Savunma Sanayi TR | Sözlük | 8,8 cm Flak 37 Nedir? Özellikleri, Menzili ve Tarihçesi

8,8 cm Flak 37 Nedir? Özellikleri, Menzili ve Tarihçesi

8,8 cm Flak 37, Almanya'nın 88 mm uçaksavar topudur: 820 m/s, 14,8 km menzil, ibreli veri aktarımı; Finlandiya'da 90 adet kullandı, Türkiye kaydı doğrulanamadı.

8,8 cm Flak 37, Almanya'nın 88 mm uçaksavar topudur: 820 m/s, 14,8 km menzil, ibreli veri aktarımı; Finlandiya'da 90 adet kullandı, Türkiye kaydı doğrulanamadı.

8,8 cm Flak 37 Nedir? Özellikleri, Menzili ve Tarihçesi
KAYNAK: Zeki Ersin Yıldırım

8,8 cm Flak 37, Almanya'nın 1930'larda ordusuna soktuğu 88 milimetre çaplı ağır uçaksavar top ailesinin son modelidir. Füze değil, barutla mermi fırlatan klasik bir toptur. Namlusu, fişeği ve çapraz tabanı Flak 36 ile ortaktır; onu ayıran şey, hedef verilerini hesaplayıcıdan topa taşıyan elektrikli düzenektir. Flak 37, Alman bataryalarında, Finlandiya'nın şehir savunmasında ve savaş sonrası Norveç ordusunda görev yaptı.

Ailenin genel tarihi, tanksavar ünü ve Flak 18/36/37 ortak üretim tabloları Flak 88 yazısında anlatıldığı için burada tekrarlanmadı; bu sayfa yalnızca 37 modeline, onu 36'dan ayıran ayrıntılara ve bu adla anılan kayıtlara odaklanıyor. Yazı, İngilizce, Almanca ve Fince ansiklopedi kayıtlarına, iki ABD el kitabına, model koleksiyoncularının makalelerine ve savaş tarihi sitelerine dayanıyor; 20 Kasım 2026'ya kadar erişilebilen kaynaklar tarandı.

Dört kollu çelik taban üzerinde, uzun namlusu eğik yükselmiş ağır bir uçaksavar topunu toprak siperli bir mevzide bulutlu akşam gökyüzü altında gösteren temsili illüstrasyon
Temsili görsel (yapay zeka ile üretilmiştir). Belirli bir sistemi birebir göstermez.

Veri notu: Flak 37 için ayrı bir teknik föy, ayrı bir üretim tablosu ya da ayrı bir fiyat açık kaynaklarda bulunamadı. Namlu, fişek ve hız gibi balistik değerler Flak 18/36/37 grubunun ortak verisidir ve metinde öyle belirtildi. Yalnızca "Flak 37" adıyla açıkça anılan kayıtlar (Finlandiya, Norveç, kendinden hareketli araç, Flak 37/41) modele özgü olarak yazıldı.

Flak 37 Nedir?

Flak 37, Krupp tasarımı 88 mm uçaksavar top ailesinin Flak 36'dan sonra gelen modelidir. Namlusu ve taşıyıcısı Flak 36 ile aynıdır; fark, nişan değerlerini hesaplayıcıdan topa aktaran Übertragungsgerät 37 adlı veri iletim düzeneğindedir. Hedefi bulup hesabı yapan unsur topun dışında kalır, top bu değerleri uygular.

"Flak", Flugabwehrkanone, yani uçaksavar topu sözcüğünün kısaltmasıdır. Mart 1945 tarihli bir ABD el kitabı durumu tek cümleyle özetliyor: Flak 36, Flak 18'den yalnızca biraz farklı bir taşıyıcıyla ayrılır; Flak 37 ise veri iletim sistemi dışında Flak 36'nın aynısıdır. Fince ansiklopedi de aynı sonuca varıyor ve üç sürümün aynı mühimmatı kullandığını, parçalarının büyük ölçüde birbirinin yerine geçebildiğini ekliyor.

Bu yakınlık, modeli tanımayı güçleştirir. Model koleksiyoncusu Roy Chow 2012 tarihli makalesinde, yayımlanmış kitapların ve müze fotoğraflarının bir bölümünün 36 ile 37'yi karıştırdığını yazıyor; onun hataları sıraladığı listede "Flak 36" diye anılan birkaç müze topu aslında Flak 37 çıkıyor. Yani adın arkasında yepyeni bir silah yok; elektrik düzeneği ve küçük donanım farkları var.

Flak 37 Ne İşe Yarar?

Asıl görevi, orta ve yüksek irtifada uçan bombardıman uçaklarına zamanlı fünyeli mermiyle ateş etmektir. Çekili sürümler cepheyle birlikte yer değiştiren bataryalarda, sabit kaideli sürümler şehir ve liman savunmasında kullanıldı. Aynı top yer hedeflerine de ateş edebilirdi; Finlandiya ise onu yalnızca hava savunmasında kullandı.

Almanya'da bir batarya genellikle dört toptan oluşurdu ve toplar ortak bir hesaplayıcıya bağlanırdı. Finlandiya aynı düzeni altı toplu bataryalarla kurdu. Savaş sonrasında kullanıcı değiştikçe iş de değişti: Norveç topları önce hava savunmasında tuttu, sonra bir bölümünü kıyı topçusuna verdi; Finlandiya ise topçu eğitimini 1967'de bitirdi, topları 1977'ye kadar hava savunması yedeği olarak tuttu ve sonra kıyı görevine devretti.

Flak 37'nin yalnızca uçaksavar olduğu, tanksavar rolüne uygun olmadığı şeklindeki yaygın iddia kaynaklarca yalanlanıyor; ayrıntısı "Yer Hedeflerine Karşı Nasıl Kullanıldı?" bölümünde.

Flak 37 Hangi Ülkenin?

Flak 37 Almanya'nındır. Ailenin tasarım merkezi Krupp'tur ve model Alman hava ve kara kuvvetlerinin standart ağır uçaksavarı olarak kullanıldı. Finlandiya satın alarak, Slovakya devralarak, Norveç ise savaş sonunda geride kalan toplardan alarak sahip oldu; Flak 37 adıyla Almanya dışında üretim yapıldığına dair kayıt bulunamadı; İspanya'nın lisansla yaptığı FT 44 ise Flak 18 lisansına dayanıyordu.

Tasarımın Versay Antlaşması'nı dolanmak için İsveç'te Bofors ile yürütülen çalışmaya dayanması, 75 mm'den 88 mm'ye geçiş ve "18" adının seçiliş nedeni Flak 88 yazısında anlatıldı. Flak 37 bu hattın üçüncü halkasıdır: 1933'te üretime giren Flak 18'den sonra Flak 36 geldi, adındaki sayı ise yıl göstergesi olarak 1937'ye işaret ediyor.

Almanca ansiklopedi, Alman silah adlarında rakamın genellikle tasarım ya da birliğe giriş yılını bildirdiğini, "18" numarasının ise bilerek geriye çekildiğini yazıyor. Bu kurala göre 37'nin gerçek tarih taşıdığı düşünülebilir; ancak Fin adlandırması ("1937 modeli") ve bir Fin silah tarihi sitesi dışında 1937 yılını açıkça yazan bir kaynak bulunamadı. Hangi fabrikanın modele damga vurduğu ise ayrı bir soru; yanıtı "Flak 37'yi Kim Üretti?" bölümünde.

Flak 37 Özellikleri Nelerdir?

Flak 37, 56 kalibre (yaklaşık 4,93 m) uzunluğunda namlusu, saniyede yaklaşık 820 metre namlu ağzı hızı, dakikada 15-20 atışı ve eksi 3 ile artı 85 derece arasındaki yükselme açısıyla yarı otomatik bir toptur. Ateşleme konumunda yaklaşık 5.000 kg gelir. Tablodaki değerlerin çoğu 18/36/37 grubunun ortak verisidir.

