SERHAT Radarı Nedir? ASELSAN'ın Atış Noktası ve Mini İHA Tespit Radarının Özellikleri

ASELSAN SERHAT, havan ve roket atış noktasını bulan Türk radarıdır; 360 derece tarama, 10 km mertebesi menzil ve SERHAT-DUAL ile mini İHA tespiti.

SERHAT, ASELSAN'ın geliştirdiği ve Türk Silahlı Kuvvetleri envanterinde bulunan bir atış noktası tespit radarıdır. İşi gökyüzündeki uçakları aramak değildir; havan, top ya da roketle yapılan bir atışta çıkan mermiyi uçuşunun başında yakalamak, nereden ateşlendiğini ve nereye düşeceğini hesaplamaktır. SERHAT-DUAL adlı yeni sürüm aynı görevi sürdürür ve buna mini ve mikro insansız hava araçlarını izleme yeteneğini ekler.

Yazıdaki bilgiler 20 Kasım 2026 tarihine kadar yayımlanmış ASELSAN kaynaklı haberlere, Anadolu Ajansı aktarımlarına ve savunma basınına dayanır. Üretici yalnızca sınırlı sayıda teknik değeri kamuya açtığı için açıklanmayan her ayrıntı metinde bunu söyler; kaynaklar arasında fark olan rakamlar ayrıca işaretlenmiştir.

Kuru bir tepede, dört tekerlekli zırhlı bir aracın üstündeki kısa bir direkte duran yuvarlak ve düz radar anteninin şafakta temsili çizimi
Temsili görsel (yapay zeka ile üretilmiştir). Belirli bir sistemi birebir göstermez.

Kaynak notu: ASELSAN'ın ürün sayfasına bu çalışma sırasında erişilemedi. Teknik değerler, üreticinin açıklamalarını aktaran haberlerden alınmıştır ve bağımsız bir ölçümle doğrulanmamıştır. Frekans, yayın gücü, doğruluk ve tepki süresi gibi değerler kamuya açık değildir; yazıya bilerek eklenmemiştir. Radarın bulunduğu yerler ve birlik adları da yazılmamıştır.

SERHAT Radarı Nedir?

SERHAT, ASELSAN'ın "Seyyar Havan Tespit Radar Sistemi" adıyla da anılan, havan mermisi gibi balistik atışların çıkış ve düşüş noktasını hesaplayan, 360 derece tarama yapabilen kısa menzilli bir atış noktası tespit radarıdır. Ürün ailesinde SERHAT, SERHAT-II ve SERHAT-DUAL adları geçer. Radar ateş etmez, yalnızca bilgi üretir.

"Serhat", Türkçede sınır bölgesi anlamına gelen eski bir sözcüktür. Ürün adının bu anlamla uyumlu olduğu söylenebilir ama ASELSAN adın gerekçesini açıklamış değildir. Savunma basını radarları ayrıca STR koduyla ayırır: TurDef, ilk sürümü STR 300-G, SERHAT-DUAL'ı ise STR 400-G olarak yazar. Kısaltmanın açılımı kaynaklarda verilmez; yalnızca bir haber STR'yi "silah tespit radarı" sınıfı olarak anar.

Adlandırmada bir pürüz vardır. Bazı haberler Milli Savunma Bakanlığı sözleşmesi kapsamında teslim edilen seriyi "SERHAT II" diye anar, bazıları yalnızca "SERHAT" der. İkisinin ayrı bir donanım nesli mi yoksa aynı hattın sonraki üretim serisi mi olduğu kaynaklarda net değildir. Bu yazıda SERHAT ailesi tek çatı altında ele alınır, fark bilinen yerde ayrıca belirtilir.

SERHAT'ın niteliği radardır, silah değildir. Ateş etmez, mermiyi durdurmaz; topçu, havan ya da başka bir ateş birimine bilgi sağlayan bir algılayıcıdır. Bu ayrım "SERHAT Silah Atar mı?" bölümünde ayrıca açılır.

SERHAT Radarı Ne İşe Yarar?

SERHAT, korunan bölgeye doğru atılan havan mermisini görüş hattı içinde yakalar, atış anında alarm üretir, mermiyi çıkış yerine kadar geri izleyerek atış noktasının koordinatını verir ve düşeceği yeri önceden hesaplar. Böylece hem uyarı hem de karşı atış için bilgi sağlar.

Anadolu Ajansı'nın 2019 haberindeki anlatıma göre radar mermilerin tahmini çıkış ve düşüş yerlerini hesaplar, bunları harita üzerinde gösterir ve komuta kontrol sistemine aktarabilir. Üç ayrı çıktı vardır. Alarm, personelin korunaklı bir yere geçmesi için zaman kazandırır. Düşüş noktası tahmini, mermi korunan alanın içine mi dışına mı düşecek sorusunu cevaplar. Çıkış noktası ise mermiyi atan birime karşılık verilmesini mümkün kılar.

Radarın tanımladığı bölgeleri ayırt etme özelliği de vardır. Haberde "alarm / dost bölge tanımlama" ve "sektör tanımlama" ifadeleri geçer; yani operatör hangi alanların alarm için önemli olduğunu önceden işaretleyebilir. Bu sayede korunan tesisin yakınına düşecek bir mermi ile boş araziye düşecek bir mermi ayrı değerlendirilebilir.

SERHAT-DUAL sürümüyle işlev genişlemiştir: havan dışında topçu mühimmatı ve roket ile mini ve mikro insansız hava araçları da izlenebilir. Bu genişleme "SERHAT ile SERHAT-DUAL Arasındaki Fark Nedir?" bölümünde karşılaştırılır.

SERHAT Radarı Hangi Ülkenin?

SERHAT Türkiye'ye aittir. Ankara merkezli ASELSAN tarafından Türkiye'de geliştirilmiştir ve Türk Silahlı Kuvvetleri envanterindedir. Anadolu Ajansı'nın 2019 haberinde radar için "şirket tarafından özgün olarak geliştirilen" ifadesi kullanılır; başka bir ülkenin radarının uyarlaması ya da lisanslı üretimi olduğuna dair bir kaynak bulunmaz.

Bu nokta, aynı sınıftaki bazı Avrupa radarlarından ayrılan bir özelliktir. COBRA gibi sistemler birkaç ülkenin ortak programıyla çıkmıştır; SERHAT ise tek ülkenin, tek firmanın ürünüdür ve alıcı olarak Milli Savunma Bakanlığı görünür. Sözleşmenin ayrıntıları "SERHAT Radarının Fiyatı Nedir?" bölümünde ele alınır.

Yazılımın ya da alt bileşenlerin hangi ülkelerden temin edildiği kamuya açık değildir. Radarın kendisi için yerli geliştirme beyanı vardır, tedarik zincirinin tamamı için böyle bir bilgi yoktur. Tek bir ülkeye ait olmayan ama adı benzeyen bir sistemle karışma ihtimali de vardır; bu konu "SERHAT Radarı'nın Rakipleri Nelerdir?" bölümünde COBRA başlığı altında açıklanır.

