SPADA Nedir? Özellikleri, Menzili ve Aspide Füzesi

SPADA, İtalyan Selenia'nın Aspide füzeli kısa menzilli hava savunma sistemidir. Menzili yaklaşık 15 km; 1980'lerde girdi, 2024'te emekli oldu. Türkiye'de yok.

SPADA, İtalyan Selenia firmasının 1970'lerde İtalyan Hava Kuvvetleri için geliştirdiği, hava üslerini ve önemli tesisleri alçaktan gelen uçaklara karşı korumak üzere tasarlanmış kısa menzilli bir yüzeyden havaya füze sistemidir. Ateşleme birimi olarak Aspide füzesini kullanır. İlk bataryalar 1980'lerin başında envantere girdi; İtalya'daki hizmeti 2024'te kapandı. Sözlükte "emekli, tarihî sistem" sınıfında yer alır.

Aşağıdaki bilgiler 20 Kasım 2026 itibarıyla erişilebilen üretici haberlerine, İtalyan Hava Kuvvetleri'nin bilgi sayfasına ilişkin arama alıntılarına, savunma basınına ve ansiklopedik derlemelere dayanıyor. Kaynaklar birbirinden farklı rakam verdiğinde bu açıkça belirtiliyor; yalnızca bir yerde geçen değerler "tek kaynak" diye işaretleniyor.

Veri notu: SPADA 1980'lerin sistemi olduğu için üreticinin yayımladığı güncel ve tek bir teknik föy yok. Menzil, irtifa ve tepki süresi gibi değerlerin büyük kısmı tek bir derleme sayfasında bulunuyor. İtalyan Hava Kuvvetleri'nin kendi sayfasına doğrudan erişilemedi; o sayfadan yalnızca iki bilgi (1982'de satın alma, 2024'te hizmetten çıkarma) arama sonucundaki alıntı üzerinden aktarıldı.

Akdeniz kıyısına benzeyen kuru bir ovada, gün batımında kule gibi anten direği olan kamyon, römorklar üzerinde kutu biçimli üç füze taşıyıcı ve küçük bir radar ünitesi (temsili görsel)
Temsili görsel (yapay zeka ile üretilmiştir). Belirli bir sistemi birebir göstermez.

SPADA Nedir?

SPADA, tek bir füzenin değil, birlikte çalışan bir bataryanın adıdır. Bir algılama merkezi hedefi bulur, ona bağlı atış bölümleri füzeyi hedefe yönlendirir. Menzili on beş kilometre dolayında olduğundan kısa menzilli hava savunması (SHORAD) sınıfına girer ve tek bir tesisi ya da hava üssünü korumak için kullanılır.

Askerî dilde bu tür koruma "noktasal savunma" diye geçer: geniş bir bölgeyi değil, belirli bir noktayı örten bir koruma şemsiyesi. SPADA'nın tasarım mantığı budur. Bataryanın bir ucunda bir gözetleme radarı ve komuta konteyneri, diğer uçta füzeleri taşıyan römorklar ve füzeyi hedefe kilitleyen bir izleme radarı bulunur.

Savunma basınındaki tanımlardan birine göre SPADA, mevcut sistemler arasında baştan beri "hayati önemdeki tesislerin hava savunması" için tasarlanan ilk sistemdir. Bu cümle tek bir derleme sayfasında geçiyor ve bağımsız olarak doğrulanamadı; yine de sistemin neden gezgin bir tabur silahı yerine yarı sabit bir batarya olarak kurgulandığını açıklıyor.

Füze tarafı, İtalyan füzeciliğinin 1970'lerdeki en tanınmış ürünü olan Aspide'dir. Bu füzenin geçmişi 25. başlıkta, bataryayı oluşturan birimler 11. başlıkta ayrı ayrı anlatılıyor.

SPADA Ne İşe Yarar?

SPADA hava üslerini, depoları ve benzeri hayati tesisleri alçak irtifada gelen uçak ve helikopterlere karşı korur. Uzun menzilli bataryaların altında kalan, yer yüzeyine yakın katmanı üstlenir. Şehir çapında savunma, balistik füze savunması ve yüksek irtifa taraması onun görev alanı dışındadır.

Alçak irtifa savunmasının zor yanı, hedefin ufuk çizgisinin ardından birkaç saniye içinde ortaya çıkmasıdır. Bu yüzden SPADA'da tepki süresi, menzilden daha çok vurgulanan bir ölçüttür. Derleme sayfasına göre algılamadan füzenin ateşlenmesine geçen süre yirmi saniyenin altında; bu değer tek kaynakta geçiyor ve üretici verisi niteliği taşıyor.

İtalyan Hava Kuvvetleri sistemi 1982'de satın aldı. Satın alma yılı ile ilk bataryanın göreve girdiği yıl arasında bir yıl fark görünüyor; ayrıntı 7. başlıktaki zaman çizelgesinde.

Sistem sonraki yıllarda yalnızca uçaklara değil, gelen füzelere ve manevra kabiliyeti yüksek alçak hedeflere karşı da kullanılabilir diye anlatıldı. Bu ifade Kuveyt'in 2007'deki Aspide güncellemesini duyuran üretici bildirimine ait ve SPADA 2000 sürümünü ilgilendiriyor (19. ve 26. başlıklara bakınız).

SPADA Hangi Ülkenin?

SPADA İtalya'nın sistemidir. Geliştiren firma Selenia'dır; sonraki yıllarda bu işler Alenia Marconi Systems çatısına, oradan da bugün MBDA Italia adıyla bilinen yapıya geçti. İtalyan Hava Kuvvetleri hem ilk alıcı hem de en büyük kullanıcıydı. Aşağıdaki bölümler farklı bileşenlerin farklı ülkelerden geldiğini gösteriyor.

Sistem tümüyle yerli sayılamaz. Aspide füzesi, ABD'nin AIM-7 Sparrow füzesinin gövde düzenini örnek alarak geliştirildi; seaforces.org sayfası bunu açıkça yazıyor ve İtalya dışındaki basının Aspide'yi sık sık bir Sparrow türevi diye andığını ekliyor. Buna karşılık güdüm başlığı, elektroniği, motoru ve harp başlığı İtalyan tasarımıydı.

Modernize edilen SPADA 2000 sürümünde gözetleme radarı değişti. Kaynakların çoğu bu radarı Fransız Thomson-CSF kökenli (bugünkü Thales) RAC-3D olarak veriyor; bir sektör sayfası ise üreticiyi Selex Sistemi Integrati olarak gösteriyor. İki bilgi birbirini dışlamıyor olabilir ama kaynaklar çözümü açıklamıyor.

İsviçre kökenli Skyguard sisteminin de Aspide ateşlediği bilindiği için bazı haberlerde "SPADA" ve "Skyguard" birbirine karıştırılıyor. İkisi ayrı komuta-kontrol ailesidir ve ortak noktaları yalnızca füzedir; bu ayrım 26. başlıkta açılıyor.

