve bugün Rusya Federasyonu'na ait bir sistemdir. Tasarımı Tula'daki KBP yapmıştır; baş tasarımcı olarak Arkadi Şipunov anılır. Seri üretimi Tulamashzavod'a, ateş kontrol radarları ise RATEP adlı kuruluşa bağlanıyor. Başka bir ülkenin yerli üretim hattı bulunduğuna dair kaynak yok.

Kompleksin geliştirmesi 1970'lerin sonunda başladı ve Sovyet dönemi boyunca sürdü; sistem 1989'da, SSCB'nin dağılmasından iki yıl önce hizmete alındı. Kaynaklar sisteme "SSCB/Rusya menşeli" diyor ve Sovyetler Birliği'ni eski kullanıcı olarak listeliyor.

Tula, Rusya'nın tarihî silah sanayii kentidir; KBP de Tulamashzavod da burada bulunur ve AK-630'un top ailesi aynı yerden çıkmıştır. İhracat sürümü Rosoboronexport kataloğunda Kashtan-M adıyla yer alıyor.

Rusya dışındaki kullanıcılar ve bunların durumu 16. bölümde, üreticilerin ayrıntısı ise 28. bölümde yer alıyor.

Kashtan Özellikleri Nelerdir?

Kashtan'ın belirleyici özellikleri şunlardır: her modülde iki adet 30×165 mm'lik altı namlulu AO-18K top, yaklaşık 9.000-10.000 mermi/dk birleşik atış hızı, 0,5-4 km'lik top menzili, 1,5-8 km'lik füze menzili ve 6-8 saniyelik tepki süresi. Geliştirilmiş Kashtan-M'de füze menzili 10 km'ye uzar.

Bir savaş gemisindeki ikiz top ve füze kulesinde dönen iki namlu demetinin yanında dört mühürlü kare füze tüpünü gösteren temsili illüstrasyon
Temsili görsel (yapay zeka ile üretilmiştir). Belirli bir sistemi birebir göstermez.

Tablodaki değerler birden çok ikincil kaynaktan derlendi ve her satırın sağında farklı yayınların ayrıştığı noktalar işaretlendi. Hiçbiri bağımsız bir ölçüm değildir; çoğu üretici ya da Rus kaynaklı derlemelere dayanır.

ÖzellikKashtan (Kortik)Kashtan-MKaynak notu
Muharebe modülü sayısı1-61-4 (broşür özeti)Gemi boyutuna göre; kaynaklar farklı
Toplar2 × AO-18K2 × AO-18KDAltı namlulu, 30×165 mm
Birleşik atış hızı9.000-10.000 mermi/dk10.000 mermi/dkTop başına 4.500-5.000
Top menzili0,5-4 km0,5-4 km veya 0,3-5 kmKashtan-M için kaynaklar ayrışıyor
Füze menzili1,5-8 km1,5-10 kmBir kaynak alt sınırı 1 km veriyor
Füze irtifası5 m-3,5 km2 m-6 kmWikipedia, Rusça Wikipedia, broşür
Hazır füze (modül başına)88Dörtlü iki fırlatıcı
Top mühimmatı (modül başına)1.000 mermi1.000 mermiTop başına 500; bağlantısız besleme
Tepki süresi6-8 sn5-7 snBir kaynak 3-6 sn diyor
Vurma olasılığı0,94-0,99açıklanmadıÜretici ve Rus kaynak iddiası

Bu rakamlardan hangisinin hangi menzile karşılık geldiği 14. bölümde, ağırlığın neden kaynağa göre değiştiği 18. bölümde anlatılıyor.

Kashtan'ın Avantajları Nelerdir?

Kashtan'ın başlıca üstünlüğü, aynı kompleksin içinde iki farklı mesafe için iki ayrı silah taşımasıdır: füze birkaç kilometre uzakta hedefe gider, top ise füzenin ulaşamadığı yakın mesafede devreye girer. Sistem baştan sona otomatik çalışabilir; hedef tespitinden atışa kadar insan müdahalesi şart değildir.

İkinci avantaj modüler yapıdır. Gemi büyüklüğüne göre bir ila altı muharebe modülü kurulabiliyor; Army Recognition kompleksin 400 tonluk, Tulamashzavod'un 2016 tarihli bir tanıtımı ise 500 tonluk gemilerden itibaren kurulabildiğini yazıyor. Aynı komuta modülü birden çok muharebe modülüne hedef dağıtabilir; her modülün ayrı bir radarı vardır.

Üçüncüsü, yüksek atış hızıdır. İki topun birleşik atışı kısa bir seride yoğun bir mermi perdesi oluşturur. Üretici ve Rus kaynaklı derlemeler, kompleksin gemisavar füzelere karşı vurma olasılığını 0,94 ile 0,99 arasında gösteriyor; bu oran üretici iddiasıdır ve bağımsız bir testle doğrulanmış değildir.

Dördüncü olarak, sensörler radar ve elektro-optik kanalı birlikte kullanır. ihracat broşürü özeti, Kashtan-M için radar, yalnızca optik ya da ikisinin birlikte seçilebildiğini söylüyor. Bu değerlendirmeler tasarım niteliklerini anlatır; sahadan gelen bağımsız bir performans verisi yoktur.

Kashtan'ın Dezavantajları Nelerdir?

Kashtan'ın en belirgin sınırı boyut ve ağırlıktır. Kaynaklara göre güverte altı bölümleriyle birlikte 12 ila 15,5 ton çeker; bu da onu küçük botlara sığmaz hale getirir. Menzili birkaç kilometreyi geçmez ve füze ile mermi sayısı sınırlıdır; sistem tek başına bir geminin hava savunmasını taşıyamaz.

Kompleks güverte altında füze deposu ve yükleme düzeni için de yer ister; bu, yeni bir gemiye yerleştirmeyi zorlaştıran bir ihtiyaçtır. Rusça Vikipedi, Steregushchiy sınıfı korvetlerin ikinci geminden itibaren komplekse yer verilmediğini, çünkü Redut füze sistemiyle birlikte sığdırılamadığını yazıyor. Bu iddia tek kaynakta geçiyor ve doğrulanamadı; ancak boyut sorununun gemi tasarımını belirleyebildiğini gösteriyor.

Aynı Rusça kaynak, 1980'lerin sonundaki denemelerde sistemin ağırlığı ve büyüklüğü yüzünden yetersiz bulunduğunu, toplarla hayatta kalan füzeyi vaktinde bitiremediğini de aktarıyor. Bu da tek kaynaktaki bir iddiadır; atıfsız olduğu için kesin kabul edilmemeli.

