Type 730 CIWS Nedir? Çin'in 7 Namlulu 30 mm Gemi Savunma Topunun Özellikleri

Type 730 (H/PJ-12), Çin'in yedi namlulu 30 mm gemi yakın savunma topudur: atış hızı, menzil, kullanıcı ülkeler, Goalkeeper benzerliği ve Türkiye durumu.

Type 730, Çin Halk Kurtuluş Ordusu Donanması'nda H/PJ-12 koduyla anılan, yedi namlulu 30 mm'lik döner topu kendi izleme radarı ve kamerasıyla aynı kulede toplayan bir gemi yakın savunma sistemidir. Savaş gemisine saniyeler içinde ulaşacak füzeyi, uçağı ya da küçük tekneyi, insan tetiği çekmeden izleyip mermi yağmuruna tutmak için tasarlandı. Kaynaklarda 2003'ten beri hizmette görünüyor.

Yazıdaki bilgiler Army Recognition ve StrategyPage gibi savunma yayınlarına, Janes kaynaklı Endonezya haberlerinin aktarımlarına, Quwa'nın Pakistan donanması dosyasına ve ansiklopedik derlemelere dayanıyor; 20 Kasım 2026'ya kadar yayımlananlar tarandı. Çin makamları sistemin teknik değerlerini tam bir tabloyla yayımlamadığı için sayıların çoğu ikincil kaynaklardan geliyor ve kaynaklar birbirini tutmadığında bu açıkça yazıldı.

Gün batımında açık denizde ilerleyen gri bir savaş gemisini ve güvertesindeki kapalı top kulesini gösteren temsili illüstrasyon
Temsili görsel (yapay zeka ile üretilmiştir). Belirli bir sistemi birebir göstermez.

Veri notu: Atış hızı, ağırlık, mermi deposu ve etkin menzil gibi değerler kaynaklara göre belirgin biçimde değişiyor; bazıları açıkça başka bir sistemin değerleriyle karışmış görünüyor. Resmî olmayan her rakam yanında kaynak türüyle verildi, doğrulanamayanlar "açıklanmadı" diye bırakıldı.

Type 730 CIWS Nedir?

Type 730, bir geminin güvertesine ya da hangar çatısına oturan, yedi namlulu 30 mm'lik döner top ile arama-takip donanımını tek gövdede birleştiren Çin yapımı otomatik bir silahtır. CIWS, "close-in weapon system" yani yakın mesafe silah sistemi demektir. Füze atmaz; mermiyle çalışır ve geminin hemen çevresini savunur.

Kule kapalı, dikdörtgen hatlı bir yapıdadır. Üst kısmında topun yanı sıra bir izleme radarı ile lazer telemetre, renkli televizyon kamerası ve termal kameradan oluşan elektro-optik bölüm yer alır. Ateş kontrol hesabı kulenin içinde yapıldığı için hedef bilgisi gemideki harekât merkezinden gelse de silahın kendi sensörleri son izlemeyi üstlenir.

Sistem Çin donanmasında H/PJ-12 adıyla geçer; yurtdışına Type 730 adıyla sunulduğu söylenir. İki adın tam ilişkisi "Type 730 ile H/PJ-12 Adı Arasındaki İlişki Nedir?" bölümünde ayrıca açıldı. Aynı aileden kara tipi LD-2000 ve daha büyük 11 namlulu Type 1130 ise ilgili başlıklarda anlatılıyor.

Type 730 CIWS Ne İşe Yarar?

Type 730'un işi, kendi gemisini son anlarda korumaktır: uzak ve orta katmanlardan sızan gemisavar füzesine, saldırı uçağına, helikoptere ya da hızla yaklaşan küçük tekneye karşı mermi yağdırır. Başka bir gemiyi değil, yalnızca üzerinde durduğu platformu savunur; bu yüzden hava savunmanın en iç halkası sayılır.

Çin donanmasında bu halka, bir muhribin uzun menzilli dikey atışlı füzelerinin ardında durur. Büyük bir gemi için ek güvence, küçük bir korvet için ise geriye kalan en güçlü otomatik silahtır. İkinci durumda aynı top geminin neredeyse tek hava savunma imkânı haline gelebilir.

Derlemelerde sistemin ikincil görevleri arasında kıyıdaki hedefler ve yüzen mayınlar da sayılıyor. Hangi hedef türünün hangi mühimmat ve mesafeyle ele alındığı "Type 730 CIWS Neleri Vurabilir?" bölümünde, sınırları ise "Type 730 CIWS'in Dezavantajları Nelerdir?" bölümünde toplandı.

Type 730 CIWS Hangi Ülkenin?

Type 730 Çin Halk Cumhuriyeti'nin ürünüdür. Kaynaklarda tasarım kurumu olarak, Çin Devlet Gemi İnşa Şirketi'ne (CSIC) bağlı 713. Araştırma Enstitüsü geçiyor; programın "850 Projesi" diye anıldığı da aktarılıyor. Sistemi dış pazarda sunan firma olarak çoğu liste Norinco'yu gösteriyor.

Üretici adı konusunda net bir resmî belge görmedim. Ansiklopedik kayıtlar tasarımı 713. Enstitü'ye, kara uyarlaması LD-2000 ve Endonezya'ya yapılan bir satış haberi ise Norinco'ya bağlıyor; iki bilgi birbirine ters düşmüyor ama "kim yapıyor" sorusu için tek bir kaynakla kapatılamıyor. Bu konu "Type 730'u Kim Üretiyor?" bölümünde ele alındı.

Silahın görünüşü Hollanda'nın Goalkeeper'ına çok benziyor; ancak bu benzerlik ayrı bir tartışmadır ve kökeni hakkındaki iddialar "Type 730 ile Goalkeeper Arasındaki Benzerlik Nedir?" başlığında incelendi. Radar ve optik bölümün yerli olduğu düşünülüyor, fakat bu da Çin tarafından ayrıntılı biçimde doğrulanmış değil.

Type 730 CIWS Özellikleri Nelerdir?

Type 730, 30 mm'lik yedi namlulu döner topuyla genellikle dakikada 4.000 ila 5.800 atış arasında rakamlarla anılır; etkin menzili havada 3-4 km, azami menzili yaklaşık 5 km olarak aktarılır. Topun yönü yatayda 360 derece, düşeyde yaklaşık -25 ile +85 derece arasındadır. Aşağıdaki tablo kaynakların ortak noktalarını ve ayrıştığı yerleri gösteriyor.