Radarın 2017'deki bir fuar fotoğrafında Türk yapımı Cobra adlı zırhlı aracın üstünde görülmesi de karışıklığa yol açar. Buradaki Cobra bir araç adıdır ve Avrupa'nın COBRA karşı-batarya radarıyla bağlantısı yoktur.

SERHAT Radarı Özellikleri Nelerdir?

SERHAT; 360 derece tarama, azimutta elektronik taramalı dairesel aktif anten, birden çok atışı aynı anda izleme ve komuta kontrol bağlantısı sunan, 250 kg ağırlığında, tripod, bina ya da araç direği üzerinde kurulabilen kısa menzilli bir radardır. Aşağıdaki tablo bilinenleri ve bilinmeyenleri ayırır.

ÖzellikBildirilen değerKaynak durumu
TürAtış noktası tespit radarı (karşı-havan)ASELSAN kaynaklı haberler
Tarama360 dereceBirden çok haber
Anten yapısıAzimutta elektronik taramalı dairesel aktif dizi; yükselmede elektronik taramalı aktif diziAnadolu Ajansı, 2019
Anten ölçüsü80 cm çaplı dairesel dizi, 1 m direkTek kaynak (Army Recognition)
AğırlıkToplam sistem 250 kgTek kaynak (Army Recognition)
Menzil10 km üzeri; 10 km'ye kadar çoklu atış; bir haberde 6 kmKaynaklar farklı yazıyor
Eşzamanlı atışBirden çok; sayı açıklanmadıAnadolu Ajansı, 2019
Frekans bandıBir haberde L bandıTek kaynak; üretici belgesiyle doğrulanamadı
Yayın gücü, doğruluk, tepki süresiAçıklanmadıKamuya açık değil

Yazılım tarafında haberlerde sıralanan özellikler şunlardır: komuta kontrol sistemiyle bütünleşme, uzaktan komuta, araç navigasyon desteği, arazi silueti tarama, alarm ve dost bölge tanımlama, sektör tanımlama, hedeflerin harita üzerinde gösterimi, elektronik korunma önlemleri ve cihaz içi test. Elektronik korunma önlemlerinin nasıl çalıştığı anlatılmamıştır.

SERHAT-DUAL için açıklanan fark, mühimmat türlerinin çoğalması ve algılama menzilinin artırılmasıdır; ancak yeni menzil, ağırlık ve ölçü değerleri verilmemiştir. Bu nedenle tablodaki sayısal değerler ilk sürüme aittir.

SERHAT Radarı'nın Avantajları Nelerdir?

Bildirilen güçlü yanlar şunlardır: küçük ve hafif bir gövde, tripoddan araca geniş kurulum seçeneği, elektronikle 360 derece tarama, birden çok atışı izleyebilme ve üreticinin sahada uzun süre kullanıldığını belirtmesi. Bu değerlendirmeler üretici kaynaklı olup bağımsız test verisine dayanmaz. Her madde aşağıda ayrı ele alınır.

İlk avantaj taşınabilirliktir. 250 kg'lık toplam ağırlık, aynı görevi yapan ve kamyon üstünde taşınan büyük radarlarla kıyaslandığında çok daha hafif bir yük demektir. Modüler yapı sayesinde aynı anten sabit bir tesise, bir binanın çatısına ya da araç direğine uyarlanabilir.

İkincisi, anten dönmeden tarama yapabilmesidir. Azimutta elektronik tarama, mekanik dönüşün getirdiği aşınma ve gecikmeyi azaltır; ASELSAN bunu doğrudan bir üstünlük olarak yazmasa da yapı bu yönde bir avantaj sağlar. Üçüncüsü, yerli geliştirme olması nedeniyle Anadolu Ajansı'nın aktardığına göre yurt içinde ve yurt dışında kullanımdaki radarlara saha desteği verilmesidir.

Dördüncü avantaj yeni sürümde ortaya çıkar: SERHAT-DUAL tek radarla hem yere yakın atışları hem küçük insansız araçları izlemeyi hedefler. Bu, ayrı bir sensör almadan görevi genişletmek anlamına gelir; ancak insansız araç izlemenin ikincil yetenek olduğu bildirilmiştir.

SERHAT Radarı'nın Dezavantajları Nelerdir?

SERHAT'ın bilinen sınırları, kısa menzil sınıfında olması, yalnızca görüş hattındaki atışları izleyebilmesi, tek başına ateşi durduramaması ve teknik değerlerinin büyük kısmının bağımsız olarak doğrulanamamasıdır. Bu sınırlar sistemin kusuru değil, görev tanımının sonucudur. Aşağıda her sınır ayrı açıklanır ve hangisinin kaynaklı, hangisinin genel bilgi olduğu belirtilir.

Radar mermiyi yalnızca görebildiği kısmında izler. Haberlerde "görüş hattında bulunan havan mermileri" ifadesi geçer; yani yüksek bir tepenin ya da yapının arkasından atılan ve uçuşunun başında radardan gizlenen bir mermi ilk anda yakalanmayabilir. Bu fizik gereği her yer radarı için geçerli genel bir sınırdır.

Menzil, COBRA gibi daha büyük karşı-batarya radarlarıyla kıyaslandığında kısadır. Haberlerdeki 6 ila 10 km mertebesi, kısa mesafeli havan tehdidi için yeterli bir koruma çemberi çizer; uzun menzilli topçu ya da büyük roket sistemlerinin atış noktalarını çok uzaktan bulmak için ise ASELSAN'ın ayrı bir uzun menzilli silah yeri bulma radarı programı vardır.

İnsansız hava aracı izleme yeteneği ikincil olarak tanımlanır ve menzil rakamı yayımlanmamıştır. Bu görev için ASELSAN, tamamlayıcı olarak AURA 200-G radarını ayrıca tanıtmıştır. Son olarak radar ateşi durdurmaz; bilgiyi bir topçu, karşı-İHA ya da başka bir sistemin kullanabilmesi gerekir. Katmanlı bir savunmanın tek parçası olduğu unutulmamalıdır.

Veri tarafında da bir kısıt vardır. Doğruluk, hatalı alarm oranı ve hava koşullarında davranış gibi değerler kamuya açık olmadığından bu yazıda hiçbir performans karşılaştırması yapılmamıştır.

SERHAT Radarı Ne Zaman Üretildi?

Kesin bir üretim başlangıç tarihi açıklanmamıştır. Belgelenebilen noktalar şunlardır: radar 2016'dan itibaren sahada görülmüş, 2017'de bir savunma fuarında zırhlı araç üstünde sergilenmiş, 28 Haziran 2018'de Milli Savunma Bakanlığı ile seri tedarik sözleşmesi imzalanmış ve SERHAT-DUAL Temmuz 2023'te tanıtılmıştır. Dönemler aşağıda ayrı ayrı açıklanır.