ÖzellikDeğerNot
Çap88 mmTüm modellerde aynı
Namlu uzunluğu4.930 mm (L/56)Almanca ansiklopedi
Fişek88x571R, tek parça18 ve 36 ile ortak
Yükselme / dönüş-3° ile +85° / 360°Fin kaynağı "2x360°" yazıyor; yani durdurucu yok
Namlu ağzı hızı820 m/s (patlayıcı mermi)Zırh delici için 795-820 m/s arası değerler var
Mermi ağırlığıyaklaşık 9,1-9,4 kgKaynaklar farklı yazıyor
Atış hızı15-20 atış/dkUzun süreli ateşte yaklaşık 12 (tek Fin kaynağı)
Ağırlık, ateş konumuyaklaşık 5.000 kgTaşıyıcıdan bağımsız
Azami yatay menzilyaklaşık 14.860 mYer hedefi
Tavanetkili 8.000 m; azami 9.900-10.600 mMenzil bölümünde ayrıntı
Mürettebat9 veya 10 kişiKaynaklar farklı yazıyor
Modele özgü farkİbreli veri aktarım kadranları, yükseltilmiş fünye ayar gövdesiFlak 36'da ışıklı göstergeler vardı

Fin kaynağındaki "2x360 derece" ifadesi, topun iki tam turu aynı yöne atabildiği, yani dönüşün bir sınırla kesilmediği anlamına geliyor. Çoğu kaynak yalnızca "360 derece" yazıyor; ikisi çelişmiyor, aynı özelliğin iki ifadesi.

Kaynak notu: Üreticinin dönemine ait resmî föy açık kaynakta bulunamadı. Değerler sonradan yazılmış ansiklopedi kayıtlarından, 1943 ve 1945 tarihli ABD el kitaplarından ve Fin silah tarihi sitesinden derlendi; bu yüzden küçük farklar tabloda aralık olarak verildi.

Flak 37'nin Avantajları Nelerdir?

Flak 37'nin ayırt edici yararı, topçunun hesaplayıcıdan gelen değerleri ibreyi izleyerek uygulamasını kolaylaştıran veri iletim düzeneğidir. Ailenin ortak artıları da geçerlidir: yüksek namlu hızı, hızlı yarı otomatik atış, her yöne dönen taban, değiştirilebilir parçalar ve her yerde bulunan mühimmat. Bu yönüyle model, silahın kendisinden çok onu yöneten insanların işini hafifletir.

İngilizce Vikipedi, 37 modelindeki güncellenmiş donanımın nişancıların tek merkezli hesaplayıcıdan gelen yönergeleri daha kolay izlemesini sağladığını yazıyor. Bir Fin savaş tarihi sitesi bundan bir adım öteye geçip bu sayede topun daha hassas nişan alabildiğini söylüyor; bu yorum tek kaynaktan geliyor ve bağımsız bir ölçümle desteklenmedi.

Parça değiştirebilirliği de pratik bir avantajdı: Fince ansiklopedi namlulara kadar birçok parçanın modeller arasında yer değiştirdiğini yazıyor. Böylece depodaki bir yedek, üç modelin herhangi birinde işe yarıyordu. Finlandiya'nın kendi değerlendirmesi de dikkat çekici: War History makalesine göre Fin hava savunması, 1943-1944'te aldığı doksan Flak 37'yi envanterindeki en iyi toplar olarak görüyordu.

Merkezi yönetim bir başka güçlü yöndü. Hesaplayıcı tüm bataryanın değerlerini topların birbirine uzaklığını da hesaba katarak çıkardığından, her topta ayrı bir hesap uzmanı bulundurmak gerekmiyordu; bir hesaplayıcı mürettebatı birkaç topu aynı hedefe yöneltebildi.

Flak 37'nin Dezavantajları Nelerdir?

Flak 37'nin sınırları ailenin sınırlarıdır: ağır ve yüksek bir silueti, yere kurulduktan sonra kolay yer değiştirememesi, tavanının üzerinde uçan hedefler, zamanlı fünyenin hata payı ve hesaplayıcıya, kablolara bağımlılığı. Veri akışı kesildiğinde topçular hedefe değil bölgeye ateş etmek zorunda kalırdı. Bu sınırların hiçbiri Flak 37'ye özgü değildir.

Almanca ansiklopedi, bakır kılavuz bantlı namluların 2.000-2.500, çelik bantlı olanların yaklaşık 6.000 atış dayandığını yazıyor (tek kaynak). Bir bombardıman uçağını düşürmek için gereken mermi sayısının binleri bulduğu, zamanlı mermilerin hedefe 20-40 saniyede ulaştığı ve radar ölçüm hatasının yaklaşık 100 metre olduğu da aynı kaynakta geçiyor. Bu değerler ailenin geneline aittir ve Flak 37'ye özel ölçüm değildir.

Modele özgü bir zayıflık, Flak 37/41 geliştirme çalışmasından anlaşılıyor: İngilizce Vikipedi, Flak 37'nin çok parçalı namlusunun bu denemede sorun çıkardığını, bu yüzden Flak 18'in tek parçalı namlu yapısına dayalı yeni bir namlu tasarlandığını yazıyor. Fince ansiklopedi ise Flak 36 için tasarlanan yaylı yükleme tablasının sahada güvenilmez bulunduğunu, çoğu topta söküldüğünü ve elle yüklemeyle daha yüksek atış hızına çıkıldığını anlatıyor.

Ağırlık da bir kısıttı: iki tekerlekli arabaya bölünmüş yaklaşık 7-8 tonluk bir top, Sd.Kfz. 7 gibi büyük bir çekici gerektirir. Ayrıntısı "Ağırlığı Ne Kadar?" bölümünde.

Flak 37 Ne Zaman Üretildi?

Flak 37, Flak 18'in 1933'te seri üretime girmesinden ve Flak 36'nın 1936-1937 arasında hizmete alınmasından sonra, adındaki yıla bakılırsa 1937 dolaylarında ortaya çıktı. Kesin tanıtım tarihini veren bir kaynak bulunamadı; "1937" yalnızca Fin adlandırmasında (88 ItK 37, yani 1937 modeli) ve bir Fin silah tarihi sitesinde yazılı.

YılGelişmeKaynak notu
1933Flak 18 seri üretime girdiAlmanca ve İngilizce ansiklopedi
1936-1937Flak 36 hizmette; yeni taşıyıcı Sonderanhänger 202İngilizce Vikipedi
1937 (yaklaşık)Flak 37, yeni ibreli veri aktarımıyla tanıtıldıTek Fin kaynağı; kesin gün yok
1942Flak 41 namlusunu Flak 37 gövdesine takma denemesi; Sd.Kfz. 9 üzerine ilk kendinden hareketli örnek (Ekim)İngilizce Vikipedi; Almanca ansiklopedi
Bahar 1943Finlandiya'ya ilk 18 çekili Flak 37Fin ve Alman kaynaklar
Temmuz-Eylül 194312 seri kendinden hareketli Flak 37 teslim edildiAlmanca ansiklopedi, tek kaynak
Şubat 1944Helsinki'ye Sovyet hava akınları; toplar savunmada rol aldıİngilizce Vikipedi
Haziran 1944Finlandiya'ya 72 sabit kaideli Flak 37Almanca ansiklopedi; Fin kaynak
1945Ailenin üretimi savaşla bittiAlmanca ansiklopedi
1967-1977Finlandiya'da hava savunma rolünün sonuKaynaklar farklı yazıyor

Tablodaki 1942 satırı üretim değil, geliştirme denemeleridir. Flak 41'in namlusu Flak 37 gövdesinde denendi, ancak gövde yükü kaldıramadı; sonra Flak 37'nin namlusu Flak 41 fişeğine uygun hâle getirildi. Bu yoldan Flak 37/41 çıktı ve yalnızca yaklaşık 13 adet yapıldı.

Türkiye'nin Flak 37'si Var mıydı?

Doğrulanamadı. İngilizce Vikipedi'nin 88 mm Flak kullanıcı listesinde Türkiye yazıyor, fakat bu satırın yanında kaynak ve model bilgisi yok. Almanca ve Fince ansiklopedi listelerinde ve ihracat kayıtlarını anlatan savaş tarihi yazısında Türkiye geçmiyor. Flak 37'ye özgü hiçbir Türkiye kaydı bulunamadı.

Taramada İngilizce kullanıcı listesinin yanı sıra Almanca ve Fince ansiklopedi kullanıcı bölümleri, War History'nin Almanya dışındaki kullanıcılar yazısı, iki ABD el kitabı ve Flak 37 odaklı müze kayıtları incelendi. Bunların hiçbirinde Türkiye'ye teslim edilmiş bir Flak 37, bir sözleşme tarihi ya da adet yok. Türkiye'deki müzelerde bir Flak 37 örneği bulunduğuna dair de kayıt görülmedi; bu, yokluğun kanıtı değil, yalnızca taranan kaynakların sessizliğidir.

Kaynak notu: Türkiye'nin 88 mm Flak ailesinden herhangi bir top aldığı iddiası, tek bir listede kanıtsız yer alıyor. Milli Savunma Bakanlığı arşivi, Genelkurmay tarih yayınları veya askerî müze envanterleri taranmadan bu iddia kabul edilmemeli. Belge varsa bu başlık güncellenmelidir.

Flak 37 mi Daha İyi, Flak 36 mı?