ÖzellikAktarılan değerGüvenilirlik notu
Namlu ve çapYedi namlu, 30 mm (30×165 mm mühimmat)Ansiklopedik kayıt; birden fazla yayında tutarlı
Atış hızı4.000 ile 5.800 mermi/dakika arasındaKaynaklar farklı; ayrıntısı "Dakikada Kaç Mermi Atar?" bölümünde
Namlu çıkış hızıYaklaşık 1.000-1.150 m/sTek derleme; resmî değil
Etkin menzilHavada 3-4 km, deniz yüzeyinde 4-5 kmDerlemeye göre; üretici tablosu yok
Azami menzilYaklaşık 5 kmDerleme
Düşey hareket-25° ile +85° arası; yatayda 360°Derleme
MühimmatParçacıklı yüksek patlayıcı, izli parçacıklı, delici sabotTür adları derlemeye göre
RadarJ bandı (TR47C adıyla anılıyor) ya da I bandı (Type 347G) olarak geçiyorKaynaklar çelişiyor
Elektro-optik takipçiOFC-3 (H/ZGJ-4): lazer telemetre, renkli TV, kızılötesi kameraDerleme
AğırlıkResmen açıklanmadıBkz. ağırlık bölümü

Bu değerlerin hiçbiri Çin makamlarının yayımladığı bir veri sayfasından alınmadı. Özellikle radar bandı konusunda kaynaklar ayrışıyor: bir derleme J bandı ve TR47C adını verirken başka bir savunma sitesi aynı donanımı Type 347G olarak ve I bandında gösteriyor. Hangisinin doğru olduğunu açık kaynaktan ayırt edemedim.

Kulenin elektro-optik bölümü modüler anlatılıyor: lazer telemetre yerine ışın rehberli füzeler için işaretleyici, televizyon yerine gece görüş, kızılötesi kamera yerine daha gelişmiş görüntüleyici takılabileceği yazılıyor. Bu seçeneklerin hangi gemide takılı olduğuna dair doğrulanmış bir liste yok.

Type 730 CIWS'in Avantajları Nelerdir?

Type 730'un belirgin üstünlükleri; 30 mm'lik büyük çapı, sensörlerin kuleye entegre olması, geniş bir gemi sınıfına uygulanabilmesi ve kara uyarlamasının bulunmasıdır. Çin donanması onu uzun süredir birçok muhrip ve fırkateynde kullandığı için sistemin filo içinde deneyimle olgunlaştığı söylenebilir.

Kalibre ilk avantajdır. 20 mm'lik toplarla kıyaslandığında 30 mm'lik mermi daha fazla patlayıcı ve parça taşıyabilir; bu mantık StrategyPage'in 2009'daki değerlendirmesinde de Type 730'un Phalanx'a göre daha yüksek performanslı sayılmasının gerekçesi olarak geçiyor. Yine de bu yargı bir sayfanın görüşüdür, bağımsız test sonucu değildir.

Sensörlerin kuleye entegre olması ikinci avantajdır: radar, kamera ve ateş kontrol hesabı aynı yapıda durduğu için gemi sistemleriyle bağlantı kurulduğunda kule kendi başına izleme ve nişan alma döngüsünü yürütebilir. Kaynaklar, Çin gemilerindeki çeşitli muharebe yönetim sistemleriyle ek değişiklik gerekmeden bağlanabildiğini yazıyor.

Üçüncüsü uygulama çeşitliliğidir. Aynı ailenin altı füzeli 730C sürümü, ayrı sensörlü 730B sürümü ve kara için LD-2000'i olması, tek bir silahın üç farklı ihtiyaca uyarlandığını gösteriyor. Dördüncüsü, mermiyle çalıştığı için bir füze kadar pahalı mühimmata ihtiyaç duymamasıdır; ancak bu genel bir top-füze karşılaştırmasıdır, Type 730'a özgü bir maliyet rakamı değildir.

Type 730 CIWS'in Dezavantajları Nelerdir?

Type 730'un başlıca sınırları kısa etkin menzili, hızlı tükenen mermi stoku, bağımsız test verisinin olmaması ve yalnızca kendi gemisini koruyabilmesidir. Bunlar bu tür tüm top tabanlı yakın savunma sistemlerinin ortak kısıtlarıdır; sistemin kendine özgü bir kusuru olarak okunmamalıdır.

Menzil ilk sınırdır. Kaynakların en iyimser değeri havada 3-4 km'dir; en doğru atışların daha da yakın mesafede, 1-1,5 km civarında olduğu StrategyPage'de yazıyor. Hızlı bir füzenin bu mesafeyi kat etmesi birkaç saniye sürdüğü için sistemin işi bitirmek için çok kısa zamanı vardır. Katmanlı savunmada uzak halkaların bulunması bu yüzden şart sayılır.

İkinci sınır mühimmat miktarıdır. Mermi sayısı kaynaklarda 1.000 ile 1.280 arasında anılıyor; bu stokun kaç saniyeye yettiği "Dakikada Kaç Mermi Atar?" bölümünde basit hesapla gösterildi. Yeniden doldurma için kulenin başında beklemek ya da güverte altından işlem yapmak gerekir.

Üçüncüsü bilgi eksikliğidir. Etkin menzil, vuruş olasılığı ve hedef türüne göre başarım hakkında bağımsız bir test raporuna açık kaynakta rastlamadım. Ansiklopedik bir kayıt, 4.200 atış/dakika üzerinde sürekli ateşin namlu aşınmasını hızlandıracağını söylüyor; bu satırın dayanağı tek bir derleme olduğundan temkinle okunmalı. Deniz durumu ve hava koşulları her radar ile kamera çiftini etkiler, ancak Type 730'a özel bir ölçüm bulunmuyor.

Type 730 CIWS Ne Zaman Üretildi?

Type 730'un geliştirilmesi 1980'lerin sonlarındaki bir Fransız değerlendirmesiyle ilişkilendiriliyor, hizmete girişi ise kaynaklarda 2003 olarak yazılıyor. Seri üretim ve gemilere yerleştirme 2000'li yılların ilk yarısından itibaren yaygınlaştı; StrategyPage 2009'da son beş yılda Çin'in bu sistemi muhriplerine ve yeni fırkateynlerine taktığını bildirdi.

Kökeni anlatan zincir şöyle: 1987'de Fransa deniz kuvvetleri iki aday sistemi sınamıştı; biri SAGEM'in SAMOS adlı kulesi, diğeri Thomson-CSF'in SATAN adlı sistemiydi. Birkaç kaynak, Fransız donanmasının seçmediği SAMOS prototipinin Çin'in eline geçtiğini ve Type 730'un buna dayandığını yazıyor. Bu anlatım Military Periscope'un özeti ile Army Recognition'ın 2013 tarihli yazısında geçiyor; Çin tarafından doğrulanmış bir açıklama yok, bu yüzden iddia olarak okunmalı.

Prototip fotoğraflarında SAGEM'in VOLCAN adlı elektro-optik yönlendiricisine benzeyen bir ünite görüldüğü bir ansiklopedide aktarılıyor; kaynak gösterilmemiş bir not olduğu için yalnızca bu belirsizlikle anılabilir. Sonraki aşamalar, yani B ve C sürümleri ile kara versiyonunun tarihleri "Type 730 CIWS Kaç Yılında Üretildi?" bölümündeki tabloda sıralandı. Tasarımın hangi kurumda yürüdüğü ise "Type 730 CIWS Hangi Ülkenin?" bölümünde yer alıyor.

Türkiye'nin Type 730'u Var mı?

Hayır; taradığım kaynakların hiçbiri Türk Deniz Kuvvetleri'nin Type 730 ya da H/PJ-12 kullandığını yazmıyor. Çin'in dışındaki bilinen kullanıcılar Pakistan, Cezayir ve Endonezya olarak geçiyor; Türkiye bu listelerde yer almıyor. Resmî bir envanter belgesi olmadığı için bu, açık kaynaklara göre verilmiş bir yanıttır.

