Type 91 Kin-SAM, Japonya'nın kendi sanayisiyle geliştirdiği ve bir askerin omzundan ateşlenen yüzeyden havaya füze sistemidir. Alçak irtifada uçan helikopterlere ve uçaklara karşı tasarlandı; Japon Kara, Hava ve Deniz Öz Savunma Kuvvetleri'nin envanterinde yer alıyor. Sistemin yüzü, Amerikan Stinger'ınkine benzer, ama içindeki arayıcı başlık hedefin görüntüsünü de işleyen farklı bir tasarımdır.
Yazıdaki bilgiler Kasım 2026'ya kadar erişilebilen kaynaklara dayanır: Japonca ve İngilizce ansiklopedik derlemeler, bu derlemelerin dayandığı Japon Savunma Bakanlığı araştırma tarihçesi, savunma basını ve haber ajansı aktarımları. Üretici ya da ordu birçok rakamı resmî bir tabloyla yayımlamadığı için kaynakların ayrıştığı yerler açıkça işaretlendi.
Veri notu: Type 91 hakkındaki bilginin büyük bölümü Japon yayınlarından ve onlara dayanan derlemelerden geliyor. Menzil, hız ve ağırlık gibi değerlerin çoğu tek bir derleme zincirine çıkıyor; Japon Savunma Bakanlığı güncel bir veri sayfasını herkese açık biçimde yayımlamıyor. Bu yüzden her önemli rakamın yanında kaynak türü ve varsa çelişki yazıldı.

Type 91 Kin-SAM Nedir?
Type 91 Kin-SAM, tek bir askerin taşıyıp omzundan ateşleyebildiği, Japonya yapımı bir MANPADS'tır; yani insan tarafından taşınabilen hava savunma füzesidir. Hedefe atıştan önce kilitlenir, havadayken yönlendirme istemez. Japonca adı "91-shiki Keitai Chitaikū Yūdōdan", Türkçesiyle "91 model taşınabilir yüzeyden havaya güdümlü füze"dir.
Adın parçaları sistemi tanımlar. "Type 91" modelin kabul edildiği 1991'e işaret eder. "SAM" İngilizce "surface-to-air missile" kısaltması, yani yüzeyden havaya füzedir. Batı kaynaklarındaki "Kin-SAM" etiketi Japonya'nın kısa menzilli yüzeyden havaya füzeleri için kullandığı "kin" (yakın) sözcüğünden gelen bir yaygın kullanımdır. Japonca derlemeler ise kısaltmayı "Kei-SAM" (taşınabilir SAM) ve "SAM-2" diye veriyor; üç ad aynı sistemi anlatır.
Japon Savunma Bakanlığı'nın tanıtım dilinde sisteme "Hand Arrow", yani "El Oku" denmiş. Japonca bir kaynağa göre birlikler bu silaha konuşma dilinde "Stinger" ya da "PSAM" diyor. Bu ayrıntı Type 91'in, yerini aldığı Amerikan füzesiyle ne kadar iç içe anıldığını gösterir.
Sistemin iki nesli vardır. İlki 1990'ların başında hizmete giren SAM-2, ikincisi 2007'den itibaren alınan ve görüntüleyici kızılötesi arayıcı taşıyan "Kai" sürümüdür. Kai'nin farkları 25. başlıkta ele alınıyor.
Type 91 Kin-SAM Ne İşe Yarar?
Type 91, birliklerin, tesislerin ve hava üslerinin çevresinde alçaktan uçan hava araçlarını durdurmak için kullanılır. Japon kaynaklara göre piyade, zırhlı ve topçu birlikleri kendi kendini koruma amacıyla taşır; hava ve deniz öz savunma kuvvetleri ise onu üs savunmasında kullanır. Görevi geniş alan savunması değil, yakın koruma sağlamaktır.
Japonya'nın karadaki hava savunması tek füzeye dayanmaz. Asian Military Review'un 2020 tarihli incelemesi, Kara Öz Savunma Kuvvetleri'nin taktik hava savunmasında ağırlıklı olarak kızılötesi güdümlü füzelere güvendiğini, araç üstü sistemlerin ise kurulup duran noktadan ateş ettiği için tesis savunmasına daha uygun olduğunu yazıyor. Omuz füzesi bu tablodaki en küçük ve en esnek halkadır: yürüyüş halindeki bir birliğin yanında, kamyon konvoyunda ya da geçici bir mevzide bulunabilir.
Üç ayrı kullanım şekli kaynaklarda geçer. Birincisi askerin omzundaki taşınabilir set. İkincisi aynı füzeden türetilen ve araca yerleştirilen Type 93. Üçüncüsü Kawasaki OH-1 gözlem helikopterine takılan sürüm. Bu üç yapı 20. başlıkta açılıyor.
Japon Savunma Bakanlığı'nın 2022 civarında kamuoyuna yansıyan değerlendirmesine göre Type 91 bugün esas olarak muharebe helikopterlerine karşı düşünülmüş bir füzedir. Bu aktarım ikinci elden bir haber özetidir; resmî metin bu araştırmada okunamadı.
Type 91 Kin-SAM Hangi Ülkenin?
Type 91 Kin-SAM, Japonya'nın sistemidir. Savunma Bakanlığı'na bağlı Teknik Araştırma ve Geliştirme Enstitüsü (TRDI) ile Toshiba tarafından geliştirildi ve Toshiba tarafından üretiliyor. Bugüne kadar başka bir ülkeye satıldığına ya da devredildiğine dair açık kaynak kaydı yok; kullanıcı yalnızca Japonya'dır.
TRDI, 2015'te yapılan yeniden yapılanmayla Edinme, Teknoloji ve Lojistik Ajansı'nın (ATLA) içine alındı; eski belgelerde hâlâ TRDI adıyla geçer. Savunma sanayii yelpazesinde Toshiba'nın payı, yalnızca bu füze değil, Japonya'nın Type 81, Type 03 ve Type 93 gibi öteki yüzeyden havaya füze ailelerinin de önemli bir bölümünü kapsar.
Tasarımın Japonya'ya bağlı kalması bir tesadüf değil. İkinci Dünya Savaşı sonrası anayasal yorumlar ve bu yorumlardan doğan düzenlemeler, silah ihracatını uzun süre fiilen kapalı tuttu. Sistemin neden hâlâ tek kullanıcılı olduğu 28. başlıkta, Nisan 2026'daki kural değişikliğiyle birlikte anlatılıyor.
Japonya'nın dışında Type 91 Kin-SAM hiçbir envanter listesinde görünmüyor. "Stinger'ın Japon kopyası" ifadesi sıklıkla duyulur; İngilizce derleme Type 91'in bazen Stinger'ın Japon yapımı sürümü sanıldığını, oysa kendi arayıcı ve motor çalışmasıyla geliştirilen ayrı bir tasarım olduğunu, benzerliğin dış görünüşte kaldığını belirtiyor.
Type 91 Kin-SAM Özellikleri Nelerdir?
