Voronezh Radarı Nedir? Rusya'nın Erken Uyarı Radar Ailesinin Özellikleri ve Menzili

Voronezh radarı, Rusya'nın VHF/UHF erken uyarı radar ailesidir. M, DM ve VP sürümleri, menzil iddiaları, kuruluş tarihi ve Türkiye'deki durumu kaynaklarıyla.

Voronezh radarı, Rusya'nın balistik füze fırlatışlarını ve yüksek irtifadaki diğer hedefleri binlerce kilometre öteden izlemek için kurduğu sabit, faz dizili erken uyarı radarlarının ortak adıdır. Ailede Voronezh-M, Voronezh-DM ve Voronezh-VP gibi sürümler bulunur. Bu radarlar bir hava savunma bataryası gibi füze atmaz; yalnızca algılar, izler ve veri üretir.

Yazıdaki bilgiler 20 Kasım 2026'ya kadar yayımlanan Rus devlet basını haberlerine, Pavel Podvig'in Russian Strategic Nuclear Forces arşivine, Reuters ve RFE/RL haberlerine ve savunma yayınlarına dayanır. Rusya teknik ayrıntıları resmen yayımlamadığı için rakamların çoğu ikinci elden gelir; her bölümde hangi sayının kime ait olduğu yazılmıştır.

Açık bir bozkırda uzun, alçak bir faz dizili radar anten duvarı ile yanındaki hazır konteyner binalarının gün batımındaki temsili illüstrasyonu
Temsili görsel (yapay zeka ile üretilmiştir). Belirli bir sistemi birebir göstermez.

Veri notu: Frekans, verici gücü, modül sayısı, ağırlık ve gerçek tespit mesafeleri Rusya tarafından açıklanmamıştır. Tesislerin ayrıntılı konumları bu yazıda bilerek verilmedi; yer bilgisi yalnızca idari bölge düzeyindedir. Savaşla ilgili haberler "iddia" olarak işaretlenmiş, bağımsız doğrulanamayanlar ayrıca belirtilmiştir.

Voronezh Radarı Nedir?

Voronezh, Rusya'nın füze saldırısı erken uyarı sisteminde (Rusça kısaltmasıyla SPRN) kara tabanlı algılama halkasını oluşturan radar ailesidir. Elektronik olarak yönlendirilen büyük bir anten dizisi VHF veya UHF bandında çalışır; amaç, balistik füzeleri ve yüksek irtifadaki cisimleri ülke sınırlarından çok uzakta fark etmektir. Parçalar fabrikada hazırlanır, sahada birleştirilir.

Ailenin kök adı 77Ya6'dır; sürümler bu koda harf ekleyerek ayrılır (77Ya6-DM gibi). Önceki nesil Sovyet radarları büyük ölçüde SSCB'nin dağılmasıyla Rusya dışında kalmıştı. Voronezh programı, bu boşluğu Rusya topraklarındaki istasyonlarla kapatmak için 2000'li yılların ortasında başlatıldı; programın tarihçesi ayrı bölümde anlatılıyor.

Rus kaynaklarda ailenin tek bir radar yerine bir "yöntem" olduğunu görmek mümkündür: aynı mühendislik anlayışı farklı dalga boylarına ve farklı büyüklüklere uygulanır. Bu yüzden "Voronezh radarı" denince bazen belirli bir tesis, bazen de bütün aile kastedilir. Bu yazıda sürümler ayrı belirtilmedikçe aileden söz edilir.

Voronezh Radarı Ne İşe Yarar?

Voronezh'in görevi, Rusya'ya doğru fırlatılan füzeleri mümkün olan en erken anda fark edip komuta merkezine haber vermektir. Radar ayrıca füzenin izlediği yolu hesaplamak için veri toplar. Erken uyarının amacı komuta zincirinin karar süresini uzatmaktır; bu kazancı gösteren bağımsız bir ölçüm yayımlanmamıştır.

Rossiyskaya Gazeta'nın 2017 tarihli haberinde uzmanlara dayandırılan ifadeye göre istasyonlar balistik ve kanatlı füzelerin havadan, yerden ve denizaltıdan fırlatılışını altı bin kilometreye kadar yakalar; bilgisayar da füzenin yörüngesini ve olası düşüş noktasını hesaplar. Bu cümle devlet gazetesine aittir ve ölçüme dayalı bir belge sunmaz.

İkinci bir görev uzay nesnelerinin izlenmesidir. Aynı gazetenin 2016 haberi, ileride tehlikeli asteroit ve göktaşlarının da bu radarlarla görülebileceğini yazar. Bu bir hedef olarak anlatılmıştır, doğrulanmış bir yetenek olarak değil.

Radarın görev dışı kaldığı alan hedef vurmadır. Savunma yayını Armada International, serinin füze önleme için gereken hassasiyeti büyük olasılıkla vermediğini, ancak hedef konumunu ve izlerini savaş uçaklarıyla paylaşabileceğini yazar; bu değerlendirme yazarın kendi yorumudur.

Voronezh Radarı Hangi Ülkenin?

Voronezh Rusya'ya aittir. Tasarımı Rus araştırma kurumlarında yapılmış, tüm bilinen istasyonlar Rusya sınırları içinde kurulmuş ve radarlar Rusya Havacılık ve Uzay Kuvvetleri yapısı içinde işletilmiştir. Bilinen bir yabancı kullanıcı yoktur. Ne ortak bir üretim ne de yabancı bir işletmeci bilinir; ihracat yalnızca haber düzeyindedir.

Armavir tesisi için Vikipedi, mülkiyetin Havacılık ve Uzay Kuvvetleri'nde, kontrolün Uzay Kuvvetleri birimlerinde olduğunu yazar. Bu ayrıntı tek bir ansiklopedi sayfasına dayanır; Rusya komuta yapısının resmî şemasına ulaşılamadı.

Programın ulusal önemi, 2011'de Rusya Devlet Ödülü'nün Voronezh'in geliştiricilerine verilmesiyle de görünür. Ödül alanlar arasında RTI, NIIDAR ve RTI Mints temsilcileri bulunur; isimleri üretici bölümünde yazılıdır. Cumhurbaşkanı Putin'in 2017'de NIIDAR ekibine teşekkür ettiği de Rossiyskaya Gazeta'da geçer.

Voronezh Radarı Özellikleri Nelerdir?

Voronezh, VHF veya UHF bandında çalışan, hareketsiz ve elektronik yönlendirmeli bir radardır. Rus kaynaklara göre sürüme göre 6.000 km'ye kadar görüş, DM'de aynı anda 500 hedef izleme ve yaklaşık 0,7 MW güç tüketimi söz konusudur. Aşağıdaki değerlerin hiçbiri bağımsız ölçümle doğrulanmamıştır.