Başka bir sınır Rusya'nın kendi tercihidir: ülke, Kashtan'ın ardılı olarak Pantsir-M adlı yeni bir gemi sistemi tanıttı ve bunu Kashtan-M'nin yerine geçecek diye duyurdu. Bu değişiklik 29. bölümde ele alınıyor. Son olarak, sistemin savaşta kanıtlanmış bir sicili açık kaynaklarda belgelenmiş değil; bu eksiklik 10. bölümde ayrıca anlatılıyor.

Kashtan Ne Zaman Üretildi?

Kashtan'ın geliştirilmesi 1970'lerin sonunda KBP'de başladı ve sistem 1989'da hizmete alındı. Tasarımın başında Arkadi Şipunov bulunuyordu; ateş kontrol radarını RATEP, güverte altı elektroniğini bir enstitü hazırladı, üretimi ise Tulamashzavod yaptı. Programın deneme, maliyet ve üretim ayrıntıları açık kaynaklarda sınırlı kalıyor; bilinenler aşağıda toplandı.

Kaynaklar geliştirmenin gerekçesini açıkça yazmıyor. Sistemin yapısı ise bir fikir veriyor: AK-630 gibi saf top sistemleri yalnızca birkaç kilometrede çalışır, Kashtan ise aynı gövdeye füze ekleyerek menzili uzatır. Bu mantığın nasıl işlediği 24. bölümde anlatılıyor.

Programın erken evresi hakkında kamuya açık ayrıntı azdır; deneme tarihleri, hangi test gemisinde atış yapıldığı ve geliştirme maliyeti kaynaklarda anlatılmıyor. Rusça Vikipedi 1980'lerin sonundaki denemelerin sistemi ağır ve büyük bulduğunu yazıyor; bu bilgi tek kaynaktadır ve atıfsızdır. Dönemin dış kaynaklı bir değerlendirmesi bulunamadı.

Seri üretimin hangi yıllarda hangi adetlerde yapıldığı da açıklanmadı. Kaynaklar yalnızca "1989'dan beri üretiliyor" diyor. Sonraki yıllardaki yükseltmeler ve olaylar 13. bölümdeki zaman çizelgesinde toplandı.

Türkiye'nin Kashtan'ı Var mı?

Hayır; açık kaynaklarda Türk Deniz Kuvvetleri'nin Kashtan ya da Kortik kullandığına dair hiçbir kayıt bulunamadı. Türkiye'nin gemilerindeki yakın savunma silahları ABD yapımı Phalanx ve ASELSAN'ın yerli GÖKDENİZ'idir; füzeli tarafta ise RAM bulunur. Rus yapımı bir yakın savunma kompleksi için bir sipariş ya da haber de çıkmadı.

Türkiye'nin yakın savunma tercihleri Phalanx ve GÖKDENİZ yazılarında ayrıntılı olarak ele alınıyor; burada yalnızca Kashtan'ın bu listede olmadığını belirtmek yeterli. Rus yapımı bir gemi silahının NATO üyesi bir ülkenin filosuna girmesi için açık bir sipariş ya da haber de bulunmuyor.

Kıyaslamayı kolaylaştırmak için 9. ve 30. bölümlerde Kashtan, Phalanx, GÖKDENİZ ve diğer rakiplerle ölçüt ölçüt karşılaştırılıyor.

Kashtan mı Daha İyi, Phalanx mı?

İki sistem aynı sınıfa girse de aynı işi yapmaz; "hangisi daha iyi" sorusunun tek cevabı yok. Kashtan topla füzeyi birleştirir ve daha geniş bir mesafe aralığında çalışır, Phalanx ise tek bir 20 mm'lik topla çok daha hafif ve sade bir çözüm sunar. Seçimi gemi boyutu, bütçe ve tedarik ilişkisi belirler.

Karşılaştırmada dikkat edilecek ilk nokta kapsamdır: Kashtan'ın ağırlığı güverte altı depoyla birlikte verilirken Phalanx rakamı kule için geçer; aynı satırlar doğrudan yan yana konamaz. Phalanx verileri sitedeki Phalanx yazısından alındı.

ÖlçütKashtan (Kortik)Phalanx Mk 15 (Block 1B)
Silah türüİkiz altı namlulu 30 mm top ve füzeAltı namlulu 20 mm M61 top; füze yok
Atış hızı9.000-10.000 mermi/dk (iki top)3.000-4.500 mermi/dk
Füze tarafıModül başına 8 hazır füze, 1,5-8 kmYok; füze isteyenler SeaRAM sürümüne yönelir
Etkin menzilTop 0,5-4 km, füze 1,5-8 km (kaynaklara göre)Resmen açıklanmıyor
Ağırlık12-15,5 ton (güverte altı dahil)Yaklaşık 6,1 ton (Block 1B kule)
SensörKendi radarı ve elektro-optik kanalıKu bandı radarlar, Block 1B'de FLIR
MontajGüverte üstü modül ve güverte altı depoTek kule; mühimmat kule altında
KullanıcıRusya, Hindistan, Çin (durum tartışmalı)ABD ve çok sayıda müttefik

Ölçütlerden çıkan sonuç şudur: füzenin eklediği menzil Kashtan'a ilave bir imkân verir, ama bunun bedeli yer, ağırlık ve karmaşıklıktır. Phalanx daha küçük gemilere uyar, daha az bakım ister ve onlarca yıllık kullanım geçmişine sahiptir. İki sistemin yan yana yapılmış bağımsız bir testi yayımlanmadı; üretici veya devlet açıklamaları da birbirine kıyas değildir.

Kashtan Dron Vurabilir mi?

Doğrulanmış bir kayıt yok. Kashtan'ın radarı ve optik sensörü alçak irtifadaki küçük hedeflere de yönlendirilebilse de, açık kaynaklarda bir Kashtan ya da Kortik modülünün insansız hava aracını veya insansız tekneyi düşürdüğünü gösteren bir olay ya da test sonucu bulunamadı. Bu yüzden evet ya da hayır demek yanıltıcı olur.

Sistemin tasarım hedefi gemisavar füzeler, uçaklar ve helikopterlerdir; küçük yüzey hedefler ise ikincil görev olarak anılır. Rusça Vikipedi'nin Kortik sayfasında savaşta kullanım ya da dron karşıtı kabiliyete dair hiçbir bilgi yok. Ukrayna savaşında Karadeniz ve Hazar'daki Rus gemilerine yönelik insansız hava ve deniz aracı saldırıları hakkında yapılan aramalarda da Kashtan'ı adıyla anan bir önleme haberi çıkmadı.