Type 91, yaklaşık 5 km'ye kadar menzilli, Mach 1,9 hızlı, iki kademeli katı yakıtlı motora sahip, kızılötesi ile görünür ışık görüntüsünü birlikte kullanan bir omuz füzesidir. Füze gövdesi yaklaşık 9 kg, atışa hazır set ise yaklaşık 17 kg çeker. Tek kişi ateşleyebilir. Aşağıdaki tablo değerleri kaynağıyla verir.
| Özellik | Değer | Kaynak notu |
|---|---|---|
| Çap | 80 mm | Japonca ve İngilizce derlemeler aynı |
| Füze boyu | 1,43 m | Derlemeler aynı |
| Kanat açıklığı | 0,09 ila 0,2 m | Japonca derleme 90 mm, bir veri sitesi 0,2 m yazıyor |
| Füze ağırlığı | Yaklaşık 9 kg | Japonca derleme ve bir veri sitesi; İngilizce derleme 11,5 kg yazıyor (18. başlık) |
| Atışa hazır set | Yaklaşık 17 kg | Japonca derleme ve veri sitesi |
| Menzil | 300 m ile 5 km | Üst sınır Japonca derleme; alt sınır İngilizce derleme ve veri sitesi |
| En yüksek irtifa | Yaklaşık 3,5 km | Tek kaynak (veri sitesi) |
| Hız | Mach 1,9 | Japonca ve İngilizce derlemeler |
| Motor | İki kademeli katı yakıt (fırlatma ve seyir) | Japonca derleme |
| Arayıcı (SAM-2) | Pasif kızılötesi artı görünür ışık görüntüsü | Japonca derleme; bir İngilizce kaynak kızılötesi ve morötesi yazıyor (21. başlık) |
| Harp başlığı | Yönlendirilmiş (yönlü) parçacıklı | Japonca derleme "yönlü harp başlığı" yazıyor; patlayıcı miktarı açıklanmadı |
| Ekip | 1 kişi (bazen gözcüyle birlikte) | Japonca derleme |
Boy, çap ve motor yapısı gibi değerler kaynaklarda tutarlı; ağırlık, kanat açıklığı ve irtifa gibi kalemlerde çelişki ya da tek kaynak var. Kai sürümünün menzil ve hız değerleri ayrıca yayımlanmadı; eldeki rakamlar orijinal SAM-2 içindir.
Type 91 Kin-SAM'ın Avantajları Nelerdir?
Type 91'in öne çıkan yanları hedefin görüntüsünü de kullanan arayıcısı, tek kişiyle kullanılabilen taşınabilir seti ve tamamen Japon sanayisinde üretilmesidir. Bu üç özellik, silahın Amerikan füzesinden bağımsız bir sistem olarak benimsenmesine yol açtı. Aşağıdaki maddeler kaynaklarda yer alan tasarım iddialarıdır; bağımsız bir performans testi yayımlanmadı.
Arayıcı tarafında tasarımın bilinen özelliği, atıştan önce hedefin görünür ışık görüntüsünü hafızaya almasıdır. Japon Savunma Bakanlığı araştırma tarihçesine dayanan derlemeye göre bu sayede kızılötesi ışıması zayıf hedeflere ve hedefin tam önünden de atış yapılabiliyor; ayrıca yem flaşlar gibi karşı önlemlere dayanıklılık artıyor. Bu iddia Japon tarafının kendi değerlendirmesidir, bağımsız doğrulama yok.
Taşıma tarafında İngilizce derleme Type 91'i Stinger'dan hafif olarak tanımlıyor; ancak ağırlık rakamları kaynaklarda çeliştiği için bu üstünlük kesin değil (18. başlık). Tek kişi ateşleyebildiği için ekip planlaması basit kalır. Aynı füzenin araç üstü Type 93 ve OH-1 helikopter sürümlerinde ortak kullanılması da eğitim ve lojistik yükünü azaltan bir tasarım tercihidir.
Tedarik tarafında ise Stinger'ın bir dönem Amerikan satış programı üzerinden alınması, yerli füzeye geçişle Japonya'nın yedek parça ve yeniden üretim kararlarını kendi içinde vermesini sağladı. Bu yorum kaynaklardaki 1982'de başlayan arayış hikâyesinden çıkarılmıştır; resmî bir gerekçe metni bulunamadı.
Type 91 Kin-SAM'ın Dezavantajları Nelerdir?
Type 91'in sınırları, bu sınıftaki öteki omuz füzelerinin sınırlarıyla büyük ölçüde örtüşür: kısa menzil, düşük tavan, tek atışlık yapı ve hedefi gözle ya da görüntü ekranıyla görme zorunluluğu. Buna sistemin küçük üretim hacmi ve kanıtlanmış bir savaş geçmişinin bulunmaması eklenir. Bu bölüm yalnızca açık kaynaklı, genel sınırları anlatır.
Üretim hacmi somut bir sınırlama. Kara Öz Savunma Kuvvetleri için 1991 ile 2010 arasında alınan toplam set sayısı 356'dır (279 SAM-2 ve 77 Kai); bu rakama hava ve deniz kuvvetlerinin alımları dahil değil. Birkaç yüz setlik bir üretim, ihracat pazarı olmayan bir silahta birim maliyeti yüksek tutan bir etkendir.
Eğitim zorluğu da kaynaklarda geçiyor. Japonca derlemeye göre Hava Öz Savunma Kuvvetleri başlangıçta yedek personelin bu silahı kullanmasını planladı; ancak kullanımın kısa eğitimle öğrenilemeyecek kadar zor bulunması üzerine silahı görevdeki üs savunma personeli kullanıyor.
Fiziksel sınırlar sınıfın ortak özelliğidir. Menzil yaklaşık 5 km, irtifa yaklaşık 3,5 km olduğundan füze, yüksek irtifada uçan uçaklara ya da daha uzaktan atış yapan silahlara karşı çözüm değildir. Bu yüzden Japonya onu orta menzilli sistemlerle (Type 03 gibi) birlikte katmanlı bir yapıda kullanır. 2022'de basına yansıyan bir haber, mevcut Type 91'in yalnızca muharebe helikopterlerine karşılık verebildiğini, yeni geliştirilecek sistemin ise orta boy insansız hava araçlarını ve seyir füzelerini de hedefleyeceğini aktarıyor (10. başlık).
Type 91 Kin-SAM Ne Zaman Üretildi?
Type 91'in geliştirilmesi 1979'da kızılötesi arayıcı çalışmasıyla başladı, 1987'de prototip aşamasına geçti, 1990'da tamamlandı ve 1991'de ordunun standart silahı olarak kabul edildi. Seri alımlar 1991 mali yılında başladı. Kai sürümü 2002 mali yılında geliştirmeye alındı, 2007'de teslimata girdi. Aşağıdaki çizelge dönüm noktalarını gösterir.
| Yıl | Gelişme | Kaynak notu |
|---|---|---|
| 1979 | TRDI'de gelişmiş kızılötesi arayıcı çalışması başladı; Toshiba ile Kawasaki Heavy Industries teklif verdi, Toshiba seçildi | İngilizce derleme (Japon hobi sitesi kaynaklı) |
| 1982 | Amerikan satış programıyla alınan Stinger'a halef arayışı | İngilizce derleme; Keiko/SAM-X programı 1987'ye ertelendi |
| 1987 | Prototip çalışmasına geçildi | Japonca derleme (TRDI 50. yıl tarihçesine atıf) |
| 1988 | Toshiba mühendislik geliştirmeyi üstlendi | İngilizce derleme |
| 1990 | Geliştirme tamamlandı | İngilizce derleme |
| 1991 | Standart silah olarak kabul; ilk alım mali yılı | Japonca derleme (alım tablosu) |
| 1993 | Hava ve Deniz Öz Savunma Kuvvetleri'nde üs savunması için dağıtım başladı | Japonca derleme |
| 1994 | "İlk konuşlanma" tarihi olarak verilir | İngilizce derleme; 1991 ve 1993 ile çelişiyor (13. başlık) |
| 2002 | Kai (SAM-2B) geliştirme çalışması başladı | Japonca derleme; yaklaşık 2,6 milyar yen geliştirme maliyeti |
| 2007 | Kai teslimatı ve alımı başladı | Her iki derleme |
| 2009 | Son Stinger stokları Kara Öz Savunma Kuvvetleri aktif hizmetinden çıkarıldı | İngilizce derleme (Japon sitesi kaynaklı, tek kaynak) |
| 2010 | Kai alımlarının son mali yılı | Japonca derleme alım tablosu |
Çizelgedeki tarihlerin tamamı ikincil derlemelerden geliyor; Japon Savunma Bakanlığı'nın resmî tarihçe belgesi (TRDI 50. ve 60. yıl kitapları) taranmış PDF olarak bulunsa da bu araştırmada metni okunamadı.
Türkiye'nin Type 91 Kin-SAM'ı Var mı?