ÖzellikAktarılan değerKaynak ve durum
TürFaz dizili, sabit konumlu erken uyarı radarıBirden çok kaynakta tutarlı
Voronezh-M bandıVHF, 150-200 MHzVikipedi ve Armada International; resmî değil
Voronezh-DM bandıUHF (desimetre dalga boyu)Tam frekans için kaynaklar çelişir
MenzilM için 6.000 km; DM için 4.200 ile 10.000 km arasıKaynaklar farklı yazıyor
Hedef kapasitesiDM için 500 nesneRus teknik beyanı olarak aktarılıyor
Güç tüketimiYaklaşık 0,7 MWKommersant'a dayandırılıyor, bağımsız teyit yok
PersonelVardiya başına yaklaşık 15 kişi; toplam en çok 200Rus Vikipedi ve Rossiyskaya Gazeta (2016)
Kuruluş süresi12-18 ay (eski nesilde 5-9 yıl)Rus basını; gerçekleşen süreler daha uzun
Anten ölçüsüDM için yaklaşık 10 x 30 m tahmini2006'da fotoğraflardan yapılmış kaba tahmin
Çok sayıda küçük özdeş ışıma elemanından oluşan düz, dikdörtgen bir radar anten dizisinin temsili yakın plan görüntüsü
Temsili görsel (yapay zeka ile üretilmiştir). Belirli bir sistemi birebir göstermez.

Anten ölçüsüne dair tek sayı, Pavel Podvig'in 2006'da fotoğraflara bakarak yaptığı kaba tahmindir. Aynı yazıda DM'nin bandını da resimlerden "metre dalga boyuna benziyor" diye yorumlamış, kendi çıkarımının kesin olmadığını belirtmiştir; sonraki yıllarda DM için desimetre bandı anlatılmaya başlandı.

Voronezh Radarı'nın Avantajları Nelerdir?

Voronezh'in öne çıkan yönleri hızlı kurulum, görece az personel, düşük enerji tüketimi ve uzun menzil iddiasıdır. Bunların hepsi Rus tarafının beyanına dayanır. Eski Sovyet radarlarına göre daha küçük kadro ve daha kısa inşa süresi, tasarımın asıl gerekçesi olarak sunulur. Dayanak, bu iddiaların büyük bölümünde Rus basını ve tasarımcı açıklamalarıdır.

Rossiyskaya Gazeta (2016), istasyonların fabrikada ayarlanmış modüllerden birleştirildiğini, kuruluş süresinin 5-9 yıldan 1,5-2 yıla indiğini ve eski projelerdeki binlerce kişilik kadronun yerine en çok 200 uzmanın yettiğini yazar. Army Technology da 12-18 aylık kuruluştan söz eder. Aynı gazete, bir Armavir radarının eskiden üç büyük istasyonun topladığı veriyi sağladığını da ekler; bu bir tasarımcı beyanıdır.

Enerji tarafında Kommersant'a atfedilen rakam 0,7 MW'dır; aynı kaynak Dnepr için 2 MW, Daryal için 50 MW verir. Düşük tüketim, tesisin işletme yükünü ve yakıt-elektrik altyapısını küçültür. Bu karşılaştırma Podvig'in 2006 yazısından aktarılır ve ikinci el bir gazete rakamıdır.

Ailenin bir başka yönü çok bantlı olmasıdır. Eurasian Times'taki bir analize göre VHF sürümü uzun menzil için, UHF sürümü küçük hedefleri ayırt etmek için kullanılır ve birlikte kullanıldıklarında birbirlerini tamamlar. Bu da bir analistin yorumudur.

Voronezh Radarı'nın Dezavantajları Nelerdir?

Voronezh'in sınırları alçak frekansın getirdiği düşük çözünürlük, tek sektöre bakan sabit anten, görünür ve büyük bir tesis olması ve komuta zincirindeki diğer katmanlara bağımlılığıdır. Hassas silah güdümü için tasarlanmadığı da yaygın değerlendirmedir. Savaş döneminde tesislerin hedef olabildiği de haberlerle belgelenmiştir. Bunların bir kısmı fizik gereğidir, bir kısmı da tesisin siyasi ve askerî çevresinden doğar.

VHF dalga boyu uzun menzil sağlarken hedef ayrımını zorlaştırır; Armada International'a konuşan bir Rus radar uzmanı, ailenin VHF ve UHF bandı iddialarının "hep şüpheli göründüğünü", çünkü bu menzillerin normalde HF bandında çalışan ufuk ötesi radarlarla ilişkilendirildiğini söylemiştir. Bu bir uzman görüşüdür, kanıtlanmış bir bulgu değil.

Tesis büyüktür ve sabittir. Mayıs 2024'te Armavir ve Orsk'taki istasyonlara yönelik insansız hava aracı saldırısı haberleri çıktı; ayrıntıları "Balistik Füze Erken Uyarı Ağında Nasıl Yer Alır?" başlığında verilmiştir. Eylül 2026'da Kaliningrad'daki bir Voronezh-DM'nin üstünün ağla örtüldüğü haberi yalnızca Defense Express'e dayanır ve Ukrayna kaynaklı yayınlarca aktarılmıştır.

Menzil ve kapasite rakamlarının bağımsız doğrulanamaması da bir eksiktir; kullanıcıya rakamı sorgulatmadan sunar. Ayrıca ailenin bazı üyeleri (Vorkuta, Olenegorsk, Sivastopol) Rus Vikipedi'de planlı veya yapım aşamasında görünür; Podvig'in 2026 tablosu Olenegorsk için durumun belirsiz olduğunu yazar. Kapsamın tamamlandığını gösteren bir kanıt yoktur.

Voronezh Radarı Ne Zaman Üretildi?

Programın ilk radarının inşasına Mayıs 2005'te başlandı; Lekhtusi'deki ilk istasyon 22 Aralık 2006'da deneme nöbetine alındı. Sonraki on yılda Armavir (2009-2013), Kaliningrad (2011-2014), Irkutsk (2015) ve Aralık 2017'de üç yeni istasyon hizmete girdi. Tarihler kaynaklara göre değişir. Aşağıdaki çizelge olayları sırayla ve kaynak notlarıyla gösterir.

YılOlayKaynak notu
2005İlk Voronezh istasyonunun inşası başladı (Mayıs)Rossiyskaya Gazeta, 2016
2006Lekhtusi'de deneme nöbeti (22 Aralık)Podvig arşivi; Rus gazetesi "Aralık 2006" yazar
2009Armavir'de ilk Voronezh-DM deneme nöbetine alındı (Şubat); Ukrayna'daki eski Dnepr radarları aynı yıl kapandıRossiyskaya Gazeta (2009 ve 2016), Podvig
2011Kaliningrad radarı kısmen çalışmaya başladı (Kasım); tesis yaygın olarak NATO füze kalkanına yanıt diye yorumlandıVikipedi; RIA Novosti aktarımı
2012Azerbaycan'daki Gabala radarı kullanım dışı kaldı (kira anlaşması 24 Aralık 2012'de sona erdi)RIA Novosti
2013Armavir resmen nöbete alındı (6 Haziran civarı); Putin 2018'e dek yedi gelişmiş radar kurulacağını söylediRIA Novosti, Vikipedi
2014-2015Kaliningrad ve Irkutsk tam çalışır hale geldiVikipedi ve Rus Vikipedi (yıllar çelişebilir)
201720 Aralık'ta Krasnoyarsk, Altay ve Orenburg bölgelerindeki üç yeni istasyon hizmete girdi; toplam 8 radarVikipedi; Rus Vikipedi 7 istasyon sayar
2024Armavir (23 Mayıs) ve Orsk'a (26 Mayıs) dair saldırı haberleriReuters, RFE/RL, Podvig; Orsk'ta zarar belirsiz

İlk istasyonun resmî hizmet tarihi için Vikipedi "2009 veya 2012" yazar; kaynaklar farklı yazıyor ve bu belirsizlik "Kaç Yılında Üretildi" bölümünde ele alınmıştır.

