Savunma Sanayi TR | Sözlük | 2 cm Flak 38 Nedir? Özellikleri, Menzili ve Tarihçesi

2 cm Flak 38 Nedir? Özellikleri, Menzili ve Tarihçesi

2 cm Flak 38, Almanya'nın 20 mm uçaksavar topudur: 420-480 atış/dk, yaklaşık 2.200 m etkili yükseklik, Flakvierling 38 sürümü; Türkiye bağlantısı doğrulanamadı.

2 cm Flak 38, Almanya'nın 20 mm uçaksavar topudur: 420-480 atış/dk, yaklaşık 2.200 m etkili yükseklik, Flakvierling 38 sürümü; Türkiye bağlantısı doğrulanamadı.

2 cm Flak 38 Nedir? Özellikleri, Menzili ve Tarihçesi
KAYNAK: Zeki Ersin Yıldırım

2 cm Flak 38, Almanya'nın İkinci Dünya Savaşı boyunca en yaygın kullandığı hafif uçaksavar topudur: 20 milimetre çapında, barutla mermi atan, namlusu elle yönlendirilen otomatik bir toptur. 1930'ların başında hizmete giren Flak 30'un ateş hızı yükseltilmiş ve tıkanma huyu azaltılmış sürümü olarak 1939 dolaylarında ordu envanterine girdi. Dört namlusu tek kaide üzerinde toplayan Flakvierling 38 de aynı silahın büyütülmüş biçimidir. Tarihîdir; bugün hizmette standart bir silah olarak görünmüyor.

Yazı 1943 tarihli bir ABD teknik el kitabına (Alman el kitabının çevirisi), aynı yılın ABD askerî istihbarat bültenine, Finlandiya Hava Savunma Müzesi'nin kayıtlarına ve ansiklopedi maddelerine dayanıyor; 20 Kasım 2026'ya kadar erişilebilen kaynaklar tarandı. Wehrmacht'ın özgün teknik föylerine açık kaynakta ulaşılamadı, bu yüzden bazı sayılar kaynaktan kaynağa değişiyor ve her fark ilgili bölümde belirtildi. Türkiye ile doğrudan bir bağlantıya rastlanmadı.

Üç ayaklı alçak çelik kaide üzerinde, solunda eğri yassı şarjör bulunan ince namlulu hafif bir uçaksavar topunu alacakaranlık gökyüzü önünde gösteren temsili illüstrasyon
Temsili görsel (yapay zeka ile üretilmiştir). Belirli bir sistemi birebir göstermez.

Veri notu: "Flak 38" tek bir topun değil bir ailenin adıdır. Dağ birlikleri için hafifletilmiş Gebirgsflak 38, donanmadaki C/38 ve dört namlulu Flakvierling 38 aynı topun kardeşleridir. Bir rakam yalnızca Flak 38'e aitse öyle yazıldı; Flak 30 ya da Flakvierling'e aitse yanında belirtildi. Savaş dönemi kayıtlarında rakamlar sık sık birbirini tutmaz.

Flak 38 Nedir?

Flak 38, 20 mm çaplı, otomatik çalışan Alman uçaksavar topudur. "Flak" sözcüğü, uçaklara karşı savunma topu anlamına gelen Almanca terimin kısaltmasıdır. Geri tepme enerjisiyle kendini yeniden dolduran silah, 20 fişeklik yassı kutu şarjörle beslenir. Flak 30'un hızlandırılmış halefidir; füze ya da radarlı bir sistem değil, klasik bir toptur.

Aile, tek kişinin pedalla ateşlediği hafif bir silah olarak düşünülmeli. Namlu uzunluğu 1,3 metre, yani çapının 65 katıdır (L/65). Aynı adı taşıyan 10,5 cm Flak 38 ağır bir uçaksavardır ve bu yazıyla ilgisi yoktur.

AdAnlamıBu yazıdaki yeri
2 cm Flak 30Önceki sürüm, 1930'larKarşılaştırma için
2 cm Flak 38Ordu ve Luftwaffe'nin hızlandırılmış topuAna konu
2 cm C/38Donanma adlandırmasıGemi kullanımı
2 cm Gebirgsflak 38Dağ ve hava indirme birlikleri için hafif sürümFlak 30 ile farklar
2 cm Flakvierling 38Dört Flak 38 namlusu tek kaidedeAyrı bölüm

Flak 38 Ne İşe Yarar?

Flak 38, alçaktan ve hızlı gelen uçakları kısa süreli bir ateş perdesiyle karşılamak için tasarlandı. Aynı top gerektiğinde araç ve siper gibi yer hedeflerine de ateş eder. ABD istihbaratı onu 1943'te hafif uçaksavar birliklerinin ana silahı olarak kaydetti ve tanksavar rolüne de uyabildiğini ekledi.

Günlük görevi yürüyüş kollarını, köprüleri, hava üslerini ve kıyı mevzilerini korumaktı. Hareketli Alman bataryalarında on iki, yurt savunmasındaki bataryalarda on altı top bulunduğu belirtiliyor (Flak 30 maddesinden). Ordu uçaksavar taburlarında genellikle üç 2 cm bataryaya karşılık bir 3,7 cm batarya düşerdi; savaş uzadıkça bu oran çok değişti.

Silah hava savunmasının en alt katmanındaydı. Daha yüksekten gelen bombardıman uçakları ağır toplara, alçaktan gelen saldırı uçakları ise bu hafif toplara bırakılırdı.

Flak 38 Hangi Ülkenin?

Flak 38 Almanya'nın silahıdır; Heer, Luftwaffe ve Kriegsmarine tarafından kullanıldı. Ancak tasarımın kökü İsviçre'ye uzanır: Rheinmetall, Versay Antlaşması yüzünden Almanya'da uçaksavar geliştiremeyince 1930'da İsviçre'deki Solothurn fabrikasını devraldı ve ilk 20 mm topu orada yaptırdı.