Silah performansında fark yok: iki model aynı namluyu, aynı fişeği ve aynı Sonderanhänger 202 arabalarını kullanır. Flak 37'nin üstünlüğü, hesaplayıcı değerlerini ibreli kadranlarla vermesinde; Flak 36'da bunun karşılığı ışıklı göstergelerdi. Menzil ve zırh delmede iki model eşittir; "hangisi iyi" sorusu bu yüzden ölçüte bağlı.

Ölçüt balistik ise berabere. İkisi de 820 m/s hızla, aynı mermi türleriyle ve aynı tavanla ateş eder. Ölçüt kullanım kolaylığı ise Flak 37 öne geçer; topçu lambaları eşleştirmek yerine ibreyi izliyor, fünye ayarlayıcıda da yükseltilmiş bir gövde ve kadranlar var. Ölçüt dayanıklılık, bakım ve yedek parça ise belirgin bir fark görünmüyor; parçalar modeller arasında değişebiliyordu ve sahada "karışık" toplara sık rastlanıyordu.

Yaygın bir efsane iki modeli rollere ayırır: Tamiya'nın 1973'te çıkardığı plastik model kitinin yönergesi, Flak 36'yı tanksavar, Flak 37'yi yalnızca uçaksavar diye tanıtmıştı. Roy Chow bunu "tam bir uydurma" olarak niteliyor; üç modelin de nişan donanımı aynıydı ve üçü de hava, kara ve dolaylı atış görevi yapabilirdi. İngilizce Vikipedi de aynı düzeltmeyi yapıyor.

Ne tür bir kıyaslama yapılmış olursa olsun, iki modelin sahadaki isabet oranını ayrı ayrı ölçen bir kayıt bulunamadı. Fin kaynağının "daha hassas nişan" yorumu dışında Flak 37'nin 36'dan daha etkili olduğunu gösteren bağımsız bir veri yok. Ayrıntılı donanım farkları "Flak 37 ile Flak 18 ve Flak 36 Arasındaki Fark Nedir?" bölümünde tabloda.

Flak 37 Jet Uçağı Vurabilir mi?

Pratikte hayır; Flak 37 pervaneli bombardıman uçaklarına göre tasarlandı. Etkili tavanı yaklaşık 8.000 m, hesaplayıcısı sabit rota ve hıza göre öne atış yapar ve mermi hedefe 20-40 saniyede ulaşır. Jet uçaklarına karşı Flak 37'ye özgü bir kullanım ya da kayıt bulunamadı.

İkinci Dünya Savaşı'nın son yıllarında jet uçakları ortaya çıkmıştı, fakat taranan kaynaklarda bir Flak 37'nin jet düşürdüğüne dair kayıt yok. İngilizce Vikipedi yalnızca 1954'ten itibaren Sovyetler Birliği'nden Flak 88 alan Kuzey Vietnam'ın bu topları 1960'ların başında ABD uçaklarına karşı kullandığını söylüyor; hangi modelin kullanıldığı, kaç uçağın vurulduğu veya vurulup vurulmadığı belirtilmemiş. Bu bilgi tek kaynaklı ve sonucu doğrulanamadı.

Teknik sınırlar nettir: topun menzili, mermi uçuş süresi ve mekanik hesaplayıcının varsayımları, bir uçağın hızı ve irtifası arttıkça isabet şansını hızla azaltır. Üstelik İngilizce Vikipedi, Müttefik ağır uçaksavarlarının zamanla yakınlık fünyesiyle, yani hedefin yakınında kendiliğinden patlayan düzenekle güçlendiğini yazıyor; Flak 37 kaynaklarında böyle bir fünye geçmiyor, zamanlı fünyeye darbeli fünye eklenmesi ise 1945'i buldu. Bugünün savaş uçaklarına karşı bu topun kullanımı gerçekçi bir seçenek değildir.

Flak 37 Kaç Parçadan Oluşur?

Flak 37 için doğrulanmış bir toplam parça sayısı yok. Top altı ana grupta düşünülebilir: namlu grubu, geri tepme düzeneği, üst takım, haç biçimli alt takım, iki tekerlekli araba ve veri iletim ile fünye düzeneği. Namlu da kendi içinde kama halkası, dış boru, iç boru ve üç kesimli astardan oluşur.

Uzun namlusu öne bakan ağır bir uçaksavar topunu, iki tekerlekli arabaya oturtulmuş hâlde, yarı paletli bir çekicinin arkasında kırsal yolda gösteren temsili illüstrasyon
Temsili görsel (yapay zeka ile üretilmiştir). Belirli bir sistemi birebir göstermez.
GrupİçeriğiAğırlık (el kitabı verisinden)
Namlu grubuKama halkası, dış boru, iç boru, üç astar kesimi, tutma halkalarıToplam yaklaşık 1.340 kg (2.947 lb)
Kama halkasıYatay kayar kama burada çalışıryaklaşık 229 kg
Dış ve iç boruNamlunun gövdesiyaklaşık 356 kg ve 365 kg
Astar kesimleriAğız, orta ve kama tarafı olmak üzere üç parçayaklaşık 272 kg, 90 kg ve 26 kg
Geri tepme düzeneğiHidrolik fren ve hidropnömatik toplayıcıyaklaşık 238 kg
Taşıyıcı üst takım ve alt takımHaç tabanı, kollar, seviyeleme krikolarıyaklaşık 3.810 kg (namlu ve geri tepme düzeneği hariç)
İki arabaSonderanhänger 202, topu iki bölüm hâlinde taşırÖn yaklaşık 830 kg, arka yaklaşık 1.200 kg (201 tipi arabalar için)
Tüm taşıyıcıAraba ve alt takımla birlikteyaklaşık 7.400 kg (16.325 lb)

Bu tablo 1943 tarihli ABD teknik el kitabına dayanıyor ve Flak 18/36 çevresindeki bir topu anlatıyor. Kitaptaki top, önde iki, arkada dört tekerlekli arabalarla tarif ediliyor; bu 201 düzenidir. Flak 37 ise iki taraftaki dörder tekerlekli 202 arabalarını kullanır, dolayısıyla araba ağırlıkları Flak 37 için yaklaşık kabul edilmeli. Namlu grubunun parça ağırlıklarının toplamı el kitabındaki toplamdan biraz farklı çıkıyor (tutma halkaları dahil yaklaşık 2.990 lb); fark, yuvarlamadan ya da listelenmeyen küçük elemanlardan kaynaklanıyor olabilir, doğrulanamadı.

Flak 37'ye özgü ek parçalar elektrik tarafındadır: ibreli kadran kutuları, topla hesaplayıcıyı bağlayan çok damarlı kablo ve yükseltilmiş gövdeli fünye ayarlayıcı. Roy Chow, 202 arabalarının her birine iki kablo makarası ve iki dikdörtgen donanım kutusu takılabildiğini yazıyor; bu makaraların kablo taşımak için olduğu varsayılabilir, ancak kaynak amacını açıklamıyor.

Flak 37 Fiyatı Nedir?

Flak 37'ye özgü bir fiyat açık kaynakta yok. Aile için İngilizce Vikipedi birim başına 33.600 Reichsmark yazıyor; Fince ansiklopedi 1943'te Flak 36 için 31.750 Reichsmark ve 4.500 işçi-saati veriyor. Güncel piyasa fiyatı yok, çünkü silah hizmetten çekildi ve resmî bir pazarı bulunmuyor.

Her iki rakam da tek bir derlemeden geliyor ve hangi yıla, hangi modele, hangi sözleşmeye ait olduğu belirtilmiyor. Bu yüzden Flak 37 için bir tahmin yapılmadı, bugünkü paraya çevrilmedi. Fince ansiklopedi bağlam olarak aynı yıl için 3,7 cm hafif uçaksavarın yaklaşık 24.000 ve 10,5 cm ağır uçaksavarın yaklaşık 75.000 Reichsmark olduğunu da yazıyor; bu da kaynaksız bir derleme satırı.

Finlandiya'nın 90 topa ne ödediğine dair bir tutar da bulunamadı. Müze örneklerinin, koleksiyon satışlarının ya da yeniden yapım toplarının fiyatı için doğrulanabilir bir kaynak görülmedi; bu sayfada ne güncel değer ne de tahmini fiyat bildiriliyor.

Flak 37 Kaç Yılında Üretildi?

Flak 37 için ayrı bir üretim süresi yazılı değil. Aile 1933'ten 1945'e kadar yapıldı; modelin adı 1937'ye işaret ediyor ve eski sürümler Flak 41 çıktıktan sonra da savaşın sonuna kadar üretilmeye devam etti. Dolayısıyla Flak 37'nin üretim aralığı en çok yaklaşık sekiz-dokuz yıldır.