Türkiye'de Voronezh Radarı Var mı?

Hayır. Türkiye'nin Voronezh radarı edindiğine veya aldığına dair açık kaynakta bir bilgi yoktur, ailenin Rusya dışına satıldığı da doğrulanmış değildir. Türkiye'nin bilinen balistik füze erken uyarı unsuru, ABD'ye ait olan ve NATO'ya veri veren Kürecik radarıdır. Rusya dışında bir kullanıcı da doğrulanmış değildir.

Kürecik radarı X bandında çalışan AN/TPY-2 tipidir ve Voronezh'ten tamamen farklı bir ailedendir. Ayrıntılı karşılaştırma bir sonraki bölümde yer alıyor. Türk sanayisinin kendi radar ailelerinden ALP 300-G, Janes'in Haziran 2024 haberine göre şirket beyanıyla 600 km'nin üzerinde menzil ve 4.000'den fazla modül sunar; ancak bu bir hava savunma radarıdır ve erken uyarı mimarisi olarak Voronezh'le eş değildir.

Voronezh ile Türkiye arasındaki tek dolaylı ilişki coğrafidir: Putin'in Aralık 2012'deki sözlerine göre Armavir radarı Rusya'nın güney stratejik yönünü izler ve Vikipedi sayfası bu yönün Orta Doğu'yu içerdiğini yazar. Bu, radarın Türkiye'den veri aldığı ya da Türkiye'yi hedef aldığı anlamına gelmez.

Voronezh Radarı ile Kürecik Radarı Arasındaki Fark Nedir?

İki radar farklı dalga boyunda, farklı büyüklükte ve farklı görevde çalışır. Voronezh sabit, geniş sektör tarayan ve VHF/UHF kullanan bir erken uyarı radarıdır; Kürecik'teki AN/TPY-2 ise taşınabilir, X bandında çalışan ve daha ince ayrım yapan bir izleme radarıdır. Biri geniş görür, öbürü yakından ayırt eder.

ÖlçütVoronezh ailesiAN/TPY-2 (Kürecik)
BantVHF (M) veya UHF (DM)X bandı
Dalga boyu etkisiUzun dalga: geniş alan, daha kaba ayrımKısa dalga: dar demet, ince ayrım
YapıSahada kurulan sabit tesisDört ayrı birimden oluşan taşınabilir radar (CSIS)
AntenTek bir yüzü kaplayan uzun dizi; ölçüler açıklanmadı9,2 m² açıklık, 25.344 modül (CSIS)
Aktarılan menzil4.200-10.000 km arası iddialar870-3.000 km (CSIS derlemesi)
SahipRusyaABD; veri NATO ağına akar
RolüÜlke çapında erken uyarıFırlatma bölgesine yakın izleme ve önleyicilere hedef verme

Burada "hangisi daha güçlü" sorusu yanlış kurulmuş olur; biri ufku tarar, öbürü seçilen hedefi inceler. Güç değerlerini yan yana koymak da yanıltıcıdır: CSIS'in verdiği 1,1 MW AN/TPY-2'nin dizel jeneratör gücüdür, Voronezh için aktarılan 0,7 MW ise tüketim iddiasıdır ve iki ölçü birbirine eşit değildir.

Kürecik radarının siyasi boyutu, NATO ile ilişkisi ve kontrol tartışmaları bu yazının konusu değildir; o konular Kürecik yazısında kaynaklarıyla işlendi.

Voronezh Radarı Balistik Füze Tespit Edebilir mi?

Evet. Balistik füze algılamak Voronezh'in ana tasarım amacıdır. Radar, füzenin yüksek irtifadaki uçuş yayını fark eder ve izini komuta noktasına aktarır. Gerçek tespit mesafeleri açıklanmamıştır; Rus beyanları 6.000 km civarını anar ama ölçüm örneği paylaşılmamıştır. Bu görev, ailenin Rus kaynaklarda öne çıkarılan başlıca yeteneğidir.

Eğri bir ufkun üzerinde yükselip alçalan kesikli bir balistik yörünge ve yerden yayılan ince radar demeti çizgilerinin temsili gece illüstrasyonu
Temsili görsel (yapay zeka ile üretilmiştir). Belirli bir sistemi birebir göstermez.

Balistik füze, uçuşunun büyük bölümünü çok yüksek irtifada geçirir; kıtalararası bir füzenin uçuşu kabaca yarım saat sürer. Yüksekte uçtuğu için yerdeki radarın "ufku" onu çok uzaktan görmeye izin verir; alçak uçan cisimler ise aynı mesafeden görülemez. Bu nedenle 6.000 km gibi sayılar yalnızca yüksek irtifa hedefleri için anlamlıdır.

Rus Savunma Bakanlığı'nın 3 Eylül 2013'te, Armavir'in Akdeniz'den Suriye yönüne giden iki balistik fırlatmayı tespit ettiğini bildirdiği aktarılır. Vikipedi'nin atıf verdiği haberde olay ABD ve İsrail'in testleri bağlamında geçer; bu, tek haber başlığına dayanan ve bağımsız doğrulanmamış bir bakanlık beyanıdır.

Tespit ile müdahale ayrı işlerdir. Radar yörüngeyi hesaplar, önleyici füzeye hedef vermek ise başka radarların ve komuta sistemlerinin işidir; Armada International, Voronezh'in tek başına önleme için gerekli hassasiyeti vermediğini düşünür.

Voronezh Radarı Kaç Parçadan Oluşur?

Voronezh, tek bir araç değil, sahada birleştirilen bir tesistir. Başlıca parçaları anten dizisi (verici ve alıcı kısımlar), fabrikada hazırlanmış konteyner tipi elektronik modüller, işlem ve hesaplama donanımı, güç ve soğutma ile personel binasıdır. Kesin modül sayısı yayımlanmamıştır. Parçaların her biri aşağıdaki çizelgede ayrı satırda gösterilmiştir.