Almanca ansiklopedi bu Solothurn topunu MK-ST-5 adıyla veriyor. Finlandiya'daki hava savunma müzesi ise silahın İsviçre'den gelen bir makineli top çiziminden türediğini yazıyor. İki anlatım çelişmez; Almanya'nın hem mülkiyeti hem de seri üretimi elinde tuttuğu bir İsviçre kaynaklı tasarım söz konusu.

Kullandığı 20×138 mm B fişeği de bu yüzden "Uzun Solothurn" diye bilinir. Aynı fişeği başka ülkelerin silahları da aldı; bu konu "Rakipleri" bölümünde.

Flak 38 Özellikleri Nelerdir?

Flak 38, 20×138 mm B fişeğini 1,3 metrelik namludan atar. Kaynaklara göre teorik ateş hızı dakikada 420-480, pratik hızı 180-220 mermidir. Ateş mevzisindeki ağırlığı kaynağa göre 404-420 kg arasındadır. Menzil ve mühimmat ayrıntıları kendi bölümlerinde verildi; burada temel tablo yer alıyor.

ÖzellikDeğerNot
Çap ve fişek20 mm, 20×138 mm B"Uzun Solothurn" fişeği
Namlu1,3 m, L/65Yivli kısım yaklaşık 1,16 m; 8 yiv (ABD el kitabı)
Teorik ateş hızı420-480 atış/dkBir kaynak 450 yazıyor
Pratik ateş hızı180-220 atış/dkKaynaklar farklı; tahmin niteliğinde
Ağırlık, ateş mevzisinde404-420 kgABD istihbaratı 906 libre (yaklaşık 411 kg) yazıyor
Yön sahası360°Üç ayaklı taban üzerinde
Yükselme sahası-12° ile +90°Almanca ansiklopedi -20° veriyor
Şarjör20 fişek, yassı kutuDolu şarjör yaklaşık 9,5 kg
Mürettebat5 ile 7 kişiKaynak farkı ayrı bölümde

Silahın nişan düzeni sade çizgilerle başlamadı. Flakvisier 35, Linealvisier 21, daha sonra Flakvisier 38/40 ve yer hedefi için sekiz kat büyüten bir dürbün kullanıldı; ayrıntısı "Nasıl Çalışırdı?" bölümünde.

Flak 38'in Avantajları Nelerdir?

Flak 38'in başlıca üstünlüğü hafifliği ve hızıdır. Dört beş kişilik ekiple çalışır, 360 derece döner ve dakikada yüzlerce fişek savurabilir. Bir araca römorkla çekilebilir, yarı paletli araca ya da gemiye oturtulabilir. Bu esneklik onu çok sayıda üretilmiş ve çok yerde görülmüş bir silah yaptı.

Üretim maliyeti de düşüktü. Bir ikincil derleme tek top için 3.500 Reichsmark yazıyor (tek kaynak). Karşılaştırma için: 3,7 cm Flak 36/37 ateş mevzisinde yaklaşık 1.550 kg gelir ve altı yedi kişiyle işletilir; Flak 38 yaklaşık dörtte biri kadar kütleyle çok daha seyrek yerleştirilebilir ve çok daha kolay saklanırdı.

Ayrıca hem hava hem yer hedefine ateş ettiği için tek bir mühimmat zinciri iki rolü karşılıyordu. Flak 30 ile aynı fişeği kullanması ve aynı Sd.Ah. 51 römorkuyla çekilmesi, mevcut ikmal düzenine kolayca oturmasını sağladı. Dört namlulu sürüme geçildiğinde de fişek değişmedi; ABD el kitabı Flakvierling'in Flak 38 ile aynı mühimmatı yaktığını yazıyor.

Flak 38'in Dezavantajları Nelerdir?

En büyük sınır, kısa etkili yüksekliktir: kaynaklar yaklaşık 2.200 metre yazar. Küçük mermi, uçağı düşürmek için çoğu kez yetersiz kalıyordu. Almanya'nın kendi analizi, yüksek ateş hızının isabeti artırdığını ama mermideki patlayıcının azlığı yüzünden yıkıcılığın sınırlı kaldığını gösterdi.

Şarjör de sıkıntıydı. Kuramsal hızda 20 fişek yaklaşık iki buçuk saniyede biter (yazarın hesabı). Dört namlulu mantığın ortaya çıkması kısmen bunun sonucudur. Flak 30'da fişek tıkanması yaygın bir şikâyetti; Flak 38 bunu hafifletti ama silah yine de bakım isteyen karmaşık bir mekanizmaydı. Almanca ansiklopedi, Flak 30'un denizaltılardaki kullanımında tıkanma ve 20 fişeklik şarjör yüzünden bazı botların kendini savunamaz hale geldiğini belirtiyor. Namlu ömrü Flak 30 için 10.000-12.000 atış civarında veriliyor; Flak 38 için ayrı bir rakam bulunamadı.

Ordu, 37 mm sınıfını daha etkili görüyordu, çünkü o mermi yaklaşık sekiz kat ağırdı ve çok daha uzak mesafeye gidiyordu. Ekip açıkta çalıştığı için alçak uçan uçağın ateşine karşı da korunaksızdı; sonraki yıllarda eklenen kalkan yalnızca hafif koruma sağladı.

Flak 38 Ne Zaman Üretildi?

Flak 38 kaynaklara göre 1938-1939'da Heer ve Luftwaffe için kabul edildi; seri üretim 1938 ile 1945 arasında sürdü. Gebirgsflak 38'in üretimi 1941'de, Flakvierling'in hizmet girişi 1940'ta başladı. Tarihler kaynaktan kaynağa 1938, 1939 ve 1940'ın sonu arasında değişiyor.