Almanca ansiklopedi, Flak 41'in ortaya çıkmasına rağmen eski sürümlerin kesintisiz yapıldığını yazıyor. Üretimin zirvesi aile için 1944'tür: İngilizce Vikipedi o yıl 6.482 teslimat veriyor; ancak bu sayı üç modelin toplamıdır ve Flak 37'nin payı belirtilmiyor.

Üretim adedi "Flak 37 İkinci Dünya Savaşı'nda Kaç Adet Üretildi?" bölümünde, yıl yıl tablo yerine alt kayıtlarla ele alındı; çünkü kaynaklar yıllık dökümü modele ayırmıyor.

Flak 37 Menzili Ne Kadar?

Yer hedeflerine azami yatay menzil yaklaşık 14.860 metredir. Hava hedeflerinde kaynaklar ayrışıyor: etkili tavan yaklaşık 8.000 m, azami tavan 9.900 m (Almanca ansiklopedi 10.600 m yazıyor). Bir ABD el kitabı ise dikeyde 39.000 fit, yani yaklaşık 11,9 km diyor; bu değerler aynı ölçüte ait olmayabilir.

ÖlçütDeğerKaynak
Azami yatay menzil14.860 mİngilizce ve Almanca ansiklopedi
Azami yatay menzil16.200 yd (yaklaşık 14.800 m)ABD el kitapları
Etkili tavan8.000 mİngilizce Vikipedi
Etkili tavan (70° yükselmede)25.000 ft (yaklaşık 7.600 m)1943 ABD el kitabı
Azami tavan9.900 m (32.500 ft)İngilizce Vikipedi, 1945 ABD el kitabı
Azami tavan10.600 mAlmanca ansiklopedi
Azami dikey menzil39.000 ft (yaklaşık 11.900 m)1943 ABD el kitabı
Hava hedefine "etkili menzil" / azami değer6.000 m / 10.600 mFin silah tarihi sitesi, tek kaynak

"Etkili" değer, bir uçağın makul bir isabet ihtimaliyle vurulabildiği irtifayı; "azami" değer ise merminin kuramsal olarak çıkabildiği en yüksek noktayı anlatır. Kaynaklar bu iki kavramı her zaman ayırmıyor, bu yüzden tabloda bir arada duran sayılar birbirinin çelişkisi değil, farklı tanımların sonucu olabilir. Aşınmış toplarda etkili tavanın yaklaşık 7.470 metreye indiği de yazılıyor (İngilizce Vikipedi, tek kaynak).

Flak 37/41 melezi ise farklı bir silahtır; Flak 41 fişeğini ateşlemek için tasarlandığından, bu başlıktaki değerler onun için geçerli sayılmaz. Ona ait menzil değeri bulunamadı.

Flak 37 Dakikada Kaç Mermi Atar?

Deneyimli bir mürettebatla dakikada 15-20 atış yapar. Fin silah tarihi sitesi uzun süreli ateşte pratik hızı yaklaşık 12 atış olarak veriyor. İki sayı arasındaki fark mekanizmadan değil, fünye ayarı, mermi ikmali ve namlunun ısınmasından gelir; hız sınırlayıcısı mürettebattır. Kamanın açılıp kovanın atılması ise kendiliğinden olur.

1943 ABD el kitabı iki ayrı hız yazıyor: mekanize bir hedefe dakikada 15, havadaki hedefe dakikada 20 atış. Aradaki fark, havadaki hedefe karşı hesaplayıcının sürekli değer vermesi ve bir sonraki mermi için nişan ayarının gerekmemesiyle açıklanabilir; ancak el kitabı bu gerekçeyi yazmıyor, bir yorumdur.

Atış döngüsünün mekanik kısmı basittir: atıştan sonra namlu ileri dönerken kama kendiliğinden açılır, boş kovan fırlar ve tetik yayı kurulur. Fince ansiklopedi, Flak 36 modellerinde yükleyiciye yardım eden fişeği namluya iten yaylı, tablalı bir yükleme düzeneğinin bulunduğunu, güvenilmez bulunduğu için çoğu toptan sahada sökülen bu parça olmadan elle yüklemeyle daha yüksek atış hızına çıkıldığını yazıyor. Almanca ansiklopedi de VOMAG şasili hareketli örneklerde yükleme otomatiğinin takılı olduğunu, ancak kullanılmadığını belirtiyor.

Mürettebat dağılımına göre bir topta ikisi nişanda, biri yükleyici, biri fünye ayarlayıcı, dördü mermi taşıyıcı ve biri komutan olmak üzere dokuz kişi çalışırdı (Almanca ansiklopedi). Fünye ayarlayıcının her mermi için ayrı iş yapması gerektiğinden, hız onun elindeydi.

Flak 37 Hangi Ülkelerde Var?

Bugün Flak 37'yi hizmette tutan ülke doğrulanamadı. Modele özgü kayıt bulunan kullanıcılar Almanya, Finlandiya (90 top), Norveç (savaş sonrası devralınan toplar arasında 194 Flak 37) ve Slovakya (Flak 36 ile karışık 24 top). Genel Flak 18/36/37 listesi başka ülkeleri de sayıyor, ancak model ayrımı yapmıyor.

ÜlkeFlak 37 kaydıDönemNot
AlmanyaAna kullanıcı; sayı modele ayrılmıyor1937-1945Aile için 20 bini aşan üretim
Finlandiya90 (18 çekili, 72 sabit)1943-1977, sonra kıyı göreviİki kaynakta aynı sayı
Norveç194 (55 çekili, 139 sabit)1945-1950'lerDevralınan toplar; kaynakta toplam çelişkili
Slovakya24 (Flak 36 ve 37 birlikte)1941-194420'si sabit kaideli
İtalya cephesi12 kendinden hareketli araç1943-1945Alman birliğinde; tek kaynak
İspanyaMadrid'de bir müze örneği-Ayrı bir hizmet kaydı yok

Finlandiya

Fin ordusu 1943-1944'te Almanya'dan doksan Flak 37 satın aldı; Almanca ansiklopedi önce 18 hareketli topun arabalarla, Haziran 1944'te 72 topun kaideleriyle geldiğini yazıyor. Topun Fin adı "88 ItK 37 RMB"dir; Fin kaynakları bunu "1937 modeli Rheinmetall-Borsig 88 mm uçaksavar topu" diye açıklıyor. Fin kaynağına göre iki sürüm vardı: ortada çapraz tabanlı ve arabalı olan RMB (Almanya'da yaygın, Finlandiya'da nadir) ile yalnızca alt konisine cıvatalanan sabit sürüm RMBK. Askerlere göre topun takma adı "Rämäpää" idi; Fin kaynakları adı, kısaltmanın "RMB" harflerinden türetiyor.

Karlı, kayalık bir tepede koni biçimli beton kaide üzerine oturtulmuş ağır bir uçaksavar topunu, kum torbaları ve çıplak ağaçlarla çevrili, aşağıda kıyı şehri manzarasıyla gösteren temsili illüstrasyon
Temsili görsel (yapay zeka ile üretilmiştir). Belirli bir sistemi birebir göstermez.

Norveç

War History makalesine göre Almanlar Norveç'te 505 top bırakmış, Norveç bunlardan 360 kadarını devralmıştı. Devralınan toplar arasında 141 çekili Flak 36 ve 15 sabit Flak 36'nın yanında 55 çekili ve 139 sabit Flak 37 sayılıyor. Flak 37 toplamı olan 194, bu yazı için yapılan bir toplamdır; kaynağın verdiği parçaların toplamı 350 eder, metin ise 360 diyor, bu tutarsızlık doğrulanamadı. Toplar 1950'lerin başında ABD yapımı 90 mm toplarla değiştirilmeye başladı, 1957'de 125 top kıyı topçusuna verildi ve 1960'ların ortasında çekildi.

Slovakya ve diğer listeler

Slovakya, Alman ordusundan 24 Flak 36 ve 37 aldı; ilk dördü Mart 1941'de, kalan yirmisi sabit kaideli olarak Mart 1944'e kadar teslim edildi, 17.280 mermi gönderildi. Toplar 1945'ten sonra yeniden kurulan Çekoslovakya'da da kullanıldı. İngilizce Vikipedi'nin genel listesi ayrıca Brezilya, Bulgaristan, Çin, Hırvatistan, Fransa, Kuzey Vietnam, Yunanistan, Macaristan, İtalya, Romanya, İspanya ve Türkiye'yi sayıyor; bu ülkeler için Flak 37'ye özgü kayıt bulunamadı.