Genel ilke olarak, küçük ve yavaş bir dronun radar yansıması çok düşüktür; bu, her radar tabanlı sistem için ayrı bir zorluktur. Bu bir Kashtan test sonucu değildir; sensör fiziğine dair genel bir bilgidir. Kompleksin yazılım ve sensör güncellemeleriyle bu hedeflere uyarlanıp uyarlanmadığı açıklanmıyor.

Kashtan'ın ardılı olarak sunulan Pantsir-M ise ayrı bir sistemdir ve ondaki dron performansı da bağımsız olarak doğrulanmış değil. İki kompleksin ilişkisi 29. bölümde anlatılıyor.

Kashtan Kaç Parçadan Oluşur?

Kashtan temelde üç ana parçadır: komuta modülü, bir ila altı muharebe modülü ve güverte altındaki füze deposu ile yükleme düzeni. Bunlara bir de destek ekipmanı ve eğitim donanımı eklenir. Sistemin parça sayısı gemiye göre değişir; asıl belirleyici olan muharebe modülü adedidir.

BileşenGöreviNot
Komuta modülüHedefleri arar, tanır, modüllere dağıtırGemideki mevcut radar da kullanılabilir (Kashtan-M ihracat broşürü)
Muharebe modülüHedefi izler, füze ve top ateşlerİki top, sekiz hazır füze, radar ve optik
Füze deposu ve yükleyiciYedek füzeleri tutar, modülü yeniler32 füze (Kortik); Kashtan-M için 24, 32 ya da 48
Destek ekipmanıBakım ve eğitimÜç özel araç, kapalı simülatör (Kashtan-M ihracat broşürü)

Komuta modülü

Komuta modülü sistemin gözüdür. Hava ve yüzey hedeflerini, alçak uçanlar dahil, tarar; "dost mu düşman mı" sorgusunu (IFF) yürütür ve hedefleri modüllere atar. Kashtan-M ihracat broşürü, modülün kendi arama radarının yerine geminin mevcut gözetleme radarının kullanılabildiğini söylüyor. Aynı broşür aynı anda 50 hedefe kadar izlemeden söz ediyor; bu tek bir üretici özetine dayanan rakamdır.

Muharebe modülü

Muharebe modülü, güverteye oturan ve dönen kuledir. İçinde iki adet altı namlulu 30 mm top, iki dörtlü füze fırlatıcısı, takip radarı, elektro-optik kanal ve ateş kontrol bilgisayarı bulunur. Modül, komuta modülünden gelen hedef bilgisini alır, hedefi ve füzeyi kendi radarıyla izler ve uygun silahı seçer. Modülün güverte üstündeki yüksekliği 2.250 mm olarak verilir.

Füze deposu ve yükleme düzeni

Güverte altındaki oda, yedek füzeleri taşıma-fırlatma kutularında saklar ve modülü otomatik olarak yeniler. Dört füzelik bir fırlatıcı bloğunun yaklaşık 1,5 dakikada doldurulduğu yazılıyor. Depo kapasitesi için 32 (Kortik) ve Kashtan-M'de 24, 32 ya da 48 gibi farklı rakamlar dolaşıyor; hangisinin hangi kurulum için geçerli olduğu kaynaklarda anlatılmıyor.

Kashtan Fiyatı Nedir?

Kashtan'ın fiyatı resmen açıklanmadı. Açık kaynaklarda tek bir sistem ya da modül için kamuya açık sözleşme tutarı bulunamadı. Sistemin gemiyle birlikte satıldığı sözleşmelerde silahın payı ayrı yazılmıyor; bu yüzden gemi sözleşmelerinden birim fiyat çıkarmak mümkün değil ve tahmini bir rakam verilmiyor.

Hindistan'ın Talwar sınıfı fırkateynleri için yapılan sözleşmeler bilinir: 1997'de üç gemi için 3.000 crore rupi, 2006'da üç ek gemi için 5.114 crore rupi. Ancak bu rakamlar gemilerin tamamına ait olup Kashtan'ın payını göstermez. Silahın değerini bunlardan hesaplamak yanlış sonuç verir.

Forum sitelerinde kaynak göstermeden dolaşan tahmini birim rakamlar vardır; kaynağı olmadığı için buraya alınmadı. Fiyat açıklanana kadar bu soru cevapsız kalır.

Kashtan Kaç Yılında Üretildi?

Kompleks 1989'da hizmete girdi; geliştirmesi 1970'lerin sonuna uzanıyor. Aşağıdaki tablo, kaynaklarda tarihi geçen önemli noktaları sıralıyor. Geliştirme sürecinin ayrıntısı 7. bölümde anlatıldığı için burada yalnızca tarihler, olaylar ve ilgili kaynak türü yer alıyor; yıllık üretim adedi ya da toplam üretilen modül sayısı hiçbir kaynakta yazmıyor.

TarihOlayKaynak notu
1970'lerin sonuKBP'de geliştirme başlarWikipedia, Rusça Wikipedia
1989Hizmete kabul ve seri üretimArms-expo atfıyla Rusça Wikipedia
6 Eylül 2016Tulamashzavod, Army-2016 forumunda Kashtan ve Palma'yı sergilerato.ru, üretici tanıtımı
2016Plastik kuşaklı yeni 30 mm mermiler kabul edilirTek kaynak: TASS atfıyla Rusça Wikipedia
2017Rostec, Pantsir-ME'yi Kashtan'ın ardılı olarak tanıtırThe War Zone, Army Recognition
2018Pantsir-M'nin hizmete girdiği yazılırAviation Week atfıyla Wikipedia, tek kaynak

Tablodaki tarihler üretimin süreklilik gösterdiğini kanıtlamaz; kaynaklar yalnızca "1989'dan bu yana üretiliyor" diyor. Yıllık üretim adedi, toplam üretilen modül sayısı ve üretimin hâlâ sürüp sürmediği açıklanmadı.

Kashtan Menzili Ne Kadar?

Standart Kashtan'da füze 1,5 ile 8 km arasında, top ise 0,5 ile 4 km arasında etkilidir. Geliştirilmiş Kashtan-M'de füze menzili 10 km'ye çıkar. Kaynaklar özellikle top menzilinde ayrışıyor: Kashtan-M'nin ihracat broşürü özeti 0,5-4 km yazarken başka bir derleme 0,3-5 km veriyor.

Bu rakamlar maksimum atış mesafesidir, bir korunan çember değildir. Hedefin hızına, irtifasına ve hangi yönden geldiğine göre etkili alan değişir. Gemisavar füze gibi alçak ve hızlı bir hedef için topun payı daha da küçüktür: weaponsystems.net, topun gelen füzeye karşı Kortik'te en çok 1,5 km, Kashtan-M'de 2 km'ye kadar etkili olduğunu yazıyor.