YılOlayNot
1930Rheinmetall, Solothurn fabrikasını devralırAlmanca ansiklopedi
1934Flak 30'un donanma türü (C/30) hizmete girerİngilizce ansiklopedi hizmet başlangıcını Nisan 1934 yazar
1935Flak 30, Luftwaffe'ye verilirABD istihbaratı da 1935 yazar
1938Flak 38 kabul tarihi olarak bir kaynakta geçerÜretim tarihi olarak Almanca tabloda da 1938
1939Flak 38 ordunun standart topu olurİki ansiklopedi bu yılı yazar
1940Flakvierling karada hizmete girerMart 1940 (İngilizce ansiklopedi)
Geç 1940Flak 38'in hizmete girişiAskerî tarih makalesi bu tarihi veriyor
1941-1942Gebirgsflak 38 üretilir, sonra hizmete girerMauser
1943Su geçirmez Flakvierling 38/43 geliştirilir, seri üretilmezAlmanca ansiklopedi
Nisan 1945Flakvierling 38/43F radarlı denemeAlmanca ansiklopedi

Türkiye'nin Flak 38'i Var mıydı?

Taranan kaynaklarda Türkiye'nin Flak 38 aldığına ya da kullandığına dair bir kayıt bulunamadı. Bu, silahın Türkiye'ye hiç gelmediği anlamına gelmez; yalnızca açık kaynaklarda doğrulanabilir bir satış, teslimat ya da envanter satırı görünmedi.

Almanya ile Türkiye arasındaki 1923-1945 dönemi silah ticaretini inceleyen bir akademik makalenin tam metni de bu silahı anmıyor. Makalede uçaksavar toplarının İngiliz yardımı olarak geçtiği görülüyor; 1943 sonunda Kahire'de İngiliz yardımının listesinde yaklaşık üç yüz uçaksavar topu sayılıyor, tür belirtilmiyor.

Türkiye'nin bugünkü 20 mm sınıfı sistemleriyle Flak 38 arasında kaynaklarda bir bağ görülmedi. Sözlük'teki Oerlikon 20 mm yazısı bu konuyu ayrı anlatıyor.

Flak 38 mi Daha İyi, 8,8 cm Flak mı?

İki top aynı görevi yapmadığı için "hangisi daha iyi" sorusunun tek cevabı yok. 8,8 cm Flak yüksekte uçan bombardıman uçaklarına, Flak 38 ise çok alçaktaki hızlı hedeflere göredir. Her biri havanın farklı bir katmanını kapatmak için üretildi.

Ölçüt2 cm Flak 388,8 cm Flak 36
Etkili yükseklikyaklaşık 2.200 m8.000 m
Mermi ağırlığıyaklaşık 0,12 kg (HE)9,2 kg
Pratik ateş hızı180-220/dk15-20/dk
Ateş mevzisinde kütleyaklaşık 0,4 t7,4 t
Mürettebat5-710
Katman rolüçok alçak, yakın savunmaorta ve yüksek irtifa

Rakamlar ayrı ansiklopedi maddelerinden alındı ve ölçüt farkı içerebilir. 8,8 cm'nin ayrıntısı Sözlük'teki Flak 88 yazısında var; burada yalnızca roller ayrıştırıldı.

Flak 38 Jet Uçağı Vurabilir mi?

Teknik olarak menzile giren her hedefe ateş edebilir, ama Flak 38'in jet uçağı düşürdüğüne dair doğrulanmış bir kayıt bulunamadı. Silah piston motorlu uçak hızlarına göre tasarlandı; etkili yüksekliği yaklaşık 2.200 metredir ve dürbün tabanlı bir nişan düzeniyle çalışır.

Savaşın sonlarında alçak irtifada görev yapan Müttefik jetleri ilke olarak bu topların menziline girebilirdi. Ancak taramada, belirli bir jetin Flak 38 ya da Flakvierling tarafından düşürüldüğünü belgeleyen kaynağa rastlanmadı; bu yüzden tek tek vaka yazılmadı.

Kuramsal bir ölçü: saatte 900 km hızla (saniyede 250 m) düz uçan bir hedef, 2,2 km yarıçaplı dairenin içinde en çok 18 saniye kalır (yazarın hesabı). Modern jetler ve onların kullandığı yükseklikler için eski bir 20 mm top uygun bir cevap sayılmaz; bugün bu iş için çok daha gelişmiş sistemler kullanılıyor.

Flak 38 Kaç Parçadan Oluşur?

Parça sayısı için açık kaynakta resmî bir rakam yok. Silah bölümlerine göre anlatılabilir: namlu, gövde ve kapak, geri tepme düzeneği, şarjör, üç ayaklı taban, nişan takımı ve römork. Dört namlulu Flakvierling için ABD el kitabı bileşenlerin ağırlığını tek tek veriyor.

Bileşen (Flakvierling 38)Ağırlık
Her bir Flak 38 topuyaklaşık 56 kg (123,5 libre)
Dört top birlikteyaklaşık 224 kg
Dört namlulu kaide, toplar dahilyaklaşık 1.025 kg
Alt (üçgen) tabanyaklaşık 326 kg
Toplar ve alt tabanla birlikteyaklaşık 1.351 kg
On altı dolu şarjör (HE)yaklaşık 150 kg
Ateş mevzisinde, şarjörlerleyaklaşık 1.518 kg
Özel römork 52yaklaşık 838 kg
Yol konumunda, aksesuarlarlayaklaşık 2.207 kg

Kaide ayrıca eğim düzeltici (denge yayı), boş kovan kutusu, ayarlanabilir nişancı koltuğu, iki pedal ve iki el çarkı içerir. Birimler libre ve inçten çevrilmiştir; kaynaktaki kimi rakamlarda yazım hatası olduğu için namlu tek başına ağırlığı verilmedi.

Flak 38 Fiyatı Nedir?

Güncel bir fiyat yok; silah artık üretilmiyor ve satışta değil. Tarihî olarak ikincil kaynaklar tek bir Flak 30 ya da Flak 38 için 3.500 Reichsmark, dört namlulu Flakvierling için 20.000 Reichsmark birim maliyeti yazıyor. İkisi de tek kaynaklı rakamlardır.