SPADA Özellikleri Nelerdir?

Orijinal SPADA, menzili on beş kilometre dolayında olan, yarı aktif radar güdümlü Aspide füzesini ateşleyen, hedefi radarla bulup radarla izleyen kısa menzilli bir sistemdir. Aşağıdaki tablo ilk nesil bataryanın bilinen değerlerini topluyor; her değerin kaç kaynakta geçtiği ayrı bir sütunda belirtildi, çünkü rakamların çoğu tek kaynaklı.

ÖzellikDeğerKaynak durumu
SınıfKısa menzilli yüzeyden havaya füze sistemiBirden çok kaynak
FüzeAspide (kaynaklarda Mk 1 veya 1A)Birden çok kaynak
Azami menzilYaklaşık 15 kmÜç ayrı kaynak aynı değeri veriyor
En kısa menzil1,7 kmTek kaynak
Hedef irtifası15 m ile 6.000 m arasıTek kaynak
GüdümYarı aktif radarBirden çok kaynak
Tepki süresi20 saniyenin altı (algılamadan atışa)Tek kaynak, üretici verisi tarzı
Aynı anda hedefDört hedefe kadar, her hedefe iki füzeTek kaynak
Tek atışta vurma olasılığıOrtalama 0,8Tek kaynak, bağımsız doğrulama yok
Koruma alanıEn fazla yaklaşık 800 km²Tek kaynak
Rampada hazır füzeEn fazla 72 (azami düzen)Tek kaynak; ayrıntı 15. başlıkta

Veri notu: "Vurma olasılığı 0,8" gibi değerler üreticiden gelen tasarım hedefidir; sahada ölçülmüş bir başarı oranı olarak okunmamalı. Bağımsız bir test ya da harp kaydı açık kaynakta bulunamadı.

Füzenin kendi özellikleri (kütle, boy, çap, harp başlığı) 18. başlıkta, radarlar 29. başlıkta ele alınıyor. SPADA 2000'in rakamları ise farklı olduğu için 26. başlıkta ayrıca veriliyor.

SPADA'nın Avantajları Nelerdir?

SPADA'nın güçlü yanları modüler yapısı, radar yönlendirmeli füzeyle gece ve kötü havada çalışabilmesi, aynı anda birden fazla hedefle uğraşabilmesi ve Aspide ailesinin lojistik ortaklığıdır. Kırk yıla yakın hizmet süresi de tasarımın sağlamlığına dair dolaylı bir işaret sayılabilir; ancak bu süre bir performans kanıtı değildir.

Batarya dört ayrı atış bölümüne kadar büyütülebiliyor ve her bölümün kendi izleme radarı var. Bu düzen, bir tesisin çevresine birkaç noktadan koruma kurmayı mümkün kılıyor. Kaynaklar yarı sabit konuşlanmayı anlatıyor: tüm birimler taşınabilir, ancak bir anda ateşe hazır hale gelen bir muharebe aracı değil.

Aspide yıllarca birçok ülkeye satıldı. Bu geniş kullanıcı tabanı, yedek parça, eğitim ve modernizasyon seçenekleri açısından SPADA'ya dolaylı yarar sağladı. Üreticinin anlatımına göre Aspide 2000 standardına geçiş, mevcut füzelere ikinci seviye bakımda uygulanan bir kitle yapılabiliyor (25. başlık).

Bir başka artı yedek izleme yolu: derleme sayfası, karıştırma altında devreye girebilen bir televizyonla izleme düzeninden söz ediyor (tek kaynak). Ayrıntıya girmeden, sistemin tek bir algılama yöntemine bağlı kalmayacak biçimde düşünüldüğünü gösteriyor.

SPADA'nın Dezavantajları Nelerdir?

SPADA'nın başlıca sınırları kısa menzili, 1970'lerin teknolojisine dayanması, yarı aktif güdümün hedefin sürekli aydınlatılmasını gerektirmesi ve ağır, pahalı bir füzeyi küçük hedeflerde kullanmak zorunda kalmasıdır. Yarı sabit kurulum da hızlı yer değiştirmeyi zorlaştırır. Bu sınırlar sistemi kötü yapmaz; hepsi 1970'lerde tasarlanmış bir kısa menzilli sistemin doğal sonuçlarıdır.

Yarı aktif güdüm, füzenin hedefe ulaşana dek bir izleme radarı tarafından aydınlatılmasını ister (çalışma ilkesi 24. başlıkta). Bunun doğal sonucu, her aydınlatma kanalının aynı anda sınırlı sayıda hedefe hizmet verebilmesidir; kaynaklar dört eşzamanlı angajmandan söz ediyor.

Ağırlık da bir başka etken. Aspide Mk 1 yaklaşık 220 kilogramdır. Böyle bir füzenin ucuz ve küçük bir hedefe harcanması maliyet açısından savunmayı yorar; bu, SPADA'ya özgü olmayan, tüm klasik SAM'lar için geçerli bir ilkedir.

Üç eş merkezli renkli kubbeyle katmanlı hava savunmasını gösteren soyut çizim; en altta parlak turuncu küçük kubbenin merkezinde bir fırlatıcı silüeti (temsili görsel)
Temsili görsel (yapay zeka ile üretilmiştir). Belirli bir sistemi birebir göstermez.

Son olarak SPADA tek başına bir savunma değildir. Yüksek ve orta irtifa katmanlarını başka sistemler üstlenir; en alttaki katman da artık topçu, kısa menzilli yeni nesil füzeler ve elektro-optik sensörlerle birlikte kurgulanıyor. İtalya'nın yerine MAADS'ı koyması bu eğilimin bir örneği (28. başlık).

SPADA Ne Zaman Üretildi?

SPADA 1970'lerin ikinci yarısında geliştirildi, 1982'de İtalyan Hava Kuvvetleri tarafından satın alındı ve ilk batarya 1983'te göreve girdi. Sonraki yıllarda modernize edildi, 2005'te orta ömür güncellemesinin atış denemeleri yapıldı. İtalya'da 2024'te hizmetten çıkarıldı. Aşağıdaki çizelge her tarihin hangi kaynaktan geldiğini ve ne kadar güvenilir olduğunu ayrı ayrı gösteriyor.