Türkiye yakın savunma işini farklı sistemlerle yürütüyor. Türk Deniz Kuvvetleri, 20 mm'lik Phalanx'ı kullanıyor ve son yıllarda yükseltti; ayrıca ASELSAN'ın çift namlulu 35 mm'lik GÖKDENİZ'i yerli bir seçenek olarak geliştirildi ve tanıtıldı. İki sistemin ayrıntıları kendi yazılarında yer alıyor.

Type 730'a Türkiye'nin ilgi duyduğuna ya da onu araştırdığına dair bir haber de bulmadım. Bu nedenle Türk donanmasıyla ilişkilendirilecek bir bilgi yazılmadı; yalnızca Type 730'un Türkiye açısından karşılaştırma değeri taşıyan rakipleri "Type 730'un Rakipleri Nelerdir?" bölümünde ele alınıyor.

Type 730 mu Daha İyi, Phalanx mı?

Bu soruya tek cümlelik bir hüküm verilemez; ikisi de gemiyi son anda koruyan top sistemleridir, fakat çapları, namlu sayıları ve açık kaynaktaki doğrulanma düzeyleri farklıdır. Type 730 daha büyük çaplı mermi atar, Phalanx ise çok daha uzun bir hizmet geçmişine ve bağımsız olarak belgelenmiş bir kullanıcı ağına sahiptir. Aşağıda ölçütler yan yana veriliyor.

ÖlçütType 730 (Çin)Phalanx (ABD)
Çap ve namlu30 mm, yedi namlu20 mm, altı namlu
Atış hızı (aktarılan)4.000-5.800 atış/dakika3.000 veya 4.500 atış/dakika
Etkin menzilHavada 3-4 km (derleme)Resmen açıklanmıyor; ikincil kaynaklarda yaklaşık 1,5 km
RadarKule üstü izleme radarı; arama radarı konusu belirsizKule içinde arama ve takip radarları
Kullanıcı ülke ağıÇin, Pakistan, Cezayir, EndonezyaÇok sayıda ülke; Türkiye dâhil
Bağımsız test belgesiAçık kaynakta bulunmadıResmî ve ikincil kaynaklarda çok daha fazla
Hizmet süresi2003'ten beri1980'lerden beri

Çap, mermi başına taşınan patlayıcı ve parça miktarını artırır; bu yüzden 30 mm'lik bir top aynı vuruşta daha ağır hasar verebilir. Buna karşılık Phalanx'ın atış hızı değerleri ve Block sürümleri on yıllarca farklı gemilerde belgelendi. Phalanx'ın ayrıntıları kendi yazısında, namlu geometrisi ve güverte boyutu açısından en yakın akrabası olan Goalkeeper ise ayrı bir yazıda ele alınıyor.

İki sistem arasında "daha iyi" sorusu, hangi geminin, hangi tehdide karşı, hangi sensör ve komuta altyapısıyla kullandığına bağlı. Elimizde Type 730 için bağımsız bir karşılaştırmalı test olmadığından yapılabilecek en dürüst değerlendirme, ikisinin aynı katmanda ve farklı mühendislik tercihleriyle çalıştığını söylemektir.

Type 730 CIWS Dron Vurabilir mi?

Type 730'un küçük insansız hava araçlarına karşı başarımı hakkında açık kaynakta belgelenmiş bir test ya da harekât raporu bulamadım. Sistem gemisavar füzeleri, uçaklar ve küçük tekneler için tasarlandı; sensörlerinin ve mermisinin küçük, yavaş bir drona nasıl yanıt verdiği Çin tarafından açıklanmadı.

Kaynaklarda sayılan hedef türleri arasında insansız araç yer almıyor. LD-2000 kara sürümünün roket, top ve havan atışlarına karşı kullanılabileceği (C-RAM) yazılıyor, fakat bu da dronla ilgili bir veri değil. Bu nedenle "vurur" ya da "vuramaz" demek, elde olmayan kanıtı varmış gibi göstermek olur.

Karanlık gökyüzünde parlayan küçük noktalara doğru bir savaş gemisinden uzanan iz mermisi akışını gösteren temsili illüstrasyon
Temsili görsel (yapay zeka ile üretilmiştir). Belirli bir sistemi birebir göstermez.

Genel olarak, bu sınıfın silahlarıyla küçük dronları durdurmak radar kesit alanı, hız ve yüzeye yakın uçuşla ilgili ayrı sorunlar çıkarır. Bir top kulesi bu işe uygun olabilir ya da olmayabilir; karar, sensörün küçük hedefi ayırt edebilmesine ve atış denetimine bağlıdır. Daha kapsamlı koruma için gemilerde genelde ayrı karşı-İHA önlemleri ve katmanlı yapı düşünülür. Bu bölümde Type 730 için bunların hiçbiri kanıtla gösterilmiş değildir.

Type 730 CIWS Kaç Parçadan Oluşur?

Type 730 tek bir kuleden oluşan bütünleşik bir sistemdir; ana bileşenleri top bloğu, mermi tamburu, izleme radarı, elektro-optik takipçi, ateş kontrol bilgisayarı ve besleme-tahrik düzeneğidir. Tüm parçalar aynı döner kule üzerinde veya içinde toplandığı için geminin içinde ayrı bir silah odası gerekmez. Aşağıdaki tablo bileşenleri sıralıyor.

Kapalı gri bir top kulesini, yanında küçük bir radar anteni ve kamera kapsülüyle gemi güvertesinde gösteren temsili illüstrasyon
Temsili görsel (yapay zeka ile üretilmiştir). Belirli bir sistemi birebir göstermez.
BileşenGöreviKaynaklardaki bilgi
Yedi namlulu top bloğu30 mm mermileri yüksek hızda atarİki elektrik motoruyla çalıştığı yazılıyor
Mermi tamburuMühimmatı topa beslerBir ya da iki tambur; kapasite kaynaklara göre 500, 640 veya 1.280
İzleme radarıHedefi mesafe ve yön olarak izlerKule üstünde; band ve model adı çelişkili
Elektro-optik takipçiLazer telemetre, renkli kamera, termal kameraOFC-3 (H/ZGJ-4) adıyla geçiyor
Ateş kontrol bilgisayarıNişan hesabını yapar, ateş düzeltirKule içinde; kapalı döngü çalıştığı belirtiliyor
Kule ve tahrikTopu yatay ve düşey çevirir360° dönüş; -25° ile +85° arası eğim
Gemi bağlantısıMuharebe yönetim sistemiyle veri alışverişiÇin yapımı birkaç sistemle uyumlu olduğu yazılıyor

Sistemin kule dışına taşan kısımları sınırlıdır; güverte altında yalnızca güç bağlantısı ve operatör arayüzü gerekir. B sürümünde ise ana sensörler kuleden ayrılıp geminin kendi arama ve ateş kontrol radarına bağlandı; bu bölünmüş yapı "Type 730 ile H/PJ-12 Adı Arasındaki İlişki Nedir?" bölümünde açıklandı.