O günkü paranın bugünkü karşılığı hesaplanmadı, çünkü kaynaklar bunun için güvenilir bir döviz çevrimi vermiyor. Fiyat, savaş ekonomisinde silahın üretim maliyetiydi; satış bedeli olarak kullanılmamalıdır.

Bir karşılaştırma yapılabilir: dört tek topun maliyeti 14.000 Reichsmark eder (yazarın hesabı), Flakvierling ise 20.000 yazılıyor. Aradaki farkın kaynağı olan kaide, çift pedal, yön ve yükselme mekanizması ile nişan takımı Flakvierling'e özeldir; kaynaklar kalem kalem bir döküm vermiyor.

Flak 38 Kaç Yılında Üretildi?

Flak 38 ailesi yaklaşık 1938-1939'dan 1945'e kadar üretildi. Flak 30 ise 1934'ten itibaren üretimde olan öncül silahtı. Flakvierling 38 için kaynaklar 1940-1945 aralığını veriyor; Gebirgsflak 38'in üretimi 1941'de başladı ve bitiş yılı açık kaynakta yok.

Savaş sona erince Almanya'da üretim durdu. Savaş sonrasında Almanya dışında yeniden seri üretim yapıldığına dair kayıt bulunamadı; Finlandiya ve başka kullanıcılar eldeki toplarla yetindi. Yıllık üretim dökümü, zirve yılı ve aylık hız açık kaynakta bulunamadı.

Üretim zinciri Ostmarkwerke, Gustloff-Werke, Benteler gibi yan sanayicilere yayılmıştı; tam liste "Kim Üretti?" bölümünde.

Flak 38 Menzili Ne Kadar?

Flak 38'in uçağa karşı etkili menzili yaklaşık 2.200 metredir. Azami dikey menzil kaynaklarda yaklaşık 3.800 metre, azami yatay menzil 4.800 ile 5.783 metre arasında verilir. Bu uzaklıklarda mermi kendi kendini imha eder ya da düşer; hedefe ulaşma sınırıdır, etkililik sınırı değil.

ÖlçüDeğerKaynak notu
Etkili yükseklik (tahmini)yaklaşık 2.200 m (2.405 yard)ABD el kitabı, 1943
Azami dikey menzilyaklaşık 3.800 m (4.155 yard)ABD el kitabı; Almanca ansiklopedi 3.700-3.800 m
Azami yatay menzilyaklaşık 4.800 m (5.230 yard)İngilizce ansiklopedi 5.783 m yazıyor
İz bırakıcı mermi yanma süresi5,5 sn, yaklaşık 2.000 mUzun yanışlı sürümde 6 sn
Mesafe ölçer doğruluğu4.000 m'ye kadar isteniyorABD istihbaratı, 1943

5.783 metrelik yatay değer yalnızca bir ansiklopedide geçiyor ve diğer kaynaklarla uyuşmuyor; 5.230 yard çevrildiğinde 4.782 metre eder. İki rakam farklı tablolardan gelmiş olabilir.

Flak 38 Dakikada Kaç Mermi Atar?

Flak 38'in teorik ateş hızı dakikada 420 ile 480 fişek, pratik hızı ise 180 ile 220 fişek arasındadır. Pratik hızı belirleyen şey 20 fişeklik şarjörün her birkaç saniyede değişmesi gerekliliğidir. Flak 30'un hızları 280 ve 120'ydi.

Yazarın hesabına göre kuramsal hızda bir şarjör yaklaşık 2,5-2,9 saniyede boşalır. Bu, kâğıt üzerindeki dakikalık sayının silahın gerçekte atabileceği sürekli ateş olmadığını gösterir; namlu ısısı, şarjör değişimi ve nişan düzeltmesi hızı düşürür.

Flakvierling'de dört namlu aynı anda ateş edebilir. ABD el kitabı kuramsal hızı 1.680-1.920, pratik hızı 700-800 yazıyor. İngilizce ansiklopedi 1.800 ile 800 veriyor, metnin başka bir yerinde ise 1.400'lük bir "azami birleşik hız" geçiyor; kaynaklar bu konuda farklı yazıyor. Çift pedalla çaprazlama iki namlu atarken diğer ikisinin şarjörü değiştirilirdi.

Flak 38 Hangi Ülkelerde Var?

Flak 38 bugün hiçbir ordunun standart envanterinde doğrulanmış olarak görünmüyor. Tarihte Almanya'nın yanı sıra Finlandiya, İsveç, Romanya, Yunanistan, Danimarka ve başka ülkeler Flak 30 ya da Flak 38 kullandı. Birçoğu müzeye ya da koleksiyona geçti.

ÜlkeKayıtNot
AlmanyaHeer, Luftwaffe, KriegsmarineAna kullanıcı
Finlandiya50 Flak 30 (1939); Devam Savaşı'nda 113 Flak 38Müze "yüzlerce m/38" yazıyor; 1960'ta 142 top hizmette, 1990'larda emekli
İsveç56 Flak 30 (1939)Müze ve ansiklopedi uyumlu
Hollanda30 Flak 30 (1938)Hollanda Doğu Hint Adaları ordusu için
Litvanya150 Flak 30 (1939)Ansiklopedi
Romanya300 sipariş (Eylül 1940), teslimat Mayıs 1941'denMüze, savaş sonrası hizmeti de anıyor
YunanistanToplam 108Tarih belirtilmiyor
Danimarka69 top, 1945-1955Almanlar terk edilmiş çok sayıda top bıraktı
Portekiz1943'te alım, 1961-1975 arası kullanımSömürge savaşı
YugoslavyaEle geçirilen Flakvierling'ler1980'lere dek, 1990'larda yer desteği
VietnamSovyetler Birliği'nden Flak 30Sayı bilinmiyor
Çin ve JaponyaAlmanya'dan Çin ordusuna giden toplar; 1937-1938'de Japonlar bir kısmını ele geçirdiAlmanca ansiklopedi: Japon denemeleri 1940'ta başladı, 1942'de Type 2 20 mm topuna varıldı (tek kaynak)

Danimarka, Yunanistan ve Romanya'daki sayılar yalnızca bir ansiklopedi tablosuna dayanıyor. Bugün çalışan envanter bilgisi için doğrulanmış güncel bir kaynak bulunamadı.