Flak 37 Mermisinin Hızı Ne Kadar?

Patlayıcı mermide namlu ağzı hızı yaklaşık 820 m/s'dir. Zırh delici mermi için kaynaklar 795 ile 820 m/s arasında değer veriyor; Fin kaynağı 837 m/s'ye varan rakamlar yazıyor. Hız mermi türüne, barutun ısısına ve namlu aşınmasına göre değişir; bu değerler Flak 37'ye değil 18/36/37 grubuna aittir.

1943 ABD el kitabı patlayıcı mermi için saniyede 2.690 fit (yaklaşık 820 m/s), zırh delici için 2.657 fit (yaklaşık 810 m/s) veriyor. Almanca ansiklopedi 820 ve 795 m/s yazıyor. Fin savaş tarihi sitesi ise Flak 37 için geniş bir aralık, 820-850 m/s, ve mermi cinsine göre 837 m/s ile 820 m/s değerleri sunuyor. Farkın nedeni ölçüm yönteminden, barut partisinden ya da mermi tipinden gelebilir; bu yorum doğrulanamadı.

Kovanların yan yüzünde "barut sıcaklığı" damgasının bulunması ilginçtir: ABD el kitabı, kırmızı yazıyla "+25 C" gibi bir barut sıcaklığı işareti olduğunu belirtiyor. Bu işaretin, barut ısısına göre atış düzeltmesi yapmak için konduğu düşünülebilir; kitap amacını yazmıyor, bu bir yorumdur. Flak 37/41 melezinin hızı için bir değer bulunamadı; aynı fişeğin Flak 41'deki 1.000 m/s hızı ise o silahın verisidir.

Flak 37 Ağırlığı Ne Kadar?

Ateşleme konumunda yaklaşık 5.000 kg, taşıma konumunda 7.000-8.200 kg. Aradaki fark araba tipinden gelir: Fince ansiklopedi Sonderanhänger 201 ile 7.000 kg, Flak 37'nin kullandığı Sonderanhänger 202 ile 8.200 kg yazıyor. Diğer kaynaklar bunun etrafında kalır. Namlu grubu tek başına yaklaşık 1,3 tondur.

Almanca ansiklopedi taşıma ağırlığını 7.400 kg (201 arabası ve kalkanla birlikte), İngilizce Vikipedi 7.407 kg, 1943 ABD el kitabı tüm taşıyıcı için 16.325 lb (yaklaşık 7.400 kg), Fin silah tarihi sitesi 7.200 kg veriyor. 8.200 kg'lık rakam, Flak 37'nin 202 arabalarına en yakın modele özgü değer olduğu için önemli; ancak tek kaynaklıdır.

Ağırlığın pratik sonucu çekicinin seçimidir: İngilizce Vikipedi, Sd.Kfz. 7 yarı paletlisinin yaygın çekici olduğunu yazıyor. Kendinden hareketli Flak 37'de ağırlık 25 tona çıktı; Almanca ansiklopedi, kuvvetli yay çubukları takılmak zorunda kaldığını belirtiyor (tek kaynak). Sabit kaideli sürümün tek parça ağırlığı ise kaynaklarda yok.

Flak 37 Neleri Vurabilir?

Hava hedeflerinden orta ve yüksek irtifadaki pervaneli bombardıman uçaklarını; kara hedeflerinden zırhlı araçları, tahkimatı ve piyadeyi; kıyıda gemileri. Flak 37'ye özgü bir "vurulan hedef" kaydı yok. Kullanıcıya göre görev değişti: Finlandiya yalnızca hava hedeflerine, Almanya her ikisine ateş etti. Başarı oranlarına dair güvenilir bir sayı ise yoktur.

Havadaki hedefler için topun gücü, hedefin irtifası ve hızıyla sınırlıydı. Almanca ansiklopedi, B-17'ye karşı mermi patlamasının etkili yarıçapının yaklaşık on metre ya da daha az olduğunu ve bir bombardıman uçağını düşürmek için birkaç bin mermi gerektiğini yazıyor (tek kaynak, aile geneli). Finlandiya kaynakları Flak 37'lerin Şubat 1944'teki Sovyet hava akınlarına karşı önemli rol oynadığını belirtiyor; ancak vurulan uçak sayısına dair bağımsız doğrulanmış bir rakam yok, bu da ülke kaynaklı bir değerlendirmedir.

Yer hedefleri ve gemiler için örnek, ailenin geneline ait: Almanca ansiklopedi, 14 Eylül 1942'de Tobruk yakınında bir Flak taburunun HMS Sikh muhripini ağır hasara uğrattığını, geminin sonra battığını yazıyor. Bu olay Flak 37'ye atfedilmiyor; hangi modelin kullanıldığı yazılı değil. Bu yüzden "Flak 37 bir muhrip batırdı" gibi bir cümle kurulamaz.

Flak 37 Kullanıldığı Yerler

Flak 37 bataryaları Alman hava savunmasında, İtalya'da kendinden hareketli araçlarla, Finlandiya'da Helsinki, Kotka, Tampere ve Turku'da, savaştan sonra Norveç'te ve Slovakya'da kullanıldı. Bugün örneklerinin çoğu müzelerde ve anıt olarak duruyor. Modele özgü ayrıntı en çok Finlandiya'da var; Almanya içindeki kullanım ailenin geneli içinde kaldığından modele ayrılamıyor.

TeslimatTop sayısıYerleşim
Bahar 1943 (çekili)18Helsinki, altışar toplu 3 batarya
Haziran 1944 (sabit)36Helsinki, altışar toplu 4 batarya ve Kaivopuisto'da 12 toplu batarya
Haziran 1944 (sabit)36Turku, Tampere ve Kotka; her şehirde altışar toplu 2 batarya

Bu yerleşimi Fin silah tarihi sitesi ve War History makalesi aynı şekilde yazıyor. İlk gelen toplar, üç Kommandogerät 40 hesaplayıcısıyla birlikte çalıştı; Finler bu cihazlara "Lambda" adını verdi. Fin sitesi ayrıca eski Kommandohilfsgerät 35'in "Delta" adıyla kullanıldığını, ilk teslimatla iki Freya ve altı Würzburg 39 radarının da geldiğini yazıyor; Almanca ansiklopedi altı Würzburg 39'u doğruluyor.

İtalya'da, kendinden hareketli on iki araç 1943'ten 1945'e kadar 26. Panzer Tümeni'ne bağlı Heeres-Flak-Abteilung 304'te görev yaptı; yalnızca Almanca ansiklopedi bu bilgiyi veriyor ve araçların hangi görevlerde kullanıldığı yazılı değil. Almanya içinde ise 1942'de Panzer IV şasisine monte edilmiş bir Flak 37 denemesi yapıldı, ancak seri üretime geçilmedi.

Bugün birçok örnek korunuyor: Finlandiya'da Hyrylä'daki Hava Savunma Müzesi, Tampere'deki Kauppi ormanı anıtı ve Helsinki'nin Lauttasaari semti; Polonya'da Świnoujście kıyı savunma müzesinde sabit kaideli bir Flak 37; Büyük Britanya'da Duxford; Almanya'da Munster Zırhlı Araç Müzesi; ABD'de Virginia Beach'teki Military Aviation Museum, burada Flak 37'nin çalışır durumda olduğu yazılıyor. Sıralama İngilizce Vikipedi'nin müze listesine dayanıyor.

Sade bir müze binasının önündeki çimlik alanda, çapraz taban üzerinde namlusu eğik duran korunmuş ağır bir uçaksavar topunu bulutlu gün ışığında gösteren temsili illüstrasyon
Temsili görsel (yapay zeka ile üretilmiştir). Belirli bir sistemi birebir göstermez.

Flak 37 Ne Tip Mühimmat Atıyor?

88x571R fişekli, tek parça mühimmat: zamanlı fünyeli patlayıcı mermi, darbe fünyeli patlayıcı mermi ve zırh delici mermiler. Flak 37 için ayrı bir mühimmat yok; Flak 18 ve 36 ile ortaktır. Finlandiya'nın kullandığı mermi türleri ayrıca kayıtlıdır ve beş ayrı çeşide ulaşır.