Hayır. Type 91'in Türkiye'ye satıldığına, Türkiye tarafından denendiğine ya da talep edildiğine dair açık kaynak kaydı bulunmuyor. Sistem yalnızca Japonya'da hizmette ve ihracat geçmişi yok. Türk Silahlı Kuvvetleri'nin omuz füzesi ihtiyacı Stinger ve yerli Sungur ile karşılanıyor.
Türkiye'nin kendi omuz füzesi tarafında, Roketsan'ın Sungur füzesinin 2013'te sözleşmeye bağlandığı ve ilk partisinin Temmuz 2022'de teslim edildiği ayrı bir yazıda ayrıntılı anlatılıyor. Aselsan'ın Atılgan ve Zıpkın kuleleri ise Stinger füzesi taşıyor. Bunların adetleri açıklanmadı.
Japonya'nın silah ihracat kuralları Nisan 2026'da gevşetildi; ölümcül ekipmanın, Japonya'yla savunma ekipmanı ve teknoloji aktarım anlaşması imzalamış 17 ülkeye ihracatı mümkün hâle geldi. Kamuya açık kaynaklarda ilk 15 ülke Amerika Birleşik Devletleri, Birleşik Krallık, Avustralya, Hindistan, Filipinler, Fransa, Almanya, Malezya, İtalya, Endonezya, Vietnam, Tayland, İsveç, Singapur ve Birleşik Arap Emirlikleri olarak görünüyor. Listenin tamamı doğrulanamadı; bu 15 ülke arasında Türkiye yok.
Bu nedenle Türkiye için Type 91 edinimi şu an hukuki olarak da öngörülebilir bir seçenek değil. Kural değişikliğinin MANPADS gibi hassas ürünleri nasıl ele alacağı da açıklanmadı; her ihracat Japonya Ulusal Güvenlik Konseyi'nin vaka bazlı incelemesine bağlı.
Type 91 Kin-SAM mı Daha İyi, Stinger mı?
İkisi aynı sınıfta ama farklı ölçütlerde öne çıkıyor; kesin bir üstünlük hükmü vermek mümkün değil. Type 91 daha hafif ve görüntü işleyen bir arayıcıya sahip. Stinger ise onlarca yıllık savaş kullanımı, geniş kullanıcı kitlesi ve sürekli güncellenen sürümleriyle bir referans sayılıyor. Aşağıdaki tablo ölçütleri yan yana koyar.
| Ölçüt | Type 91 Kin-SAM (SAM-2) | Stinger (FIM-92) |
|---|---|---|
| Füze ağırlığı | Yaklaşık 9 kg | Yaklaşık 10 kg |
| Atışa hazır sistem | Yaklaşık 17 kg | Yaklaşık 15 ila 16 kg (kaynağa göre değişiyor) |
| Menzil | 300 m ile yaklaşık 5 km | Yaklaşık 4,8 km etkin menzil; bazı tablolarda 8 km |
| Tavan | Yaklaşık 3,5 km (tek kaynak) | Yaklaşık 3,8 km |
| Hız | Mach 1,9 | Mach 2 ve üzeri |
| Arayıcı | Pasif kızılötesi artı görünür ışık görüntüsü; Kai'de görüntüleyici kızılötesi | Pasif kızılötesi ve morötesi, ateşle ve unut |
| Savaş geçmişi | Açık kaynakta muharebe kullanımı kaydı yok | Birçok çatışmada kullanıldı (ayrıntılar sitedeki Stinger yazısında) |
| Kullanıcılar | Yalnızca Japonya | Amerika Birleşik Devletleri ve onlarca ülke |
| Üretim | Toplam 356 set, 2010'da son Kai alımı | Hat 2021'de yeniden açıldı, 2026'da Avrupa'da ortak üretim büyüyor |
Stinger değerleri sitedeki Stinger yazısında toplanan kaynaklardan alındı; oradaki uyarılar burada da geçerli. Type 91 sütunu ise bu yazının 4. ve 11. başlıklarındaki Japon derlemelerine dayanır.
Ölçütlerin hangisinin önemli olduğu göreve bağlı. Alçak irtifada ve çok kısa sürede ortaya çıkan bir hedef için arayıcının hedefi ne kadar hızlı seçebildiği belirleyicidir; bunu bağımsız olarak ölçen açık bir test yok. Uzun menzil istenen bir görevde Stinger'ın bazı tablolardaki 8 km değeri öne çıkabilir; ancak bu değerin hangi sürüme ait olduğu belirsiz. Aynı yönde bir hüküm Type 91 için de kurulamaz, çünkü Kai sürümünün performansı yayımlanmadı.
İki sistemin bir tarihî bağı da var. Japonya, Stinger'ı Amerikan satış programıyla alıp yıllarca kullandı; Type 91 bu stokların yerine geçti. Kara Öz Savunma Kuvvetleri'nden son Stingerlar 2009'da çıkarıldı. Bir 2013 tarihli Japon kaynağa göre AH-64 Apache helikopterlerindeki hava hava Stinger'ları kullanılmaya devam ediyordu; bunun bugünkü durumu bu araştırmada doğrulanamadı.
Type 91 Kin-SAM Dron Vurabilir mi?
Resmî ya da bağımsız bir doğrulamaya dayanan, Type 91'in insansız hava aracı düşürdüğünü gösteren kayıt yok. Sistem helikopter ve uçak sınıfı hedefler için tasarlandı; küçük dronlara karşı kullanıldığına dair bir belge yok. Japonya ise dronlara karşı yeni sistemler geliştirmeyi planladığını kamuoyuna yansıtmış durumda.

2022'de yayımlanan bir haber, Japonya Savunma Bakanlığı'nın dronlara karşı yerli bir kısa menzilli füze geliştirmeyi planladığını, mevcut Type 91'in yalnızca muharebe helikopterlerine karşılık verebildiğini, yeni füzenin ise orta boy dronları ve seyir füzelerini de hedefleyeceğini yazdı. Bu bilgi tek bir ikincil haber kaynağından gelir ve verilen 2029 konuşlandırma tarihinin sonradan değişip değişmediği doğrulanamadı.
2026'da ise ayrı bir program gündeme geldi. Ağustos 2026'da yayımlanan haberlere göre Savunma Bakanlığı, füze, otomatik top ve lazeri tek bir araçta birleştiren "yakın mesafe hava savunma sistemi" için 2027 mali yılı bütçe talebine kalem koymayı planlıyor. Haberlerden biri bu sistemin Type 93'ün yerini almayacağını, onu tamamlayacağını yazıyor. Kamuya yansıyan bilgi Yomiuri Shimbun'un aktardığı bir Savunma Bakanlığı belgesine dayanıyor; tutar belirtilmedi.
Küçük dronların neden zor hedef olduğu genel bir tablodur: ısı izi zayıftır, boyutları küçüktür ve füze birim maliyeti hedefin maliyetinden çok büyük olabilir. Bu yüzden dron savunmasında top, elektronik harp ve lazer gibi araçlar füzeyle birlikte düşünülüyor. Type 91'in Kai sürümünün görüntüleyici arayıcısının küçük hedefler üzerindeki performansı kamuya açık bir kaynakta ölçülmüş değil.
Type 91 Kin-SAM Hangi Bileşenlerden Oluşur?