Flak 38 Mermisinin Hızı Ne Kadar?

Flak 38'in patlayıcı mermisi namluyu yaklaşık 900 m/s hızla terk eder. ABD el kitabı saniyede 2.950 fit yazıyor, bu da yaklaşık 899 metreye denk gelir. Zırh delici mermi daha ağır olduğu için yaklaşık 830 m/s ile çıkar.

Finlandiya müzesi 830 ile 900 arasında bir aralık veriyor; Almanca ansiklopedi patlayıcı mermi için 900, zırh delici için 833 m/s yazıyor. Flak 30'un zırh delici mermisi için 2.625 fit (yaklaşık 800 m/s) kaydı var. Tungsten çekirdekli PzGr 40 mermisi için 1.050 m/s'lik bir değer tek bir ansiklopedide geçiyor.

Namlu ucundaki ağız freni çapına göre (35 ya da 41 mm) balistik fark yaratıyordu; ayrıntısı Almanca ansiklopedide yalnızca Flak 30 için verilmiş.

Flak 38 Ağırlığı Ne Kadar?

Ateş mevzisinde Flak 38 yaklaşık 405 kilogramdır, kaynaklar 404 ile 420 arasında değişiyor. Römorkla yol konumunda ağırlık iki katını aşar. Dağ sürümü Gebirgsflak 38 çok daha hafiftir. Dört namlulu Flakvierling ise bir ton üstünde, römorkuyla iki tondan fazla gelir.

SürümAğırlıkNot
Flak 30, ateş mevzisi450 kgİngilizce ansiklopedi; yol konumunda 890 kg (Finlandiya müzesi, kalkanlı)
Flak 38, ateş mevzisi404 / 405 / 420 kgAlmanca ve İngilizce ansiklopediler; ABD 906 libre ≈ 411 kg
Flak 38, yol konumu860 kg (Almanca), 1.650 libre ≈ 748 kg (ABD, 1943)İki kaynak 100 kg'dan fazla ayrışıyor
Gebirgsflak 38276 / 315 / 360 kgÜç kaynak, üç farklı değer
Flakvierling 38, ateş mevzisiyaklaşık 1.518 kgABD el kitabı; ansiklopedide 1.509 kg "römorkla" yazıyor
Flakvierling 38, yol konumuyaklaşık 2.207 kgABD el kitabı

Ansiklopedinin "römorkla 1.509 kg" ifadesi el kitabındaki 1.518 kg'lık ateş mevzisi ağırlığına çok yakın, römorklu yol ağırlığından çok uzak; bu yüzden etiketin yanlış olabileceği düşünülüyor (yazarın çıkarımı).

Flak 38 Neleri Vurabilir?

Flak 38, yeterince yakın uçan uçakları, hafif araçları, kamyonları, siperdeki piyadeyi ve küçük deniz araçlarını vurabilir. Zırhlı hedeflere karşı etkisi sınırlıdır: ABD istihbaratı zırh delici mermiyi 100 yarda (yaklaşık 91 m) mesafede 45 mm çelik delebilir diye bildiriyor.

İspanya İç Savaşı'nda uçağa takılan bir 20 mm Solothurn türevinin zırhlı araç çatılarını deldiği anlatılıyor; bu, Flak 38'in değil öncül silahın hikâyesidir. ABD'nin Mart 1943 tarihli bülteni, Almanların motorlu araçlara karşı 20 mm ve 88 mm toplarını çokça kullandığını yazar ama 20 mm'nin hangi modeli olduğunu belirtmez.

Ayrıca 39 Erd adlı bir merminin yalnızca yer hedefleri için tasarlandığı bir ansiklopedide geçiyor; tek kaynak. Silah tank avcısı değildi, zırhlı araçlara karşı etkisi hafif zırhla sınırlıydı.

Flak 38 Kullanıldığı Yerler

Flak 38 Doğu Cephesi'nden Fransa'ya, Kuzey Afrika'dan Balkanlar'a kadar Alman kuvvetlerinin bulunduğu her yerde görüldü. Sabit mevzide, zırhlı trenlerde, gemi ve denizaltılarda, flak kulelerinde ve kıyı savunmasında da yer aldı. Savaş sonrası çatışmalarda da kullanıldı.

Gri havada açık denizdeki eski bir küçük savaş gemisinin güvertesinde, yuvarlak kaide üzerinde duran ince çift namlulu hafif bir uçaksavar topunu gösteren temsili illüstrasyon
Temsili görsel (yapay zeka ile üretilmiştir). Belirli bir sistemi birebir göstermez.

Donanmada C/38 olarak küçük savaş gemilerinde ve destroyerlerde, önce tekli sonra ikili ve dörtlü kaidelerle görev yaptı; Almanca ansiklopedi hemen hemen tüm Kriegsmarine gemilerinin zamanla Flakvierling ile güçlendirildiğini yazıyor. Demiryolunda genellikle düz vagon başına iki top monte edilirdi.

Normandiya'da Pointe du Hoc ve Maisy gibi mevzilerde bu toplar yalnızca uçağa değil, kara hedefine de ateş etti (D-Day müzesi kaydı). Kuzey Afrika'da Sd.Kfz. 10/4 üzerindeki topa "Sturmflak" adı verilmiş. 1943'te Yugoslavya'da bir Siebel feribotuna Flakvierling konmuştu. Savaş sonrası Portekiz sömürge savaşı, Birinci Çinhindi Savaşı, Laos İç Savaşı ve Yugoslavya Savaşları'nda da görüldüğü anlatılıyor; son ikisi tek kaynaklı.

Flak 38 Ne Tip Mühimmat Atıyor?