Geliştirme döneminin 2016'dan öncesine uzandığı anlaşılıyor ama ne zaman başladığı yazılı değil. TurDef'in Aralık 2021 tarihli haberi, 2013'te imzalanan ilk silah yeri bulma radarı sözleşmesinden söz eder ve bu sözleşme kapsamında 15'ten fazla karşı-havan radarının seri üretilip hizmete verildiğini yazar. Haber bu radarın SERHAT'ın hangi sürümü olduğunu belirtmez; dolayısıyla 2013 tarihi SERHAT'ın üretim yılı olarak okunmamalıdır.

Üretim ve teslimat adımları ise daha yeni belgelenmiştir. İlk seri partinin kabul testleri 2018'de tamamlanmış, 2019'da iki ayrı teslimat daha yapılmıştır. Ayrıntılı tarih sıralaması "SERHAT Radarı Kaç Yılında Üretildi?" bölümündeki çizelgededir.

Türkiye'de SERHAT Radarı Kullanılıyor mu?

Evet. SERHAT radarlarının Türk Silahlı Kuvvetleri envanterinde olduğu, ASELSAN'ın aylık bülteninden aktarılan haberlerle ve Anadolu Ajansı'nın 2019 haberiyle belgelenmiştir. Ekim 2024 sayısındaki bir görsel, SERHAT-DUAL'ın da hizmette olduğunu gösterir. Teslim edilen adet kaynaklarda yer almaz. Aşağıda kanıtlar tarih sırasıyla verilir.

C4Defence'in 2 Ocak 2019 tarihli haberi, Milli Savunma Bakanlığı ile ASELSAN arasında 28 Haziran 2018'de imzalanan sözleşme kapsamında ilk teslimat partisinin kabul testlerinin başarıyla tamamlandığını ve radarların Türk Silahlı Kuvvetleri'ne teslim edildiğini yazar. Anadolu Ajansı'nın 28 Haziran 2019 tarihli haberi ise üçüncü teslimat partisinin kabul testlerinin Mayıs 2019'da bittiğini, kalan teslimatların 2019 içinde tamamlanmasının hedeflendiğini bildirir.

Aynı haberlerde SERHAT radarlarının bundan önce de güvenlik güçlerinin envanterinde bulunduğu, Doğu ve Güneydoğu Anadolu'daki faaliyetlerde ve Fırat Kalkanı ile Zeytin Dalı harekâtlarında kullanıldığı yazılıdır. Bu ifade ASELSAN'a dayanır; kullanımın niteliği ve süresi bağımsız bir kaynakla doğrulanmamıştır.

SERHAT-DUAL için TurDef, 3 Ekim 2024'te ASELSAN'ın Ekim ayı bülteninde radarın Türk Silahlı Kuvvetleri'nde hizmette olduğunu gösteren bir görsel paylaştığını aktarır. Görseldeki kurulumun sabit olduğu, ancak radarın 4x4 araçlara da konulabildiği belirtilir. Birim sayısı ve teslim tarihi yoktur.

SERHAT ile Hava Savunma Radarları Arasındaki Fark Nedir?

Hava savunma radarı havada uçan hedefleri, yani uçakları, helikopterleri ve seyir füzelerini arar. SERHAT ise yerden atılıp balistik bir yay çizen havan mermisi ve roket gibi hedefleri izler ve çıkış yerini hesaplar. Sorulan soru farklıdır: biri "gökte ne var", diğeri "bu mermi nereden geldi" sorusuna cevap verir.

ÖlçütSERHAT (atış noktası tespit)Genel hava savunma radarı
Aranan hedefHavan mermisi, topçu mermisi, roketUçak, helikopter, seyir füzesi, bazen balistik füze
Hedefin yoluYerden kalkıp yere inen balistik yaySerbest manevra yapabilen uçuş yolu
Temel çıktıÇıkış ve düşüş noktası koordinatıHava durumu resmi, hedef iz bilgisi
Radar ışınıYer üstünde, mermi yükselişini yakalayacak şekildeGeniş hava hacmi taraması
Menzil sınıfı (SERHAT için bildirilen)Kısa; 6-10 km mertebesiOnlarca ila yüzlerce km
SonuçKarşı ateş ve yerdeki personele uyarıÖnleme füzesi ya da uçaksavar yönlendirme

Aradaki sınır keskin değildir. SERHAT-DUAL küçük insansız hava araçlarını izleyerek hava resmine kısmen girer, ASELSAN'ın AURA 200-G radarı ise çok amaçlı bir yapıyla hem alçak uçuşlu hedefleri hem ikincil olarak mermi ve roketi izler. Yine de iki radar sınıfı birbirinin yerine konmaz. Katmanlı savunmada her biri ayrı bir boşluğu kapatır.

Bir arazinin üstünde üst üste duran üç yarı saydam bant; en altta küçük insansız araç silüetleri ve direkte bir radar, ortada bir top kulesi, üstte uzak bir füze rampası görünen soyut katmanlı savunma çizimi
Temsili görsel (yapay zeka ile üretilmiştir). Belirli bir sistemi birebir göstermez.

SERHAT'ın bağlı olduğu yapı da bunu gösterir: TurDef'in aktardığına göre SERHAT-DUAL, ASELSAN'ın Çelik Kubbe sunumlarında KORKUT 35 mm top sisteminin karşı-havan sürümü için ana tespit radarı olarak planlanmıştır. Çelik Kubbe'nin katmanları Çelik Kubbe Nedir? yazısında, mermi ve roketlere karşı ortak savunma mantığı ise C-RAM Nedir? yazısında anlatılır.

SERHAT Havan ve Roket Atışlarını Tespit Edebilir mi?

Havan atışlarını tespit etmek SERHAT'ın temel görevidir. Roket ve topçu mermisi tespiti ise SERHAT-DUAL için ASELSAN tarafından duyurulmuştur. Ayrıca bir haber, ilk sürüme de Katyuşa tipi roketlerin tespit ve takibinin eklendiğini yazar; bu iddia tek kaynakta geçer. Aşağıda her hedef türü ayrı değerlendirilir.

Havan mermisi, SERHAT'ın tanımlandığı ilk hedef türüdür ve haberlerde "görüş hattında bulunan havan mermilerinin tespit ve takibi" diye geçer. Roket tarafında Army Recognition'ın Şubat 2024 tarihli haberi, radarın yeteneklerine Katyuşa tipi roketlerin tespit ve takibinin eklendiğini yazar. Aynı yetenek ASELSAN'ın IDEF 2023 duyurusunda SERHAT-DUAL'ın artısı olarak sunulmuştur; iki anlatım arasındaki fark, ilk sürüme sonradan yapılan bir geliştirme mi yoksa yeni sürümün tanıtımı mı olduğu konusunda belirsizlik bırakır.

Roketin motoru kısa süre çalışır, havan mermisinin ise hiç motoru yoktur; ortak noktaları, ikisinin de ilk itkiden sonra balistik bir yay çizmesidir. Radar bu yayın bir parçasını ölçer ve yayın geri kalanını matematikle tamamlar. Güdümlü füzeler ve manevra yapan hedefler bu hesaba uymaz; SERHAT'ın bildirilen görev tanımı onlar için değildir.