Taşınabilir Type 91 seti dört ana parçadan oluşur: füzeyi içinde taşıyan mühürlü fırlatma tüpü, üzerine takılan ve görüntü ekranı bulunan fırlatıcı, dışarıdan bağlanan pil ve dost-düşman tanıma (IFF) donanımı. Japon kaynaklar bunlara eğitim ekipmanını da ekliyor. Aşağıdaki tablo her parçayı açıklar.
| Parça | İşlevi | Kaynak notu |
|---|---|---|
| Fırlatma tüpü ve füze | Füzeyi taşır ve korur; atıştan önce fırlatıcıya bağlanır | Japonca derleme "tüpe yerleştirilmiş füze" yazıyor; tüpün atıştan sonra atılıp atılmadığı yazılmamış |
| Fırlatıcı (tutaç) ve görüntü ekranı | Tetik ve kontrolleri taşır; hareketli bir ekran, hedefin kamera görüntüsünü gösterir | Japonca derleme; ekran bir kamera vizörüne benzetiliyor |
| Harici pil | Atış öncesi elektronik sistemlere güç verir | Japonca derleme "harici pil" yazıyor; kapasite belirtilmemiş |
| Dost-düşman tanıma | Hedefin kimliğini sorgular; tüpün ön üstündeki anten delikleri Stinger'daki tek sıranın aksine iki sıra | Japonca derleme |
| Eğitim ekipmanı | Atış eğitimi için kullanılır | İngilizce derleme; ayrıntı yok |

Parçalar arasındaki ilişki Stinger'dakine benzer: tüpteki füze her atışta yenisiyle değiştirilir, tutaç ve elektronik parçalar yeniden kullanılır. Bu yapı Stinger'ın belgelenmiş mimarisinden çıkarım olarak yazılmıştır; Type 91 için bu ayrıntıyı veren bir resmî kaynak bulunamadı. Soğutucu ünite gibi bir parçanın Type 91'de bulunup bulunmadığı hiçbir kaynakta anılmıyor.
Füzenin kendi iç yapısında bir arayıcı başlık, kontrol yüzeyleri ve iki aşamalı motor var. Japonca kaynak, gövdenin önündeki dört küçük kanadın atıştan sonra açıldığını, arka daralmadaki dört kanadın da yönlendirmeye yardım ettiğini yazıyor. Başlık ve motor 24. ve 26. başlıklarda anlatılıyor.
Type 91 Kin-SAM Fiyatı Nedir?
Resmî bir birim fiyat ya da sözleşme tutarı yayımlanmış değil. Bir veri sitesi ve İngilizce derleme 2006 itibarıyla birim maliyeti 145.000 dolar olarak veriyor; bu rakamın kaynağı arşivlenmiş bir Japon hobi sitesi ve doğrulanmamış tek kaynaktır. Güncel bir fiyat ya da ihracat fiyatı açıklanmadı.
Rakamın neyi kapsadığı belli değil: yalnızca füzeyi mi, tüm seti mi anlatıyor, hangi üretim yılına ait, bilinmiyor. Japon kaynaklar alımları "set" olarak sayıyor ama bir setin içeriğini tanımlamıyor. Bu yüzden 145.000 doları 356 setle çarpıp toplam alım bedeli hesaplamak yanıltıcı olur; böyle bir hesap bu yazıda yapılmadı.
Fiyatla ilgili bir diğer resmî kalem, Kai sürümünün geliştirme maliyetidir. Japonca derleme, Savunma Bakanlığı araştırma kurumu tarihçesine dayanarak, 2002 mali yılında başlayan geliştirmenin yaklaşık 2,6 milyar yene mal olduğunu yazıyor. Bu tutar satın alma fiyatı değil, tasarım ve test bedelidir.
Karşılaştırma için sınıftaki rakamlar farklı ölçekte: Stinger için ABD Ordusu sözleşmeleri yüz milyonlarca dolar düzeyinde, ancak bu sözleşmeler füze, tutaç, pil ve test ekipmanını birlikte kapsıyor ve adet belirtmiyor; ayrıntı sitedeki Stinger yazısında var. Type 91 için benzer bir sözleşme bilgisi açık kaynakta bulunmuyor.
Type 91 Kin-SAM Kaç Yılında Üretildi?
Üretim ve alımın başladığı yıl 1991'dir. Orijinal SAM-2 füzesi Kara Öz Savunma Kuvvetleri için 1991 ile 2005 mali yılları arasında 279 set, Kai sürümü 2007 ile 2010 mali yılları arasında 77 set olarak alındı. İngilizce kaynakta geçen 1994 ise ilk konuşlanma tarihi olarak anılıyor ve alım takvimiyle birebir örtüşmüyor.
Aşağıdaki tablo Japonca derlemedeki yıllık alımları gösterir. Japonya'da mali yıl Nisan'da başlar ve Mart'ta biter; örneğin 1991 mali yılı 1991 Nisan'ından 1992 Mart'ına kadardır. "Set" sayısı Kara Öz Savunma Kuvvetleri'ne aittir; hava ve deniz kuvvetlerinin alımları bu tabloda yoktur.
| Mali yıl | Sürüm | Set sayısı |
|---|---|---|
| 1991 | SAM-2 | 13 |
| 1992 | SAM-2 | 13 |
| 1993 | SAM-2 | 13 |
| 1994 | SAM-2 | 13 |
| 1995 | SAM-2 | 18 |
| 1996 | SAM-2 | 15 |
| 1997 | SAM-2 | 18 |
| 1998 | SAM-2 | 13 |
| 1999 | SAM-2 | 12 |
| 2000 | SAM-2 | 11 |
| 2001 | SAM-2 | 11 |
| 2002 | SAM-2 | 39 |
| 2003 | SAM-2 | 52 |
| 2004 | SAM-2 | 23 |
| 2005 | SAM-2 | 15 |
| 2007 | SAM-2B (Kai) | 23 |
| 2008 | SAM-2B (Kai) | 13 |
| 2009 | SAM-2B (Kai) | 19 |
| 2010 | SAM-2B (Kai) | 22 |
2002 ve 2003'teki sıçrama dikkat çekiyor; nedeni kaynaklarda yazılı değil. 2006 mali yılında alım yok; Kai teslimatı 2007'de başladı. Tablodaki toplamlar 279, 77 ve 356'dır. Veri tek bir derlemeden geliyor ve Savunma Bakanlığı'nın bütçe belgeleriyle çaprazlanmadı.
Type 91 Kin-SAM Menzili Ne Kadar?
Kaynaklarda genel kabul gören menzil, en yakın 300 m ile en uzak yaklaşık 5 km arasıdır. Üst sınırı Japonca derleme 5.000 m olarak yazıyor, alt sınırı İngilizce derleme ve bir veri sitesi 300 m veriyor. Kai sürümü için ayrı bir rakam yayımlanmadı; eldeki değerler orijinal SAM-2 içindir.
Bu rakamın "etkin menzil" mi yoksa "azami teorik menzil" mi olduğu kaynaklarda belirtilmiyor. Omuz füzelerinde bu fark önemlidir: hedefin uçuş profiline, hızına, irtifasına ve hava durumuna göre füzenin gerçekten vurabildiği mesafe, tablodaki sayıdan kısa olabilir. Üretici ya da Savunma Bakanlığı, bu füze için hedef türüne bağlı bir menzil tablosu yayımlamıyor.
Alt sınırın varlığı da bilgilendirici. Füzenin motoru ve güdüm sistemi, atıştan hemen sonra hedefe yönelmek için belirli bir mesafe gerektirir; 300 m civarındaki alt limit bu yüzden konmuştur. Bu açıklama genel bir tasarım gerekçesidir, kaynaklar alt sınırın nedenini yazmıyor.
Karşılaştırma için, Japonya'nın kamyon üstü Type 81 Tan-SAM sisteminin geliştirilmiş SAM-1C sürümü Asian Military Review'un 2020 tarihli incelemesinde 14 km menzilli olarak veriliyor. Type 91'in 5 km'lik menzili, bunun altında kalan "en yakın katman"ı oluşturur. Üç sistemin görev paylaşımı 20. ve 30. başlıkta geçiyor.
Type 91 Kin-SAM Bir Atıcı Kaç Füze Taşır?
Taşınabilir sette bir fırlatma tüpünde tek füze bulunur; bir kişi bir seferde tek füze ateşleyebilir. Araç üstü Type 93 sürümünde fırlatıcı sekiz füze taşır; Kawasaki OH-1 helikopteri ise dört füze taşıyabiliyor (tek kaynak).
Japonca derleme taşınabilir yapıyı "tüpe yerleştirilmiş füze ve fırlatıcı" olarak tarif ediyor; sistemin ekip organizasyonunu ise tek kişi ateşleyebileceği, bazen bir gözcüyle birlikte hareket edeceği biçiminde veriyor. Bir atıcının sırtında kaç yedek füze taşıdığı, resmî bir kaynakta yazılı değil.