Flak 38, 20×138 mm B fişeğiyle iki ana mermi türü kullanır: patlayıcı izli (kendi kendini imha eden) ve zırh delici izli. ABD el kitabı bu iki türü sayar; ek olarak yakıcı dolgulu ve talim mermileri de vardı.

Karanlık kum torbalı sığınakta ahşap bir mühimmat sandığı üzerinde duran yassı kavisli şarjörü ve yanında ince pirinç 20 mm fişekleri gösteren temsili illüstrasyon
Temsili görsel (yapay zeka ile üretilmiştir). Belirli bir sistemi birebir göstermez.
Mermi türüÖzellikAğırlık
Patlayıcı izli (HE-T)Çok hassas, kendini imha eden fünye; yaklaşık 5,5 sn izTam fişek yaklaşık 300 g, mermi yaklaşık 116 g
Patlayıcı yakıcı izliDolguda magnezyum; yanıcı etkiMermi yaklaşık 119 g
Zırh delici izli (AP-T)Zırhlı hedef için; kükürt dolgulu varyantlarTam fişek yaklaşık 329 g, mermi yaklaşık 147 g
Zırh delici yakıcıFosfor ya da termit dolguluMermi yaklaşık 147 g
PzGr 40Tungsten çekirdekli; 1.050 m/sYaklaşık 140 g (Flak 30 maddesine göre)
Talim mermileriHE ve AP için ayrıYok

Pirinç kovan 138 mm uzunluğundadır (5,44 inç); tam fişek 228 mm gelir. Almanca ansiklopedi patlayıcı mermiyi 130 g, zırh delici mermiyi 133 g veriyor; ABD'nin libre/ons değerlerinin çevirisiyle 14-16 gram fark var, kaynaklar farklı yazıyor.

Flak 38 Kaç Km'lik Alanı Korur?

Resmî bir koruma alanı değeri yok. Etkili yüksekliği 2.200 metre olduğundan, düz bir tek topun kuramsal koruma çemberi yaklaşık 15 kilometrekare ediyor (yazarın hesabı: 2,2 km yarıçaplı bir dairenin alanı). Gerçekte yer ve görüş koşulları bunu çok küçültür.

Bu sayı yalnızca ölçek duygusu vermek içindir. Silahın pratikte hedefi birkaç saniye görmesi, nişancının izleme süresi ve mesafe ölçerin yeterliliği alanı daraltır. Alman doktrini zaten topu tek başına bırakmaz: on iki ya da on altı toplu batarya ve 3,7 cm toplarla birlikte düşünülürdü.

Savunulan nokta büyüdükçe top sayısı artırılırdı; flak kuleleri üzerindeki yoğun yerleşimler bunun örneğidir. Tek bir topun "şu kadar km çevreyi korur" demek bu nedenle yanıltıcıdır.

Flak 38 Kurulumu Nasıl Olur?

Flak 38 çekilen iki tekerlekli römorktan indirilip yere oturtulur, ayarlanıp römork çekilir. Üç ayaklı tabana oturan top her yöne 360 derece döner. Nişancı koltuğu topun arkasındadır. Bu bölüm genel bir tanımdır; ayrıntılı bir kurulum talimatı değildir.

Düz kıyı ovasında kum torbalarıyla çevrili yuvarlak bir top çukurunda üç ayaklı tabanlı ince namlulu hafif bir uçaksavar topunu, yanında ahşap mühimmat sandıklarıyla gösteren temsili illüstrasyon
Temsili görsel (yapay zeka ile üretilmiştir). Belirli bir sistemi birebir göstermez.

ABD istihbaratı, topun normal olarak yere inmiş halde ateşlendiğini, acil durumda römorktan da atış yapabileceğini yazıyor. Römorktan atışta yön sahası çok kısıtlıydı; Flakvierling için el kitabı üst yükselmede yalnızca yaklaşık 10° dönüş veriyor. Zorlu arazide top parçalara ayrılabilir.

Ekip yedi kişiydi: komutan, nişancı, mesafe ayarcısı, rota ayarcısı, doldurucu, mesafe ölçücü ve sürücü. Mesafe ölçücü 1 metre tabanlı taşınabilir bir stereoskopik cihaz kullanırdı; Wehrmacht 1944'ten itibaren bu görevi çoğu yerde bıraktı. Flakvierling için kaide, sabit halkaya (yaklaşık 90 kg) ya da kule ve kıyı mevzilerindeki sabit desteğe de oturabilirdi; sabit desteğe oturmuş, şarjörleriyle birlikte topun ağırlığı yaklaşık 1.269 kg olarak veriliyor.

Flak 38 Nasıl Çalışırdı?

Flak 38 geri tepme enerjisiyle çalışır: ateşlenen fişeğin tepmesi bir sonraki fişeği yuvaya getirir. Yandan takılan 20 fişeklik şarjörden beslenir. Nişancı pedala basınca tek atış ya da sürekli atış yapılır. Boş kovanlar bir kovan kutusuna düşer.

Halka ve gözlü eski mekanik bir uçaksavar nişangâhını, metal nişan taşıyıcısını ve yanındaki ayarlanabilir nişancı koltuğu, iki el çarkı ve pedallarla birlikte gösteren temsili teknik illüstrasyon
Temsili görsel (yapay zeka ile üretilmiştir). Belirli bir sistemi birebir göstermez.

Flak 30'da kilit, mafsallı bir kolla (Kipphebel) sağlanıyordu. Flak 38'in iç mekanizması "önemli ölçüde değiştirilmiş" olarak anlatılıyor ama kaynaklar ayrıntıya girmiyor. Hedefin uzaklığını top kendisi ölçmez; ayrı bir mesafe ölçücüden gelir. ABD istihbaratı Flakvisier 38'in klasik rota-hız ilkesinden ayrıldığını, hava hedefleri yanında hareketli yer ve deniz hedeflerine de uygulanabildiğini yazıyor.