Hangi çaptaki havan mermilerinin, hangi roket ailelerinin izlendiği ve en küçük izlenebilir mermi büyüklüğü açıklanmamıştır. Bu nedenle bir mühimmat türü için "kesinlikle tespit eder" ya da "etmez" denemez.

SERHAT Radarı Hangi Bileşenlerden Oluşur?

ASELSAN ayrıntılı bir bileşen listesi yayımlamamıştır. Haberlerdeki anlatımdan çıkan yapı şöyledir: dairesel aktif antenli radar modülü, onu taşıyan direk veya tripod, operatörün kullandığı kontrol yazılımı ve ekranı, konum belirlemede yardım eden navigasyon desteği ve komuta kontrol sistemine bağlanan ağ arayüzü.

BileşenİşleviBilinen ayrıntı
Radar anteniMermiyi izleyen ışınları yayar ve yansımayı alırAzimutta elektronik taramalı dairesel aktif dizi; yükselmede elektronik taramalı aktif dizi; 80 cm çap (tek kaynak)
Direk veya tripodAnteni yerden yükseltirAraçta yükseltilebilir direk, 1 m direk (tek kaynak), üç ayaklı tripod
TaşıyıcıRadarı sahaya taşır veya sabit tutarKule, bina, araç; 4x4 zırhlı araç örneği
Kontrol yazılımı ve ekranHedefleri harita üzerinde gösterir, sektör ve alarm bölgelerini tanımlarAlarm, dost bölge, sektör tanımlama, harita gösterimi
Uzaktan komutaOperatörün radarın yanında bulunmasını gerektirmezÖzellik listesinde geçer; bağlantı türü yazılmamıştır
Navigasyon ve testRadarın konumunu belirler, kendi sağlığını sınarAraç navigasyon desteği, cihaz içi test
Güç ve kablolamaRadarın enerji ve veri ihtiyacıAçıklanmadı
Loş bir komuta noktasında arkadan görünen iki kasklı kişinin önünde, parlayan işaret noktaları ve yaylar bulunan soyut bir harita ızgarası gösteren ekranın temsili çizimi
Temsili görsel (yapay zeka ile üretilmiştir). Belirli bir sistemi birebir göstermez.

Tablo, ürün broşürü değil haberlerden derlenmiş bir özet olduğu için bileşenlerin resmî adları kullanılmamıştır. Aynı radarın yazılım sürümleri, ara yüz biçimi ve komuta kontrol sistemlerine bağlanma standartları da ayrıca bildirilmemiştir.

SERHAT Radarının Fiyatı Nedir?

SERHAT radarının fiyatı açıklanmamıştır. Milli Savunma Bakanlığı ile ASELSAN arasında 28 Haziran 2018'de imzalanan Seyyar Havan Tespit Radar Sistemi Tedariki Sözleşmesi'nin tutarı ve teslim edilecek radar sayısı, bu çalışmada incelenen kaynaklarda yer almaz. Aşağıda hangi bilginin eksik olduğu ve neden birim maliyetin hesaplanamadığı açıklanır.

Sözleşmenin adı, tarihi ve iki taraf bellidir; ancak toplam bedel ve adet yazılmadığı için birim maliyet hesaplanamaz. Elde yalnızca bir toplam bedel olsaydı bile içinde yedek parça, eğitim ve saha desteği gibi kalemler bulunabileceğinden tek bir radarın fiyatı çıkarılamazdı. Bu nedenle yazıda tahmini bir rakam verilmemiştir.

Yurt dışı satış için de rakam yoktur. Anadolu Ajansı'nın 2019 haberi dış talepten ve satış çalışmalarının sürdüğünden söz eder, ancak kesinleşmiş bir sözleşme bildirmez. SERHAT-DUAL için ne bir tutar ne bir adet açıklanmıştır. ASELSAN borsada işlem gören bir şirket olduğundan büyük sözleşmeler zaman zaman kamuya duyurulur; SERHAT için böyle bir duyuru bu çalışmada bulunamadı.

SERHAT Radarı Kaç Yılında Üretildi?

SERHAT için tek bir üretim yılı yazılamaz; belgelenen yıllar 2016 (sahada kullanım), 2017 (fuar sergisi), 2018 (seri tedarik sözleşmesi ve ilk teslimat), 2019 (ek teslimatlar), 2023 (SERHAT-DUAL tanıtımı) ve 2024'tür (SERHAT-DUAL'ın hizmette görüldüğü yıl). Aşağıdaki çizelge dönüm noktalarını ve kaynaklarını sıralar.

TarihOlayKaynak türü
2013İlk silah yeri bulma radarı sözleşmesi; sonradan 15'ten fazla karşı-havan radarı seri üretildi (hangi sürüm olduğu belirtilmemiş)TurDef, Aralık 2021
2016SERHAT'ın sınır bölgesinde sahada kullanımı başladıArmy Recognition, 2017 ve 2024
Mayıs 2017Radar, zırhlı bir araç üstünde IDEF 2017 fuarında sergilendiArmy Recognition
28 Haziran 2018MSB ile ASELSAN arasında Seyyar Havan Tespit Radar Sistemi Tedariki Sözleşmesi imzalandıC4Defence, Anadolu Ajansı
Ocak 2019İlk teslimat partisinin kabul testleri tamamlandıASELSAN bülteninin aktarımı
Mayıs-Haziran 2019Üçüncü teslimat partisi kabul edildi, teslim edildiAnadolu Ajansı, 28 Haziran 2019
Temmuz 2023SERHAT-DUAL IDEF 2023'te tanıtıldıDefence Turk ve Caliber aktarımları
Şubat 2024Radar Suudi Arabistan'daki WDS 2024 fuarında sergilendiArmy Recognition
Ekim 2024SERHAT-DUAL'ın Türk Silahlı Kuvvetleri'nde hizmette görseli yayımlandıTurDef, 3 Ekim 2024

Çizelgedeki ilk satır bir belirsizlik içerir ve SERHAT'ın üretim yılı olarak okunmamalıdır. Bir başka kaynakta SERHAT'ın 2014'ten beri envanterde olduğu yazılıdır; diğer kaynaklarla uyuşmadığı ve doğrulanamadığı için çizelgeye alınmamıştır.

SERHAT Tespit Menzili Ne Kadar?

Kaynaklar farklı rakamlar yazar. Anadolu Ajansı'nın aktardığı ASELSAN anlatımı havan mermileri için 10 kilometrenin üzerinde bir menzil söyler. Army Recognition aynı sınıfta çoklu atış için 10 km'ye kadar, bir başka haber ise 6 km operasyonel menzil yazar. SERHAT-DUAL için menzilin artırıldığı bildirilmiş, rakam verilmemiştir.