Type 93 sürümü Japonca derlemeye göre yüksek hareket kabiliyetli bir araca iki adet dörtlü fırlatıcı yerleştiren bir yapıdır, yani toplam sekiz füze. Bir İngilizce kaynak aracın Toyota'nın Kōkidōsha 4x4 şasisine dayandığını yazıyor. Bu çok sayıda füzenin hazır taşınması, omuz setine kıyasla ikinci atış için beklemeyi ortadan kaldırır.

OH-1 gözlem helikopterindeki füze sayısı için tek kaynak, bir silah veri sitesidir ve resmî teyit yoktur. Japonca derleme OH-1 sürümünü "hava hava füzesi türü" olarak tanıtıyor ve fırlatıcının ortak kullanım denemelerinde sınandığını belirtiyor; sayıyı vermiyor.
Type 91 Kin-SAM Hangi Ülkelerde Var?
Type 91 Kin-SAM yalnızca Japonya'da var. Kullanıcıları Japon Kara Öz Savunma Kuvvetleri, Hava Öz Savunma Kuvvetleri ve Deniz Öz Savunma Kuvvetleri'dir. Sistemin Japonya dışına satıldığı ya da hibe edildiği hiçbir kaynakta geçmiyor; ihracat kuralları 2026'da değişti ama bu füzeyi etkileyen bir karar duyurulmadı.
| Kullanıcı | Kullanım şekli | Dayanak |
|---|---|---|
| Kara Öz Savunma Kuvvetleri | Piyade, zırhlı ve topçu birliklerinin öz savunması; 356 set (279 SAM-2, 77 Kai) | Japonca derleme alım tablosu |
| Hava Öz Savunma Kuvvetleri | Üs savunması; 1993'ten itibaren | Japonca derleme; İngilizce derleme bir "üs koruma timi"nden söz ediyor |
| Deniz Öz Savunma Kuvvetleri | Üs savunması; 1993'ten itibaren | Japonca derleme |
| Diğer ülkeler | Yok | İngilizce derleme "tek kullanıcı Japonya" diyor |
Hava ve deniz kuvvetlerinin kaç set aldığı, yayımlanan alım tablosunda yer almıyor; yalnızca Kara Öz Savunma Kuvvetleri'nin satın alma sayısı verilmiş. Bu nedenle Japonya'nın toplam envanteri 356 setten fazla olabilir, ancak bunu belgeleyen bir kaynak yok.
Sistemin başka orduların elinde görüldüğü tek tür kayıt ortak eğitimlerdir. Wikimedia Commons arşivinde, Japon-Amerikan ortak eğitiminde Type 91 tutan Amerikan askerlerini gösteren bir fotoğraf bulunuyor; bu, eğitim amaçlı geçici kullanımı gösterir ve sistemin başka bir ordunun envanterine girdiği anlamına gelmez.
Type 91 Kin-SAM Füzesinin Maksimum Hızı Ne Kadar?
Kaynaklar Type 91 füzesinin en yüksek hızını Mach 1,9 olarak veriyor. Deniz seviyesinde ses hızı yaklaşık 340 m/s olduğundan bu, kabaca 650 m/s, yani saatte 2.300 km civarı eder; hesap bu yazıya aittir ve irtifa ile sıcaklıkla değişir. Kai sürümü için ayrı bir hız rakamı açıklanmadı.
Mach 1,9 değerini hem Japonca derleme (bir Japon silah dergisi 2012 sayısına atıfla) hem İngilizce derleme (arşivlenmiş bir Japon veri sitesine atıfla) aktarıyor. İki kaynak birbirinden bağımsız görünse de ikisi de ikincil; Savunma Bakanlığı'nın yayımladığı bir hız belgesi bulunmadı.
Bu rakam motorun yanma sonundaki tepe hızı olarak okunmalıdır; füze uçuşunun tamamında bu hızı koruyamaz. Katı yakıtlı füzeler motor söndükten sonra hava sürtünmesiyle yavaşlar, bu yüzden hedefe ulaşma süresi menzile ve uçuş profiline bağlıdır. Type 91 için bu süreyi veren bir kaynak yok ve burada tahmin yürütülmedi.
Hız, silah sınıfında hedefin kaçabilme süresini belirler ama tek başına belirleyici değildir. Hedefin manevrası, arayıcının kilidi ne kadar iyi tuttuğu ve harp başlığının hangi anda patladığı sonucu değiştirir. Stinger'ın hız değerlerinin kaynaklara göre Mach 2 ile 2,7 arasında dağılması da bu sınıftaki rakamların kesin olmadığını gösterir; ayrıntı sitedeki Stinger yazısında.
Type 91 Kin-SAM Füzesinin ve Fırlatıcının Ağırlığı Ne Kadar?
Japonca derleme ve bir silah veri sitesi füze gövdesini yaklaşık 9 kg, fırlatıcı dahil atışa hazır seti yaklaşık 17 kg olarak veriyor. İngilizce ansiklopedik derleme ise sistem için 11,5 kg yazıyor. Aradaki fark, rakamın neyi ölçtüğünün belirsizliğinden gelebilir; hangisinin doğru olduğu doğrulanamadı.
9 kg ve 17 kg değerleri birbiriyle tutarlı bir çerçeve sunuyor: 17 kg, füzenin yanı sıra tüp, tutaç, pil ve IFF donanımını da içeren toplam taşıma ağırlığı. 11,5 kg değeri ise İngilizce derlemenin bilgi kutusunda "ağırlık" başlığıyla geçiyor ve Type 93 sayfasında da aynı biçimde "kütle" olarak tekrarlanıyor. Bu rakamın füze mi, tüplü füze mi yoksa başka bir kombinasyon mu olduğu açık değil. Burada ilk iki kaynağın yaklaşımı esas alındı.
Fırlatıcının tek başına ağırlığı hiçbir kaynakta ayrı verilmiyor. Pilin, görüntü ekranının ve IFF cihazının ağırlıkları da açıklanmamış. Kai sürümünün ağırlığı yayımlanmadı; yeni arayıcı ve motorun ağırlığı değiştirip değiştirmediği bilinmiyor.
Karşılaştırma için Stinger'ın füzesi yaklaşık 10 kg, atışa hazır sistemi 15 ila 16 kg civarında kaynaklarda geçiyor (Stinger yazısında farklı değerler de var). Yani iki sistemin taşıma yükü aynı büyüklük sınıfında. "Type 91 daha hafif" yorumu yalnızca İngilizce derlemede, 11,5 kg ile Stinger için verilen 15,7 kg karşılaştırılarak yapılıyor; Japonca derlemeye göre 17 kg'lık set ile Stinger arasındaki fark küçük ya da yok.
Type 91 Kin-SAM Neleri Vurabilir?
Type 91, alçak irtifada uçan helikopterlere ve uçaklara karşı tasarlanmış bir füzedir. Japon kaynaklara göre asıl hedefi muharebe helikopterleridir. Dronlar, seyir füzeleri ve balistik füzeler için belgelenmiş bir yetenek bulunmuyor. Aşağıdaki tablo her hedef türünü kaynaklardaki durumuyla gösterir.
| Hedef sınıfı | Belgelenen durum | Not |
|---|---|---|
| Muharebe helikopteri | Japonya Savunma Bakanlığı'na atfedilen bir haberde sistemin asıl hedefi olarak geçiyor | İkincil haber; resmî metin okunamadı |
| Alçak irtifada uçan uçak | Sistemin tasarım sınıfı; resmî hedef listesi bulunamadı | İrtifa sınırı yaklaşık 3,5 km (tek kaynak) |
| İnsansız hava aracı | Belgelenmiş bir vurma kaydı yok | Ayrıntı 10. başlıkta |
| Seyir füzesi | Belgelenmiş yetenek yok; yeni sistemin hedefleri arasında sayılıyor | 2022 tarihli haber |
| Balistik füze, yüksek irtifa uçağı | Sistemin sınıfı dışında | Menzil ve tavan buna uygun değil |
Hedef türlerinin sırasını, kaynakların silahı tarif ettiği biçim belirliyor. Japon Savunma Bakanlığı'nın kamuya açık bir "hedef listesi" bulunmadığı için, tablodaki "tasarım sınıfı" ifadeleri, silahın ağırlığından, menzilinden ve arayıcı tipinden yapılan çıkarımdır. Ayrıca sistemin hiçbir gerçek hedefe karşı kullanıldığı bilinmiyor; bu yüzden "vurabilir" yerine "vurmak için tasarlandı" demek daha doğrudur.