Nişan düzeni zamanla sadeleşti. Erken Flak 30 nişangâhları saat mekanizmalı hesaplayıcıya varacak kadar karmaşıktı; sonraki sürümler basit halka ve gözlü nişangâha döndü. Flakvierling'in nişangâhında ise iki jeneratör, el çarklarının hızına göre ışıklı çapraz telleri otomatik kaydırır; el kitabına göre bu sistem hedef rotasına göre gerekli ön payı kendiliğinden hesaplar.

Flak 38'in Flakvierling 38 Dört Namlulu Sürümü Nedir?

Flakvierling 38, dört Flak 38 topunun tek kaide üzerinde toplandığı sürümdür. Dört namlu aynı anda ya da çaprazlama ikişer ikişer ateş edebilir. Teorik ateş hızı yaklaşık 1.800, pratik hızı 700-800 fişek/dk'dır. Kaynaklarda mürettebat 7 ile 8 kişidir.

Birden fazla ince top namlusunun demet halinde yukarı baktığı, ayaklı çelik kaideli, iki yanında şarjör kutuları, el çarkları ve yüksek nişancı koltuğu bulunan çok namlulu hafif uçaksavar kaidesini sabah ışığında gösteren temsili illüstrasyon
Temsili görsel (yapay zeka ile üretilmiştir). Belirli bir sistemi birebir göstermez.
ÖzellikDeğerNot
Namlu sayısı4 adet Flak 38Tek nişancı, iki pedal
Yükselme sahası-10° ile +100°Dikeyin ötesine kadar
Kaide yüksekliği (kalkık)3,07 mAlmanca ansiklopedi
Taşınan şarjör16 adet, toplam 320 fişekABD el kitabı
Üretim3.768 adetİkincil derleme; 1940-1945
Birim maliyet20.000 ReichsmarkAlmanca ansiklopedi

Tasarımcı ve tarih konusunda kaynaklar farklı yazıyor. Almanca ansiklopedi donanma için 1938'de Flak 38'den türetildiğini, İngilizce ansiklopedi ise 1940 tasarım tarihini veriyor ve tasarımcıyı bir yerde Mauser, başka yerde Rheinmetall olarak anıyor. Üreticiler olarak Ostmarkwerke, Auto Union (Chemnitz) ve Benteler sayılıyor.

Flakvierling 38/43 ve 38/43F

Almanca ansiklopediye göre 1943'te denizaltılar için suya dayanıklı bir Flakvierling 38/43 geliştirildi, ama denizaltı taktikleri değiştiği için seri üretime geçmedi. Nisan 1945'te dört namlunun ortasına Telefunken ateş kontrol radarı yerleştirilmiş 38/43F modeli denendi. İkisi de tek kaynaklıdır.

Flak 38 Hangi Araçlara Monte Edildi?

Flak 38 römorkla çekilmenin yanı sıra yarı paletli araçlara, kamyonlara, hafif tank şasilerine, zırhlı trenlere ve gemilere kuruldu. Dört namlulu Flakvierling ise Sd.Kfz. 7, Panzer IV tabanlı Wirbelwind ve Möbelwagen prototipine monte edildi. Yaygın örnekler aşağıda.

Tozlu bir kır yolunda park etmiş, arka yüksek platformunda katlanır çelik yan panelleri olan ince namlulu bir top taşıyan üstü açık eski bir hafif yarı paletli askerî aracı gösteren temsili illüstrasyon
Temsili görsel (yapay zeka ile üretilmiştir). Belirli bir sistemi birebir göstermez.
PlatformSilahNot
Sd.Ah. 51 römorkuFlak 30/38Kübelwagen, Opel Blitz, Sd.Kfz. 10 gibi araçlarla çekilir
Sd.Kfz. 10/4Flak 30Flak 30'a göre yapılmış platform; Adler 1939-Şubat 1943 arası 1.054 adet üretti (10/4 ve 10/5 birlikte)
Sd.Kfz. 10/5Flak 38Daha geniş platform, 1942'den itibaren
Sd.Kfz. 11/1Flak 38Yarı paletli
Flakpanzer 38(t)Flak 38Zırhlı şasi
Sd.Ah. 52 römorkuFlakvierling 38Opel Blitz, Sd.Kfz. 251, Sd.Kfz. 7 vb. çeker
Sd.Kfz. 7/1Flakvierling 38750-800 adet (Aralık 1944'e kadar); kimi sürümlerde 8 mm zırh
Flakpanzer IV WirbelwindFlakvierling 3887-105 adet; 3.200 fişek taşıdı; 5 kişilik mürettebat

Wirbelwind kaynaklarda üretim farklı yazılıyor: bir kaynak yaklaşık 150 diyor ve 87-105 rakamı Ostbau kayıtlarıyla ordu kayıtlarının uyuşmadığı notuyla veriliyor. Bu araç için ansiklopedi, mermilerin menzilinin kısa kaldığını ve birkaç mermi aynı anda uçağa çarpmadıkça yetersiz olduğunu belirtiyor. Sonradan 3,7 cm toplu Ostwind ona yerini bıraktı.

Flak 38'i Kim Üretti?

Flak 38'in tasarım sahibi kaynaklarda Mauser (Oberndorf) ya da Rheinmetall-Borsig olarak geçiyor. Seri üretimi ise tek bir fabrikada değil, çok sayıda lisanslı Alman firmada yapıldı. Finlandiya'da top "Gustloff" diye anılırdı, çünkü Gustloff-Werke bu silahın önemli üreticilerindendi.

Kaynaklar tasarım konusunda ayrışıyor. Bir askerî tarih makalesi ve Almanca ansiklopedi metni 1940 dolaylarında Rheinmetall'ın bu iş için görevlendirilmediğini, işi Mauser'in aldığını ve onun Rheinmetall'ın 2 cm Flak 35 teklifine karşı kazandığını yazıyor. İngilizce ansiklopedi ise Rheinmetall'a işaret ediyor ve Mauser'i yalnızca dağ sürümünün üreticisi sayıyor.