BileşenGöreviBilinenler
Verici ve alıcı anten dizisiDalgayı gönderir, yansımayı toplarModül sayısı açıklanmadı; alıcı tarafta "alt dizi" yöntemi kullanıldığı yazılıyor
Konteyner tipi elektronik modüllerAlıcı-verici ve sinyal işlemeRus Vikipedi yeni nesilde 23-30 birim yazar ve eski Daryal'e göre çok daha az olduğunu ekler; kaynaksız
Hesaplama ve veri aktarımıİz oluşturma, yörünge hesabı, komuta noktasına bildirimAlgoritmalar kamuya açık değil (Podvig)
Güç ve soğutmaElektrik beslemesiYaklaşık 0,7 MW tüketim iddiası
Personel binasıVardiya ve bakımVardiyada yaklaşık 15 kişi (Rus Vikipedi, kaynak 5)
Uzun bir anten duvarı, hazır konteyner modüller, alçak bir personel binası ve güç bloğunun kuşbakışı temsili görüntüsü
Temsili görsel (yapay zeka ile üretilmiştir). Belirli bir sistemi birebir göstermez.

Antenin kaç bölümden oluştuğu kaynaklara göre değişir. Vikipedi Voronezh-M'nin üç, Voronezh-VP'nin altı bölüm taşıdığını yazar; Rus Vikipedi ise altı bölümü ve 240 derecelik sektörü Irkutsk'taki istasyona bağlar ve o istasyonun sürümünü M diye verir. Bu çelişki ayrıntılı olarak sürümler bölümünde yer alıyor.

Voronezh Radarı Fiyatı Nedir?

Voronezh için resmî bir birim fiyat veya sözleşme tutarı açıklanmamıştır. Basında dolaşan rakamlar birbiriyle çelişir: istasyon başına 1,5 milyar rublenin üstü ile 4,4 milyar ruble arasında değişir. Bu rakamlar kaynaksız ya da ikinci elden olduğu için güvenilir bir fiyat sayılamaz. Resmî kaynak olmadığı için sayılar karşılaştırma amacıyla değil, yalnızca bilgi için verilmiştir.

Aktarılan rakamKime aitNot
Voronezh-M: 2,85 milyar ruble; Voronezh-DM: 4,3 milyar rubleVikipedi, bir haberden aktarıyorResmî belge değil
Armavir 2,85; Pionersky 4,4; Barnaul 1,5 milyar rubleRus VikipediAynı tesis için farklı rakam
İstasyon başına 1,5 milyar rublenin üstüiStories (Mayıs 2024)Kaynak belirtilmemiş

Fiyatlar farklı yıllara ve farklı kapsamlara (bina, anten, kurulum) ait olabilir; bu yüzden aralarında ortalama alınmadı ve dolara çevrilmedi.

İhracat tarafında Hindistan basınında dolaşan bir haber (Eurasian Times, Eylül 2026) Hindistan'a olası bir Voronezh teklifini yaklaşık 4 milyar dolarla anar; kaynak adı belli olmayan yetkililer, resmî teyit yok. Bu tahmin, doğrulanmamış bir basın iddiasıdır ve bu yazıda yalnızca bu bölümde geçer.

Voronezh Radarı Kaç Yılında Üretildi?

"Üretim yılı" radarlarda tek bir tarih değildir. Voronezh için inşaat 2005'te, ilk deneme nöbeti 2006'da, ilk resmî hizmet 2009 veya 2012'de, son istasyonlar ise 2017'de devreye girdi. Hangi tarihi kastettiğinize göre yanıt değişir. Aşağıdaki çizelge hangi tarihin neyi anlattığını ayırır; bu ayrım kaynaklar arasındaki çelişkiyi de açıklar.

Tarih türüVoronezh için yıl
İnşaat başlangıcı2005 (ilk istasyon)
Deneme nöbeti2006 (Lekhtusi)
Resmî hizmet2009 veya 2012 (Lekhtusi'de kaynaklar farklı yazıyor); Armavir'de 2013
Tam kapasiteArmavir 2015, Kaliningrad 2014, Irkutsk 2015
Son hizmete giren üçlü2017

Yıllar bir kaynaktan öbürüne kayar, çünkü Rus basını sık sık "nöbete alındı" ile "tam çalışır" ifadelerini birbirine yakın kullanır. Olayların sırası ve kaynakları, zaman çizelgesi bölümünde yer alıyor. Ailenin yeni üyeleri için planlanan yıllar da (Vorkuta, Olenegorsk 2022; Sivastopol 2024) kaymıştır ve bu iki tesis için doğrulanmış tamamlanma bilgisi bulunamadı.

Voronezh Radarı Menzili Ne Kadar?

Menzil için kaynaklar tek rakamda birleşmiyor: Voronezh-M için genellikle 6.000 km, Voronezh-DM için 4.200 km ile 10.000 km arasında değişen değerler yazılır. En sık tekrarlanan sayı 6.000 km'dir ve resmî ölçüm örneği yayımlanmamıştır. Aşağıdaki tablo her sayının hangi sürüme ve kime ait olduğunu gösterir.

Aktarılan menzilSürümKaynak
6.000 kmM ve DMArmy Technology (2013), Rossiyskaya Gazeta, Armada (M)
6.000 km yatay, 8.000 km dikeyDMRus Vikipedi, Vikipedi
10.000 kmDMVikipedi ve Armada International
4.200 kmDM (Armavir)Rus Savunma Bakanlığı sayfası; Vikipedi aktarımı
4.000 km etkinDM sınıfıGlobalSecurity özeti
2.500-6.000 kmDMRusça kaynaklı bir derleme

Aralığın genişliği iki nedenden gelir. Birincisi, menzil hedefin irtifasına ve yüzeyine bağlıdır; ikincisi, rakamların çoğu tasarımcı veya basın ifadesidir. Vikipedi'ye göre Rus tarafı DM'nin 8.000 km'de bir futbol topu büyüklüğündeki nesneyi bile görebileceğini iddia eder; bu iddia ölçüme dayanmaz.

Armada International'daki Rus radar uzmanı yorumu, bu menzillerin Voronezh'in bildirilen bantlarıyla bağdaşmayabileceğini düşünür. Elde kesin bir menzil değil, bir aralık vardır; "binlerce kilometre" demek en dürüst ifadedir.

Voronezh Radarı Aynı Anda Kaç Hedefi İzleyebilir?

Rus teknik beyanına göre Voronezh-DM aynı anda 500 nesneyi izleyebilir. Bu rakam Vikipedi ve United24 Media tarafından aktarılır ve bağımsız bir ölçüme dayanmaz. Voronezh-M, VP ve SM için eşzamanlı hedef sayısı açık kaynakta yayımlanmamıştır. Eşzamanlı hedef sayısı, radarın işlem kapasitesinin tek göstergesidir.

"Hedef" kelimesi burada bir füzeyi değil, izlenen herhangi bir nesneyi (füze, sahte hedef, uydu, enkaz) ifade eder. 500 sayısı bu yüzden yüz füze izlenebilir anlamına gelmez; radarın hesaplama kapasitesinin üst sınırı olarak anlaşılmalıdır.

İzleme ile algılama da aynı şey değildir. Algılama, radarın bir nesnenin varlığını fark etmesidir; izleme, nesnenin yolunun sürekli hesaplanmasıdır. Rus yayınları genellikle "izleme" kelimesini kullanır ama hangi kalitede izleme yapıldığını yazmaz.