Kai sürümünde görüntüleyici kızılötesi arayıcı, düşük ısı yayan hedeflere ve geceleyin atışa uyum sağlama amacıyla getirildi. Bu, hedef kümesini genişletip genişletmediğine dair açıklanmış bir bilgi değil; yalnızca arayıcının gece ve alçak hedef performansını iyileştirdiği Japonca kaynaklarda yazılı.
Type 91 Kin-SAM Kullanıldığı Yerler
Type 91 üç biçimde kullanılır: omuza alınan taşınabilir set olarak birliklerde ve üslerde, Type 93 adıyla araç üstü fırlatıcıda ve Kawasaki OH-1 helikopterine takılan bir sürümle. Üçünün de kullanıcısı Japonya'dır. Aşağıdaki alt başlıklar bu üç kullanım biçimini ayrı ayrı ele alıyor.
Taşınabilir set
Japonca derleme, taşınabilir setin Kara Öz Savunma Kuvvetleri'nde piyade, zırhlı ve topçu birliklerinin öz savunmasında, hava ve deniz öz savunma kuvvetlerinde ise üs savunmasında kullanıldığını yazıyor. Hava Öz Savunma Kuvvetleri'nde sistemi görevdeki üs savunma personeli işletiyor.
Type 93 araç üstü sürüm
Type 93 füzeleri, yüksek hareket kabiliyetli bir araca bağlanan iki adet dörtlü fırlatıcıyla kullanılır. Bir kaynak, Type 93'ün 1993'te hizmete girdiğini yazıyor. Ağustos 2026'da yayımlanan bir haber ise Type 93'ün yerine yeni bir tekerlekli sistemin finanse edildiğini, bu yeni sistemin de yeni füzeler kullanacağını aktarıyor. Bu bilgi tek bir haber kaynağından gelir.
OH-1 helikopter sürümü
Kawasaki OH-1 gözlem helikopteri, Type 91'in havadan havaya kullanım biçimini taşıyan platformdur. İngilizce derleme füzenin OH-1'in başlıca hava savunma silahı olduğunu belirtiyor; Japonca derleme ise bu sürümün tasarımını ortak kullanım denemeleriyle anlatıyor.

Japon Öz Savunma Kuvvetleri'nin Type 91'i bir muharebede kullandığına dair açık kaynak kaydı yok; bilinen kullanım eğitim ve tatbikat düzeyinde. Katmanlı yapıda Type 91, Type 81 Tan-SAM, Type 11 ve Type 03 gibi daha uzun menzilli Japon füzelerinin altında kalan en yakın savunma halkasıdır; bu füze ailelerinin ayrıntıları ayrı yazılarda.
Type 91 Kin-SAM Hangi Güdüm Sistemini Kullanıyor?
Orijinal Type 91 (SAM-2) iki yöntemi birleştirir: hedefin yaydığı ısıya bakan pasif kızılötesi güdüm ve hedefin görünür ışık görüntüsünü bir kamerayla tanıyan görüntü güdümü. Kai sürümü görüntüleyici kızılötesi (IIR) arayıcıya geçer. Füze radar sinyali göndermez, yani pasif çalışır.
Japonca derlemeye göre görüntü modunda kamera, hedefin görünür ışık görüntüsünü atıştan önce hafızaya alıyor ve füze sonra bu görüntüyü izliyor. Bu yöntem, ısı yayımı düşük hedeflere ve hedefin tam önünden yapılan atışlara olanak veriyor; ek olarak yem flaşlar gibi karşı önlemlere karşı dayanıklılığı artırıyor. Arayıcının bu özellikleri tasarım amaçlarıdır; bağımsız bir test sonucu yayımlanmadı.
Kaynaklar arayıcının türü konusunda tam uyumlu değil. İngilizce derleme "kızılötesi ve görünür ışık" diyor, bir Asian Military Review incelemesi "ikili kızılötesi ve morötesi arayıcı" yazıyor, bir askerî yayın veri tabanı ise "çift modlu odak düzlemi tam görüntüleyici arayıcı" tanımını veriyor. Bunlardan morötesi ifadesi, Stinger'ın arayıcısını tarif eden dile benziyor; Japonca derlemedeki "kamera ile görünür ışık" tarifi ise Japon Savunma Bakanlığı araştırma tarihçesine dayanıyor ve burada esas alındı.
İngilizce derleme Type 91'i resmî olarak "dördüncü nesil" MANPADS olarak sınıflıyor; bu sınıflamanın dayanağı Christof Kögler'in MANPADS teknik incelemesi. Genel MANPADS maddesinde ise görüntüleyici arayıcılı sistemler üçüncü nesil kapsamında anılıyor. Nesil sınıfları standart olmadığı için bu etiket kesin bir veri sayılmamalı.
Type 91 Kin-SAM Kaç Metre İrtifaya Kadar Etkilidir?
Bir silah veri sitesi, Type 91'in en yüksek etkili irtifasını yaklaşık 3.500 metre olarak veriyor. Bu değerin tek kaynağı bu sitedir; Japonca ve İngilizce ansiklopedik derlemelerde irtifa rakamı yok. En düşük irtifa ve Kai sürümünün tavanı yayımlanmadı.
3.500 metre, omuz füzeleri arasında orta düzey bir değerdir. Stinger için kaynaklarda yaklaşık 3,8 km geçiyor; fark bu rakamların ölçüm biçimine göre değişebilir. Her iki durumda da füze, yüksek irtifada uçan uçaklara karşı değil, helikopter ve alçak uçan uçak sınıfı için geçerli bir çözümdür.
Menzil ile irtifa birbirinden bağımsız değildir. Yaklaşık 5 km'lik menzilin içinde 3,5 km irtifaya çıkmak, hedefin uçuş açısına göre menzilin bir kısmını dikey mesafeye harcamak anlamına gelir; yani hedef tavanda ise yatay erişim kısalır. Bu, silah sınıfı için geometrik bir gerçektir ve Type 91'e özgü bir açıklama değildir.
Etkili irtifanın sahadaki karşılığını arazi, bulut tabanı ve hedefin hızı da değiştirir. Atıcı bir tepede ya da yüksek bir yapıdadır diye hedefe göre daha yüksekte olabilir; bu yüzden irtifa değeri çoğu zaman yer seviyesine değil, atıcının konumuna göre okunur. Bu yorum genel bir değerlendirmedir.
Type 91 Kin-SAM Nasıl Fırlatılır?
Type 91 tek bir asker tarafından omuzdan ateşlenir; bazen yanında bir gözcü bulunur. Asker hedefi tutacın üzerindeki görüntü ekranından ya da nişangâhtan seçer, dost-düşman tanıma donanımı hedefin kimliğini sorgular, füze hedefe kilitlenince tetik çekilir. Bu bölüm genel akışı anlatır, atış talimatı vermez.
Japonca derleme füzenin tüpten küçük bir fırlatma motoruyla çıkarıldığını, atıcıdan güvenli bir mesafeye uzaklaştıktan sonra ana seyir motorunun ateşlendiğini yazıyor. Bu iki aşamalı yapı, atıcının patlama etkisinden korunmasına ve füzenin atıcı yakınında yanmamasına hizmet ediyor. Motorun ne kadar süre yandığı gibi sayısal bilgiler açık kaynakta yok.