Lisans üreticisi olarak Almanca ansiklopedi şu fabrikaları sayıyor: Havelwerk ve Brennabor (Brandenburg), Gustloff-Werke (Meiningen, Suhl), Röchling-Buderus (Wetzlar), Ostmarkwerk (Viyana), Henschel (Kassel), Benteler-Werke (Bielefeld) ve yalnızca kaide için Stübgen (Erfurt).

Flak 38 ile Flak 30 Arasındaki Fark Nedir?

İki top dışarıdan benzer, en büyük fark ateş hızıdır: Flak 38 dakikada 420-480, Flak 30 ise 280 fişek atabilir. Flak 38 ayrıca fişek tıkanması nedenini ortadan kaldırmayı, geri tepmeyi daha iyi dağıtmayı ve biraz daha hafif olmayı hedefledi.

ÖzellikFlak 30Flak 38
Teorik ateş hızı280/dk420-480/dk
Pratik ateş hızı120/dk180-220/dk
Ağırlık, ateş mevzisi450 kg404-420 kg
Tıkanma sorunuYaygınGiderilmeye çalışıldı
NişangâhFlakvisier 35, Linealvisier 21Flakvisier 38 geliştirildi
Hizmet1934-1935'ten1939 dolayından

İngilizce ansiklopedinin "220 atış/dk artış" ifadesi tablodaki sayılarla (280'den 450'ye) tutmuyor; kaynaklar farklı yazıyor. Flak 38'in Flak 30 üretim hattının yerini aldığı, eski toplar yıpranana kadar hizmette kaldığı bildiriliyor. Finlandiya müzesi yeni modelin 30 kg daha hafif olduğunu ve atış hızının yaklaşık 200 arttığını yazıyor.

Gebirgsflak 38

Mauser'in dağ ve hava indirme birlikleri için ürettiği bu sürüm, daha küçük ve hafif bir kaide ile gelir; parçalara ayrılıp yük hayvanlarıyla taşınabilir. Üretimi 1941'de, hizmeti 1942'de başladı. Ağırlığı kaynağa göre 276, 315 ya da 360 kg verilir. Finlandiya'ya teslim edilmedi.

Flak 38 İkinci Dünya Savaşı'nda Kaç Adet Üretildi?

Kesin sayı bilinmiyor. İngilizce ansiklopedi Flak 30 ve 38 için 144.000'den fazla üretim yazıyor, ama bu sayıya Flakvierling'in namlu başına sayıldığını ekliyor. Ayrı ayrı verilen rakamlar ise Flak 30 için 8.000'den fazla, Flak 38 için 40.000'den fazla ve Flakvierling için 3.768.

SilahÜretimKaynak notu
Flak 308.000'den fazlaİngilizce ansiklopedi
Flak 3840.000'den fazlaİngilizce ansiklopedi
Flakvierling 383.768İkincil derleme
Toplam (namlu sayısıyla)144.000'den fazlaSavaş üretim istatistiğine atfedilmiş

Bu üç sayı toplam rakamla uyuşmuyor: 8.000, 40.000 ve dört kat 3.768 toplamı yaklaşık 63.000 eder, bu da 144.000'in çok altındadır. Farkın nedeni yedek namlular, hizmet dışı sayılan toplar ya da farklı sayım yöntemleri olabilir; kaynaklar açıklamıyor, bu bir varsayımdır. Başka bir sitede yalnızca 144.000 rakamı tek başına geçiyor. Almanca ansiklopedinin Flak 38 maddesinde üretim sayısı hiç verilmiyor.

Flak 38'in Rakipleri Nelerdir?

Flak 38'in rakipleri aynı dönemin ve benzer görevli hafif otomatik toplardır: Oerlikon 20 mm, Breda 20/65, kendi ordusunun 3,7 cm Flak 36/37'si ve Sovyet 37 mm 61-K. Hepsi farklı fişek, menzil ve ağırlık dengesi kurar; tablo rakamları farklı derlemelerden geliyor.

SilahFişekAteş hızıEtkili menzilKütle
2 cm Flak 3820×138 B180-220 pratikyaklaşık 2.200 myaklaşık 0,4 t
Oerlikon 20 mm (L70)20×110 RB250-320 pratik914 mnamlu 68 kg
Breda 20/6520×138 B2401.500 m330 kg
3,7 cm Flak 36/3737 mm120 pratikyaklaşık 4.200 m1.550 kg
37 mm 61-K37×252 SR80 pratikyaklaşık 3 km (pratik hava menzili)2.100 kg

Oerlikon 20 mm

İsviçre kökenli bu topun 20×110 RB fişeği Flak 38'inkinden kısadır ve 60 fişeklik tambur şarjörle beslenir. Kaynaklar 1937-1995 arasında 124.734 adet üretildiğini yazıyor. Donanmalarda Müttefik tarafın baş hafif silahlarındandı; ayrı yazısı Sözlük'te var.

Breda 20/65

İtalyan Breda, Flak 38 ile aynı 20×138 B "Uzun Solothurn" fişeğini kullanır, ama gaz işletmeli ve 12 fişeklik şerit beslemelidir. 1.088'den fazla üretildi, 1935'ten 1985 dolaylarına kadar hizmet gördü; Almanya da onu "2 cm Breda (i)" adıyla kullandı.

3,7 cm Flak 36/37 ve 37 mm 61-K

Her iki silah da çok daha ağır ve uzun menzillidir. Flak 36/37'nin 20.243 adedi Almanya'da, 360 adedi Romanya'da lisansla üretildi. Sovyet 61-K ise yaklaşık 20.000 adet üretildi. Bunlar Flak 38 ile aynı katmanı değil, onun üstündeki katmanı kapatır; doğrudan bir hüküm vermek yanıltıcı olur.

Yorumlar
Yorum yazma kurallarını okumuş ve kabul etmiş sayılırsınız