Loş bir cephanelikte ahşap tezgâh üzerinde duran uzun pirinç bir mermi ve yanında iki yuvarlak kadranlı pirinç bir fünye ayar aygıtını gösteren temsili illüstrasyon
Temsili görsel (yapay zeka ile üretilmiştir). Belirli bir sistemi birebir göstermez.
MermiAğırlıkNamlu ağzı hızıKaynak ve not
Patlayıcı, mekanik zaman fünyeliyaklaşık 9,1 kg (20,06 lb)820 m/s1943 ABD el kitabı; fünye en çok 30 saniye
Patlayıcı, darbe fünyeli (A.Z. 23/28)yaklaşık 9,2 kg (20,34 lb)820 m/sAynı el kitabı; çok hızlı ya da gecikmeli tepki
Zırh delici, tabanda fünyeliyaklaşık 9,4 kg (20,71 lb)yaklaşık 810 m/sAynı el kitabı
Fin patlayıcı mermi (itakrv 50/60)9,0 kg; 900 g amatol837 m/sFin silah tarihi sitesi
Fin zırh delici (psakrv 54/65-K)9,5 kg820 m/sAynı site; amatol ve PETN dolgu
Fin zırh delici, RDX dolgulu10,2 kg820 m/sAynı site

El kitabı mermilerin rengini de veriyor: zırh delici mermiler yuvarlak bantların üstünde siyah, patlayıcı mermiler sarı boyalı. Mermi gövdesindeki ağırlık sınıfı bir Roma rakamıyla gösterilir; III "standart" demektir ve atış tablolarında düzeltme gerektirmez. Dolgu maddesi için rakamlar kullanılır; 1 TNT, 2 pikrik asittir. Fünye ayar aygıtı topun üst takımının sol yanındadır ve elle çevrilir; her mermi ateşten önce ayrı ayrı ayarlanır. Bu ayrıntılar Flak 18/36 donanımını anlatan el kitabından alındı, Flak 37'nin yükseltilmiş fünye gövdesi için ayrı bir tanım yok.

Fince ansiklopedi parça tesirli, zırh delici ve oyuk (şekilli) dolgulu mermilerin yanında aydınlatma mermilerinin de bulunduğunu, her türün de birkaç alt sürümü olduğunu yazıyor. Fin sitesi, Fin ordusunun zırh delici mermiler edindiğini ancak topları yer hedeflerine karşı kullanmadığını belirtiyor. Mermiler Fin ordusunda yerel olarak da üretildi; üretici sonradan Patria Vammas'a dönüşen firmadır. Flak 37/41 melezi ise bu fişeği değil, Flak 41'in daha uzun fişeğini ateşlemek üzere düzenlenmişti.

Flak 37 Kaç Km'lik Alanı Korur?

Tek bir Flak 37'nin koruduğu alan için güvenilir bir kilometrekare değeri yok. Koruma, topun kendi menzilinden çok batarya düzenine, hedefin irtifasına ve hesaplayıcının kalitesine bağlıdır. Fin silah tarihi sitesi hava hedeflerine karşı "etkili menzil" olarak 6 km, azami değer olarak 10,6 km veriyor (ikincisi Almanca ansiklopedinin azami tavan değeriyle aynı); iki sayı da alan değil, mesafe ya da irtifa değeridir.

Korunan bölge düz bir daire değil, kubbe biçimli bir hacimdir: hedef ne kadar yüksekte uçarsa yatayda erişilen mesafe o kadar daralır. Bu yüzden "X kilometre" diye tek bir çember çizmek yanıltıcı olur. Fin kaynağındaki 6.000 metrelik "etkili" değer, topun menzilinin tamamı değil, makul isabet ihtimalinin sürdüğü mesafedir; kaynaklar bu tanımı ayrıntılı yazmıyor, bu bir yorumdur.

Gerçek koruma, topların sayısıyla ve dağılımıyla sağlanıyordu. Helsinki'de 1943 ve 1944 teslimatlarından toplam 54 top (18 artı 36) altı ve on iki toplu bataryalar halinde toplanmıştı; bu toplam, bu yazı için yapılan bir toplamdır; Almanya'da dört toplu bataryalar kurulur, hedef önemliyse bu bataryalar tek komutan altında birleştirilirdi. Bu düzenlerin hangi alanı ne ölçüde kapattığına dair güvenilir bir hesaplama kaynaklarda yok.

Flak 37 Kurulumu Nasıl Olur?

İki sürüm vardı. Çekili sürümde top iki arabadan ayrılır, yan kollar indirilir ve top yatay hâle getirilir; ABD el kitabı bu işlemi altı kişiyle yaklaşık 2,5 dakika, kaldırmayı 3,5 dakika olarak veriyor. Sabit sürümde top koni biçimli bir kaideye cıvatalanır ve araba kullanılmaz. Finlandiya sabit sürümüne RMBK adını verdi.

Yazı bir kurulum talimatı değil, genel bir betimlemedir. Çekili topun ön ve arka arabaları, haç biçimli tabana kancalarla bağlanır; kurulumda arabalar ayrılır, taban yere iner, krikolarla seviyelenir. Top, el kitabına göre çok sınırlı bir açıyla tekerlekler üzerindeyken de ateş edebilirdi, ancak yüksek açıda atış için kurulması gerekirdi.

Sabit sürümlerde iş farklıdır. Fince ansiklopedi bu topların hiç araba ve kol taşımadığını, yalnızca alt konilerinden zemine cıvatalandığını yazıyor. Almanca ansiklopedi savaşın sonuna doğru geliştirilen "Behelfslafette" adlı basit sabit tabanları anlatıyor; bu kaidelerin ayırt edici işareti, iki karşıt yanda U biçimli oyuklar bulunan koni biçimli olmayan kaideydi. Tampere'de bu toplar için kullanılan beton yapı ise bir Fin kaynağının fotoğrafında görülüyor.

Helsinki'nin Kaivopuisto parkında on iki toplu bir batarya kurulduğu yazılıyor. Bu yerleşimler tek bir top değil, hesaplayıcıya kabloyla bağlı top kümeleriydi; bu nedenle kurulum, topların yanı sıra hesaplayıcı mevzisinin ve kablo hatlarının hazırlanmasını da gerektirmiş olmalı, ancak kaynaklar bunu ayrıntılandırmıyor.

Flak 37 Nasıl Çalışırdı?

Önce bir ölçü cihazı hedefin uzaklığını ve açısını bulur, bataryanın hesaplayıcısı öne atış değerlerini üretir ve bunları kabloyla her topa iletir. Topçular kadran ibrelerini eşleştirecek şekilde namluyu elle çevirir, fünye ayarlanır, fişek yüklenir ve top ateş eder. Yarı otomatik mekanizma bir sonrakini hazırlar.

Yayılmış bir mevzide, yay biçiminde dizilmiş dört ağır uçaksavar topunu ve ortadaki uzun ölçü cihazlı kontrol noktasından her topa uzanan kalın kabloları üstten gösteren temsili illüstrasyon
Temsili görsel (yapay zeka ile üretilmiştir). Belirli bir sistemi birebir göstermez.

1943 ABD el kitabı süreci ayrıntılı veriyor. Dört metre tabanlı stereoskopik mesafe ölçer 12 ve 24 büyütmelidir ve 500 ile 50.000 metre arası mesafe okur. Kommandogerät 36, "gelecekteki yön", "yükselme açısı" ve fünye birimiyle ifade edilen "mermi uçuş süresi" değerlerini hesaplar; el kitabı bu cihazı çalıştırmak için 11 kişi gerektiğini tahmin ediyor. 1945 tarihli el kitabına göre sonraki Kommandogerät 40 beş kişiyle çalışır ve hedefin irtifa ve rota değişimlerini (eğrisel uçuşu) hesaba katan bir mekanizma taşır. Kötü görüşte Würzburg radarlarının verisi de elektrikle hesaplayıcıya aktarılırdı (Almanca ansiklopedi).

Top ise elle yönlendirilir. El kitabı, 360 derecelik dönüşün yüksek viteste 100, düşük viteste 200 el çarkı devri aldığını ve sırasıyla yaklaşık 34 ve 70 saniye sürdüğünü; eksi 3 dereceden artı 85 dereceye çıkmanın yüksek viteste yaklaşık 15, düşük viteste yaklaşık 26 saniye aldığını yazıyor. Yani yön ve yükselme motorla değil, iki topçunun el gücüyle değişir. Fince ansiklopedi de topların motorla yönlendirilmediğini, ibrelerin gösterdiği değerlere el ile uyulduğunu yazıyor. Bir Fin kaynağı hesaplayıcıyı topa bağlayan kablonun 108 telli olduğunu belirtiyor; bu sayı tek kaynaklıdır.

Veri hiç gelmiyorsa ya da hesaplayıcı çalışmıyorsa, Almanca ansiklopedi düşmanın geçeceği olası sektörlerin belirlenip sürekli ateşle bir perde oluşturulduğunu yazıyor. Böyle atış çok mermi harcar ve isabet açısından verimsizdir.

Flak 37 ile Flak 18 ve Flak 36 Arasındaki Fark Nedir?