Alt sınırlar da önemlidir. Füzenin 1,5 km'nin (bir kaynakta 1 km'nin) içindeki hedefe gidemediği, o mesafede topların devreye girmesi gerektiği anlaşılıyor. Rusça Vikipedi takip menzilini 0,1 m² radar yansımalı, 5 m irtifada uçan bir hedefte 9 km, Kashtan-M için 11,4 km olarak veriyor; bu da üretici iddiasıdır.

İrtifa tarafında topun tavanı 3 km, füzenin tavanı Kashtan'da 3,5 km, Kashtan-M'de 6 km civarındadır. Bir geminin gerçekte kaç kilometre çevresinde korunduğu 22. bölümde ele alınıyor.

Kashtan Modülünde Kaç Füze ve Kaç Mermi Bulunur?

Bir Kashtan muharebe modülünde atışa hazır sekiz füze ve yaklaşık 1.000 adet 30 mm'lik mermi bulunur: iki dörtlü fırlatıcı ve top başına 500 mermi. Güverte altındaki depoda ek füzeler durur; Kortik için 32, Kashtan-M için kaynaklara göre 24, 32 ya da 48.

Gemi gövdesinin içinde çelik raflarda dizilmiş özdeş gri dikdörtgen kapların ve tepede bir vinç rayının bulunduğu geniş bir depo salonunu gösteren temsili illüstrasyon
Temsili görsel (yapay zeka ile üretilmiştir). Belirli bir sistemi birebir göstermez.

Mermiler bağlantısız besleme düzeniyle topa gider, yani fişek kayışı yoktur. Kaynaklar sayıyı ya modül başına 1.000 (Wikipedia, ihracat broşürü özeti) ya da top başına 500 (weaponsystems.net) diye yazıyor; ikisi aynı toplamdır. Palma/Palash ailesinde ise iki topa toplam 1.500 mermi düştüğü bildiriliyor; bu farklı bir sistemdir.

Basit bir hesap sınırı gösteriyor: 1.000 mermi, iki topun birleşik 10.000 mermi/dk atış hızıyla yaklaşık altı saniyede biter. Bu, bu yazının kendi aritmetiğidir ve kesintisiz atışı anlatır; gerçek atışların kısa seriler hâlinde yapılıp yapılmadığı kaynaklarda yazmıyor. Füze tarafında ise modülün sekiz füzesi bitince yeniden doldurma için yaklaşık 1,5 dakika gerekir.

Gemideki toplam kapasite modül sayısıyla çarpılır. Rusça Vikipedi'ye göre Kuznetsov sekiz modül taşır; bu 8 × 8 = 64 atışa hazır füze demektir (yazının hesabı). Yedek depo bunun dışındadır, ancak her gemideki gerçek depo boyutu açıklanmadığı için toplam yedek sayısı verilmiyor.

Kashtan Hangi Ülkelerde Var?

Kashtan'ın doğrulanabilen kullanıcıları Rusya, Hindistan ve Çin'dir; Vietnam bazı listelerde yer alıyor ama gemi bazında teyit edilemedi. Kullanıcı durumu gemi tipine göre değişiyor ve güncel envanter konusunda kaynaklar birbirini tutmuyor; bu yüzden her satırın yanına ayrıca bir kaynak notu eklendi ve çelişen yerler açıkça belirtildi.

ÜlkePlatformDurum ve not
RusyaKuznetsov, Kirov sınıfı, Neustrashimy, Chabanenko, Steregushchiy öncü gemisiAna kullanıcı; ayrıntı 26. bölümde
HindistanTalwar sınıfı fırkateynlerKaç gemide olduğu kaynaklara göre değişiyor: iki ila altı
Çin956EM Sovremenny muhripleri (Taizhou, Ningbo)Bir kaynak Kashtan'ın sonradan Type 1130 ile değiştirildiğini yazıyor; tek kaynak
VietnamTarantul sınıfı korvetlerYalnızca Wikipedia operatör listesinde; gemi bazlı teyit yok
Sovyetler BirliğiEski kullanıcıWikipedia "eski operatör" listesi

Hindistan satırı özellikle belirsiz. weaponsystems.net altı Talwar sınıfı fırkateynde ikişer Kashtan sayıyor; İngilizce Wikipedia ise yalnızca Talwar ve Tabar'da iki Kashtan bulunduğunu, Teg ve sonraki gemilerde AK-630 takıldığını, Trishul'un da sonradan Kashtan yerine AK-630 aldığını yazıyor. Hangi sürümün doğru olduğu bu çalışmada teyit edilemedi.

Çin tarafında Wikipedia'nın Sovremenny sayfası, 956EM tipi iki geminin ilk başta ikişer Kashtan taşıdığını, sonradan Type 1130 ve HHQ-10 ile değiştirildiğini söylüyor. Aynı sitenin Kortik sayfası ise gemileri halen kullanıcı olarak gösteriyor; çelişkili bilgi olarak bırakıldı. Bir ihracat sözleşmesinin tutarı, adedi ya da teslim tarihi bu çalışmada bulunamadı.

Kashtan Füzesinin Hızı Ne Kadar?

Kashtan'ın gemi füzesi için yayımlanmış kesin bir hız yok. Aynı füze ailesinin kara sürümü olan Tunguska'daki 9M311, Wikipedia'ya göre fırlatma aşamasında yaklaşık 900 m/s'ye ulaşıp menzil boyunca yaklaşık 600 m/s'de seyreder. Deniz sürümü için ayrı bir hız değeri kaynaklarda geçmiyor; bu yüzden aşağıda yalnızca aile bilgisi aktarılıyor.

Bir derlemenin tablosunda 910 m/s değeri görünüyor; satırın füzeye mi hedefe mi ait olduğu belirsiz olduğu için kullanılmadı. Top mermisinin hızı ise ayrı bir konudur: Kortik'te namlu çıkış hızı 860-890 m/s, Kashtan-M'de 960 m/s (patlayıcı mermi) ve 1.100 m/s (zırh delici) olarak aktarılıyor (weaponsystems.net).

Füzenin iki aşamalı olması hız profilini etkiler: ilk aşamada çabuk hızlanır, sonra daha yavaş seyreder. Bu bilgi ihracat broşürü özetinde "iki aşamalı, bırakılabilir hızlandırıcılı" diye anlatılıyor; tam hız eğrisi açıklanmıyor.