KaynakDeğerNeyi anlatıyor
Anadolu Ajansı, 2019 (ASELSAN anlatımı)10 km'nin üzerindeGörüş hattındaki havan mermisini izleme
Army Recognition, 2017 ve 202410 km'ye kadarBirden çok atışın aynı anda tespiti
Army Recognition, 20246 km içinde beşten fazla mermiBir örnek senaryo
Bir teknoloji haberi (tarihsiz)6 km operasyonel menzilHavan tespit ve takip
SERHAT-DUAL (Anadolu Ajansı aktarımı)Artırıldı; rakam yokHedef algılama menzili

Farkın nedeni muhtemelen ölçüt farkıdır. Bir rakam radarın mermiyi yakalayabildiği en uzak noktayı, diğeri bir atış yığınında güvenle sayabildiği mesafeyi anlatıyor olabilir. Mermi çapı, atış açısı, radarın kurulduğu yükseklik ve arazi de sonucu değiştirir. Hangi kuralın hangi rakamı doğurduğu ASELSAN tarafından yazılmamıştır; bu yüzden tablodaki satırlar birbirinin yerine konmamalı, tek bir "menzil" değeri olarak okunmamalıdır.

Menzilin gökyüzündeki küçük insansız araçlar için ne olduğu ayrı bir sorudur ve "SERHAT Radarı Mini ve Mikro İHA'ları Nasıl Tespit Eder?" bölümünde ele alınır.

SERHAT Aynı Anda Kaç Atış Noktasını Tespit Eder?

ASELSAN yalnızca "aynı anda birden çok atış" ifadesini kullanır; azami sayı açıklanmamıştır. Army Recognition'ın örneğinde 6 km içinde beşten fazla havan mermisinin tespit edilip düşüş yerlerinin hesaplanabildiği yazılır, ancak bu bir üst sınır olarak sunulmamıştır. Aşağıda bu sayının neden önemli olduğu açıklanır.

Bu bilginin önemi, atışların çoğu zaman tek tek değil seri hâlinde yapılmasındadır. Birkaç havan aynı anda ateş açtığında radarın her mermiyi ayrı bir iz olarak tutması, çıkış noktalarını ayırması ve düşüş noktalarını tahmin etmesi gerekir. Eşzamanlı iz sayısı ne kadar yüksekse, yoğun bir saldırıda eksik uyarı verme ihtimali o kadar düşer.

Sayının açıklanmamasının nedeni belli değildir. Bu tür değerler çoğu ülkede ticari ve askerî olarak hassas sayılır. Bu yazıda da bir sayı ya da tahmin yazılmaz. Ayrıca radarın bir iz kapasitesi ile, çıkış noktalarını ayırabilme kapasitesinin farklı şeyler olduğu akılda tutulmalıdır; ikisinin birlikte belirttiği bir değer yayımlanmamıştır.

SERHAT Radarı Hangi Ülkelerde Var?

Doğrulanmış kullanıcı yalnızca Türkiye'dir. Başka bir ülkenin SERHAT satın aldığına ya da kullandığına dair bu çalışmada incelenen kaynaklarda bir sözleşme, teslimat ya da resmî açıklama yoktur. Yurt dışından talep geldiği ve satış çalışmalarının sürdüğü, 2019'da Anadolu Ajansı tarafından aktarılmıştır. Aşağıda her iki ifade ayrıca incelenir.

Radarın bir yabancı fuarda sergilenmesi satış anlamına gelmez. Army Recognition, SERHAT'ın Şubat 2024'te Suudi Arabistan'daki WDS fuarında gösterildiğini yazar; haberde ihracat ya da yabancı müşteri geçmez. Aynı şekilde 2019'daki "yurt dışından talep" ifadesi bir sipariş değil, ilgi bildirimidir.

Anadolu Ajansı'nın aynı haberi, SERHAT radarlarının "yurt içinde ve yurt dışındaki farklı bölgelerde" etkin kullanımı için silahlı kuvvetlere saha desteği verildiğini yazar. Bu cümle yabancı bir müşteriden değil, Türk Silahlı Kuvvetleri'nin Türkiye dışındaki görevlerinden söz ediyor olabilir; metin bu ayrımı yapmaz. Yabancı kullanıcı olarak yorumlanmaması gerekir.

SERHAT'ın ihracatı ilerleyen dönemde duyurulabilir; bu yazı yalnızca 20 Kasım 2026'ya kadar yayımlanmış bilgilere dayanır.

SERHAT Atış Noktasını Ne Kadar Sürede Belirler?

Bu süre kamuya açık değildir; ASELSAN bir saniye ya da saniye aralığı yayımlamamıştır. Anlatım yalnızca "atış anında alarm veriyor" der. Radar atışı fark ettiği anda uyarı üretir; çıkış ve düşüş noktası hesapları mermi hâlâ havadayken yapılır. Aşağıda süreyi etkileyen etkenler anlatılır.

Hesabın hızı iki şeye bağlıdır. Birincisi, radarın mermiyi yeterince uzun bir kısmında izlemesi ve yörüngenin matematiksel olarak çıkarılabilmesidir. İkincisi, işlemcinin ve yazılımın bu veriyi sonuca çevirme hızıdır. Bir havan mermisinin havada kaldığı süre menzile ve atış açısına göre genellikle birkaç on saniyedir; dolayısıyla radarın işini mermi yere düşmeden bitirmesi, uyarının anlam kazanması için zorunludur.

"Kaç saniyede?" sorusunun kesin cevabı olmaması dürüstçe şu anlama gelir: kamuya açık hiçbir belge radarın atış sonrası ilk koordinatı ne zaman verdiğini yazmamıştır. Alarm ile koordinatın aynı anda mı yoksa art arda mı geldiği de belirtilmemiştir. Tespit süresinin yanında doğruluk değeri de, yani hesaplanan noktanın gerçek noktadan ne kadar saptığı da açıklanmamıştır.

SERHAT Radarı Ağırlığı Ne Kadar?

Army Recognition'a göre SERHAT'ın toplam sistem ağırlığı 250 kg'dır. Bu değer 2017 ve 2024 tarihli haberlerde aynı biçimde geçer ve tek kaynağa dayanır. SERHAT-DUAL'ın ağırlığı açıklanmamıştır. Rakam ilk sürüme aittir ve neleri kapsadığı belirtilmediği için dikkatle yorumlanmalıdır. Ayrıntılar aşağıda verilmiştir.

Haberlerde ağırlığın nelere dâhil olduğu belirtilmez. Tripod, direk, kablolar, kontrol bilgisayarı ve taşıyıcı araç toplam içinde mi sayılmıştır, yoksa yalnızca radar modülünün kendisi mi kastedilmiştir, bilinmez. Dolayısıyla 250 kg, araçsız temel düzenek için bir tahmin olarak okunmalıdır.

Ölçek hissi için şu söylenebilir: aynı görevde kullanılan ve kamyona yüklenen büyük karşı-batarya radarlarının araçla birlikte ağırlığı ton mertebesindedir. SERHAT'ın tek bir zırhlı araca, bir tripoda ya da bir bina çatısına yerleştirilebilmesi bu hafiflikten gelir. Ancak 250 kg değeri bağımsız bir tartıma dayanmaz ve SERHAT-DUAL'ın antenindeki farklılıklar ağırlığı değiştirmiş olabilir.

SERHAT Hangi Mühimmat Türlerini Tespit Edebilir?