Gerçek kapasiteyi anlamak için çok sayıda eşzamanlı hedefle yapılmış bağımsız bir sınama gerekir; böyle bir sınama açık kaynakta bulunmuyor.

Voronezh Radarı Hangi Ülkelerde Var?

Voronezh, doğrulanmış biçimde yalnızca Rusya'da bulunur. Aile yabancı bir ülkeye teslim edilmemiştir. Hindistan'la olası bir teklif haberleri 2024'ten beri dolaşır ama resmî teyit yoktur; Belarus'taki radar ise Voronezh değil, daha eski Volga tipidir. Bunun dışındaki her ülke ya eski bir radarı ya da yalnızca bir haberi temsil eder.

ÜlkeDurumNot
RusyaİşletiyorBilinen tüm istasyonlar burada; en az 10 Voronezh ailesi radarı (iStories, United24)
BelarusVoronezh yokBaranavichy yakınındaki radar 70M6 Volga tipi; Rus Uzay Kuvvetleri'nce işletiliyor, kira 2021'de uzatıldı
AzerbaycanVoronezh değilGabala'daki Daryal radarı 2012'de kullanım dışı kaldı
HindistanYalnızca haberAralık 2024'te anlaşmaya yaklaşıldığı yazıldı; kaynaklar adsız, resmî teyit yok

Hindistan haberlerinde adı geçen Chitradurga yeri ve Almaz-Antey'in geliştirici olarak anılması aynı adsız kaynaklara bağlıdır. Eurasian Times'ın yazarı, bunun "büyük olasılıkla" Voronezh-M olacağını söylerken kendi çıkarımı olduğunu belirtir.

Voronezh'in Rusya dışına satılması bugüne kadar kanıtlanmadığı için, yazı ihracat kullanıcısını bir olgu olarak ele almaz.

Voronezh Radarı Hedefi Ne Kadar Sürede Tespit Eder?

Resmî bir tespit süresi açıklanmamıştır. Radyo dalgası saniyede yaklaşık 300.000 km gider; 6.000 km uzaktaki bir hedeften yansıma yaklaşık 0,04 saniyede döner. Asıl süre, radarın sinyali biriktirip izi doğrulaması için gereken işlem zamanıdır ve bu yayımlanmamıştır. Bu yüzden saniye cinsinden bir yanıt vermek yerine sürenin bileşenleri açıklanmıştır.

Bir füzenin hangi anda "tespit edildiği" tanıma bağlıdır. Radar ufuktan göründüğü an, ilk yansımanın alındığı an olabilir; füzenin izinin güvenilir sayılacağı an ise birkaç tarama sonrasıdır. Rus yetkililer bu aşamaları ayrı ayrı anlatmaz.

Erken uyarının değeri saniyelerle değil, kullanılabilir karar süresiyle ölçülür. Uçuş süresi kısıtlı olduğu için radar sayesinde kazanılan dakikalar komuta zinciri açısından önemlidir; ama kaç dakika kazanıldığı ne radar üreticisi ne de resmî kaynaklarca belirtilmiştir.

Voronezh Radarı Ağırlığı Ne Kadar?

Voronezh'in ağırlığı açıklanmamıştır ve tek bir ağırlık rakamı da anlamlı olmaz; radar araçla taşınan bir sistem değil, sahada kurulan bina, anten ve konteyner modüllerinin bütünüdür. Ölçü olarak yalnızca bir fotoğraf tahmini vardır. Aşağıda ağırlığın neden anlamlı olmadığı ve elde bulunan tek ölçü anlatılıyor.

Anten ölçüsüne dair yayımlanmış tek sayı, Pavel Podvig'in 2006'da DM'nin fotoğraflarına bakarak verdiği yaklaşık 10 x 30 metredir. Podvig bunu "bildiğim kadarıyla" ifadesiyle yazar ve ileride 30 x 30 metreye çıkarılabileceğini spekülasyon olarak ekler. Bu tahminin güncelliği doğrulanmadı.

Karşılaştırma için taşınabilir bir radarı düşünmek yeterlidir: CSIS, AN/TPY-2'nin anten biriminin 34 ton olduğunu yazar. Voronezh bu tür bir araç olmadığından, ağırlık karşılaştırması iki ailenin farklı doğasını gösterir ama bir üstünlük sıralaması vermez.

Voronezh Radarı Neleri Tespit Edebilir?

Voronezh'in asıl hedefi balistik füzelerdir. Rus beyanlarına göre kanatlı füzeleri, uçakları ve uzay nesnelerini de görebilir, ancak bunların hiçbiri bağımsız olarak sınanmamıştır. Alçak irtifada uçan hedefler için radarın ufku sınır koyar; bu yüzden aile hava savunma radarı gibi düşünülmemelidir. Sınırlar aşağıda sırasıyla verilmiştir.

Balistik füzeler dışında Rus basını kanatlı füze ve uçak izlemeyi de sayar. Armada International, düşük frekansların küçük radar kesitli uçakları ayırt etmeyi kolaylaştırabileceği iddiasını aktarır; aynı yazı bu iddiayı şüpheyle de karşılar ve yetkililerin bunu kanıtlayan veri paylaşmadığını belirtir.

Uzay tarafında DM için "uzay nesneleri" ifadesi geçer (United24 Media'daki Rus teknik beyanı aktarımı). Bu, uydu ve enkaz izleme yeteneği anlamına gelebilir ama hangi irtifada ve hangi büyüklükte nesnelerin görüldüğü yazılmaz.

Okuyucu için güvenli yorum şudur: aile yüksek irtifa hedeflerinde uzun menzil sağlamayı amaçlar, alçak irtifa hedeflerini diğer radar katmanlarına bırakır. Bu ayrım, erken uyarı mimarisinin neden çok katmanlı kurulduğunu da açıklar.

Voronezh Radarı Kullanıldığı Yerler

Voronezh radarları yalnızca Rusya içinde, ülkenin batı, güney, doğu ve kuzey çevresindeki bölgelerde kuruludur. Armavir (Krasnodar), Lekhtusi (Leningrad), Kaliningrad, Irkutsk, Yeniseysk, Barnaul ve Orsk bilinen çalışan istasyonlardır; Vorkuta, Olenegorsk ve Sivastopol için yapım veya planlama haberleri vardır. Aşağıdaki çizelge istasyonları bölge düzeyinde sıralar.