Type 730 CIWS Fiyatı Nedir?

Type 730'un resmî bir birim fiyatı kamuya açıklanmadı. Bulabildiğim satış haberlerinde de sözleşme tutarı yazılı değil. Elimdeki tek rakam, StrategyPage'in 2009 tarihli bir yazısındaki yaklaşık 5,4 milyon dolarlık birim maliyetidir; bu rakam tahmin niteliğindedir, doğrulanmamıştır ve ihtiyatla okunmalıdır.

Endonezya'ya yönelik haberler, yani Janes'e dayandırılan aktarımlar, Type 730'un Parchim sınıfı korvetler ve KCR-60M botları için seçildiğini yazıyor; hiçbirinde tutar geçmiyor. Pakistan donanmasının F-22P ve Type 054A/P gemileriyle ilgili yayınlar ise silahı tek başına fiyatlandırmıyor, gemi bütçesinin içinde gösteriyor.

Bu yüzden sistemin gerçek ihracat bedeli, silah ile birlikte verilen radar, eğitim ve yedek parça paketlerine göre değişebilir ve açık kaynaktan hesaplanamaz. Birim fiyatı çıkarmak için bir gemi sözleşmesini adete bölmek yanıltıcı olur; bu yazıda böyle bir hesap yapılmadı.

Type 730 CIWS Kaç Yılında Üretildi?

Kaynaklara göre Type 730'un hizmet yılı 2003'tür; ondan öncesi prototip ve deneme dönemine denk geliyor. Daha geç gelen varyantların tarihleri ise farklıdır: kara sürümü LD-2000 2011'den, füzeli 730C ise 2017'den bilinir. Aşağıdaki tablo bu yılları kaynak türüyle birlikte gösteriyor.

YılOlayKaynak ve güven düzeyi
1987Fransa'da SAMOS ve SATAN adlı iki sistem değerlendirildi; SAMOS seçilmediAnsiklopedik kayıt; Type 730 bağlantısı iddia
2003Çin donanmasında hizmet başlangıcı olarak yazılıyorAnsiklopedik kayıt
2004-2009Muhrip ve yeni fırkateynlere yerleştirme dönemiStrategyPage, 2009
2009-2013Pakistan'ın F-22P fırkateynleri sırayla hizmete girdi (Type 730B kaydıyla)Ansiklopedik kayıt
2011LD-2000 kara sürümü Çin ordusunda; Type 052 muhriplerinde yükseltmeStrategyPage ve ansiklopedi
2013Type 1130 ilk kez Liaoning'de görüldüArmy Recognition, 21 Mart 2013
2014-2016Cezayir C28A korvetleri ve Endonezya'ya ilişkin ilk haberlerİkincil kaynaklar
2017Type 730C duyuruldu (Şubat)Ansiklopedik kayıt; Army Recognition aktarımı

Bu tarihlerin hiçbiri Çin tarafından açıkça yayımlanmış bir üretim takvimi değildir. Kullanıcı listesinde sistemin 1990'larda ortaya çıktığı yazılıydı; bu iddiayı destekleyen açık bir kaynak bulamadım ve metne almadım. Geliştirme anlatısı ise "Type 730 CIWS Ne Zaman Üretildi?" bölümünde yer alıyor.

Type 730 CIWS Menzili Ne Kadar?

Kaynaklara göre Type 730'un etkin menzili havadaki hedeflere karşı 3-4 km, deniz yüzeyindeki hedeflere karşı 4-5 km, azami menzili ise yaklaşık 5 km'dir. Sistem hedefi çok daha uzaktan algılayabilir; ancak atışa genellikle yaklaşık 3 km'de geçildiği yazılıyor. Tablo, değerlerin hangi kaynaktan geldiğini gösteriyor.

Mesafe tanımıDeğerKaynak türü
Azami menzilYaklaşık 5 kmAnsiklopedik derleme
Havada etkin menzil3-4 kmAnsiklopedik derleme; bir yayında "en çok 3 km"
Yüzeyde etkin menzil4-5 kmAnsiklopedik derleme
Atışa başlama mesafesiYaklaşık 3 kmStrategyPage, 2009
En isabetli bölge1-1,5 kmStrategyPage, 2009 (tek kaynak)
730C füze mühimmatı: uçağa karşı150-3.500 mArmy Recognition aktarımı
730C füze mühimmatı: füzeye karşı2.500 m etkin; 1.400 m civarı önlemeAynı kaynak
LD-2000 (kara)2,5-3,5 kmAnsiklopedik kayıt
Pakistan Type 054A/P yazısıUçağa 3.500 m, füzeye 2.500 mQuwa; "muhtemelen Type 730" kaydıyla

Sensör mesafeleri ayrı bir konudur: StrategyPage, küçük hedefler için yaklaşık 8 km, orta ve büyük hedefler için 15-20 km radar izleme değeri ve yaklaşık 6 km elektro-optik izleme mesafesi veriyor. Bu bilgi yalnızca o yazıdan geldiği için tek kaynaklıdır. Silahın menzili ile geminin korunan alanı aynı şey değildir; ikincisi "Type 730 Gemiyi Kaç Km'lik Alanda Korur?" bölümünde ele alındı.

Type 730 CIWS Dakikada Kaç Mermi Atar?

Type 730'un atış hızı kaynaklara göre dakikada 4.000 ile 5.800 mermi arasında değişiyor; en sık geçen iki değer 4.200 ve 5.800'dür. Bir kaynak hızın ayarlanabildiğini ve 730C sürümünde 1.000, 2.000 ve 4.000 atış/dakika kademelerinin bulunduğunu yazıyor. Resmî bir veri sayfası yok.

Farklı rakamlar farklı yayınlardan gelmiş: Army Recognition (2013) 4.200 diyor, StrategyPage 4.200-5.800 aralığını veriyor, ansiklopedik kayıt 5.800 yazıyor, Cezayir C28A kaydı 4.600-5.800 aralığını aktarıyor, Quwa ise Pakistan gemileri için yaklaşık 4.000 yazıyor. Aralıkların bir kısmı kademe seçimiyle, bir kısmı da sistemin farklı sürümleriyle açıklanabilir; ama bunu doğrulayan açık bir belge görmedim.

Basit bir hesap neden önemli olduğunu gösteriyor. 4.000 atış/dakika saniyede yaklaşık 67 mermi demektir; 5.800 atış/dakika ise saniyede yaklaşık 97. Kaynaklardaki en küçük yük olan 1.000 mermi, 4.000 atış/dakika hızında yaklaşık 15 saniyede biter; 1.280 mermilik yük ise 5.800 atış/dakika hızında yaklaşık 13 saniye sürer. Bu süreler yazarın aritmetiğidir, resmî bir değer değildir ve gerçek atışlar kesik kısa serilerle yapılır.

Type 730 CIWS Hangi Ülkelerde Var?

Type 730 ailesi açık kaynaklara göre Çin, Pakistan, Cezayir ve Endonezya'da kayıtlıdır; ancak bu ülkelerin her biri için bilginin kesinliği farklıdır. Çin ve Cezayir en iyi belgelenmiş olanlardır, Pakistan'da gemi sayısı ve sürüm konusunda kaynaklar çelişiyor, Endonezya'da ise plan ile gerçek kurulum arasındaki fark net değil.