İlk SERHAT için bildirilen temel mühimmat türü havandır; Army Recognition ayrıca Katyuşa tipi roketlerin eklendiğini yazar. SERHAT-DUAL için ASELSAN topçu mühimmatı ve roket, bazı yayınlar ise füze ifadesini kullanır; bunlara mini ve mikro insansız hava araçları da eklenir. Aşağıdaki tablo ikisini karşılaştırır.

Hedef türüSERHATSERHAT-DUAL
Havan mermisiTemel görevSürüyor
Topçu mermisiBildirilmemişDuyuruldu
RoketKatyuşa tipi için tek kaynakDuyuruldu
FüzeBildirilmemişBir yayında geçiyor; ASELSAN anlatımında "roket" yazılı
Mini ve mikro insansız hava aracıBildirilmemişDuyuruldu; ikincil yetenek olarak tanımlanıyor

Tablodaki "füze" satırı dikkatle okunmalıdır. ASELSAN'ın IDEF 2023 duyurusunu aktaran Türkçe paylaşımda "topçu mühimmatı, roket ve mini/mikro İHA" yazarken, bunu İngilizce aktaran bir haber "füze" ifadesini kullanmıştır. Güdümlü bir füzenin radar tarafından izlenmesi ile balistik bir roketin izlenmesi farklı işlerdir. Bu yazıda yalnızca üreticiye ait Türkçe ifade esas alınmıştır.

Mühimmatın çapı, kütlesi ya da ailesi hakkında ayrıntı verilmemiştir. En küçük havan çapı, radarın sınırı ya da ayırt edebildiği çaplar gibi sorulara kamuya açık kaynaklardan cevap verilemez.

SERHAT Radarı Kullanıldığı Yerler

Haberlerde SERHAT'ın kullanım alanları genel terimlerle sayılır: havan tehdidi altındaki bölgeler, kritik üs bölgeleri, sınır karakolları ve harekât alanları. Belirli tesislerin ya da bölgelerin adı bu yazıda bilerek verilmemiştir; yalnızca üreticinin ve basının kamuya açık biçimde söylediği türler aktarılmıştır. Aşağıda bunlar ayrı ayrı açıklanır.

Anadolu Ajansı'nın 2019 haberine göre radar, Doğu ve Güneydoğu Anadolu'daki güvenlik faaliyetlerinde ve iki sınır ötesi harekâtta yoğun biçimde kullanılmıştır. Başka bir haber, radarın Suriye sınırında aktif görev yaptığını ve terörle mücadele bölgelerindeki kritik karakollarda işe yaradığını yazar. Bu anlatımlar ASELSAN ve basın kaynaklıdır, bağımsız doğrulama yoktur.

Kullanım biçimleri ise kurulum yöntemlerinden anlaşılır. Bina çatısındaki kurulum, bir tesisin çevresini sürekli izleyen sabit görevlere uygundur. Araç üstündeki direk, birliğin yer değiştirmesi gerektiğinde işe yarar. Tripod, geçici bir noktaya hızla radar yerleştirmek için seçilir. SERHAT-DUAL'ın Ekim 2024'te sabit bir kurulumda görülmesi, bu sürümün sabit koruma görevinde de kullanılabileceğini gösterir.

Barış gücü, ateşkes izleme ya da sivil kullanım gibi alanlar için kaynaklarda bir bilgi bulunmamaktadır.

SERHAT Silah Atar mı?

Hayır. SERHAT bir radardır; ateş etmez, mermiyi yok etmez ve hedefe saldırmaz. Görevi, gelen atışı algılayıp koordinat üretmek ve bu bilgiyi komuta kontrol sistemi aracılığıyla bir ateş birimine ya da koruma sistemine ulaştırmaktır. Aşağıda radar ile ateş birimi arasındaki ilişki ayrıntılı anlatılır ve entegrasyon örnekleri verilir.

Radardan gelen koordinatı kullanarak karşılık verecek birim ayrı bir silahtır: bir topçu bataryası, bir havan ya da başka bir ateş destek aracı. Bu birim SERHAT'a ait değildir ve ilişkisi yalnızca veri bağıdır. Bazı kaynaklarda SERHAT'ın "karşı atışa olanak tanıdığı" yazılmasının nedeni budur; radar, atışı başlatmaz ama başlatılabilmesi için gereken bilgiyi sağlar.

Bir de entegrasyon örneği vardır. Caliber'in aktardığına göre, sınır ötesinden yapılan füze atışlarının ardından 35 mm uçaksavar toplarının SERHAT radarıyla bütünleştirildiği bir C-RAM operasyonel denemesi yapılmıştır; bu bilgi tek kaynaktadır. TurDef ise SERHAT-DUAL'ın KORKUT 35 mm top sisteminin karşı-havan sürümünde ana tespit radarı olarak planlandığını yazar. Bu durumda silahı atan top, radarı ise ona hedef bilgisi veren parça olur. Sistemin tamamı KORKUT Nedir? yazısında anlatılır.

SERHAT Kaç Km'lik Alanı Görür?

SERHAT 360 derece tarama yaptığı için görüş alanı bir çember biçimindedir; yarıçap, bildirilen menzile bağlıdır. Rakamlar farklı yazıldığından kesin bir alan söylenemez. Basit bir geometrik çerçeve vermek için 6 km yarıçap yaklaşık 113 km², 10 km yarıçap yaklaşık 314 km² eder; bunlar üretici açıklaması değil, yalnızca bir çember alanı hesabıdır.

Gerçek koruma alanı bu çemberlerden küçük olacaktır. Radar mermiyi görüş hattı içinde izler; bu nedenle yükseltiler, binalar ve arazi kıvrımları bazı yönlerde bölgeyi daraltır. Ayrıca düşey tarama açısı, yani radarın ne kadar yukarıya baktığı kamuya açık değildir. Alçaktan atılan bir mermiyle yüksekten atılan bir mermi aynı yarıçapta görülmeyebilir.

Radarın "sektör tanımlama" özelliği, operatöre çemberin yalnızca belirli bir dilimini izleme seçeneği verir. Haberlerde radarın "360 derece tarama yapabildiği, tek bir belirlenmiş açıda da çalışabildiği" yazılır. Dar bir sektöre odaklanmak, o yönde daha uzun bir süre izleme ve daha az gürültü sağlayabilir; ancak bu avantajın boyutu açıklanmamıştır.

Ortasında küçük bir üs bulunan, eş yükselti çizgili bir haritanın üstüne çizilmiş, ince eş merkezli halkalı yarı saydam dairesel bir koruma alanının temsili çizimi
Temsili görsel (yapay zeka ile üretilmiştir). Belirli bir sistemi birebir göstermez.

SERHAT Nasıl Konuşlandırılır?

SERHAT; üç ayaklı bir tripod üzerinde, bir kule ya da binanın tepesinde ya da bir aracın yükseltilebilir direğinde konuşlandırılabilir. Seçimi, korunacak alanın biçimi, yer değiştirme ihtiyacı ve radarın etrafı ne kadar açık göreceği belirler. Bu bölüm genel biçimleri anlatır; adım adım uygulama talimatı değildir.