BölgeSürümDurum ve not
Leningrad Oblastı (Lekhtusi)MDeneme nöbeti 2006, resmî hizmet yılı kaynaklara göre 2009 veya 2012
Krasnodar Krayı (Armavir)DM, iki radar2013'te nöbete alındı; 23 Mayıs 2024 saldırısından sonra durum belirsiz (Podvig, 2026)
Kaliningrad OblastıDMKısmen 2011, tam olarak 2014; Eylül 2026'da üstünün ağla örtüldüğü haberi
Irkutsk OblastıM veya VP (kaynaklar farklı)2015'ten itibaren çalışır görünüyor
Krasnoyarsk Krayı (Yeniseysk)DMAralık 2017
Altay Krayı (Barnaul)DMAralık 2017
Orenburg Oblastı (Orsk)MAralık 2017; 26 Mayıs 2024 saldırı haberinde zarar belirsiz
Komi (Vorkuta)Planlı/yapımRus Savunma Bakanlığı 2022 demişti; tamamlandığı doğrulanmadı
Murmansk Oblastı (Olenegorsk)DM1 veya VP (kaynaklar farklı)Podvig (2026): son görüntü 2021, büyük ölçüde tamam; durum belirsiz
SivastopolPlanlı (SM)Vikipedi ve Rus Vikipedi'de planlı olarak geçer; doğrulanmadı

Bu liste Vikipedi ve Rus Vikipedi'de derlenmiş verilere ve Podvig'in 2026 tablosuna dayanır; tesis düzeyinde koordinat veya ayrıntı kasten yazılmamıştır. Hangi tesisin hangi sürümü taşıdığı konusunda kaynaklar farklı yazıyor; bu satırlar "M veya VP" biçiminde belirsizce bırakıldı.

Voronezh Radarı Silah Atar mı?

Hayır. Voronezh bir algılayıcıdır; füze, top veya başka bir silah taşımaz, fırlatmaz. Görevi hedefi görmek ve veri üretmektir. Bir füzenin karşılanması başka sistemlerin, yani önleyici bataryaların ve komuta merkezlerinin işidir. Haber dilindeki "savunma radarı" etiketi bu konuda kafa karıştırabilir; ayrım aşağıda açıklanıyor.

Aile bazen "hava savunma radarı" olarak etiketlenir; bu da silahı olduğu izlenimi doğurabilir. Oysa Rus kaynaklarda bile istasyonun görevi "uyarı ve izleme" olarak tanımlanır; ateş kontrolü gereken hassasiyet için Armada International'ın değerlendirmesi, serinin buna uygun olmadığı yönündedir.

Silah taşımaması, tesisin hedef olmayacağı anlamına gelmez. Radar, erken uyarı zincirinin bir halkası olduğu için savaşta saldırı konusu olabilir; bu konuda 2024'te ortaya çıkan haberler, ilgili başlıkta verilmiştir. Radarın kendisi ise bir saldırı aracı değildir.

Voronezh Radarı Kaç Km'lik Alanı Görür?

Voronezh bir daire değil, bir sektör görür. Her istasyon belirli bir yöne bakan anten yüzüyle taranan bir yelpazeyi kapsar; açısı ve gerçek menzili açıklanmamıştır. Basında 6.000 km'lik yarıçap anılsa da bundan bir alan hesabı yapmak yanlış olur. Kaliningrad radarı için "İtalya'dan Atlas Okyanusu'na" bir kapsama yazılır.

Kurgusal bir kara parçası kıyısındaki tek bir noktadan yayılan yaylı ve çok bölmeli radar kapsama sektörünün temsili harita illüstrasyonu
Temsili görsel (yapay zeka ile üretilmiştir). Belirli bir sistemi birebir göstermez.

Kapsama bilgileri iki yerden gelir. Birincisi, Vikipedi'nin Armavir sayfasında iki radarın biri güneybatıya, biri güneydoğuya baktığı ve Orta Doğu'yu kapsadığı yazılır; kaynaksız bir ifadedir. İkincisi, Defense Express'in aktardığına göre kamuya açık kapsama haritalarında Kaliningrad radarının görüş alanı Avrupa'nın büyük bölümünü ve Atlantik'e uzanan bir şeridi içerir.

Podvig, 2026 tablosunda radar yelpazelerinin boyutunun mutlaka tespit mesafesiyle örtüşmediğini hatırlatır. Çizilen yelpaze, anten yönünü ve bir kabul edilen menzili gösterir; gerçek görüş alanı hedefin irtifası, boyu ve yüzeyine göre değişir.

Alan konusunda kesin bir kilometrekare rakamı bu nedenle verilmemiştir; yayımlanmış bir resmî sektör açısı da yoktur.

Voronezh Radarı Kurulumu Nasıl Olur?

Voronezh, sahaya getirilen hazır modüllerden bir yapı gibi kurulur: önce zemin hazırlanır, anten duvarı ve konteyner tipi elektronik birimler yerleştirilir, güç ve soğutma bağlanır, personel binası eklenir. Rus kaynaklar bu işin 12-18 ayda yapılabileceğini söyler; gerçekleşen programlar daha uzun sürmüştür. Rus kaynakların verdiği süreler ile gerçekleşen programlar aşağıda karşılaştırılıyor.

Fabrikada ayarlanmış modüller sahada hızla birleştirilir; Army Technology (2013) süreyi 12-18 aya, Rossiyskaya Gazeta (2016) 1,5-2 yıla indirir ve eski nesilde 5-9 yıl sürdüğünü söyler. Vikipedi ayrıca bu radarların eksik haliyle kısmen çalışabilecek modüler yapıda olduğunu yazar.

Gerçek programlarda süre bu iddiadan uzundur. Rus Vikipedi'ye göre Armavir'de inşaat 2006'dan 2013'e, Kaliningrad'da 2010'dan 2011'e uzanırken tam çalışma 2014'tür; Orsk için inşaat 2013-2015, hizmet 2017'dir. "12-18 ay" daha çok bir montaj süresi iddiasıdır, tesisin başından sonuna geçen süre değildir.

Kurulum talimatı bu yazının konusu değildir; yalnızca genel bir bilgidir. Sahanın seçimi, elektrik ve komuta bağlantısı gibi ayrıntılar kamuya açık değildir.

Voronezh Radarı Nasıl Çalışır?

Voronezh, anten dizisinden güçlü bir radyo darbesi gönderir ve hedeflerden dönen zayıf yansımayı toplar. Anten fiziksel olarak dönmez; her modülün sinyali elektronik olarak zamanlanarak demet istenen yöne çevrilir. Yansıma işlenir, hedefin yeri ve hızı hesaplanır, iz komuta noktasına gönderilir. Anlatım ansiklopedik düzeydedir; işleme ayrıntıları yayımlanmamıştır.

Yazısız büyük duvar ekranlarında soyut mavi ve yeşil radar izlerinin görüldüğü loş, boş bir işletme odasının temsili görüntüsü
Temsili görsel (yapay zeka ile üretilmiştir). Belirli bir sistemi birebir göstermez.

Faz dizili radarda her ışıma elemanı küçük bir verici-alıcıdır. Elemanların sinyalleri arasındaki zaman farkı ayarlanarak demet hareketli parça olmadan yön değiştirir; bu, radara çok hızlı bir tarama ve aynı anda birden çok hedefi izleme imkânı verir. Voronezh'in alıcı tarafında alt dizi yöntemi kullanıldığı ve bunun donanımı azalttığı yazılır.