ÜlkeBilinen kullanımKesinlik notu
ÇinDonanma (H/PJ-12); kara birimleri (LD-2000)Birçok kaynakta tutarlı
PakistanF-22P fırkateynleri (Type 730B kaydı); Type 054A/P için "muhtemelen Type 730"Sürüm ve adet çelişkili; hava kuvvetleri için LD-2000 kaydı tek ve ikinci elden
CezayirC28A korvetleri; her gemide iki kule yazılıyorBirden fazla derlemede tutarlı
EndonezyaBir Parchim sınıfı korvet (2014'te kuruluma başlandığı bildirildi); KCR-60M seçimi 2016'da haber olduJanes'e dayandırılan blog aktarımları; 2019'da Janes farklı bir Çin sistemi yazdı

Pakistan Hava Kuvvetleri'nin LD-2000 ve LD-3000 kullandığı iddiası Haziran 2026 tarihli bir savunma sitesi haberine dayanıyor; haberi doğrudan okuyamadığım için ikinci elden alındı ve tek kaynaklıdır. Ülke bazındaki gemi ayrıntıları "Type 730 Hangi Gemilerde Kullanılıyor?" bölümünde yer alıyor, Türkiye'nin durumu ise ilgili başlıkta ayrıca yazıldı.

Type 730 CIWS Mermisinin Hızı Ne Kadar?

Type 730 mermisinin namlu çıkış hızı, kaynaklarda yaklaşık 1.000 ile 1.150 m/s arasında veriliyor. Ansiklopedik kayıt bu aralığı yazarken, bir karşılaştırma tablosu yalnızca üst değeri, yani 1.150 m/s'yi gösteriyor. Üretici ya da donanma bu değeri doğrulayan bir açıklama yayımlamadı.

Bu hızla bir kilometrelik mesafe, hava sürtünmesi hesaba katılmazsa bir saniyenin altında aşılır. Gerçekte sürtünme mermiyi yavaşlatır ve süre mermi türüne göre uzar; buradaki hesap yalnızca büyüklük fikri vermek içindir. Yüksek çıkış hızı, hedefin mermi yoldayken yönünü değiştirebileceği süreyi kısaltır ve atış çözümünü kolaylaştırır.

Verilen aralığın hangi mühimmat türüne ait olduğu kaynaklarda belirtilmiyor. Bu yüzden tek bir hız değerinin bütün mermiler için geçerli olduğu varsayılmamalı; mühimmat türleri "Type 730 CIWS Ne Tip Mühimmat Atıyor?" bölümünde sıralandı.

Type 730 CIWS Ağırlığı Ne Kadar?

Type 730'un ağırlığı resmen açıklanmadı. Elimdeki en açık değer, StrategyPage'in 2009 tarihli yazısındaki yaklaşık sekiz tondur. Ansiklopedik bir karşılaştırma tablosu ise 6.372 kg yazıyor; bu sayı Goalkeeper'ın kendi değeriyle birebir aynı olduğundan güvenilir bulunmadı ve kopya hatası olabilir.

Ağırlık tek bir sayıya sığmıyor çünkü kaynaklar neyin dâhil edildiğini belirtmiyor: yalnızca güverte üstü kule mü, güverte altı mühimmat ve elektronik mi, mermiler dâhil mi? Büyük 11 namlulu Type 1130 için bir derlemede 7.400 kg yazılıyor, fakat bu da aynı çekinceyle okunmalı.

Elde edilen değerlerden kesin bir sonuç çıkmıyor; yalnızca kulenin birkaç ton mertebesinde, iri bir yapı olduğu görülüyor. Endonezya'daki KCR-60M botlarında kulenin iki adet 20 mm topun yerine takılması planlandığı bildirildi, ancak buna ilişkin bir ağırlık karşılaştırması yayımlanmadı.

Type 730 CIWS Neleri Vurabilir?

Kaynaklara göre Type 730; gemisavar füzeleri ve diğer hassas güdümlü mühimmatı, sabit kanatlı uçakları, helikopterleri, gemileri ve küçük tekneleri, kıyıdaki hedefleri ve yüzen mayınları hedef alabilir. Asıl tasarım amacı gemisavar füzesine karşı korumadır; diğer hedefler ikincil sayılıyor. Hedef türüne göre mühimmat ve mesafe değişir.

730C sürümü için aktarılan ayrıntılar bu ayrımı gösteriyor: füzeye karşı delici sabotlu mermiler, uçağa ve yüzey hedeflerine karşı patlayıcı parçacıklı mermiler tarif ediliyor. Etkin mesafeler füze için yaklaşık 2.500 m, uçak için 3.500 m'ye kadar, yüzey hedefi için 5.000 m'ye kadar yazılıyor. Bu değerler tek bir yayından geldiği için sürümler arasında genellenmemeli.

Listenin dışında kalanlar da önemlidir. Sistem denizaltılara ya da karadaki derin hedeflere karşı bir silah değildir; kıyı hedefleri ikincil görev olarak sayılsa da bu, bir kara topu yerine geçmez. Küçük insansız araçlar ise kaynaklarda geçmiyor ve bu yazıda ayrı değerlendirildi.

Type 730 CIWS Kullanıldığı Yerler

Type 730 üç tür ortamda kullanılıyor: Çin donanmasının muhrip ve fırkateynlerinde, birkaç ihracat müşterisinin korvet ve fırkateynlerinde ve kara birimlerinin yakın hava savunma görevinde. Gemi sürümü en yaygın olanıdır; kara uyarlaması LD-2000 ise Çin ordusu ve deniz piyadesi tarafından kullanılıyor.

Gemide kule genellikle yüksek bir yapının, çoğunlukla hangar çatısının üstüne yerleştirilir; amaç, her yöne geniş bir görüş sağlamaktır. Cezayir'in C28A korvetlerinde iki kule hangarın üstünde yer alıyor, Pakistan'ın F-22P fırkateynlerinde de hangar çatısı bildirilen konumdur. Gemi bazında ayrıntı "Type 730 Hangi Gemilerde Kullanılıyor?" bölümünde sıralandı.

Kurak bir platoda duran, arka güvertesinde çift namlulu top kulesi taşıyan sekiz tekerlekli askerî kamyonu gösteren temsili illüstrasyon
Temsili görsel (yapay zeka ile üretilmiştir). Belirli bir sistemi birebir göstermez.

Karada aynı kule bir kamyon şasisine oturtuluyor ve roket, top ile havan atışlarına karşı korumada (C-RAM) kullanılabilecek bir sistem olarak anlatılıyor. Çin ordusunda 2011'den beri görüldüğü yazılan bu sürüm, HQ-6A adlı sistemin parçası sayılıyor. Pakistan Hava Kuvvetleri'nin de LD-2000 işlettiği iddiası var, ancak bu tek ve ikinci elden bir haberdir. Ayrıntılar "Type 730 ile H/PJ-12 Adı Arasındaki İlişki Nedir?" bölümündedir.