Kurulum biçimiTipik kullanımNot
Tripod (üç ayak)Geçici, hızlı yerleştirmeAnadolu Ajansı, 2019
Kule veya binaSabit tesis korumasıYüksek nokta, daha geniş görüş
Araçta yükseltilebilir direkHareketli birlikZırhlı 4x4 araç örneği (2017)
Sabit kurulum (SERHAT-DUAL)Tesis korumasıTurDef, Ekim 2024

Konuşlandırma, radarın yeri ve yönüyle ilgilidir. Bir araç üstünde çalışırken araç navigasyon desteği, radarın kendi konumunu bilmesi için kullanılır; çünkü hesaplanan atış noktasının doğruluğu radarın konumunun doğruluğuna da bağlıdır. Hizmete almadan önce operatör, alarm ve dost bölgelerini, izlenecek sektörleri tanımlar ve cihaz içi testi çalıştırır. Bunlar, ASELSAN'ın özellik listesinde geçen maddelerin sıralanışıdır, kurulum kılavuzu değildir.

Kurulumun süresi, gerekli personel sayısı ve çevresel sınırları açıklanmamıştır.

Gün batımında, alçak bir binanın düz çatısında üç ayaklı bir sehpanın üstünde duran küçük yuvarlak radar anteninin ve yanında kum torbalarının temsili çizimi
Temsili görsel (yapay zeka ile üretilmiştir). Belirli bir sistemi birebir göstermez.

SERHAT Radarı Nasıl Çalışır?

SERHAT, anteninden elektromanyetik dalgalar yayar, havadaki mermiden yansıyan dalgayı alır, bu yansımalardan mermiyi bir iz olarak takip eder ve izin şeklinden balistik yörüngeyi hesaplar. Yörüngeyi geriye uzatınca atış noktası, ileriye uzatınca düşüş noktası bulunur. Aşağıda bu adımlar sırasıyla açıklanır; ASELSAN'ın kendi yöntemi yayımlanmamıştır.

İlk adım algılamadır. Dairesel aktif dizi anteni, ışınını mekanik dönüş olmadan elektronik olarak yönlendirir; azimutta çevrenin tamamı, yükselmede ise belirli bir açı aralığı taranır. Bir mermi ışına girdiğinde yansıma bir nokta olarak belirir.

İkinci adım takiptir. Radar noktayı art arda gelen ölçümlerde eşleştirerek bir iz oluşturur. Üçüncü adımda yazılım, izin konum ve hız verisini mermi türüne uygun bir yörünge modeline oturtur. Havan mermisi ve roket serbest bırakıldıktan sonra yalnızca yerçekimi ve hava direnciyle hareket ettiği için yol, iyi bilinen bir eğriye benzer. Eğri yeterince doğru çizildiğinde başlangıç ve bitiş noktaları çıkarılır. Sonuçlar harita üzerinde gösterilir ve komuta kontrole iletilir.

Gece tepelik bir arazinin üstünde ışıklı bir mermi yayını, bir direkteki küçük dairesel antenden çıkan ışın demetini ve yayın geriye doğru uzanan noktalı çizgisini gösteren soyut çizimin temsili hâli
Temsili görsel (yapay zeka ile üretilmiştir). Belirli bir sistemi birebir göstermez.

Bu anlatım genel bir karşı-havan radarı mantığıdır; ASELSAN'ın kullandığı algoritma, işleme zinciri ve doğruluk değerleri yayımlanmamıştır. Elektronik korunma önlemleri ve cihaz içi test özelliklerinin işleyişi de açıklanmamıştır.

SERHAT ile SERHAT-DUAL Arasındaki Fark Nedir?

SERHAT-DUAL, SERHAT'ın geliştirilmiş sürümüdür ve havan atışlarına ek olarak topçu mühimmatı, roket ve mini ile mikro insansız hava araçlarını izler. ASELSAN ayrıca hedef algılama menzilinin artırıldığını bildirir. Temel görev, yani atış noktası bulma, her iki sürümde de aynıdır. Aşağıdaki tablo farkları sıralar.

ÖlçütSERHAT (STR 300-G)SERHAT-DUAL (STR 400-G)
Tanıtım2016 civarında sahada; 2017 fuar sergisiTemmuz 2023, IDEF 2023
Ana görevHavan atışı tespitiHavan, topçu, roket ve İHA tespiti
Hedef algılama menzili10 km üzeri (haber anlatımı)Artırıldı; rakam yok
KurulumTripod, bina, araç direğiSabit kurulum görüldü; 4x4 araca konulabilir
DurumEnvanterdeEkim 2024'te hizmette görseli yayımlandı
C-RAM bağlantısı35 mm top ile deneme (tek kaynak)KORKUT karşı-havan sürümünde ana radar olarak planlandı
Ağırlık, anten ölçüsü250 kg, 80 cm (tek kaynak)Açıklanmadı

SERHAT-DUAL'ın adındaki "DUAL" iki yönlü bir işlevden, yani hem yer hem hava tehditlerinden söz eder; ASELSAN adın gerekçesini yazmamıştır. TurDef ise İHA yeteneğini "ikincil" olarak niteler ve alçak irtifa hedeflerinin ayrıca AURA 200-G ile karşılanacağını yazar.

Adlandırmaya bir not: ilk sürüm "SERHAT" ve "SERHAT II" adıyla da geçer. Bu yazı, SERHAT-DUAL'ı bir sonraki neslin adı sayar, ancak SERHAT-II'nin tablodaki ilk sürümle birebir aynı olup olmadığı kaynaklardan anlaşılmamaktadır.

SERHAT Radarı Hangi Platform Üzerinde Konuşlanır?

SERHAT belirli bir araca bağlı değildir; modüler yapısı sayesinde tripod, bina ya da araç direği üzerinde kullanılır. Haberlerde verilen örnek taşıyıcı, 2017 fuarında gösterilen Cobra adlı 4x4 zırhlı araçtır. SERHAT-DUAL için de 4x4 araç seçeneği yazılıdır. Aşağıda taşıyıcıların ayrıntısı verilir.

Zırhlı araç örneğinin gerekçesi Army Recognition tarafından şöyle yazılır: araç hızlı konuşlanma sağlar ve radar operatörlerini balistik tehditlere ve mermi parçalarına karşı korur. Bu değerlendirme kaynağa aittir. Araç burada radarın taşıyıcısıdır; radarın kendisi tripod ve bina kurulumlarında da aynı işi yapar.

Platform listesinde paletli araç, kamyon ya da gemi geçmez. Bu yazıda yalnızca kaynakta adı geçen platformlar sayılmıştır. Başka platformlara uygulanması teknik olarak mümkün olabilir; ancak üretici ya da basın bunu açıklamadığı için yazıya eklenmemiştir. Kurulum biçimlerinin gerekçesi ve karşılaştırması "SERHAT Nasıl Konuşlandırılır?" bölümündeki tabloda ayrıca yer alır.

SERHAT Radarı Mini ve Mikro İHA'ları Nasıl Tespit Eder?