9M311 ailesinin karadaki hız ve ağırlık ayrıntıları Tunguska yazısında tartışılıyor; orada da kaynakların füze kütlesinde 40 ile 57 kg arasında ayrıştığı belirtiliyor. Gemi uyarlaması 9M311K ve ihracat sürümü 9M311-1E'nin aynı değerleri taşıyıp taşımadığı belirsizdir.

Kashtan Ağırlığı Ne Kadar?

Kashtan sistemi, güverte altı bölümleriyle birlikte yaklaşık 15,5 ton, Kashtan-M ise yaklaşık 12,5 ton olarak aktarılıyor. Modülün güverte üstü kısmı ise 10 ila 12 ton arasında bildiriliyor. Kaynaklar arasında çelişkiler var ve üreticinin onayladığı, açıkça yayımlanmış tek bir ağırlık tablosu bulunmuyor.

KaynakSistemDeğer
WikipediaKashtan / Kashtan-M15,5 ton / 12,5 ton
weaponsystems.netKortik: modül / kule12 ton / 6,3 ton
weaponsystems.netKashtan-M: modül / kule10 ton / 6,3 ton
Army RecognitionKashtan-M, sensör kombinasyonuna göre9,5 / 7,5 / 5,5 ton

Army Recognition'ın sayfası bazı satırlarda Kashtan ile Kashtan-M'yi karıştırmış görünüyor; bu yüzden tablodaki değerler dikkatle okunmalı. Weaponsystems.net'in "modül" ve "kule" ayrımı da kaynakta tanımlanmıyor. Hangisinin toplam ağırlığı, hangisinin yalnızca dönen kuleyi ifade ettiği belirsizdir.

Füze tarafında ihracat broşürü özeti, Kashtan-M füzesi için taşıma kutusuyla 60 kg, kutusuz 42 kg ve harp başlığı için 9 kg veriyor. Boyut için Army Recognition 2,9 × 4,1 × 2,6 metre veriyor; bu muharebe modülüne mi bütün komplekse mi ait olduğu açık değil.

Kashtan Neleri Vurabilir?

Kashtan, gemiye alçaktan yaklaşan gemisavar füzelere, uçaklara ve helikopterlere karşı tasarlandı; üretici anlatımlarına göre radar önleyici füzeleri ve güdümlü bombaları da hedef listesine alıyor. Küçük yüzey araçları ve kıyıdaki küçük hedefler ikincil görevdir. Bütün bu hedef türleri üretici ve ansiklopedik özetlere dayanıyor.

Hedef türüne göre kullanılan silah farklıdır. Hızlı ve uzak bir hava hedefine füze, yaklaşmış ya da füzeden sağ çıkmış hedefe top uygulanır. Küçük yüzey hedeflerde hangi silahın seçildiği ise kaynaklarda anlatılmıyor.

Gemisavar füze karşısında üretici ve Rusça kaynak iddiası, vurma olasılığını 0,94 ile 0,99 arasında gösteriyor. Bu değer bağımsız doğrulanmış bir test sonucu değildir ve hangi koşullarda ölçüldüğü açıklanmıyor. Gerçek bir çatışmada hedefin hızı, manevrası ve sayısı bu rakamı belirleyecektir.

Kaynakların hedef listelerinde denizaltı, büyük yüzey gemisi ya da balistik füze yer almıyor. Dron ve insansız tekne konusu 10. bölümde ayrı olarak ele alınıyor; orada da kesin bir doğrulama olmadığı belirtiliyor.

Kashtan Kullanıldığı Yerler

Kashtan'ın kullanıldığı yerler büyük ve orta boy savaş gemileridir: uçak gemisi, kruvazör, fırkateyn ve bir korvet. Üretici tanıtımları sistemin kıyıdaki sabit tesisleri korumak için de uyarlanabildiğini söylüyor; ancak böyle bir kurulumun fiilen yapıldığına dair fotoğraf, haber ya da resmî açıklama çıkmadı.

Gemi boyutu belirleyici bir kriterdir. Army Recognition 400 tonluk, Tulamashzavod'un 2016 tarihli tanıtımı 500 tonluk gemilerden itibaren kurulabildiğini yazıyor; bu rakamlar birbirinden farklıdır. Bu sınırın altındaki küçük gemilerin sistemi taşıması beklenmez; AK-630 yazısında anlatıldığı gibi onlarda daha hafif toplar görülür.

Platform tipine göre modül sayısı değişir: Rusça Vikipedi'ye göre Kuznetsov'da sekiz, Kirov sınıfı kruvazörlerde altı, Neustrashimy ve Chabanenko'da ikişer, Steregushchiy öncü gemisinde bir modül bulunuyor. Rusça Vikipedi aynı kaynakta Steregushchiy'nin sonraki gemilerinde kompleksin kullanılmadığını, yerine iki AK-630M konduğunu da yazıyor (tek kaynak, doğrulanamadı).

Gemilerin tek tek listesi 26. bölümde, ülkelere göre dağılım 16. bölümde yer alıyor. Karadaki kullanım konusunda ise ne bir fotoğraf ne de resmî bir açıklama bulundu; bu tasarım olasılığı kaynaklarda yalnızca tanıtım metni olarak geçiyor.

Kashtan Hangi Füzeleri ve Mühimmatı Atıyor?

Kashtan, 9M311 ailesinden iki aşamalı katı yakıtlı füzeleri ve 30×165 mm'lik toplar için patlayıcı parçacıklı, izli ve zırh delici mermileri atar. Rus donanmasının sistemi 9M311K füzesini, ihracat sürümü Kashtan-M ise 9M311-1E füzesini kullanıyor. Her ikisi de güdümlü uçuş ve yakınlık sigortasıyla çalışır.

MühimmatKullanıldığı sürümÖzellik
9M311K (3M87)Kortik / KashtanTelsiz komut güdümlü; 1,5-8 km; irtifa 3,5 km
9M311-1EKashtan-M (ihracat)1,5-10 km; irtifa 6 km; taşıma kutusuyla 60 kg, kutusuz 42 kg
Patlayıcı parçacıklı mermiToplar0,39 kg; hava ve yüzey hedefleri
İzli parçacıklı mermiToplarWikipedia listesinde; ayrıntı yok
Zırh delici alt kalibreli mermiToplar0,30 kg (Wikipedia); Kashtan-M'de 1.100 m/s hız

Army Recognition, mermi türlerini "yüksek patlayıcılı parçacıklı-yangın çıkarıcı", "patlayıcı-izli", talim ve boş mermi olarak sıralıyor. Hangi mermi türünün hangi hedefte seçildiği açıklanmıyor.