YılOlayKaynak durumu
1973'ten itibarenAspide füzesinin üretimi (genel olarak füze; SPADA'ya özgü değil)Tek derleme sayfası
1970'lerin sonuSelenia'nın SPADA geliştirmesiİki kaynak "1970'ler" diyor
1977Prototip denemelerinin tamamlandığı bildiriliyorTek kaynak
1982İtalyan Hava Kuvvetleri'nin satın alma yılıİtalyan Hava Kuvvetleri bilgi sayfası (arama alıntısı)
1983İlk bataryanın göreve girişiİki derleme sayfası
1986İtalya'da 12 sistem; Tayland için 75 Aspide siparişiTek kaynak (12 sistem); derleme (Tayland)
1988Tayland'a teslimatDerleme
1991İtalya'da dört sistem daha, toplam 16Tek kaynak
1994SPADA 2000'in tanıtıldığı yılZayıf, tek kaynak
Aralık 2005Orta ömür güncellemesinin atış denemeleriDefenceTalk haberi
2007Pakistan'ın 10 batarya siparişi; Kuveyt'in Aspide 2000 güncellemesiBirden çok haber
2018 sonuTayland'ın SPADA'yı VL MICA ile değiştirmesiShephard haberi
2024İtalyan Hava Kuvvetleri'nde hizmetten çıkışİtalyan Hava Kuvvetleri bilgi sayfası (arama alıntısı)

Sayılar kendi içinde tutarlı görünüyor: 1982 satın alma kararını, 1983 ilk teslimatı, 1986'daki on iki sistemi izliyor. Yine de 12 ve 16 gibi adetlerin "sistem", "batarya" ya da "atış bölümü" demek olduğu kaynaklarda net değil; 16. başlıkta bu belirsizlik yeniden ele alınıyor.

Türkiye'nin SPADA'sı Var mı?

Hayır; Türkiye'nin kara veya hava kuvvetleri envanterinde SPADA bataryası olduğuna dair açık kaynak bulunamadı. Aspide füzesi ise bazı derlemelerde Türk donanmasının kullandığı füzeler arasında anılıyor, ancak platform bilgisi kaynaktan kaynağa değişiyor ve doğrulanamadı. Türkiye'nin benzer görev yapan sistemleri 9. başlıkta, Aspide kaydının belirsizliği ise aşağıda ayrıntılı olarak anlatılıyor.

Wikipedia derlemesi ile seaforces.org, Aspide kullanıcı ülkeleri arasında Türkiye'yi sayıyor; Wikipedia gemi sınıfı ve füze adedi vermiş. Başka bir arama sonucu ise aynı gemi sınıfında farklı bir füzeyi gösteriyor. Bu çelişki yüzünden Türkiye'nin Aspide kullanımı bu yazıda kesin bilgi olarak sunulmuyor; yalnızca iki derlemede geçen bir kayıt olarak anılıyor.

Türkiye'nin alçak irtifa kara hava savunmasında kullandığı sistemlerden biri İngiliz Rapier'dir; 9. başlıkta SPADA ile karşılaştırması var. Yerli tarafta HİSAR-A ailesi aynı sınıfı hedefliyor, ancak bu yazı bir tanıtım metni olmadığından teknik kıyas yapılmıyor.

SPADA mı Daha İyi, Rapier mı?

İki sistem farklı güdüm anlayışlarıyla aynı soruna cevap verdi. SPADA daha uzun menzilli, ağır bir radar güdümlü füze kullanır; Rapier daha hafif, daha kısa menzilli ve başlangıçta görsel izleme esaslı bir komut güdümü sistemiydi. "Hangisi üstün" sorusunun tek cevabı yok, ölçüte göre değişir.

ÖlçütSPADA (Aspide Mk 1)Rapier (İngiltere)
Hizmete giriş1983 civarı (İtalya)1970'lerin başı; RAF Alayı 1974
Füze kütlesiYaklaşık 220 kg43 ile 45 kg arası (sürüme göre)
GüdümYarı aktif radar; füze hedefin yansıttığı sinyale kilitlenirRadyo komutu; füze, izleme birimi ve hedef arasındaki görüş hattında tutulur
MenzilYaklaşık 15 kmYaklaşık 8 km; Mk 2'de "8 km'nin üzerinde"
Hedef algılamaGözetleme radarı + komuta merkeziGözetleme radarı ve ayrı optik/radar izleme birimi
Rampadaki füzeRömorka göre 4 veya 6Sürüme göre 4, 6 veya 8
Ana kullanıcıdaki durumİtalya'da 2024'te hizmetten çıktıİngiltere'de 2021-2022'de Sky Sabre'e geçildi

Rakamlar farklı kaynaklara dayanıyor ve her iki sistem de yıllarca değişti; bu nedenle tablo bir sıralama değil, tasarım farklarını gösteren bir özettir. Rapier'in hafifliği taşınmayı kolaylaştırır; Aspide'nin ağır gövdesi ise ek menzil ve daha büyük harp başlığı sağlar. Rapier hakkındaki ayrıntılar kendi sözlük yazısında bulunuyor.

SPADA Gizli Uçak Vurabilir mi?

Açık kaynakta SPADA'nın düşük gözlenebilirlikli (gizli) uçaklara karşı performansını gösteren bir test, üretici açıklaması ya da harp kaydı yok. Sistem 1970'lerde, o dönemin uçaklarına göre tasarlandı. Bu soruya kanıta dayalı olumlu ya da olumsuz bir cevap verilemiyor. Aşağıda bilinenler ve bilinmeyenler ayrı ayrı yazıldı.

Elde edilen tek sayısal ipucu, ilk nesil Pluto radarının, F-104 büyüklüğündeki bir hedefi en az elli kilometreden fark edebildiğine dair tek kaynaklı bilgidir. Bu ifade, radarın boyuna göre uçak seçebildiğini değil, tasarımın bir referans hedefe dayandığını gösteriyor.

Gizli uçak sorusu aslında önce algılama sorusudur: füze, yalnızca radarın önceden gördüğü hedefe ateşlenebilir. SPADA'nın bu açıdan yeni nesil hedeflere ne kadar hazırlıklı olduğu hiçbir resmî kaynakta açıklanmadı ve spekülasyon yapılmaz. SPADA 2000'in 3 boyutlu radarı daha geniş bir izleme kapasitesi vaat eder (29. başlık), ama o da gizli hedef performansı için kanıt sunmaz.

SPADA Kaç Parçadan Oluşur?

SPADA bir algılama merkezi ve bir ila dört atış bölümünden kurulur. Algılama merkezi gözetleme radarını ve komuta konteynerini içerir; her atış bölümünde bir kontrol istasyonu, bir izleme-aydınlatma radarı ve füze taşıyan römorklar bulunur. Güç, bağımsız jeneratörlerle sağlanır. Aşağıdaki tablo parçaları sıralıyor.