Type 730 CIWS Ne Tip Mühimmat Atıyor?

Type 730, 30×165 mm ölçüsünde mermi atıyor; kaynaklarda üç tür sayılıyor: parçacıklı yüksek patlayıcı, izli parçacıklı ve delici sabotlu (APFSDS) mermiler. StrategyPage ise genel bir ifadeyle yüksek patlayıcı ya da zırh delici mermilerden bahsediyor. Mühimmat çeşitlerinin kesin listesi üretici tarafından yayımlanmadı.

Gövdenin yanına bağlı büyük silindirik tambur şarjörlü döner top düzeneğini gösteren kesit tarzı temsili illüstrasyon
Temsili görsel (yapay zeka ile üretilmiştir). Belirli bir sistemi birebir göstermez.

Parçacıklı yüksek patlayıcı mermi, hedefe yakın patlayıp çok sayıda parça saçarak uçak ya da küçük tekne gibi hedeflere hasar vermek için kullanılır. Delici sabotlu mermi ise gövdeden ayrılan ince bir çekirdekle yüksek hızda çarpar ve füze gibi sert hedefleri delmeye yöneliktir. Bu mantık genel bilgidir; kaynaklarda Type 730 mermilerinin hasar değerleri paylaşılmamış.

Mühimmat deposu konusunda kaynaklar ayrışıyor. Bir derleme tek tamburda 640 mermi, başka biri tek kutuda 1.280 mermi yazıyor; B ve C sürümlerinde ve LD-2000'de ise iki kutuda toplam 1.000 mermi geçiyor. StrategyPage de iki adet 500'lük kutudan söz ediyor. Army Recognition (2013) ise Type 730'un tek tamburlu, Type 1130'un çift tamburlu olduğunu yazıyor. Hangisinin hangi gemideki donanımla uyuştuğunu açık kaynaktan ayıramadım.

Mühimmatın ağzından çıkış hızı "Type 730 CIWS Mermisinin Hızı Ne Kadar?", sürekli ateşte stokun ne kadar süreceği ise "Type 730 CIWS Dakikada Kaç Mermi Atar?" bölümünde işlendi. 30×165 mm ölçüsü Goalkeeper'ın 30×173 mm mühimmatından farklıdır; bu fark ilgili bölümde yeniden ele alınıyor.

Type 730 Gemiyi Kaç Km'lik Alanda Korur?

Type 730'un koruduğu alan, silahın etkin menzilinin yarıçap sayıldığı bir çemberdir: havada yaklaşık 3-4 km, yani gemiyi çevreleyen yaklaşık 28-50 kilometrekarelik bir daire. Bu geometrik bir yaklaşımdır; sistemin resmî olarak "şu kadar km'lik alanı korur" diye tanımlanmış bir değeri yoktur.

Koyu bir deniz haritasında küçük gri bir geminin etrafında sıkı bir iç halka ve daha geniş bir dış halkayı gösteren etiketsiz temsili illüstrasyon
Temsili görsel (yapay zeka ile üretilmiştir). Belirli bir sistemi birebir göstermez.

Hesap şöyle yapıldı: 3 km yarıçaplı bir dairenin alanı yaklaşık 28 km², 4 km yarıçaplı bir dairenin alanı yaklaşık 50 km²'dir. Bu çember, kulenin gemideki konumuna, geminin üst yapısının oluşturduğu kör açılara ve hedefin hızına göre pratikte değişir. Hedef kuleden uzaklaştıkça başarı olasılığı da azalır; en isabetli bölgenin 1-1,5 km civarı olduğu tek bir kaynakta yazılıdır.

Bu tür silahlar bir gemiyi başka bir geminin yanından korumaz; kendi platformunun yakınındaki hava sahasını kapatır. Bu nedenle bir muhripte iki kule bulunması, alanı genişletmekten çok kör açıyı azaltmaya yarar. Uzak ve orta menzilli savunmanın nasıl bir arada çalıştığı gemi sınıfına ve komuta altyapısına göre değişir; Type 730'a özgü resmî bir şema yayımlanmadı.

Type 730 Gemiye Nasıl Kurulur?

Type 730 gemiye, tek parça bir kule olarak güverteye ya da bir yapının çatısına oturtulur, sonra güç ve veri bağlantıları yapılır. Kurulumun genel mantığı; sağlam bir platform, yeterli elektrik, geminin muharebe yönetim sistemine veri bağlantısı ve mermi yüklemesi için erişim alanıdır. Bu bölüm talimat değil, genel bir anlatımdır.

Kule, B sürümünde olduğu gibi sensörleri ayrıysa bunların geminin kendi radar ve elektro-optik sistemine bağlanması da gerekir. Entegre sürümde kule kendi radarı ve kamerasıyla geldiği için mantıken daha az harici sensör bağlantısı gerekir. Bu yorum kaynaklardaki yapı farkından çıkarılmıştır, resmî bir kurulum şartnamesi değildir.

Gemi seçiminde ağırlık ve elektrik gücü belirleyicidir. Daha büyük Type 1130 için Army Recognition, yalnızca büyük gemilerin gerekli gücü sağlayabileceğini yazıyor. Type 730 ise korvet, fırkateyn ve muhrip gibi daha küçük ve orta boy platformlarda görülüyor; hangi hullara kurulduğu "Type 730 Hangi Gemilerde Kullanılıyor?" bölümündeki tabloda yer alıyor.

Type 730 Nasıl Çalışır?

Type 730 hedefi önce gemideki ya da kule üstündeki sensörlerle bulur, izler, mesafeyi ve hızı hesaplar, sonra topu otomatik olarak hedefe çevirip atış yapar ve mermilerin hedefe göre nereye düştüğünü ölçüp nişanı düzeltir. Bu "kapalı döngü" mantığı sayesinde operatör süreci izler ama her mermiyi tek tek yönetmez.

Bu sınıfın genel çalışma düzeni şöyledir: gemi sensörü bir tehdit işaretler; kule radarı o yöne dönüp hedefi yakalar; kamera ve lazer telemetre mesafeyi netleştirir; bilgisayar hedefin gideceği noktayı hesaplayıp topu oraya yöneltir. Atışlar kısa seriler hâlinde yapılır ve izleme verisi mermilerin hedefe göre konumunu görüp nişanı düzeltir. Kaynaklarda bu anlatım Type 730 için de kapalı döngü ifadesiyle geçiyor.

Kaynaklar sistemin çalışma şeklini şematik olarak tarif ediyor; tek tek aşamaların süresi, radarın hedef ayırt etme yeteneği ya da düzeltme algoritmaları açıklanmadı. Operatörün ateşi durdurma ya da onaylama yetkisinin hangi modlarda geçerli olduğu da açık kaynakta yok. Bu nedenle çalışma düzeni genel bir ilke anlatımıdır; belirli bir geminin gerçek prosedürü hakkında iddia taşımaz.

Type 730 ile H/PJ-12 Adı Arasındaki İlişki Nedir?