Kashtan-M'nin 9M311-1E füzesinin Kashtan'da da kullanılabildiği Wikipedia'nın tablosunda geçiyor; bu tek kaynakta yer alan bir ayrıntıdır. Füzenin işleyişi 27. bölümde anlatılıyor. Yeni 30 mm mermilerin 2016'daki kabulü, tek kaynaklı bir haber olarak 13. bölümdeki tabloda yer alıyor.

Kashtan Gemiyi Kaç Km'lik Alanda Korur?

Kashtan'ın geminin çevresinde kapattığı alan, füze menziline bağlı olarak yaklaşık 8-10 km yarıçaplı bir dairenin içinde kalır; ancak bu alan hedefe göre değişir ve resmî bir "koruma yarıçapı" yayımlanmadı. Top çemberi 4 km civarındadır. Gerçek koruma, hedefin yönüne, irtifasına ve hızına bağlıdır.

Bu yarıçapı bir alana çevirmek yanıltıcı olur. 8 km yarıçaplı bir daire kabaca 200 kilometrekare tutar; 10 km için bu değer 314 kilometrekareyi bulur. Bunlar yalnızca bu yazının geometrik hesabıdır; etkin koruma alanı daha küçük ve düzensizdir. Füzenin alt menzil sınırı ve genel bir ilke olarak geminin üst yapısının oluşturabileceği kör sektörler bu alanı daraltır.

Alan, modül sayısıyla da değişir: Rusça Vikipedi'ye göre Kuznetsov'da sekiz, Steregushchiy öncü gemisinde bir modül bulunuyor. Modüllerin gemi üzerindeki yerleşimi ve her birinin kapsadığı sektör ise yayımlanmıyor.

Army Recognition kompleksi geminin kendi savunması için tanıtıyor; yani koruduğu alan geminin çevresiyle sınırlıdır ve bir konvoyu ya da yanındaki başka bir gemiyi kapsayan alan savunması beklenmemelidir. Menzil bölümü 14. bölümde anlatılıyor.

Kashtan Gemiye Nasıl Kurulur?

Kashtan, gemi tasarlanırken ya da büyük bir onarım sırasında yerleştirilen güverte üstü ve güverte altı parçalardan oluşur: muharebe modülleri güverteye oturur, füze deposu altındaki odaya yerleşir ve komuta modülü gemi içinde bir konsol ya da oda olarak kurulur. Bu bir talimat değil, genel bir anlatımdır.

Modern bir savaş gemisinin gri üst yapısında, düz dikdörtgen bir radar anteni ve küre biçimli bir sensör taşıyan kafes direği gösteren temsili illüstrasyon
Temsili görsel (yapay zeka ile üretilmiştir). Belirli bir sistemi birebir göstermez.

Muharebe modüllerinin sayısı gemiye göre bir ile altı arasında seçilir; Kashtan-M ihracat broşürü bu aralığı gemi deplasmanına bağlıyor ve dört modüle kadar çıkıyor. Modüller güverte üstüne oturur ve altlarındaki odadan füze alır. Odada taşıma-fırlatma kutuları ile otomatik yükleme düzeneği bulunur; broşür yedek füzelerin tamamının bu odada tutulduğunu söylüyor.

Komuta modülü için ayrı bir arama radarı kurulabilir ya da geminin mevcut gözetleme radarı kullanılabilir. Broşür ayrıca gemi içi haberleşme birimini ve ateş kontrol donanımını komuta modülünün parçası olarak sayıyor. Bakım için üç özel araç ve eğitim için kapalı bir simülatör öngörülüyor; bunlar geminin dışında kalan destek ekipmanıdır.

Kurulum için asgari gemi büyüklüğü Army Recognition'a göre 400 ton, Tulamashzavod'un 2016 tanıtımına göre 500 tondur. Sistemin bir gemiye sonradan eklenip eklenemeyeceği, kurulumun kaç ay sürdüğü ve güverte takviyesi gerekip gerekmediği açık kaynaklarda anlatılmıyor.

Kashtan Nasıl Çalışır?

Kashtan hedefi arar, tanır, bir modüle atar, füzeyi ve topu ona yöneltir ve sonucu izler; bütün zincir tam otomatik kipte de çalışabilir. Rusça Vikipedi'ye göre tepki süresi 6-8 saniyedir. Süreç komuta modülünde başlar, muharebe modülünde biter ve her adımı aşağıda sırayla anlatılıyor.

Yazısız dairesel menzil halkaları ve noktalar gösteren parlak ekranlarla dolu loş bir gemi harekât odasını ve arkadan görünen operatör siluetlerini gösteren temsili illüstrasyon
Temsili görsel (yapay zeka ile üretilmiştir). Belirli bir sistemi birebir göstermez.

Süreç şu sırayla ilerler. Komuta modülü gökyüzünü tarar ve alçak uçanlar dahil hedefi bulur. IFF sorgusu hedefi tanır. Hedef bir muharebe modülüne devredilir. Modülün radarı ve elektro-optik kanalı hedefi kilitler; ateş kontrol bilgisayarı atış verisini hesaplar.

Atış sırasında önce füze, hedef yaklaşınca top devreye girer. Füze telsiz komut güdümüyle çalışır: modül radarı hem hedefi hem füzeyi izler ve füzeye düzeltme komutları gönderir. Bu işleyiş, Tunguska yazısında ayrıntılı anlatılan 9M311 ailesiyle aynıdır. Hedef füzeden kurtulursa top mermisi yakın mesafede devreye girer.

Sistem bir dakikada en çok beş hedef üzerinde çalışabilir; bu, Army Recognition'da geçen üretici kaynaklı bir değerdir. Aynı anda altı hedefe müdahale edilebileceği de yazılıyor, ancak bu modül sayısına bağlıdır. Atıştan sonra modül füzeleri yeniler; dört füzelik bir blok için yaklaşık 1,5 dakika gerekir.

Kashtan ile Kortik Adı Arasındaki İlişki Nedir?

Kortik ve Kashtan aynı sistemin iki adıdır: Kortik Rus donanmasının, Kashtan ise ihracat sürümünün adıdır. Wikipedia ve Tulamashzavod'un 2016 tarihli tanıtımı bu ayrımı aynı biçimde yazıyor. NATO ise sistemi CADS-N-1, füzesini SA-N-11 Grison olarak adlandırır. Palma ve Palash adları ise başka bir sisteme aittir.