BirimGöreviKaynakta geçen not
Gözetleme radarı (Pluto)Hava sahasını tarar, hedefi bulurİki boyutlu; en çok on hedef izler (tek kaynak)
Komuta merkeziHedefi değerlendirir, atış bölümlerine dağıtırÜç operatör istasyonu ve iki bilgisayar (tek kaynak)
İzleme ve aydınlatma radarıHedefi izler, füzeyi yönlendirecek sinyali gönderirHer atış bölümünde bir tane; iki ayrı verici
Atış kontrol istasyonuBölümün ateşini yönetirBir operatör (SPADA 2000 için)
Fırlatıcı römorkFüzeleri konteyner içinde taşır ve atar4 veya 6 füzelik römorklar
JeneratörElektrik üretir75 kW'lık, tek akslı römorkta (tek kaynak)

Algılama merkezi

Merkezde radar platformu, radar ekipman kabini ve işletme kontrol kabini bulunur; askerî sektör sayfasına göre bu parçaların çoğu başka İtalyan silahlarının bileşenlerinden türetildi. Komuta kısmında operatör istasyonları ve veri işleme bilgisayarları var; ayrıntılı sayılar tek kaynakta geçiyor.

Atış bölümü

Atış bölümü, hedefe bakan izleme radarı ile füze rampalarını bir araya getirir. Kaynaklar bölüm başına rampa sayısında ayrışıyor: biri üç konteyner tipi fırlatıcıdan, öteki iki fırlatıcıdan söz ediyor. İtalyan Hava Kuvvetleri'nin 2005 deneme atışında iki bölümlü, her bölümde iki fırlatıcılı bir batarya kullanıldığı haber verildi.

Füzeler ve fırlatıcılar

Fırlatıcılar sabit rampalar değil, römorka yerleştirilmiş konteynerlerdir; römorkun tipine göre dört ya da altı füze taşırlar. Füzeler konteynerin içinden ateşlenir ve rampa değiştirmek, yeniden yükleme anlamına gelir. Ayrıntılı sayı karşılaştırması 15. başlıkta.

Koyu bir tezgâhta dönen yassı gözetleme anteni, komuta kabini, iki besleme boynuzlu izleme anteni, altı tüplü füze römorku ve tek akslı jeneratör römorku (temsili görsel)
Temsili görsel (yapay zeka ile üretilmiştir). Belirli bir sistemi birebir göstermez.

SPADA Fiyatı Nedir?

SPADA'nın resmî bir birim fiyatı açıklanmadı. İlk nesil bataryaların maliyeti açık kaynakta yok; yalnızca SPADA 2000 ve Aspide 2000 için bazı sözleşme tutarları haber oldu. Bu tutarlar tek bir bataryanın etiketi değil, füze, destek ve modernizasyonu içeren paketlerdir. Aşağıda bilinen sözleşme değerleri kaynaklarıyla verildi, birim fiyat hesaplanmadı.

Bilinen sözleşme değerleri şöyle. Kuveyt'in Aspide bataryalarını Aspide 2000 standardına getirmek için 2007'de üretici ile imzaladığı üç yıllık sözleşme 65 milyon avro olarak duyuruldu; kapsamı füze modernizasyonu ve bakım ekipmanıydı. Pakistan'ın 2007'de on SPADA 2000 bataryası için imzaladığı sözleşmenin değeri iki ayrı haberde yaklaşık 415 milyon avro olarak geçiyor.

Wikipedia derlemesi, İspanya'nın 1985'teki Aspide siparişini 230 milyon dolarlık bir paketin parçası olarak kaydediyor; ancak aynı derleme paketi SPADA değil Skyguard sistemlerine bağlıyor. Başka bir arama sonucu ise aynı tutarı altı SPADA'ya atıyor. Bu çelişki yüzünden 230 milyon dolar rakamı SPADA fiyatı olarak kullanılamaz.

Veri notu: Paket tutarlarını batarya sayısına bölerek birim fiyat hesaplamak yanlış sonuç verir, çünkü paketlerde füze stoku, eğitim ve yedek parça da vardır. Bu yazıda böyle bir hesap yapılmadı.

SPADA Kaç Yılında Üretildi?

Tek bir üretim yılı yok. Tasarım çalışması 1970'lerde yürüdü, prototip denemelerinin 1977'de bittiği bildiriliyor, İtalyan Hava Kuvvetleri 1982'de satın aldı ve ilk batarya 1983'te hizmete girdi. Seri üretim adedi açık kaynakta yayımlanmadı. Tarihlerin ayrıntısı 7. başlıktaki çizelgede. Rakamlar farklı kaynaklara ait olduğundan hangi yılın neyi anlattığı aşağıda ayrıştırıldı.

"Üretim" kelimesi burada üç ayrı şeyi karşılıyor. Birincisi bataryanın radarları ve römorkları, ikincisi füze, üçüncüsü modernizasyon kitleri. Aspide füzesinin üretiminin 1973'ten beri sürdüğü bildiriliyor; bu süre SPADA'dan çok daha uzun, çünkü füze aynı zamanda gemilerde ve başka kara sistemlerinde de kullanıldı.

Üretimin son halkası SPADA 2000'dir: Pakistan için sipariş edilen bataryaların teslimatının 2010 ile 2013 arasında yapıldığı yazılıyor (kaynak durumu 16. başlıkta). Orijinal SPADA'nın yeni üretimine dair bir kayıt bulunmuyor.

SPADA Menzili Ne Kadar?

İlk nesil SPADA'nın Aspide Mk 1 füzesiyle azami menzili yaklaşık on beş kilometredir; üç ayrı kaynak aynı değeri veriyor. Tek kaynaklı bilgiye göre en kısa angajman mesafesi 1,7 km, hedef irtifası ise 15 ile 6.000 metre arasındadır. Modernize SPADA 2000'de füze menzili 25 km'nin üzerine çıkarılır.

Menzil rakamı tek başına yanıltıcıdır. Bir füzenin on beş kilometre gitmesi, o mesafedeki her hedefi vuracağı anlamına gelmez; hedefin irtifası, hızı, hangi açıdan geldiği ve radarın onu ne zaman bulduğu etkili olur. Üreticiler bu yüzden menzili çoğu zaman "gelen" ve "geçen" hedefler için ayrı verir.

SPADA 2000 için verilen 25 kilometre, üretici ve savunma basınında "karşıya doğru gelen ve çaprazdan geçen hedefler" diye anılıyor. Aspide füzesinin havadan havaya kullanımında verilen 40 kilometrelik değer ise başka bir senaryoya ait olup yüzeyden atış için geçerli değildir.

SPADA Bataryasında Kaç Füze Var?

Bataryadaki füze sayısı konfigürasyona bağlıdır. Bir kaynak orijinal SPADA'da azami 72 hazır füzeden, başka bir kaynak SPADA 2000'de 24 ya da 48 füzeden söz ediyor. Rampadaki füzeler yalnızca ateşe hazır olanlardır; depodaki yedek füzeler bu sayıya dâhil değildir. Bu yüzden tek bir sayı yerine aşağıdaki tablo verildi.