Alçak frekanslı bantlarda dalga boyu uzundur; bu uzun menzil için yararlıdır ama demeti genişletir ve konum hassasiyetini düşürür. Bu yüzden Voronezh ailesi, hedefi ince ayarla vuracak bir radar değil, geniş bir sektörde "bir şey var" diyen radar olarak anlatılır.

Yazılım ve işleme algoritmaları yayımlanmamıştır. Podvig, bir blog tartışmasında bu konuda kamuya açık bilgi bulunmadığını, algoritmaların büyük olasılıkla geliştirildiğini ve bir sektörü taramada ham gücün sinyal işlemeden daha önemli olduğunu yazmıştır; bu bir uzman görüşüdür, ölçüm değildir.

Voronezh-M, DM, VP ve SM Arasındaki Fark Nedir?

Dört sürüm esas olarak dalga boyu ve büyüklükle ayrılır: M metre bandı, DM desimetre bandı, VP "yüksek potansiyelli" metre bandı, SM ise santimetre bandı olarak anılır. Her sürümün ayrıntıları ve kaç tesiste kullanıldığı kaynaklara göre değişir; SM ve MSM için doğrulanmış teknik bilgi yoktur.

SürümBantAktarılan özellikBelirsizlik
Voronezh-M (77Ya6)VHF, 150-200 MHzMenzil 6.000 kmResmî rakam yok
Voronezh-DM (77Ya6-DM)UHF (desimetre)6.000 km yatay, 8.000 km dikey; 500 hedefMenzil için 4.200 ile 10.000 km arası iddia
Voronezh-VP (77Ya6-VP)VHF veya VHF+UHFDaha çok modül, daha yüksek güç (10 MW'a kadar)Hangi tesiste olduğu kaynaklara göre değişir
Voronezh-SMSantimetre veya L bandıHassas izlemeHiç rakam yok; band için kaynaklar çelişir

Voronezh-M

Voronezh-M, ailenin metre bandında çalışan ilk sürümüdür. Tasarımı Mints Radyoteknik Enstitüsü'ne bağlanır. Rus Vikipedi Lekhtusi'deki istasyonda üç anten bölümü, Irkutsk'ta altı bölüm anlatır; İngilizce Vikipedi ise Irkutsk'taki istasyonu VP olarak tanımlar.

Voronezh-DM

Voronezh-DM, NIIDAR tarafından tasarlanan ve Rus kaynaklarda "daha uzun menzilli" diye anlatılan desimetre sürümüdür. Armavir, Kaliningrad, Yeniseysk ve Barnaul'daki istasyonlar bu sürüme bağlanır. Frekans için kaynaklar 0,5 m, 0,1 m ve 430-440 MHz yazar.

Voronezh-VP

Voronezh-VP "yüksek potansiyelli" sürüm olarak geçer: Rus Vikipedi, verici-alıcı (T/R) modül sayısının M'nin birkaç katı ve gücün 10 MW'a kadar olduğunu yazar. Vikipedi yalnızca bir adet yapıldığını ve altı bölümlü olduğunu söyler; hangi tesisin bu sürüm olduğu kaynaklarda tutarsızdır.

Voronezh-SM ve MSM

Rus Vikipedi SM'yi santimetre, MSM'yi metre ile santimetrenin birleşimi olarak kaydeder ve rakam vermez. Eurasian Times ise SM'yi L bandı olarak tanımlar. Sivastopol'da planlı olarak geçen SM'nin bir istasyonu hizmete girdiğine dair doğrulanmış kaynak bulunamadı.

Voronezh Radarı Hangi Radar Bandında Çalışır?

Voronezh-M, 150-200 MHz'lik VHF bandında, yani yaklaşık 1,5-2 metre dalga boyunda çalışır. Voronezh-DM desimetre dalga boyunda, UHF bandındadır; ancak tam frekans için 430-440 MHz, 0,5 m ve 0,1 m gibi birbirinden çok farklı değerler yazılır. Rusya frekansları açıklamamıştır. Bu belirsizlik aşağıda kaynaklarıyla birlikte açılıyor.

VHF, 30-300 MHz arasını, UHF ise 300-3.000 MHz arasını kapsar. Alçak frekans, büyük anten ve uzak mesafe demektir; yüksek frekans daha dar demet ve daha ince ayrım sağlar. Bu yüzden erken uyarı radarları genellikle VHF veya UHF, nokta izleme radarları ise X bandı kullanır.

Frekanstaki çelişki ciddi bir uyarı içerir. Podvig 2006'da DM'nin görünüşünden metre bandı çıkarırken, sonraki yıllarda aynı sürüm desimetre olarak anlatıldı. 0,1 m'lik bir dalga boyu 3 GHz'e, yani UHF'nin üst sınırına denk gelir; 430-440 MHz ise bunun onda biri kadardır. Bu kadar geniş bir farkın tek bir radara ait olması zordur.

Armada International'daki uzman, bu bantlarla anlatılan menzillerin "şüpheli" göründüğünü söyler; çünkü bu mesafeler normalde ufuk ötesi HF radarlarıyla ilişkilendirilir. Bu yüzden bant sorusunun dürüst yanıtı iki parçalıdır: sürümün adı ve frekansta kaynakların uyuşmadığı notu.

Voronezh Radarı'nı Kim Üretiyor?

Voronezh, Rusya'da iki ana kurumun tasarım çalışmasıdır: Mints Radyoteknik Enstitüsü (RTI) M ve VP sürümlerini, NIIDAR (Uzun Mesafe Radyo İletişimi Bilimsel Araştırma Enstitüsü) DM sürümünü geliştirmiştir. Kaynaklar ayrıca RTI Sistemleri şirket grubunu çatı kuruluş olarak anar. İmalat kısmı ise tek kaynaktan gelir.

Gazeta.ru (2017) metre bandı M'yi RTI'ye, desimetre DM'yi NPK NIIDAR'a bağlar; aynı gazetenin 2022 haberi ailenin "RTI Sistemleri" çatısı altında geliştirildiğini yazar. Rus Vikipedi baş tasarımcı olarak V. I. Karasev'i (M) ve S. D. Saprykin'i (DM) anar. İngilizce Vikipedi, 2011 Devlet Ödülü'nün Sergey Boev (RTI), Sergey Saprykin (NIIDAR) ve Valeriy Karasev (RTI Mints) ile verildiğini yazar.

İmalat konusunda tek bir kaynak vardır: Vikipedi, üreticinin Saransk Televizyon Fabrikası olduğunu yazar; bu bilgi tek kaynaklıdır ve doğrulanamamıştır. Armavir tesisi için aynı sayfa inşaatı Spetsstroy'a, ekipman montajını Spetstehmontazh'a bağlar (Novosti Kosmonavtiki, 2009).

Ürün ihraç edilmediği için ticari bir dağıtım ağı da bilinmez; radarlar Rus Savunma Bakanlığı'na teslim edilir.

Voronezh Radarı Hangi Radarların Yerini Aldı?