Kortik, Rusça'da denizcilerin kullandığı kısa hançer anlamına gelir; Kashtan ise kestane ağacının adıdır. İki ad da tek bir komplekse bağlıdır. Rusya'da gemilere takılan örnekler Kortik, yabancı müşterilere sunulan örnekler Kashtan diye geçer. Adın ayrımı çoğunlukla kullanıcıya göredir; Kashtan-M ise gerçekten farklı bir sürümdür.

AdAnlamıNot
KortikRus donanmasındaki ad (3M87)Rusça Vikipedi sayfasının başlığı
Kashtanİhracat adıWikipedia, Tulamashzavod
Kashtan-M / Kortik-MGeliştirilmiş sürümAO-18KD toplar, 10 km füze menzili
CADS-N-1NATO'nun komplekse verdiği adFüzesi SA-N-11 Grison
Palma / PalashAyrı sistemSosna-R füzeli; aynı aile değil

Palma ve Palash, adları nedeniyle Kashtan ile karıştırılabilir. Bu iki sistem de AO-18KD toplarını kullanır, ama füzesi Kashtan'ınki gibi telsiz komutlu değil, lazer ışınına binen Sosna-R'dir (Army Recognition). Bu yüzden ayrı bir aile olarak anılır ve bu yazıda ayrıca ele alınmaz.

Kashtan Hangi Gemilerde Kullanılıyor?

Kaynaklar Kashtan'ı Rusya'nın Kuznetsov uçak gemisine, Kirov sınıfı kruvazörlerine, Neustrashimy sınıfı fırkateynlerine, Chabanenko'ya ve bir Steregushchiy korvetine bağlıyor; Hindistan'ın Talwar sınıfı fırkateynlerinde ve Çin'in iki 956EM muhribinde de anılıyor. Güncel envanter ve her geminin durumu kaynaklarda tutarsız olduğundan, tabloda hangi bilginin hangi kaynağa dayandığı ayrıca yazıldı.

Koyu mavi denizde ilerleyen, üzerinde birçok kule ve yüksek bir radar direği bulunan gri bir kruvazörü gösteren havadan temsili illüstrasyon
Temsili görsel (yapay zeka ile üretilmiştir). Belirli bir sistemi birebir göstermez.
Gemi / sınıfModülDurum ve kaynak notu
Admiral Kuznetsov (Proje 1143.5)8Rusça Vikipedi. 2026 ortasında Murmansk'ta bakımda, geleceği belirsiz
Kirov sınıfı, Admiral Nakhimov ve Pyotr Velikiy6Rusça Vikipedi; Nakhimov modernizasyon sonrası yakın savunma silahı açıklanmadı
Admiral Chabanenko (Proje 1155.1)2Rusça Vikipedi, weaponsystems.net
Neustrashimy ve Yaroslav Mudry (Proje 11540)2Rusça Vikipedi, weaponsystems.net
Steregushchiy öncü gemisi (Proje 20380)1Sonraki gemilerde yok (tek kaynak)
Talwar sınıfı (Hindistan)2 / gemiİki ila altı gemi; kaynaklar tutarsız
956EM (Çin, Taizhou ve Ningbo)2 / gemiWikipedia; sonradan değiştirildiği iddiası tek kaynak

Kuznetsov için durum özellikle belirsizdir. 2026 ortasına ait haberler gemiyi Murmansk'ta bir onarım tesisinin tamamlama rıhtımında gösteriyor; Ocak 2026'da hizmet dışı bırakma hazırlığı olduğu yazıldı, bir Ağustos 2026 yazısı ise nihai bir karar yayımlanmadığını söylüyor. Bu bilgiler arama özetlerinden alındı ve sayfaları doğrudan okunamadı. Bir 2017 haberi, gemideki sekiz Kashtan-M'nin yerine Pantsir-ME konacağını yazmıştı; bu bir plandı ve gerçekleştiği doğrulanamadı.

Admiral Nakhimov için Eylül 2026 tarihli bir haber 96 hücreyi S-400 füzelerine ayırdığını yazıyor ama yakın savunma sistemlerinden söz etmiyor. TASS'a atfedilen 2016 tarihli bir haber ise gemiye altı Pantsir-M konacağını öne sürmüştü. Bu iki bilgi birleştirilemediği için Kashtan'ın Nakhimov'da kalıp kalmadığı belirsizdir.

Kashtan 9M311 Füzesini Nasıl Kullanır?

Kashtan, 9M311 füzesini muharebe modülündeki taşıma-fırlatma kutularından atar ve füzeyi modülün radarıyla uçuş boyunca izleyip telsiz komutlarıyla hedefe yönlendirir. Füze iki aşamalıdır; hızlandırıcı yanıp bırakılır, ikinci aşama hedefe yaklaşıp yakınlık sigortasıyla hedefin yakınında patlar. Güdüm bilgisi modülün kendi radarından gelir ve uçuş boyunca güncellenir.

Alacakaranlıkta sakin bir denizin üzerinde, bir geminin güvertesindeki kare bir fırlatma tüpünden ince bir duman izi bırakarak yükselen füzeyi gösteren temsili illüstrasyon
Temsili görsel (yapay zeka ile üretilmiştir). Belirli bir sistemi birebir göstermez.

Füze, modülün üzerindeki iki dörtlü bloktan çıkar. Her blokta dört füze hazır beklediği için modül sekiz atış yapabilir; bloklar boşaldığında depo yeniler. Kashtan-M'de modülün bir salvo atabildiği, yani birkaç füzeyi art arda hedefe yönelttiği belirtiliyor (Wikipedia).

Güdüm, Tunguska'daki mantıkla aynıdır: radar hem hedefin hem füzenin konumunu ölçer, ateş kontrol bilgisayarı aradaki farkı hesaplar ve füzeye komut gönderir. 9M311 ailesinde yakınlık sigortası lazerle ya da radyo dalgasıyla çalışır; Kashtan'ın hangisini kullandığı kaynaklarda net değil. Harp başlığı yaklaşık 9 kg'dır ve sürekli çubuk türündedir; çubukların hedefin yaklaşık 5 m çevresinde bir halka oluşturduğu yazılıyor (Wikipedia, Tunguska sayfası).

Füze ailesinin karadaki kullanımı, ağırlık tartışması ve 9M311-M1 gibi sürümler Tunguska yazısında anlatıldığı için burada yinelenmedi. Gemi sürümü 9M311K ile ihracat sürümü 9M311-1E'nin arasındaki farkın ayrıntısı açık kaynaklarda yayımlanmıyor.

Kashtan'ı Kim Üretiyor?