H/PJ-12 ile Type 730 aynı silahtır: H/PJ-12, Çin donanmasında kullanılan tanımlama kodu, Type 730 ise sistemin yaygın program adı ve dış pazardaki ismidir. Army Recognition, Type 730'u ihracat adı olarak yazarken ansiklopedik kayıtlar iki adı yan yana kullanıyor. Aynı ailenin B ve C ekleri farklı sürümleri anlatır.

Kodlamanın kendisi kaynaklarda açıklanmıyor; kod numaralarının hangi sisteme düştüğü konusunda ise çelişki var. Army Recognition'ın sonraki yazıları ve ansiklopedik kayıt 11 namlulu Type 1130'u H/PJ-11 diye yazarken, aynı sitenin 2013 tarihli makalesi onu H/PJ-14 adıyla veriyor. Bu çelişki Type 730'u doğrudan etkilemiyor ama kod adlarının tek başına güvenle kullanılamayacağını gösteriyor.

Aile içindeki sürümler şunlardır; ayrıntılar tabloda:

SürümFarkBilinen durum
Type 730 (H/PJ-12)Entegre radar ve kamera; tek kuleÇin donanması; 2003'ten beri
Type 730B (bazı kaynaklarda PJ-12B)Sensörler kuleden ayrı; geminin kendi radarlarına bağlanırPakistan F-22P kaydıyla anılıyor
Type 730CAltı FL-3000N füzesiyle birleşik; Şubat 2017'de duyurulduHizmette olduğuna dair doğrulama bulunmadı
LD-2000Kara kamyonu üzerinde2011'den beri Çin ordusunda
LD-3000Type 1130 tabanlı kara sürümüZhuhai Airshow 2022'de tanıtıldı

Type 730B

B sürümünde izleme sensörleri kulenin üstünden kaldırılıyor; gemideki arama radarı, ateş kontrol radarı ve elektro-optik sistem bu işi üstleniyor. Ansiklopedik kayıtlar bu bölünmüş yapının Pakistan'ın PNS Saif fırkateyninde görüldüğünü yazıyor. Cezayir C28A korvetinin 2016'da sergilenen yeni sürüm modeli için ise "PJ-12B" adı geçiyor. Bu adın tam hangi sensör düzenine karşılık geldiğini gösteren resmî bir belge yok.

Type 730C

Şubat 2017'de duyurulan C sürümü, topu altı FL-3000N füzesiyle bir araya getiriyor. Aktarılan değerlere göre iki tamburda toplam 1.000 mermi taşıyor ve atış hızı 1.000, 2.000 ya da 4.000 atış/dakika olarak seçilebiliyor. Füze menzili 2-8 km olarak yazılıyor. Hizmete girdiğine dair doğrulanmış bir haber bulamadım.

LD-2000 ve LD-3000

LD-2000, aynı kuleyi bir kamyona yerleştiren kara sürümüdür; HQ-6A sisteminin parçası olarak HQ-64 füzeleri ve karşı-batarya radarıyla birlikte anılır. Bir derleme 1.000 mermilik yükün yaklaşık 48 angajmana yettiğini söylüyor, bu hesabın dayanağı belli değil. LD-3000 ise daha büyük 11 namlulu Type 1130'un kara sürümüdür; Janes'in başlığı ona HQ-11 yerine "Red-11" diyor, ad belirsiz.

Type 730 Hangi Gemilerde Kullanılıyor?

Type 730; Çin'in Type 051C, 052, 052B, 052C ve 052D muhriplerinde ve ilk 16 Type 054A fırkateyninde, Pakistan'ın F-22P fırkateynlerinde, Cezayir'in C28A korvetlerinde ve Endonezya'nın en az bir Parchim sınıfı korvetinde kullanılıyor ya da kullanılması bildirildi. Aşağıdaki tablo kaynak güvenilirliğiyle sınıfları gösteriyor.

Şafakta sakin suda seyreden büyük bir amfibi gemi, bir muhrip ve küçük bir korvetten oluşan gri savaş gemisi filosunu havadan gösteren temsili illüstrasyon
Temsili görsel (yapay zeka ile üretilmiştir). Belirli bir sistemi birebir göstermez.
Ülke ve sınıfGemi türüNotlar
Çin, Type 051C (Luzhou)MuhripKaynak: Janes aktarımı ve ansiklopedi
Çin, Type 052 / 052B / 052CMuhripType 052'de 2011 sonrası yükseltmeyle
Çin, Type 052DMuhripİlk dört gemide H/PJ-12; sonraki gövdelerde 11 namlulu sistem (Army Recognition, 2016)
Çin, Type 054AFırkateynİlk 16 gemide Type 730; Huanggang (577), Ocak 2015'te 11 namlulu sistemle donatılan ilk gemi
Pakistan, F-22P (Zulfiquar sınıfı)Fırkateyn, 4 gemiType 730B kaydı; kule sayısı kaynaklara göre bir ya da iki
Pakistan, Type 054A/P (Tughril sınıfı)Fırkateyn, 4 gemiQuwa "muhtemelen Type 730" diyor; 2021-2023 arası hizmete girdi
Cezayir, C28A (Adhafer sınıfı)Korvet, 3 gemiAdhafer, El Fateh, Ezzadjer; her birinde iki kule
Endonezya, Parchim I sınıfıKorvetKRI Sultan Thaha Syaifuddin (876) 2014'te donatıldı (Janes aktarımı)
Endonezya, KCR-60MFüzeli bot2016'da Type 730 seçildiği bildirildi; 2019'da Janes Type 630 yazdı

Çin donanmasındaki gemilerin hangi hullarda hangi sistemi taşıdığı, yükseltmelerle değiştiği için kesin bir liste vermek zordur. 052D için Army Recognition, 11 namlulu sistemin dokuzuncu gövdeden itibaren geçeceğini tahmin etmişti; bu bir yorumdur. Pakistan'ın F-22P gemileri için ise kule sayısı bir kayıtta iki, gövde metninde bir olarak geçiyor; bu da kaynakların kendi içinde çeliştiğini gösteriyor.

Type 730 ile Goalkeeper Arasındaki Benzerlik Nedir?

İkisi de kule içinde yedi namlulu 30 mm'lik döner top taşır ve dışarıdan çok benzer görünür; fakat bu görünüm benzerliği bir kopya ya da lisanslı üretim olduğunu kanıtlamıyor. Ayrıca mühimmat ölçüsü, sensör düzeni ve ateş hızı değerleri kaynaklara göre farklıdır. Sistemler farklı ülkelerde, farklı ekipler tarafından geliştirilmiş görünüyor.

Ortak noktalar belirgin. Goalkeeper'ın GAU-8/A topu yedi namlulu ve 30 mm; Type 730'un topu da aynı yapıda ve ansiklopedik kayıt onu GAU-8/A'ya "son derece benzer" diye tarif ediyor. TWZ ve Military Periscope gibi yayınlar da dış görünüşteki benzerliği not ediyor. Hollanda'daki NRC gazetesinin 2004'te sistemi Goalkeeper'ın "ikizi" diye andığı ansiklopedik kayıtta geçiyor; yazının kendisine ulaşamadım.