Üç model aynı namlu ve fişek ailesini paylaşır; farklar taşıyıcıda ve veri aktarımındadır. Flak 18 Lafette 18 ve Sonderanhänger 201 arabalarıyla gelir, Flak 36 Lafette 36 ve 202 arabalarıyla; Flak 37 aynı Flak 36 taşıyıcısı üzerinde ışıklı göstergenin yerine ibreli kadranları ve yükseltilmiş fünye gövdesini taşır.

Ayırt edici öğeFlak 18Flak 36Flak 37
TaşıyıcıLafette 18Lafette 36Lafette 36
ArabalarSd.Anh. 201 (önde 2, arkada 4 tekerlek)Sd.Anh. 202 (ikisi de 4 tekerlek)Sd.Anh. 202
Taban ayak yastıklarıYuvarlakKareKare
Orta kollarGenişDaha darDaha dar
Veri alıcısıIşıklı alıcı (Übertragungsgerät 30)Işıklı alıcıİbreli kadranlar (Übertragungsgerät 37)
Fünye ayarlayıcıBaşta tek, sonra iki açıklıkİki açıklıkİki açıklık, üstünde yükseltilmiş açılı kadran gövdesi
NamluFlakrohr 18 (tek parça)Flakrohr 36 (çok parçalı)Çok parçalı
KalkanSonradan eklenebilirSonradan eklenebilirSonradan eklenebilir

Tablodaki ayırt edici öğelerin büyük bölümü Roy Chow'un 2012 makalesine dayanıyor; Chow, Jentz ve Doyle'un tanksavar kitabını ve Waldemar Trojca'nın çizimli kitabını en iyi kaynaklar olarak gösteriyor. Aynı yazı, namluya bakarak model ayırmanın yanlış olduğunu söylüyor: namlular üç modelde birbirinin yerine geçtiği ve bazı fotoğraflarda Flak 18'in üç parçalı, Flak 36'nın tek parçalı namluyla göründüğü için. Kalkanlar da 1940'ta geliştirildi ve modeller arasında değişebiliyordu.

Almanca ansiklopedi ise ayırıcı olarak taşıyıcıyı gösteriyor: haç tabanı hangi modelse silah o adla anılır, namlu başka modelden olsa bile. İki ölçüt Flak 37 için birleşiyor: Lafette 36 üzerinde ibreli kadranları ve yükseltilmiş fünye gövdesi olan top, Flak 37 sayılır. Fünye ayarlayıcı konusunda kaynaklar aynı şeyi anlatmıyor: İngilizce Vikipedi, Flak 18 ve 36'nın ikisinde de iki "Zünderstellbecher" (fünye ayar kabı) bulunan aynı sabit ayarlayıcıyı taşıdığını, Flak 41'in ayarlayıcısının ise sadeleştirilmiş olduğunu yazıyor; Chow ise yükseltilmiş kadran gövdesini Flak 37'ye atfediyor. İki bilgi birbirini tamamlıyor olabilir, ancak doğrulanamadı.

Flak 37 Veri İletim Sistemi Nedir?

Flak 37'nin tanımlayıcı özelliğidir: Übertragungsgerät 37, hesaplayıcıdan gelen yön, yükselme ve fünye değerlerini kabloyla top üzerindeki ibreli kadranlara yansıtan aktarım cihazıdır. Topçu ibreyi izleyerek namluyu çevirir. Önceki modellerde bu iş ışıklı göstergelerle yapılıyordu. Aktarım elektrikle ve kabloyla yapılır, topun kendisi motorla döndürülmez.

Ağır bir uçaksavar topunun üst takımında, altlarından kalın kablolar çıkan iki yuvarlak pirinç kadran gövdesini ve yanlarındaki iki el çarkını yakından gösteren temsili illüstrasyon
Temsili görsel (yapay zeka ile üretilmiştir). Belirli bir sistemi birebir göstermez.

Işıklı sistem 1943 ABD el kitabında ayrıntılı: göstergelerin her biri 10'ar lambadan oluşan üç eşmerkezli halka içerir, hesaplayıcı değerleri lambalar yakarak gösterir ve topçu, üç karartma işaretini yanan lambaların üzerine getirecek biçimde topu çevirir. Roy Chow bu "ışıklı sinyal alıcıları"nı Übertragungsgerät 30 olarak adlandırıyor; Flak 18'de ve 36'da bulunduğunu, sonradan ibreli kadranlı Übertragungsgerät 37'nin geldiğini yazıyor.

İbreli sistem için kaynaklar şunu belirtiyor: İngilizce Vikipedi güncellenmiş donanımın nişancıların tek hesaplayıcının yönergelerini daha rahat izlemesini sağladığını, Almanca ansiklopedi hedef verilerinin Kommandogerät'ten silaha daha iyi aktarıldığını yazıyor. Fin kaynağı hesaplayıcıyla topu 108 telli bir kablonun bağladığını ekliyor. İletilen değerler, el kitabının Kommandogerät 36 tanımına göre geleceğe dönük yön, yükselme açısı ve fünye birimiyle ifade edilen mermi uçuş süresidir. Işıklı sistemde yön ve yükselme göstergelerinin ve fünye ayarlayıcının ayrı ayrı alıcı taşıdığı yazılıyor; ibreli sistemde de aynı üç değerin iletildiği varsayılabilir, ancak kadran sayısını veren bir kaynak bulunamadı.

Kaynak notu: Adlandırma kaynaklarda tutarlı değil. Bir Fin silah tarihi sitesi, Finlandiya'da Flak 37 üzerinde kullanılan aktarım cihazının ölçü göstergelerini fotoğraf altında "aktarım cihazı 36" diye anıyor. Bunun bir yazım farkı mı, Fin teslimatındaki karma donanım mı olduğu doğrulanamadı.

Flak 37'yi Kim Üretti?

Tasarım Krupp'a aittir. Flak 37'nin hangi fabrikada kaç adet yapıldığı açık kaynakta yok. İngilizce Vikipedi modelin üreticisi olarak Krupp'u yazıyor, aile için Krupp ve Rheinmetall'i sayıyor; Finlandiya'ya giden toplar ise "RMB", yani Rheinmetall-Borsig işaretiyle anılıyordu. Ailenin birden fazla firmada yapıldığı bilindiği için tek bir ad vermek yanıltıcı olur.

Bu iki bilgi çelişmek zorunda değil: aile birden fazla fabrikada üretildi. Almanca ansiklopedi, Essen'deki Krupp'un yanı sıra Krupp'un yan kuruluşu Grusonwerk'i (Magdeburg-Buckau), Hering'i (Neustadt), Gebrüder Böhler'i (Kapfenberg), Voith'i (Heidenheim), Werleim'i (Viyana), Škoda'yı (Pilsen ve Dubnica), MAN'ı (Augsburg) ve Berlin-Erfurter Maschinenfabrik'i sayıyor. Rheinmetall-Borsig bu listede geçmiyor; ancak İngilizce Vikipedi aile üreticileri arasında Rheinmetall'i yazıyor. Hangi firmanın hangi modeli yaptığı ya da kaç top çıkardığı kaynakta belirtilmemiş.

War History makalesi Fin adlandırması hakkında ilginç bir ek veriyor: Finlerin toplarını bilinmeyen bir nedenle Rheinmetall-Borsig'e bağladığı yazılıyor ve alternatif bir "RT" kısaltmasına rastlandığı not ediliyor. Fin kıyı topçusu aynı toplara "88 ItK 37 RT (RMB)" demiştir. Yani Finlandiya kayıtlarında bile işaret tek değil; kesin bir üretici atamak için ek belge gerekir.

Finlandiya'nın yerel mühimmat üreticisi sonradan Patria Vammas adını alan firmadır; bu firma top üreticisi değil, mühimmat tedarikçisidir.

Flak 37 Yer Hedeflerine Karşı Nasıl Kullanıldı?

Flak 37 de ailenin diğer modelleri gibi doğrudan nişanla yer hedeflerine ateş edebilirdi, ancak modele özgü bir muharebe kaydı yok. Aile Almanya'da kara hedeflerine yaygın kullanıldı; Finlandiya'da Flak 37'ler hiç yer hedefine ateş etmedi. Flak 37'nin tanksavar rolüne uygun olmadığı iddiası ise kaynaklarca yanlış bulunuyor.