KonfigürasyonAtış bölümüHer bölümde fırlatıcıRampadaki füze
Orijinal SPADA, azami düzen (tek kaynak)4372
SPADA 2000, küçük düzen (Army Technology)2224
SPADA 2000, büyük düzen (Army Technology)4248
İtalyan Hava Kuvvetleri 2005 denemesi (DefenceTalk)22Bildirilmedi; 8 füze atıldı

Fırlatıcıların füze kapasitesi de römorka göre değişiyor: bir kaynak dört ya da altı, bir başkası altı füze yazıyor. Kaynaklar "fırlatıcı sayısı"nda da ayrışıyor (üç mü iki mi), ve bu fark SPADA'nın zaman içindeki sürümlerinden kaynaklanıyor olabilir; hangisinin hangi sürüme ait olduğu açıklanmıyor.

Pakistan'ın siparişinde on bataryaya 750 füze verildiği yazılıyor; yani batarya başına 75 füze. Bu rakam, rampa yüklemesiyle değil, hazırda tutulan toplam stokla ilgilidir ve tek bir sektör sayfasından gelmektedir.

SPADA Hangi Ülkelerde Var?

SPADA'yı kullandığı en az bir kaynakla doğrulanan ülkeler İtalya, Tayland ve İspanya'dır; modernize SPADA 2000'in alıcıları arasında Pakistan ile Kuveyt'in adı da geçer. Birkaç derlemede yer alan Peru, Venezuela ve Arjantin ise yanlış anlaşılan örneklerdir, ayrıntı aşağıda. Tayvan için tek kaynakta geçen bir iddia da tabloda ayrıca işaretlendi.

ÜlkeDurumKaynak durumu
İtalyaAna kullanıcı; 1982'de satın aldı, 2024'te hizmetten çıkardıİtalyan Hava Kuvvetleri sayfası (arama alıntısı)
TaylandKara Kuvvetleri 1 SPADA; 75 füze 1986'da sipariş, 1988'de teslim; 2018 sonunda VL MICA'ya geçildiDerleme + Shephard
İspanyaAspide kullanan Skyguard sistemleri ve 2 SPADA 2000; 51 Aspide 2000Çelişkili; aşağıya bakınız
Pakistan10 SPADA 2000 bataryası, 2007 sözleşmesi, 2010-2013 teslimatİki ayrı haber ve derleme
KuveytAspide füzelerinin Aspide 2000 standardına güncellenmesi (2007)Üretici duyurusu
Tayvan1986'da tam bir batarya, 1988'de teslim iddiasıTek kaynak, doğrulanamadı

İtalya

İtalyan Hava Kuvvetleri 1980'lerde sistemi bataryalar hâlinde konuşlandırdı. Adet konusunda üç farklı veri var: bir kaynak 1986'da 12, 1991'de 16 "sistem" yazıyor; bir derleme yedi batarya diyor; bir üçüncü, Military Balance'a atıfla otuz iki sistemden söz ediyor. Üçü aynı şeyi ölçmüyor olabilir.

Tayland ve Pakistan

Kara Kuvvetleri Hava Savunma Komutanlığı'nın yirmi yılı aşkın süre kullandığı SPADA'yı 2018'in sonunda karadan atılan VL MICA ile değiştirdiği, Shephard'ın Mart 2019 haberinde yer alıyor. Pakistan'ın siparişi ise ilk nesil değil SPADA 2000'dir; tutar 12. başlıkta.

İspanya

İspanya'nın kayıtları çelişkili. Wikipedia derlemesi, 1985'te sipariş edilen 200 Aspide Mk 1'i 13 Skyguard sistemine bağlıyor ve füzelerin 2020'de emekliye ayrıldığını yazıyor. Aynı derleme 1996'daki 51 Aspide 2000'i iki SPADA 2000 sistemiyle ilişkilendiriyor. Başka bir Ukrayna basını kaynağı ise İspanya'nın altı SPADA aldığını söylüyor. Bu üç anlatım uzlaştırılamadı.

Yanlış anılan ülkeler

Peru, Venezuela ve Arjantin'in bazı listelerde SPADA kullanıcısı gibi geçmesi Aspide'nin gemi sürümünden kaynaklanıyor. Derlemelerde bu ülkeler fırkateynlerdeki Albatros düzeniyle ve naval Aspide siparişleriyle görünüyor. Kara tabanlı SPADA bataryası için bir kayıt bulunamadı.

SPADA Maksimum Hızı Ne Kadar?

Aspide füzesinin azami hızı kaynaklara göre ses hızının 3,5 ile 5 katı arasında veriliyor; üretici SPADA 2000 füzesi için yalnızca "yüksek süpersonik" diyor. Kesin bir tek değer yok. Hız, füzenin yakıtı bitmeden önce ulaştığı tepe değerdir; hedefe varış süresi bundan farklıdır.

Ayrışmanın nedeni kaynakların ölçütü açıklamamasıdır. Bir derleme "Mach 3,5" yazıyor ve motorun yalnızca 3,5 saniye yandığını ekliyor; Wikipedia ile seaforces.org ise "Mach 5" diyor. Rakamlar farklı sürümlerden, hatta havadan havaya kullanımdan alınmış olabilir.

Fırlatma sonrası ilk birkaç saniyede kazanılan hız, füzenin hedefe ulaşma süresini belirler. Kısa menzilli sistemlerde tepe hız kadar, ilk saniyelerdeki ivme de önemlidir; fakat bu değer açıklanmadı.

SPADA Ağırlığı Ne Kadar?

Aspide Mk 1 füzesinin fırlatma kütlesi yaklaşık 220 kilogram, SPADA 2000'de kullanılan Aspide 2000 ise 240 kilogramdır. Bataryanın toplam ağırlığı, radarların ve römorkların kütlesi açık kaynakta yayımlanmadı. Aşağıda yalnızca füzeye ait değerler var; güdüm başlığı, harp başlığı ve motor gibi alt ayrıntılar aynı kaynaklardan derlendi ve çelişen yerler belirtildi.

Füzenin boyu 3,7 metre, gövde çapı Mk 1'de 203 milimetre, Aspide 2000'de 234 milimetre. Yüzeyden atılan sürümde kanat açıklığı 80 santimetredir; kesik üçgen kanatlar, konteynere sığması için küçültülmüştür. Harp başlığı kaynaklara göre 33 ya da 35 kilogramlık bir parçalı başlıktır. Yakınlık tapası, güdüm başlığından bağımsız çalışır ve çok alçak hedeflerde de etkili olarak anlatılıyor.

Bir derleme katı yakıtlı motorun 54 kilogram olduğunu ve 3,5 saniye yandığını yazıyor; bu değer tek kaynaktır. Tam bir batarya konuşlanması için on dört araç gerektiği ve bunlardan üçünün vinçli olduğu da aynı kaynakta geçiyor; yine tek kaynak. Jeneratörlerin 75 kilovatlık olduğu bilgisi de aynı yerden geliyor.