Taşınabilir sistemde araç ya da helikopter kullanımından farklı olarak kimlik sorgulaması ve nişan alma işlemi atıcıya aittir. Araç üstü Type 93'te ve OH-1'de ise fırlatıcı platformun donanımına bağlanır ve fırlatma sırası ortaklaştırılmıştır; Japonca derleme, Kai geliştirmesi sırasında Type 93 fırlatıcısı ile OH-1 fırlatıcısı üzerinde ortak kullanım denemeleri yapıldığını yazıyor.
Atış sırasındaki güvenlik koşulları, minimum uzaklıklar ve eğitim usulleri kamuya açık kaynaklarda yok ve burada özellikle yazılmadı. Hava Öz Savunma Kuvvetleri'nin silahın kullanımını "zor" bulup yedek personelden vazgeçmesi (6. başlıkta geçti), eğitimin ciddi bir yük olduğuna işaret ediyor.
Type 91 Kin-SAM Nasıl Çalışır?
Füze, atıştan önce hedefin görüntüsünü ve ısı izini arayıcısıyla alır, tüpten fırlatma motoruyla çıkar, güvenli mesafede seyir motorunu çalıştırır, kanatlarını açar ve kendi arayıcısıyla hedefe yönelir. Hedefe yaklaştığında yönlü bir harp başlığıyla etki eder. Aşağıdaki aşamalar kaynaklarda belgelenen sıradır.
Birinci aşama hedefin tespit edilmesidir; görsel ya da ekran yoluyla atıcı hedefi seçer. İkinci aşamada arayıcı hedefi tanır: orijinal sürümde kızılötesi ışımayı ve kameranın hafızaya aldığı görünür görüntüyü kullanır. Üçüncü aşama fırlatmadır; fırlatma motoru füzeyi tüpten uzaklaştırır, ardından seyir motoru ateşlenir. Dördüncü aşamada ön ve arka gövdedeki sekiz kanat füzeyi yönlendirir; ön dört kanat atıştan sonra açılır.
Son aşama harp başlığı ve fünyedir. Japonca derleme "yönlü harp başlığı" ve "çarpma fünyesi, belirli süre sonunda kendi kendini imha" yazıyor. Bir silah veri sitesi ise "yakınlık fünyesi" diyor. İki kaynak birbiriyle çelişiyor; hangisinin doğru olduğu doğrulanamadı. Harp başlığının patlayıcı miktarı hiçbir yerde açıklanmamış.
Kai sürümünde bu temel yapı korunur, arayıcı görüntüleyici kızılötesiyle değişir ve motor az dumanlı yakıtla çalışır. Duman azlığı, atış yerinin gözle tespitini zorlaştıran bir özelliktir; bu çıkarım kaynaklarda yazılı değil, yalnızca "az dumanlı itici yakıt" ifadesi var.
Type 91 Kin-SAM'ın Kai Sürümü Nedir?
Kai, Type 91'in 2007'den itibaren alınan geliştirilmiş sürümüdür; resmî Japonca adı "Kojin Keitai Chitaikū Yūdōdan (Kai)", kısaca SAM-2B. En büyük farkı, orijinaldeki kızılötesi ve kamera karışımı arayıcının yerini görüntüleyici kızılötesi (IIR) arayıcının almasıdır. Motor da daha az duman çıkaran bir yakıtla çalışır.
"Kai" Japonca "kaizō" (iyileştirilmiş) sözcüğünün kısaltmasıdır, "değiştirilmiş, geliştirilmiş" anlamına gelir; Japon askerî adlandırmasında bir sistemin geliştirilmiş modeli için kullanılır. SAM-2B'nin geliştirilmesi 2002 mali yılında başladı; Japonca derleme, Savunma Bakanlığı araştırma kurumunun tarihçesine dayanarak geliştirme maliyetini yaklaşık 2,6 milyar yen olarak yazıyor. Alım 2007'de başladı ve 2010'a kadar 77 set aldı.
SAM-2 (orijinal) ile farkı
Japonca derleme Kai'de dört iyileştirme sayıyor: yaşam döngüsü maliyetinin düşürülmesi, alçak hedeflerle başa çıkma yeteneğinin artırılması, görüntüleyici kızılötesi arayıcı sayesinde gece muharebesi kabiliyeti ve az dumanlı itici yakıt. Bunlara ek olarak geliştirme sırasında Type 93 ve OH-1 fırlatıcılarıyla ortak kullanım denemeleri yapıldığı anlatılıyor. Hangi iyileştirmenin ne kadar fark yarattığını gösteren bir sayısal veri yayımlanmadı.
SAM-2B (Kai) için belirsiz noktalar
Japonca derleme IIR arayıcısını "taşınabilir bir füzede dünyada ilk" olarak niteliyor. Bu iddia tek kaynaktan geliyor ve bağımsız olarak doğrulanamadı; genel MANPADS maddesi, görüntüleyici arayıcılı başka sistemleri de sayıyor (Stinger Block 2 sürümü ve Rus Verba gibi); Stinger Block 2 iptal edildi. Kai'nin menzil, hız ve ağırlığı ayrıca yayımlanmadı. Orijinal füzenin Kai alımlarından sonra tamamen hizmetten çıkıp çıkmadığı da bilinmiyor.
Kaynak notu: Kai'nin 2007 tarihi iki farklı biçimde geçiyor. İngilizce derleme "2007'de Toshiba tarafından teslim edildi" yazarken, Japonca derleme "2007 mali yılında alıma başlandı" diyor. İkisi çelişmez ama farklı olayları anlatır; teslimat ve alım aynı gün olmak zorunda değildir.
Type 91 Kin-SAM'ın Arayıcı Başlığı Nasıl Çalışır?
Arayıcı başlık, füzenin burnundaki "gözdür". Orijinal sürümde hem hedefin ısısını hem de bir kameranın görünür ışık görüntüsünü kullanır; Kai'de ısı ışıması bir görüntü olarak kaydedilir. İki durumda da füze hedefin görüntüsünü hafızasında tutar ve atış sonrası ona bakarak yönelir. Aşağıdaki açıklama genel çalışma ilkesidir.
Geleneksel kızılötesi arayıcılar, hedefin ısı yayan bölgesini tek bir nokta ya da basit bir tarama deseniyle algılar. Görüntüleyici arayıcı ise küçük bir mercek ve bir sensör matrisiyle hedefin ısı haritasını piksel piksel kaydeder; bu, helikopterin gövdesi, motoru ve egzozunun biçimini ayırt etmeyi mümkün kılar. Bu açıklama arayıcı teknolojisinin genel tanımıdır; Type 91 Kai'nin sensörünün çözünürlüğü, dalga boyu ya da soğutma yöntemi hiçbir açık kaynakta yok.

Orijinal SAM-2'nin kamerası, Japonca derlemeye göre, hedefin görünür ışık görüntüsünü atıştan önce hafızaya alır. Görüntü tanıma bu hafıza üzerinden yapılır; yani arayıcının amacı yalnızca en parlak ısı kaynağını değil, hedefin bütün biçimini izlemektir. Silahın tutacındaki hareketli ekran, atıcıya o görüntüyü gösterir ve ısısı zayıf hedefe ya da hedefin tam önünden atışa olanak verir.
Arayıcının hedef dışındaki parlak ısı kaynaklarını (yem flaşlar gibi) ayırt edebildiği iddiası Japon geliştirici kurumun kendi değerlendirmesidir; ölçüm sonucu ya da bağımsız test yayımlanmadı. Bu yüzden bu yazıda "karşı önlemlere karşı dayanıklılık artar" ifadesi hedeflenen bir özellik olarak okunmalı, bir başarı oranı olarak değil. Karşı önlemlerin nasıl aşılacağına dair herhangi bir bilgi bu yazıda yer almıyor.
Type 91 Kin-SAM'ı Kim Üretiyor?