Voronezh, SSCB döneminden kalan ve Rusya sınırları dışında kalmış Dnepr, Daryal ve benzeri radarların kapsamını Rus topraklarından yeniden sağlamak için kuruldu. Tam anlamıyla birebir bir ikame yoktur; Armavir tek başına Gabala ve Ukrayna'daki istasyonların bıraktığı boşluğu doldurur, ama bir bölümü eksik kalır.

Eski radarEski yeriSonuVoronezh ile ilişkisi
DneprSivastopol ve Mukaçevo (Ukrayna)2009'da kapandıArmavir'in ilk radarı kapsamı yeniden sağlıyor
DaryalGabala (Azerbaycan)2012'de kullanımdan çıktıArmavir'in ikinci radarı kapsama alanını kısmen karşılıyor
Daryal-UM ve DneprSkrunda (Letonya)Daryal 1995'te söküldü; Dnepr 1998'de durduBaranavichy'deki Volga kısmen devraldı (Vikipedi)
Daryal-UIrkutsk bölgesi2011'de söküldüAynı yerde Voronezh kuruldu
VolgaBelarus (Baranavichy)Hâlâ çalışıyorVoronezh yerine geçmedi; bir arada çalışıyor

Vikipedi, Armavir'in Gabala'nın ardındaki tüm kapsamı karşılayamayacağını da yazar; Gabala daha güneyde olduğu için daha geniş bir bölge görür. Podvig'in 2026 yazısı, Olenegorsk'taki eski Dnepr'in hâlâ çalışıp çalışmadığının belli olmadığını söyler.

Skrunda için yıllar kaynaklara göre değişir; Vikipedi Daryal sayfası 1995, Dnepr sayfası 1999-2000 anlatır. Bu fark metinde iki tarihle birlikte verilmiştir.

Voronezh Radarı Balistik Füze Erken Uyarı Ağında Nasıl Yer Alır?

Voronezh, Rusya'nın füze saldırısı erken uyarı sisteminde (SPRN) kara radarı katmanıdır. Uydular fırlatma ısısını, Voronezh gibi radarlar ise uçuştaki füzenin izini yakalar; bilgi komuta noktalarında birleşir. Rus yetkililer 2013'te hedefin "tek bir radar alanı" kurmak olduğunu söylemiştir. Ağın diğer halkaları ve Mayıs 2024 olayları aşağıda anlatılıyor.

Yörüngedeki bir uydu, ufukta birkaç yer radarı ve uzaktaki bir komuta binasını ince ışık çizgileriyle bağlayan soyut erken uyarı ağı illüstrasyonu
Temsili görsel (yapay zeka ile üretilmiştir). Belirli bir sistemi birebir göstermez.

RIA Novosti'nin aktardığına göre Putin 2013 Mayıs'ında füze saldırısı erken uyarı sistemi için bütünleşik bir radar alanı kurulmasını vurgulamış ve 2018'e dek yedi gelişmiş radar istasyonunun hizmete gireceğini söylemiştir. Rossiyskaya Gazeta (2017) ise ülkenin "tek radar alanıyla" kaplandığını ve yoğunluğun Sovyet dönemini aştığını yazar; bu, devlet gazetesinin iddiasıdır ve bağımsız doğrulaması yoktur.

Uzay katmanı olan EKS (Tundra) uydu takımının durumu kaynaklara göre farklı yazılır: Aralık 2025 tarihli bir rapor Podvig'e atfen altı uydunun yalnızca birinin çalıştığını anlatır, başka bir değerlendirme 1-4 arası bir aralık verir. Bu yüzden kara radarları ağda daha belirleyici bir rol oynar, ama bu da bir yorumdur.

Mayıs 2024'te Armavir'deki iki Voronezh-DM radarına yönelik saldırı haberleri, ağın zayıf halkalarını gündeme getirdi. RFE/RL, 23 Mayıs 2024 tarihli uydu görüntülerinde radar binalarında ciddi hasar göründüğünü, The War Zone ise kısıtlı bir hasarın bile uzun süreli çalışmaz hâle yol açabileceğini yazdı; bazı Ukrayna yayınları vuruşların radarın kendisine değil, yönetim ve konaklama binalarına olduğunu aktardı. Podvig'in 2026 tablosu radarların yeniden çalışıp çalışmadığının bilinmediğini söyler. Orsk için 26 Mayıs 2024'te bir Ukrayna istihbarat kaynağı saldırı yapıldığını söylemiş, Reuters bunu bağımsız doğrulayamamış, hasar belirsizdir. Rusya'dan resmî bir yanıt bu kaynaklarda yer almaz.

Voronezh Radarı'nın Rakipleri Nelerdir?

Voronezh'in doğrudan eşdeğeri, ABD'nin AN/FPS-132 yükseltilmiş erken uyarı radarıdır; ikisi de büyük, sabit, UHF/VHF sınıfı ve ülke çapında uyarı amaçlıdır. AN/TPY-2 ve Green Pine ise yakın izleme sınıfına girdiğinden rakipten çok tamamlayıcıdır. Üstünlük sıralaması burada anlamlı bir yaklaşım değildir. Aşağıda her sistem rakip değil, farklı bir rol olarak tanıtılıyor.

SistemÜlkeBantAktarılan menzilRol
Voronezh ailesiRusyaVHF/UHF4.200-10.000 km iddialarıÜlke çapı erken uyarı
AN/FPS-132 (UEWR)ABDUHFYaklaşık 4.800 kmErken uyarı + uzay farkındalığı
AN/TPY-2ABDX870-3.000 kmYakın izleme, önleyiciye hedef verme
Green Pine (EL/M-2080)İsrailL (Army Recognition)Yaklaşık 500 km (CSIS "sanılan")Önleyici füze güdümü

AN/FPS-132 (UEWR)

Vikipedi'ye göre UHF bandındaki bu radar 3.000 mile (4.800 km) kadar görür, 37 m yüksekliğindedir ve her yüzü 120 derecelik sektörü tarar. Cape Cod, Beale, Clear, Pituffik ve Fylingdales'te beş tesis vardır; hepsi ABD Uzay Kuvvetleri ağına bağlıdır. Katar'da benzer bir radar 2019'da tam çalışır hale gelmiştir.

AN/TPY-2

Raytheon'un X bandı radarı, CSIS'e göre 870-3.000 km arasında izleme yapar ve 25.344 modül taşır. Kürecik'teki radar bu tiptir. Voronezh gibi tüm ufku taramak için değil, belirli bir hedef alanını yakından incelemek için kullanılır.

Green Pine (EL/M-2080)

İsrail'in Green Pine radarı, Arrow önleyicilerine hedef bilgisi veren bir ateş kontrol radarıdır. IAI "yüzlerce kilometre" der; CSIS yaklaşık 500 km sanılan menzil yazar. Voronezh'le aynı görev sınıfında değildir.

Rusya'nın eski radarları

Daryal (VHF, yaklaşık 6.000 km) ve Volga (UHF, yaklaşık 2.000 km) Voronezh'in öncülleridir ve bir kısmı hâlâ çalışır. Bunlar rakip değil, aynı ağın eski halkalarıdır.

İLGİLİ HABERLER