Yer atışı için topa ZF.20E teleskopik nişangâhı takılır; 1943 ABD el kitabı bu düzeneğin üst takımın sağ yanındaki bir dişliye bağlandığını, topun doğrudan atışta nişangâhın ibresiyle yükselme ibresinin eşleştirilmesiyle yönlendirildiğini anlatıyor. Dolaylı atış için ayrı bir kadranlı nişangâh da takılabiliyordu. El kitabı, hesaplayıcının hareketli kara ve deniz hedefleri için de kullanılabildiğini yazıyor; doğrudan atışta ise topçu nişangâhla kendi gözüyle nişan alıyordu.

Finlandiya'nın deneyimi farklıdır. Fin kaynağı, bu ülkenin 88 mm toplarını Almanlar gibi tanksavar olarak kullanmadığını, birkaç zırh delici mermi edinse de toplarının önemli şehirlerin hava savunmasında tutulduğunu yazıyor. Fince ansiklopedi ise iki zırh delici mermi türünün 1.000 m'de 100 mm'nin çok üzerinde zırh delebildiğini yazıyor; bu değer tek kaynaklıdır, ölçüt belirtilmemiştir ve bağımsız bir ölçümle doğrulanmadı.

İtalya'daki on iki kendinden hareketli Flak 37'nin yer hedeflerine ateş edip etmediği ise yazılı değil; kaynak yalnızca birliğini ve yıllarını veriyor. Flak 37'nin kara rolüne uygun olmadığı iddiasının bir kaynağı olarak Chow, bir model kitinin yönergesini gösteriyor; ayrıntı "Flak 37 mi Daha İyi, Flak 36 mı?" bölümünde.

Flak 37 İkinci Dünya Savaşı'nda Kaç Adet Üretildi?

Flak 37'ye ait ayrı bir üretim rakamı yok. Flak 18/36/37 grubu için en yaygın toplam 20.754'tür; başka kaynaklar 21.310 ve 19.648 yazıyor. Flak 37 adıyla anılan alt kayıtlar ise 90 Finlandiya topu, 194 Norveç'e devredilen top, 12 kendinden hareketli araç ve yaklaşık 13 Flak 37/41 melezidir.

KayıtAdetKaynak ve not
Flak 18/36/37 toplam20.754İngilizce tablo; Almanca ansiklopedi (Lüdeke)
Flak 18/36/37 toplam21.310İngilizce Vikipedi bilgi kutusu
Flak 18/36/37 toplam, 1933-194519.648Roy Chow makalesi, tek kaynak
Finlandiya'ya satılan Flak 3790Fin ve Alman kaynaklar, tutarlı
Norveç'te devralınan Flak 3719455 çekili + 139 sabit; toplam bu yazıda hesaplandı
Slovakya'ya verilen Flak 36 ve 3724War History; ayrım yok
Kendinden hareketli Flak 3712 seri (112 sipariş)Almanca ansiklopedi, tek kaynak
Flak 37/41yaklaşık 13İngilizce Vikipedi

Üç toplamın farkı, sayma yönteminden kaynaklanıyor olabilir (fabrika çıkışı mı, birliğe teslim mi); bu bir varsayımdır ve doğrulanamadı. Yıllık tabloda 1944 en yoğun yıldır (6.482), fakat tablo modelleri ayırmaz. Norveç'te Alman işgal kuvvetinden devralınan toplar arasında 194 Flak 37 sayılması modelin sahada az olmadığını gösteriyor; toplam üretim içindeki payı ise bilinmiyor.

Kendinden hareketli Flak 37 (Sd.Kfz. 9)

Almanca ansiklopediye göre 1942'de 112 kendinden hareketli Flak 37 siparişi verildi (aynı kaynak 1942'de Panzer IV şasisine Flak 18 ve 37 monte edilen bir denemeden de söz ediyor, seri üretime geçilmedi). FAMO'nun 18 tonluk Sd.Kfz. 9 çekicisine dayalı ilk örnek Ekim 1942'de tamamlandı; Temmuz-Eylül 1943'te yalnızca on iki seri araç teslim edildi. Zırhlı üst yapı 14,5 mm kalınlığındaydı, arkadaki kutulara 40 mermi sığıyordu ve atış sırasında yanlarda dört destek indirilirdi. Ağırlık 25 tona çıktığından yaylar güçlendirildi. Araçlar 26. Panzer Tümeni'ne verildi ve 1943-1945 arasında İtalya'da görev yaptı. Bu bilgiler tek kaynaklıdır.

Flak 37/41 melezi

Flak 41'in az üretilmesi ve sorunları yüzünden Flak 41 namlusunu başka gövdelere takma denemeleri yapıldı. 1942'de Flak 41 namlusu Flak 37 gövdesinde denendi, gövde yüke dayanamadı; sonra Flak 37 namlusu Flak 41 fişeğine uygun hâle getirilip ağız freni takıldı. Ortaya çıkan top 74 kalibre uzunluğunda (ağız frenliyle 78) idi; Almanca ansiklopedi bu uzun namluya Flak 41'in fünye ayarlayıcısı ve yükleme düzeneğinin de takıldığını yazıyor. Flak 37'nin çok parçalı namlusu sorun çıkarınca Flak 18'in tek parçalı yapısına dayalı yeni bir namlu tasarlandı. Yaklaşık 13 adet yapıldıktan sonra üretim durduruldu, çünkü gereken kaynaklar gerçek bir Flak 41 için gerekenlerle benzerdi ve artık yoktu (İngilizce Vikipedi).

Flak 37'nin Rakipleri Nelerdir?

Aynı sınıfta İngiliz QF 3,7 inç, ABD 90 mm M1, Sovyet 85 mm 52-K ve İtalyan Cannone da 90/53 sayılır. Hepsi 85-94 mm çaplı ağır uçaksavar toplarıdır; mermi ağırlığı, tavan ve rol farklıdır. "Hangisi daha iyi" sorusunun tek yanıtı yoktur; görev, hedef irtifası ve fünye teknolojisi belirleyicidir.

TopÜlkeÇapMermiNamlu hızıEtkili tavan
8,8 cm Flak 18/36/37Almanya88 mm9,2 kg820 m/s8.000 m
QF 3,7 inç Mk IIIBirleşik Krallık94 mm13 kg790 m/s10.600 m
90 mm M1ABD90 mm10 kg820 m/s10.600 m
85 mm 52-KSSCB85 mm9,2 kg792 m/s10.500 m
Cannone da 90/53İtalya90 mm10,33 kg830 m/s12.000 m

Tablo İngilizce Vikipedi'deki karşılaştırmadan alındı ve tek kaynaktır; "etkili tavan" tanımları ülkeden ülkeye değişebilir. Aynı kaynak, Müttefik silahlarının zamanla yakınlık fünyesiyle güçlendiğini, bunların daha ağır ve daha az hareketli olduğunu ve yer hedefine karşı ancak çok sayıda değişiklikten sonra işe yaradığını yazıyor. Alman topunun ise tavanı düşüktü ve tavanın üstünde uçan uçaklar vardı.

İngiliz QF 3,7 inç

Yaklaşık 13 kg'lık mermisiyle tablodaki en ağır mermiyi fırlatır. Namlu hızı 790 m/s ile Flak 37'den biraz düşüktür, ancak tavanı daha yüksektir. İngilizce Vikipedi, Müttefik toplarının genel olarak yer atışında sınırlı kaldığını yazıyor; bu satırın kaynağı gösterilmemiş.

ABD 90 mm M1

Namlu hızı Flak 37 ile aynı, mermisi biraz daha ağırdır. Topun M36 tank avcısı ve M26 Pershing gibi araçlara uyarlandığı belirtiliyor; ancak tanksavar rolü ayrı özel toplara bırakıldığı için kara kullanımı Alman topundan sınırlı kaldı.

Sovyet 85 mm 52-K

Mermi ağırlığı Alman topuyla aynıdır. SU-85 ve T-34'ün sonraki sürümlerine uyarlandı. Fin silah tarihi sitesi ilginç bir bağlantı veriyor: Almanlar ele geçirilmiş 85 mm toplardan 18 tanesini 88 mm'ye astarlatarak Finlandiya'ya sattı ve bunlar 1944'te Fin hava savunmasında kullanıldı; yani iki rakip tasarım aynı yıllarda Fin hava savunmasında görev yaptı.

İtalyan Cannone da 90/53

Bu sınıfın en yüksek tavan değerini taşıyan toplardan biri olarak yazılıyor. War History makalesine göre Cannone da 90/53 1939'da seri üretime alındı, ancak 1943 ortasında yalnızca 539 adet teslim edilebildi; bu yüzden Almanya İtalya'ya bir miktar 88 mm top devretti. Yani rakip toplar yalnızca teknik değerleriyle değil, üretim kapasitesiyle de karşılaştırılmalı.

Yorumlar
Yorum yazma kurallarını okumuş ve kabul etmiş sayılırsınız