SPADA Neleri Vurabilir?

SPADA, alçak ve çok alçak irtifada uçan savaş uçaklarına ve helikopterlere karşı tasarlandı. Üretici, SPADA 2000 için gelen füzelere ve manevra kabiliyeti yüksek alçak hedeflere karşı kullanım iddiasını da ekledi. Bunların hiçbiri açık kaynakta bağımsız bir testle doğrulanmadı. Gizli uçak sorusu 10. başlıkta ele alındı.

Üretici açıklamasındaki iki ifade (Kuveyt güncellemesi haberi) şunlar: sistem "yoğun elektronik karıştırma ortamında" çalışabilir ve gelen füzeleri önleyebilir. Her ikisi de SPADA 2000 sürümünü ilgilendiriyor, orijinal SPADA için böyle bir iddia bulunmuyor ve sahada ölçülmüş sonuç paylaşılmadı.

İnsansız hava araçları konusunda 2023'te Ukrayna'ya olası transferi tartışan haberler, sistemlerin "uçak ve dron düşürebileceğini" yazdı. Bu ifade ikincil bir aktarımdan geliyor; SPADA'nın bir dron düşürdüğüne dair doğrulanmış bir kayıt bulunamadı. Küçük ve yavaş hedeflerde radarın algılama sınırları ile füzenin maliyeti ayrıca belirleyicidir (6. başlık).

Balistik füze, topçu roketi ve yüksek irtifa hedefleri SPADA'nın tasarım kapsamı dışındadır. Hedef irtifa sınırı kaynaklara göre 6 kilometre dolayındadır (14. başlık).

SPADA Kullanıldığı Yerler

SPADA ağırlıklı olarak İtalyan hava üslerinin ve önemli tesislerin savunmasında, test ve eğitim atışlarında kullanıldı. Resmî kaynaklarda doğrulanmış bir harp kullanımı kaydı bulunamadı. 2023'te Ukrayna'ya SPADA verileceği açıklandı, ancak teslimat ayrıntıları kamuya yansımadı. Kullanımın belgelenmiş bölümü eğitim ve test atışlarıdır; Ukrayna ile ilgili haberler aşağıda ayrıntılandı.

Eğitim ve doğrulama tarafı belgeli: İtalyan Hava Kuvvetleri, orta ömür güncellemesini nitelendirmek için 2005'te Sardinya'daki ortak kuvvetler test sahasında atış yaptı. İki atış bölümü olan bir bataryayla alçak uçan hedeflere sekiz füze atıldı; tüm dizi yaklaşık bir saat sürdü ve Hava Kuvvetleri sonuçtan memnun olduğunu açıkladı.

Ukrayna bağlamı karışık. İspanya'nın 2022'de Aspide füzeli bir hava savunma sistemi verdiği, İspanyol Savunma Bakanlığı tarafından teyit edildi ve Ukrayna'nın Kasım 2022'de bu sistemin geldiğini duyurduğu bildirildi; ancak hangi modelin gönderildiği netleşmedi. İtalya Başbakanı Meloni, 21 Şubat 2023'te Kiev'de SAMP/T'nin yanı sıra Spada ve Skyguard sistemlerinin de yardım paketine gireceğini açıkladı. Adet, teslim tarihi ve fiilî kullanım bilgisi paylaşılmadı.

Bu nedenle SPADA için "şu çatışmada şu hedefleri düşürdü" diye bir cümle yazılamıyor. Savaş dönemi iddiaları, iki bağımsız kaynakla doğrulanmadıkça bu sözlükte yer almıyor.

SPADA Ne Tip Füze Atıyor?

SPADA, Aspide adlı, yarı aktif radar güdümlü, tek kademeli katı yakıtlı bir yüzeyden havaya füzesi ateşler. Güdüm yöntemi şudur: izleme radarı hedefi sürekli aydınlatır, füzenin başlığı hedeften yansıyan sinyali dinler ve bu sinyale doğru yönelir. Füzenin tarihçesi ve sürümleri sıradaki başlıklarda ele alınıyor.

Yarı aktif sistemlerde füze kendi radarını taşımaz; bu, başlığı ve elektroniği hafifletir ve ucuzlatır. Karşılığında hedefin, füze çarpana dek bir yerden aydınlatılması gerekir. Havadan havaya Sparrow ailesinde de aynı yaklaşım vardır; Aspide'nin ayrımı, "ters monopuls" denilen daha hassas bir başlığı olmasıdır (25. başlık).

SPADA'dan farklı olarak bazı hava savunma sistemleri (örneğin yeni nesil kısa menzilli füzeler) hedefe kendi radarıyla kilitlenir. Bu fark, katmanlı savunma içindeki rolü ve eşzamanlı hedef kapasitesini belirler, ama bir sistemi tek başına "daha iyi" yapmaz.

SPADA Kaç Km'lik Alanı Korur?

Orijinal SPADA'nın en geniş düzeninin yaklaşık 800 kilometrekarelik bir alanı örttüğü, SPADA 2000'in ise 2.000 kilometrekare dolayında bir kapsama sunduğu yazılıyor. İkisi de tek kaynaktan; koruma alanı menzil çemberinden küçük ya da büyük çıkabilir. Bu iki rakam üreticinin tasarım değeri olarak okunmalı, sahada ölçülen bir güvence olarak değil.

Tepeden bakan haritaya benzer çizimde küçük bir hava üssünü saran eş merkezli yeşil ve turuncu halkalar; içinde küçük bir uçak silüeti, kenarda üç araç (temsili görsel)
Temsili görsel (yapay zeka ile üretilmiştir). Belirli bir sistemi birebir göstermez.

Bu iki alan, yaklaşık 16 ve 25 kilometrelik yarıçaplı dairelere denk geliyor; bu da menzil değerleriyle (15 km ve 25 km üzeri) uyumlu. Yarıçap hesabı bu yazıdaki bir aritmetik karşılaştırmadır, kaynakların verdiği bir veri değildir.

Gerçek koruma şekli daire değildir. Radarın ufku, arazinin engelleri, hedefin geliş irtifası ve atış bölümlerinin yerleşimi, korunan alanın şeklini değiştirir. Bir bataryanın hangi noktaları kapsadığı konuşlanmanın ayrıntısıdır ve bu yazıda anlatılmaz.

SPADA Kurulumu Nasıl Olur?

SPADA, "yarı sabit" bir sistemdir: bütün birimler taşınabilir, ama kurulumu bir hazırlık gerektirir. Algılama merkezi korunacak tesisin yakınına, atış bölümleri ise onun çevresine bölünerek yerleştirilir. Aşağıda sıra ve taşıma biçimi genel hatlarıyla anlatılıyor; konuşlanma talimatı ya da konum bilgisi verilmez.