Type 91 Kin-SAM'ı Toshiba üretiyor. Geliştirme Japonya Savunma Bakanlığı'na bağlı Teknik Araştırma ve Geliştirme Enstitüsü ile birlikte yürütüldü; kurum 2015'ten beri Edinme, Teknoloji ve Lojistik Ajansı çatısında. Orijinal füze, Kai sürümü ve araç üstü Type 93'ün hepsi aynı üreticiden çıkıyor.
1979'da kızılötesi arayıcı çalışmasında Toshiba ile Kawasaki Heavy Industries teklif verdi ve Toshiba seçildi. 1988'de Toshiba mühendislik geliştirmeyi devraldı. Bu tarihçe İngilizce derlemede Japon hobi sitelerine dayanarak anlatılıyor; resmî bir seçim belgesi bulunamadı.
Sistemin alt tedarikçileri ve motor ya da arayıcı üreticileri hakkında açık kaynakta bilgi yok. Toshiba'nın başka yüzeyden havaya füzelerde de adı geçiyor: kaynaklar Japonya'nın Type 81 Tan-SAM ve Type 93 sistemlerini Toshiba'ya, Type 03 orta menzilli sistemi ise Toshiba ve Mitsubishi'ye bağlıyor.
Sistem üreticinin kendi pazarlama kanalıyla satılan bir ürün değil; tek müşteri Japon devleti. Bu nedenle Toshiba'nın bu füze için yayımladığı bir ürün broşürü ya da fiyat listesi bu araştırmada bulunamadı.
Type 91 Kin-SAM Japonya Dışında Kullanılıyor mu?
Hayır. Type 91 hiçbir yabancı ülkeye ihraç edilmedi. İngilizce derleme bunun nedenini, İkinci Dünya Savaşı sonrası anayasal yorumlara ve onlardan türeyen düzenlemelere bağlıyor. Japonya Nisan 2026'da silah ihracat kurallarını gevşetti; ancak bu füzenin bir ülkeye satışı için bir karar duyurulmadı.
Jiji Press'in 21 Nisan 2026 tarihli haberine göre Japon hükümeti o gün savunma ekipmanı aktarımına ilişkin üç ilkenin uygulama kılavuzunu değiştirdi. Daha önce ihracatı kurtarma, nakliye, uyarı, gözetleme ve mayın temizleme olmak üzere beş kategoriyle sınırlayan kural kaldırıldı. Artık ekipman "silah" ve "silah dışı" olarak, ölümcül ve yıkıcı yeteneğe göre ikiye ayrılıyor. Aşağıdaki tablo değişikliği özetler.
| Konu | Önceki durum | 21 Nisan 2026 sonrası |
|---|---|---|
| Kapsam | Beş silah dışı kategoriyle sınırlı | Sınır kaldırıldı; silah ve silah dışı ayrımı geldi |
| Silah ihracatı hedefi | Beş kategori dışında ihracat yapılamıyordu | Japonya ile aktarım anlaşması olan 17 ülke |
| Çatışma bölgesi | Haberde belirtilmedi | Silah ihracatı yasak; özel durumlarda istisna yapılabilir |
| Karar süreci | Haberde belirtilmedi | Ulusal Güvenlik Konseyi her vakayı inceliyor; Meclis'e sonradan bildirim |
| Üçüncü ülkeye aktarım | Haberde belirtilmedi | İzleme güçlendirilecek; yerinde inceleme dahil |
Aynı haberde 17 ülkeden ilk üçünün ABD, Avustralya ve Filipinler olduğu yazıyor; başka bir kaynakta ilk 15 ülke daha sayılıyor (Türkiye bu listede yok). Haberde belirli bir füze ya da omuz füzesi anılmıyor. Omuz füzeleri uluslararası kontrol rejimleri açısından hassas ürünler sayıldığı için, her talebin ayrı bir güvenlik incelemesinden geçeceği beklenebilir; bu bir tahmindir ve belgelenmiş bir kural değildir. Kontrol rejimlerinin ayrıntısı sitedeki MANPADS yazısında.
Type 91 Kin-SAM Hangi Birliklerde Kullanılıyor?
Type 91 Kara Öz Savunma Kuvvetleri'nde piyade, zırhlı ve topçu birliklerinde, hava ve deniz öz savunma kuvvetlerinde ise üs savunma birimlerinde kullanılıyor. Hangi tümen, tugay ya da alayın kaç set taşıdığı kamuya açık değil. Aşağıdaki bilgiler birlik türü düzeyindedir.
Japonca derleme Kara Öz Savunma Kuvvetleri'nde piyade (futsūka), zırhlı (kikōka) ve topçu (tokka) branşlarının kendi koruması için taşıdığını yazıyor. Bu dağılım, silahın uzman hava savunma birimlerinden çok, kendi çevresini koruyan genel birliklere verildiğini düşündürüyor. Hava Öz Savunma Kuvvetleri ve Deniz Öz Savunma Kuvvetleri ise silahı üs savunması için 1993'ten itibaren kullanıyor.

İngilizce derleme Hava Öz Savunma Kuvvetleri'nde silahı 101. Üs Koruma Timi'nin kullandığını yazıyor; bu birim adı tek kaynakta geçiyor ve doğrulanamadı. Japonca derleme ise silahın başlangıçta yedek personele verilmesinin planlandığını, ancak zor kullanım nedeniyle görevdeki personele devredildiğini belirtiyor.
Araç üstü Type 93 ve OH-1 sürümü de Kara Öz Savunma Kuvvetleri'nin envanterinde. Hangi birliğin hangi sürümü kullandığı açık kaynakta ayrıntılı değil.
Type 91 Kin-SAM'ın Rakipleri Nelerdir?
Type 91'in rakipleri, aynı sınıftaki omuzdan atılan kızılötesi güdümlü füzelerdir: Amerikan Stinger, Rus Igla ailesi, Fransız Mistral, Polonya'nın Piorun'u, Türkiye'nin Sungur'u ve başkaları. Hiçbiri Type 91 ile aynı pazarda yarışmıyor; çünkü Type 91 satılmıyor. Rekabet esas olarak teknik karşılaştırmada ortaya çıkıyor.
| Sistem | Ülke | Güdüm | Not |
|---|---|---|---|
| Stinger | ABD | Pasif kızılötesi ve morötesi | Japonya'nın halef olarak değiştirdiği sistem; ayrıntı sitedeki Stinger yazısında |
| Igla, Igla-S | Rusya | Pasif kızılötesi | Menzil ve ağırlık sitedeki Igla-S yazısında |
| Mistral | Fransa | Kızılötesi, rozet taramalı | Menzili savunma basınında 8 km'ye kadar anılıyor |
| Piorun | Polonya | Soğutmalı kızılötesi | Etkin menzil kaynaklarda 6,5 km'ye kadar |
| Sungur | Türkiye | Soğutmalı görüntüleyici kızılötesi | İlk partisi 2022'de teslim edildi |
| Starstreak | Birleşik Krallık | Lazer ışınına binen oklar | Isı değil ışın izliyor |
| RBS 70 | İsveç | Lazer ışını sürücü | 1977'den beri hizmette |
Tabloda Type 91'in kendi satırı yok; çünkü kıyaslanabilir, bağımsız ve aynı ölçüte dayanan bir veri tablosu bulunmuyor. Üreticiler menzili farklı koşullarda ve farklı hedef türleri için açıklıyor; bu yüzden rakamların yan yana konması yanıltıcı olabilir. Her sistemin ayrıntısı sitedeki ilgili yazıda yer alıyor.
Japonya için gerçek rakip bir sistem değil, bir seçenek: ithal Stinger ya da başka bir ithal füze yerine yerli üretim. 1982'de başlayan yerli geliştirme kararı bu tercihi yansıtıyor. 2020'lerde ise yeni bir rakip kategori ortaya çıktı: dronlara karşı top, lazer ve elektronik harp karışımı sistemler (10. başlık). Haberlere göre bu sistemler Type 93'ü tamamlıyor; omuz füzesinin yerini aldığına dair bir bilgi yok.