Kashtan'ı Tula'daki KBP Alet Tasarım Bürosu tasarladı, Tulamashzavod üretiyor ve ateş kontrol radarlarını RATEP hazırlıyor. İhracat işlerini Rosoboronexport yürütüyor. Bu ayrım kaynaklarda büyük oranda tutarlı; ancak her kuruluşun payı açıkça yazılmıyor ve üretim adetleri ya da yıllık teslimat miktarları kamuya açık biçimde paylaşılmıyor.

KuruluşRolüKaynak
KBP Alet Tasarım Bürosu (Tula)Tasarım; baş tasarımcı ŞipunovWikipedia, Rusça Wikipedia
TulamashzavodÜretim; Army-2016'da sergilemeato.ru, Wikipedia
RATEPAteş kontrol radarıWikipedia (RATEP atfıyla)
NIIFPGemi üstü elektronikYalnızca Rusça Vikipedi
RosoboronexportİhracatKashtan-M kataloğu

weaponsystems.net, sistemin KBP ve Altair tarafından geliştirildiğini yazıyor; diğer kaynaklar Altair'i anmıyor. Bu farkın nedeni kaynaklarda açıklanmıyor. Bir Rostec ilişkili yayın KBP'nin Rostec çatısı altında olduğunu söylüyor; bu bilgi tek kaynaktır.

Üretimin hangi hatta, hangi yıllarda, kaç adet yapıldığı açıklanmıyor. Üretici sayfalarına bu çalışmada doğrudan ulaşılamadığı için güncel üretim durumu da teyit edilemedi.

Kashtan ile Pantsir Arasındaki İlişki Nedir?

Pantsir-M, Rusya'nın Kashtan'ın yerine geçmesi planlanan yeni gemi savunma kompleksidir ve topları Kashtan-M ile aynı AO-18KD ailesindendir. Füze ve radar tarafı ise farklıdır; Pantsir-M, karadaki Pantsir sisteminin teknolojisini denize taşır. Ardıllık iddiası Rostec'in açıklamasına dayanıyor ve bağımsız olarak doğrulanmış değil; ilişkinin ayrıntısı aşağıda.

Burada bir paralellik görülüyor: Kashtan'ın füzesi karadaki Tunguska ile aynı 9M311 ailesinden gelir. Karada Pantsir, Tunguska'nın yerini almak üzere tasarlandı; denizde ise Pantsir-M, Kashtan'ın ardılı olarak sunuluyor. Pantsir ailesi ve kara sürümleri Pantsir yazısında ayrıntılı anlatılıyor; burada yalnızca gemi tarafındaki karşılaştırma var.

ÖlçütKashtan-MPantsir-M
Toplar2 × AO-18KD2 × AO-18KD (Wikipedia: Kashtan-M ile aynı)
Füze9M311-1E, telsiz komutlu57E6 gemi sürümü ve Hermes-K
RadarModül radarı ve optikAşamalı dizi radar ve optik
Hedef sayısıBir dakikada en çok 5; aynı anda 6'ya kadarAynı anda dört hedef (Rostec)
Füze menzili1,5-10 kmÜretici 20 km'ye kadar yazıyor (Wikipedia)
DurumHizmette, ihracat kataloğunda2018'de hizmete girdi (tek kaynak)

Rostec'in Genel Müdürü Sergey Chemezov, Pantsir-M'nin yıkıcı gücünün Kashtan-M'nin üç ila dört katı olduğunu söylemişti. Bu bir üretici iddiasıdır ve bağımsız bir doğrulaması yoktur. Ayrıca kıyaslamanın hangi ölçütle yapıldığı açıklanmıyor.

Wikipedia, Pantsir-M'yi Karakurt sınıfı korvetler ve Admiral Nakhimov için, ayrıca Kuzey Kore'nin Choe Hyon destroyeri için kullanıcı olarak gösteriyor; bunların hepsi tek kaynaktır. Kashtan'ın hangi gemilerde fiilen Pantsir-M ile değiştirildiği kaynaklarda belgelenmiyor; 2017'de Kuznetsov için öngörülen değişikliğin gerçekleştiğine dair de doğrulama bulunamadı.

Kashtan'ın Rakipleri Nelerdir?

Kashtan'ın rakipleri, aynı rolü üstlenen yakın savunma sistemleridir: ABD'nin Phalanx'ı, Hollanda'nın Goalkeeper'ı, Çin'in Type 730'u, Türkiye'nin GÖKDENİZ'i ve küçük füze temelli sistemler. Rolleri farklı olduğu için sıralama yapılmıyor, görev farkı gösteriliyor; bu listede Kashtan gibi topla füzeyi aynı kulede birleştiren başka sistem yoktur, Rus ardılı Pantsir-M hariç.

SistemÜlkeYöntemKashtan'dan fark
PhalanxABDAltı namlulu 20 mm topFüze yok; çok daha hafif
GoalkeeperHollandaYedi namlulu 30 mm topTek silah türü; kendi radarı kulede
Type 730ÇinYedi namlulu 30 mm topYalnızca top; 2003'ten beri hizmette
GÖKDENİZTürkiyeİkiz 35 mm top, programlanabilir mermiFüze yok; mermi menzili uzatır
RAMABD ve AlmanyaKüçük, dönen yer-hava füzesiTop yok; yalnızca füze

Phalanx ve Goalkeeper

Phalanx 20 mm'lik, Goalkeeper ise 30×173 mm'lik tek bir döner topla çalışır; ikisinde de füze yoktur. Goalkeeper'ın atış hızı ikincil kaynaklarda yaklaşık 4.200 mermi/dk olarak geçer. İkisi de Kashtan'dan farklı olarak yalnızca mermi atar; ayrıntıları Phalanx ve Goalkeeper yazılarında bulunuyor.

Type 730 ve GÖKDENİZ

Çin'in Type 730'u yedi namlulu 30 mm'lik bir toptur ve 2003'ten beri hizmette görünür. Türk GÖKDENİZ ise ASELSAN'ın ikiz 35 mm'lik silahıdır ve programlanabilir ATOM mermisiyle menzil kazanmayı hedefler. Her ikisi de yalnızca top temellidir. Bu sistemlerin Kashtan ile yan yana yapılmış bağımsız bir testi yayımlanmadı.

RAM ve diğer füzeli sistemler

RIM-116 RAM, Kashtan'ın füze tarafına yakın bir fikirle gemi savunması yapar ama top içermez. Meroka gibi çok namlulu 20 mm'lik İspanyol topları ise saf top sınıfındadır. Kashtan ile en benzer birleşik mantığa sahip rakip, Rusya'nın kendi ardılı Pantsir-M'dir; o 29. bölümde ele alındı.

Yorumlar
Yorum yazma kurallarını okumuş ve kabul etmiş sayılırsınız