Genel sıra şöyle anlatılıyor. Önce komuta ve gözetleme radarı kurulur ve güç sağlanır. Ardından atış bölümleri kendi izleme radarlarıyla birlikte yerleştirilir, birimler arasında haberleşme hattı çekilir. Fırlatıcı römorklar son aşamada hazır konuma getirilir. SPADA 2000'de radar anteni 13 metreye kadar yükselen bir direkle kurulur; bu bilgi tek bir sektör sayfasından geliyor.

Taşıma tarafı daha net: üretici ve sektör sayfaları sistemin kamyonla, trenle ve C-130 nakliye uçağıyla taşınabildiğini, bir kaynak da CH-47 Chinook helikopteriyle havadan nakledilebildiğini yazıyor. Tam bir batarya için gereken araç sayısı (18. başlık) taşınabilirliğin sınırını gösteriyor: bu, hızla yer değiştiren bir silah değil, hazırlanıp kurulan bir savunma düzenidir.

SPADA Nasıl Çalışır?

Gözetleme radarı hava sahasını tarar ve hedefleri komuta merkezine aktarır. Komuta merkezi hedefi bir atış bölümüne atar, o bölümün izleme radarı hedefi kilitler, füze ateşlenir ve füze, radarın hedeften yansıyan sinyalini izleyerek hedefe yönelir. Yakınlık tapası füzeyi hedefin yakınında patlatır.

Bu zincirin her halkası kısa sürede tamamlanmalıdır. Kaynaklardan biri tüm tepki süresini 20 saniyenin altında, ilk füzenin atışını ise algılamadan sonra 10 ile 15 saniye arası gösteriyor; sonraki hedefler için daha da kısa süre veriyor. Bunların tümü üretici verisi niteliğinde, tek kaynaklı rakamlardır.

Füze hedefe yaklaştığında yakınlık tapası, doğrudan çarpma olmasa da etkili olacak biçimde parçalı başlığı patlatır. Tapanın güdüm başlığından bağımsız çalıştığı bilgisi seaforces.org'dan geliyor.

Birden çok hedefle aynı anda uğraşılacaksa her hedefin ayrı izlenmesi gerekir. Tek bir kaynak, sistemin dört hedefe kadar, her hedefe iki füzeyle ilgilenebildiğini yazıyor; bu rakam başka yerde doğrulanamadı.

SPADA'nın Aspide Füzesi Nedir?

Aspide, Selenia'nın 1970'lerde İtalyan F-104S önleyicilerindeki lisanslı Sparrow füzelerinin yerini almak için geliştirdiği yarı aktif radar güdümlü bir füzedir. Hem havadan hem yüzeyden atılabilir; SPADA'nın yanı sıra Skyguard sistemleri ve gemi tabanlı Albatros bataryalarında da kullanılır. On yedi ülkeye satıldığı bildirilir.

Gövde düzeni Sparrow'a benzer; fakat güdüm başlığı daha hassas ve karıştırmaya daha dayanıklı bir "ters monopuls" tasarımdır, elektroniği yenidir, motoru güçlüdür ve kanat kumanda sistemi Sparrow'un açık çevrimli hidroliği yerine kapalı çevrimli bir düzen kullanır. Bu anlatım seaforces.org'dan; Aspide'nin "bir Sparrow kopyası" olmadığını, ama onun gövde şemasını örnek aldığını gösteriyor.

Koyu zeminde sivri burunlu, kısa kanatçıklı gri gövdeli füze ile yanında bir fırlatma konteyneri tüpü (temsili görsel)
Temsili görsel (yapay zeka ile üretilmiştir). Belirli bir sistemi birebir göstermez.
SürümMenzil (yüzeyden)KütleNot
Aspide Mk 1Yaklaşık 15 km220 kgOn yedi ülkeye satıldığı bildirildi; bazı kaynaklar "1A" diyor
Aspide Mk 2AçıklanmadıAçıklanmadıAktif radar başlıklı sürüm; geliştirme rafa kalktı
Aspide 200025 km'nin üzeri240 kgTek kademeli, yüksek itkili motor; Mk 1'e göre "%40" menzil artışı iddiası

Aspide 2000'in artışı için "%40" ifadesi üretici anlatımından geliyor, ancak 15 kilometreden 25 kilometreye çıkış aritmetik olarak yaklaşık yüzde 67'dir. Aradaki farkın, ölçüt farkından mı yoksa pazarlama ifadesinden mi kaynaklandığı belirsiz.

SPADA 2000 Nedir?

SPADA 2000, orijinal sistemin gözetleme radarını üç boyutlu RAC-3D radarla değiştiren, Aspide 2000 füzesini kullanan ve 25 kilometrenin üzerinde menzil vaat eden modernize sürümdür. Üretici MBDA'dır. Orijinal SPADA bu yazıda "emekli", SPADA 2000 ise farklı ülkelerde hizmette görünen ayrı bir ürün olarak ele alınmaktadır.

Army Technology'ye göre RAC-3D radarı 60 kilometreye kadar tespit ve takip yapıyor ve yüz hedefi birlikte izleyebiliyor; bir algılama merkezi iki ya da dört atış bölümü yönetebiliyor ve her bölümde iki fırlatıcı, her fırlatıcıda altı hazır füze var. Sistem on adede kadar uçaksavar topu sistemini koordine edebiliyor. Bunlar üretici verisi tarzındadır.

Tanıtım yılı için tek bir zayıf kaynak 1994 diyor. Alıcılar arasında İtalya, İspanya, Kuveyt ve Pakistan sayılıyor. Kuveyt'in durumu ayrı bir uyarı gerektiriyor: Kuveyt'in kara sistemi Skyguard-Amoun olarak bilindiği için 2007'deki güncelleme, SPADA bataryası satın alınması değil, Aspide füzelerinin SPADA 2000 füze standardına getirilmesidir.

Skyguard ile SPADA arasındaki karışıklık bazı haberlerde "Spada/Skyguard Aspide" gibi adlarda sürüyor. Wikipedia derlemesi bunları ayrı sistem olarak listeliyor: Skyguard I/II, Toledo (Skyguard ile Skydor kontrolü), SPADA ve SPADA 2000. Ortak noktaları füze; komuta ve radar mimarileri farklı.

SPADA'yı Kim Üretti?

SPADA'yı Selenia geliştirdi. Sonraki sistem sürümlerinin üreticisi olarak MBDA, yani eski adıyla Alenia Marconi Systems gösteriliyor. Aspide füzesi de aynı Selenia kökünden gelir. SPADA 2000'in RAC-3D radarının kökeni ise kaynaklara göre Fransız Thomson-CSF'tir. Sistemin çeşitli parçalarının üreticisi bazı kaynaklarda farklı yazıldığı için aşağıda ayrıntılı bir döküm var.