KonuType 730Goalkeeper
Namlu ve çapYedi namlu, 30×165 mm (derleme)Yedi namlu, 30×173 mm
Atış hızı4.000-5.800 atış/dakika (kaynaklar çelişkili)Yaklaşık 4.200 atış/dakika
SensörlerKule üstünde izleme radarı ve elektro-optik başlık; arama radarı belirsizArama radarı, takip radarı ve elektro-optik takipçi
GeliştiriciÇin; 713. EnstitüHollanda; Thales Nederland (eski Signaal)
Köken iddiasıSAMOS tabanlı olduğu iddia ediliyor; doğrulanmadıHollanda'da 1975'te başlayan program

Kökene gelince, Military Periscope'un özeti Type 730'un Goalkeeper'a benzemesine rağmen Fransız SAMOS tasarımına dayandığını söylüyor; başka bir ansiklopedik kayıt da bu tasarımın Çin'in eline geçtiğini aktarıyor. Bu zincirin hiçbir halkası Çin ya da Fransa tarafından doğrulanmadı. Goalkeeper'ın kendi öyküsü, radar ve radar bandı ayrıntıları kendi yazısında yer alıyor; burada tekrarlanmadı.

Type 730 ile Type 1130 Arasındaki Fark Nedir?

Type 1130, Type 730'un daha büyük halefidir: 11 namlulu, daha yüksek atış hızlı (yaklaşık 10.000 atış/dakika ve üzeri) ve daha ağırdır. İlk kez 2013'te Liaoning uçak gemisinde görüldü. Type 730 yedi namlulu ve tek tamburlu iken, Type 1130'un iki tamburlu olduğu yazılıyor. Tablo ayrıntıları gösteriyor.

KonuType 730 (H/PJ-12)Type 1130 (H/PJ-11)
Namlu sayısı711 (geliştirme sırasında 10 olarak da anıldı)
Atış hızı (aktarılan)4.000-5.800/dkYaklaşık 10.000-11.000/dk
TamburTek tambur (Army Recognition); diğer kaynaklar iki kutuİki tambur
Boyut ve güçDaha küçük; korvete uygunDaha büyük ve güç tüketimi yüksek; büyük gemiler
Kayıtlardaki ilk dönem2003'ten beri hizmetteİlk olarak 2013'te Liaoning uçak gemisinde görüldü
Bilinen platformlarType 051C, 052 serisi, ilk 16 Type 054ALiaoning, Shandong, Type 055, Type 075, sonraki 052D ve 054A gemileri
Kara sürümüLD-2000LD-3000

Çin devlet televizyonunun 11 namlulu sistemin Mach 4'e kadar hızla gelen gemisavar füzelerini yüzde 96 başarıyla önleyebildiğini söylediği aktarılıyor. Bu, bağımsız olarak doğrulanmamış bir devlet medyası iddiasıdır. Fujian'da görülen Type 1130'un farklı bir radar taşıdığı ve bunun AESA olabileceği yönündeki yorum da yalnızca spekülasyondur.

Type 730, Type 1130 tarafından geri çekilmiş değildir; kaynaklar iki sistemin bir süre birlikte kullanıldığını ve 730'un özellikle ilk gemilerde sürdüğünü gösteriyor. Adlandırma konusunda H/PJ-11, H/PJ-14 gibi farklı kodlar geçtiği için yazıda Type 1130 adı tercih edildi.

Type 730'u Kim Üretiyor?

Kaynaklar Type 730'un tasarımını Çin Devlet Gemi İnşa Şirketi'ne bağlı 713. Araştırma Enstitüsü'ne, dış satışını ve kara sürümünü ise çoğunlukla Norinco'ya bağlıyor. Kesin bir resmî üretici beyanı olmadığı için hangi firmanın seri üretimi yaptığı açık kaynaktan ayırt edilemiyor.

Cezayir'in C28A korvetleri CSSC bünyesindeki Hudong-Zhonghua tersanesinde yapıldı; ancak topun üreticisi o kayıtlarda ayrıca yazılmıyor. Endonezya haberlerinde, bir blog aktarımı Norinco ile bir Type 730 satış sözleşmesi imzalandığını yazıyor; Janes'in orijinal metnine ulaşamadığım için bu bilgi tek kaynaklıdır.

Çin savunma sanayisinde kurumların rolleri sık değişir: tasarım enstitüsü, ana üretici ve ihracat şirketi farklı olabilir. Bu yüzden üretici sorusuna verilebilecek en dürüst yanıt, tasarımın 713. Enstitü'den geldiği, satışta Norinco'nun öne çıktığı ve üretim zincirinin ayrıntısının kamuya açık olmadığıdır. Bayi ve aracı firmalara ilişkin bir bilgi bu yazıda yer almıyor.

Type 730'un Rakipleri Nelerdir?

Type 730'un rakipleri aynı rolü üstlenen başka yakın savunma topları: ABD'nin 20 mm'lik Phalanx'ı, Hollanda'nın yedi namlulu 30 mm'lik Goalkeeper'ı, Rusya'nın AK-630 ve Kashtan'ı, İspanya'nın 12 namlulu Meroka'sı ve Türkiye'nin GÖKDENİZ'i. Hangisinin "daha iyi" olduğu görevden göreve değişir; tablo ölçütleri veriyor.

SistemÜlkeÇap ve yapıNot
PhalanxABD20 mm, altı namluÇok sayıda ülkede hizmette; ayrı yazısı var
GoalkeeperHollanda30 mm, yedi namluGörünüş olarak Type 730'a en yakın
AK-630 / KashtanRusya30 mm; altı namlu / çift altı namluÇin'de de görüldüğü yazılıyor
Merokaİspanya20 mm, 12 namluAyrı yazısı var
GÖKDENİZTürkiye35 mm, çift namluHavada patlayan ATOM mühimmatı
Type 1130Çin30 mm, 11 namluType 730'un halefi

Rusya'nın AK-630 ve Kashtan hattı

AK-630 altı namlulu 30 mm'lik bir toptur; Kashtan ise çift 30 mm'lik topu füzelerle birleştiren daha büyük bir sistemdir. StrategyPage 2009'da Kashtan'ın iki topunun birleşik atış hızını yaklaşık 10.000 atış/dakika olarak yazdı; bu tek bir yayının rakamıdır. Çin'in AK-630'dan türeyen bir silah (H/PJ-13) geliştirdiği de aktarılıyor.

Türkiye'nin GÖKDENİZ'i

GÖKDENİZ, ASELSAN'ın çift namlulu 35 mm'lik sistemidir. 30 mm'lik yedi namlulu bir top ile farklı bir mühimmat anlayışı kullanır: programlanabilir, havada patlayan mermi. Kıyaslamayı mümkün kılan bir bağımsız test yok; yalnızca tasarım tercihleri farklı olarak yan yana konabilir.

İspanya'nın Meroka'sı

Meroka, 12 namlulu 20 mm'lik bir toptur ve namlu sayısıyla ayrışır. Type 730 daha büyük çaplı ve daha az namlulu, Meroka ise daha küçük çaplı ve daha çok namlulu bir yaklaşım izler. İki tasarımın hangi tehdit modeline göre biçimlendiğine dair açık bir kaynak yok; ayrıntılar Meroka'nın kendi yazısındadır.

İLGİLİ HABERLER