Bir askerî bilgi sitesi, sistemin birçok parçasının başka İtalyan silah sistemlerinden türetildiğini söylüyor; hangi parçaların hangi sistemden geldiğini belirtmiyor.

Kaynaklar şirket adlarını farklı yazdığı için zincir kesin değildir. Army Technology sistemin üreticisini "MBDA (eski Alenia Marconi Systems)", RAC-3D radarının üreticisini "Selex Sistemi Integrati (eski Alenia Marconi Systems)" diye veriyor; bazı Pakistan kaynakları ise radarı Thales ürünü olarak anıyor. Bu yüzden radarın üretici adı için tek bir ifade kullanılmıyor.

Skyguard sistemini üreten İsviçre kökenli Oerlikon Contraves ile SPADA'nın üreticisi aynı değildir; bu ayrım, haberlerde yanlış anlaşılan bir noktadır (26. başlık).

SPADA Ne Zaman Hizmetten Çıkarıldı?

İtalyan Hava Kuvvetleri'nin bilgi sayfasına göre SPADA, 2024'te hizmetten çıkarıldı. Tayland Kara Kuvvetleri 2018'in sonunda sistemi VL MICA ile değiştirdi. İspanya için kayıtlar çelişkili. Pakistan ve diğer SPADA 2000 kullanıcıları için hizmet dışı bırakma bildirilmedi. Hizmetten çıkış, sistemin yok edildiği anlamına gelmez; aşağıda ayrıntı var.

Gün batımı ışığında açık bir depo kapısının önünde duran, tüpleri boş ve radarı örtüyle kaplı eski bir fırlatıcı römork (temsili görsel)
Temsili görsel (yapay zeka ile üretilmiştir). Belirli bir sistemi birebir göstermez.

İtalya'nın yerine koyacağı sistem MAADS'tir: MBDA'nın CAMM-ER füzesi etrafında kurduğu orta menzilli sistem. Mayıs 2023 tarihli bir haber MAADS'ın Hava Kuvvetleri'nde SPADA'nın yerine geçeceğini, CAMM-ER'in de Hava Kuvvetleri ve Kara Kuvvetleri sistemlerindeki Aspide'nin yerini alacağını yazdı; geçiş tarihi verilmedi.

Hizmetten çıkarma imha anlamına gelmez. İtalya'nın SPADA ve Aspide sistemlerini Ukrayna'ya devredebileceği haberi, Reuters'a atıfla ikincil bir kaynaktan aktarıldı; bu sistemlerin hizmet dışı olmakla birlikte "hâlâ uçak ve dron düşürebileceği" yazılıyor. Bu iddia bağımsız olarak doğrulanamadı.

2005'te orta ömür güncellemesinin atış denemelerinin yapılmış olması, sistemin 2020'lere kadar yenilenerek kullanıldığını gösteriyor; güncellemenin kapsamı açık kaynakta ayrıntılı değil.

SPADA'nın Radar Sistemi Nedir?

Orijinal SPADA'nın gözetleme radarı Selenia'nın "Pluto" adlı iki koordinatlı radarıdır; SPADA 2000'de bu yerini üç boyutlu RAC-3D'ye bırakır. Her atış bölümünde ayrıca hedefi izleyip füzeyi yönlendirecek sinyali gönderen bir izleme ve aydınlatma radarı bulunur. Radarların ayrıntıları aşağıda, frekans ve hedef bilgisi verilmeden, genel düzeyde anlatılıyor.

Akşam gökyüzüne karşı kamyon üstünde yükseltilmiş direğin tepesinde duran yassı gözetleme anteni ve yanında küçük bir kabin (temsili görsel)
Temsili görsel (yapay zeka ile üretilmiştir). Belirli bir sistemi birebir göstermez.

Bir derleme sayfasına göre Pluto, F-104 büyüklüğündeki hedeflere karşı en az elli kilometreden tespit yapıyor ve en çok on hedefi izliyor (tek kaynak). İki koordinatlı olması, hedefin yönünü ve uzaklığını verdiği ama irtifasını doğrudan ölçmediği anlamına gelir; irtifa için ayrı bir yöntem kullanılması gerekir. Hangi yöntemin kullanıldığı kaynaklarda yer almıyor.

RAC-3D, üretici sayfalarına göre 60 kilometreye kadar tespit ve takip yapıyor, yüz hedefi aynı anda izliyor. Bu yeni radar sayesinde algılama merkezi, orijinal sisteme göre daha geniş bir hava resmiyle çalışır. Üretici, radarın karıştırmaya karşı koruma özellikleri taşıdığını söylüyor; ayrıntı yayımlanmadı.

İzleme radarının iki vericisinin biri hedef takibi, diğeri füze kılavuzlaması içindir. Bir kaynak, karıştırma koşullarında hedefi televizyonla izleyen bir yedek yoldan söz ediyor. Frekans bantları ve hedef bilgisi bu sözlükte verilmiyor.

SPADA'nın Rakipleri Nelerdir?

SPADA'nın dönemdaşları Rapier, Crotale ve Roland gibi 1970'lerin kısa menzilli sistemleridir; sonraki yıllarda Tayland'da VL MICA, İtalya'da CAMM-ER tabanlı MAADS onun yerini aldı. Pakistan'ın 2007 değerlendirmesinde SPADA 2000'in karşısında Raytheon ve Diehl'in önerileri olduğu bildirildi. Bunlar "rakip" değil, farklı tasarım felsefeleridir.

SistemÜlkeİlişkisiNot
RapierİngiltereDönemdaşYaklaşık 8 km; komut güdümlü, hafif füze (9. başlık)
CrotaleFransaDönemdaşWikipedia'ya göre VT-1 füzesi 11 km dolayında; DefenceTalk'un 2007 haberine göre Pakistan'ın SPADA 2000'i eski Crotale'ların yerine alması bekleniyordu
RolandFransa/AlmanyaDönemdaşWikipedia'ya göre 6,2 ile 8,5 km arası; 1977-1978'de hizmete girdi
VL MICAFransaHalef (Tayland)Tayland Kara Kuvvetleri 2018 sonunda SPADA'nın yerine aldı; orta menzilli olarak tanımlanıyor
CAMM-ER / MAADSİtalya/İngiltereHalef (İtalya)Hava Kuvvetleri'nde SPADA'nın yerini alacağı bildirildi
SL-AMRAAM ve IRIS-T SLABD ve AlmanyaPakistan 2007 değerlendirmesinde adı geçenHaberde "sert rekabet" diye anılıyor; ayrıntı yok

Bu karşılaştırma bir sıralama değildir. Menzil, füze maliyeti, hedef türü ve katman içindeki rol açısından her sistem farklı bir noktayı hedefler. SPADA'nın bu aileye katkısı, hava üssü gibi tek bir tesisi radar güdümlü, görece uzun menzilli bir füzeyle koruma anlayışını örneklemesidir.

İLGİLİ HABERLER