Mini ve mikro İHA tespiti SERHAT-DUAL'ın yeni yeteneğidir. ASELSAN, bu sürümün insansız hava araçlarını tespit, takip ve teşhis edebildiğini duyurmuştur; ancak yöntemi ve menzili açıklamamıştır. Haberler bu yeteneği ikincil olarak, yani asıl mermi ve roket görevinin yanında bir ek olarak tanımlar.

Küçük bir insansız aracı radarda yakalamak zordur, çünkü araç az enerji yansıtır, yavaş uçar ve yere yakın seyreder. Yavaş hareket eden bir iz, kuş sürüleri ya da arazi yansımalarıyla karışabilir. Radar bu yüzden hareket örüntüsü ve yansıma özelliklerine bakarak bir hedefin insansız araç mı yoksa başka bir nesne mi olduğunu ayırt etmeye çalışır. "Teşhis" sözcüğü bu ayırma işine karşılık gelir. SERHAT-DUAL'ın bunu hangi yöntemle yaptığı kamuya açık değildir.

Tepelik bir sınır bölgesinin alacakaranlık gökyüzünde alçaktan uçan birkaç küçük dört pervaneli insansız aracın siluetini ve ön planda direk üstünde küçük bir radar anteninin temsili çizimi
Temsili görsel (yapay zeka ile üretilmiştir). Belirli bir sistemi birebir göstermez.

Tespit etmek ile etkisiz hâle getirmek ayrı işlerdir. SERHAT-DUAL yalnızca izler; müdahale için ayrı sistemler gerekir. ASELSAN'ın karşı-İHA algılama ve yumuşak imha ürünü İHTAR Nedir? yazısında, mermi ve roketlere karşı bütünleşik mantık ise C-RAM Nedir? yazısında anlatılır. Radarlar arasında iş bölümü de vardır: TurDef'e göre AURA 200-G, İHA'lar dahil alçak irtifa tehditleri için tamamlayıcıdır.

SERHAT Radarı'nı Kim Üretiyor?

SERHAT radarını ASELSAN üretir. ASELSAN, 1975'te Türk Silahlı Kuvvetlerini Güçlendirme Vakfı tarafından kurulan, merkezi Ankara'da bulunan ve Borsa İstanbul'da işlem gören bir savunma elektroniği şirketidir. Milli Savunma Bakanlığı SERHAT'ın alıcı kurumu olarak görünür. Aşağıda şirket, sözleşme tarafları ve aynı sınıftaki diğer ASELSAN radarları açıklanır.

2018 sözleşmesinin tarafları Milli Savunma Bakanlığı ve ASELSAN'dır. Anadolu Ajansı'nın haberinde radarın şirket tarafından "özgün olarak geliştirildiği" yazılıdır. Alt yüklenicilerin kimliği, antenin ya da yazılımın üretim yeri gibi ayrıntılar kamuya açık değildir.

ASELSAN'ın aynı sınıfta başka radarları da vardır. TurDef'in Aralık 2021 haberine göre şirketin GaN tabanlı bir uzun menzilli silah yeri bulma radarı programı bulunur; haber bu program için 100 km üzeri bir menzil öngörüsü ve dokuz adetlik bir teslimat yazar, ancak radarın adını söylemez ve SERHAT'la ilişkisini açıklamaz. AURA 200-G ise Ekim 2024'te tanıtılan, SERHAT-DUAL'ı tamamlayan çok amaçlı bir AESA radardır.

Bu ürünler yalnızca ASELSAN'ın hangi sınıfta radar geliştirdiğini göstermek için anılmıştır; SERHAT hakkındaki hiçbir değerlendirmeye dayanak yapılmamıştır.

SERHAT Radarı Hangi Birliklerde Kullanılıyor?

Resmî bir birlik listesi yayımlanmamıştır. Kaynaklarda yalnızca radarların "Türk Silahlı Kuvvetleri" ve "Kara Kuvvetleri" envanterinde olduğu yazılıdır. Hangi tümen, tugay ya da bölgenin radara sahip olduğu, kaç radarın kimde olduğu ve nerede görev yaptığı bilgisi açık kaynaklarda yoktur. Aşağıda eldeki bilgiler ayrıntılı sunulur.

C4Defence'in haberi, ASELSAN'ın daha önce teslim ettiği SERHAT radarlarının Kara Kuvvetleri envanterinde olduğunu yazar. Milli Savunma Bakanlığı sözleşmesi ise teslimatın kurumsal alıcısını belirtir. Radar Kara Kuvvetleri'ne ait olduğu hâlde fiilen farklı birlikler tarafından işletilebilir; bunu gösteren bir açıklama yoktur.

Bu bilgi eksikliği bilinçli bir sır olabileceği gibi, yalnızca haberlerin ayrıntı vermemesinin sonucu da olabilir. Konuşlanma yerleri ve birlik adları operasyonel açıdan hassas sayıldığından, bu yazıda ayrıntı aranmamış ve tahmin yürütülmemiştir.

SERHAT Radarı'nın Rakipleri Nelerdir?

SERHAT'ın sınıfında atış noktası tespit radarları arasında COBRA, Saab ARTHUR ve Lockheed Martin AN/TPQ-53 sayılır. Üçü de SERHAT'tan daha büyük ve daha uzun menzillidir; farklı rollere sahip ASELSAN AURA 200-G ise rakip değil, tamamlayıcı olarak anılır. Aşağıdaki tablo bunları yan yana koyar.

RadarKökenAntenMenzil sınıfıNot
SERHATTürkiyeDairesel aktif dizi, 360 dereceKısa; 6-10 km mertebesi250 kg (tek kaynak), tripod, bina, araç
COBRAAlmanya, Fransa, Birleşik KrallıkAktif faz diziliOrta-uzunKamyon üstü; Türkiye'de iki sistem bildirilmiş
ARTHURİsveç, NorveçPasif faz diziliOrta-uzunMod seçenekleriyle farklı menzil
AN/TPQ-53ABDAktif faz diziliOrta-uzunMenzil kaynaklara göre değişiyor
AURA 200-GTürkiyeAESAAçıklanmadıAlçak irtifa ve İHA ağırlıklı; mermi ikincil

Ölçüt farklarına dikkat edilmelidir. Menzil rakamları farklı hedefler ve farklı koşullar için verildiğinden birbirine doğrudan kıyaslanamaz. Hiçbiri diğerinden "daha iyi" diye sıralanamaz; kısa menzilli hafif bir radar ile tonluk bir sistem farklı komuta seviyelerinin ihtiyacına hizmet eder.

COBRA

Üç Avrupa ülkesinin ortak programı olan COBRA, kamyon üstünde bir faz dizili antenle çalışan karşı-batarya radarıdır. Türkiye'de iki sistem bildirilmiştir. SERHAT ile işlevi benzer, ölçeği ise çok daha büyüktür. Ayrıntılar COBRA Radarı Nedir? yazısındadır.

ARTHUR ve AN/TPQ-53

Saab ARTHUR 1990'lardan beri hizmette olan bir İskandinav radarıdır; Lockheed Martin AN/TPQ-53 ise ABD Ordusu için üretilmiş, 2009'da teslimatı başlamış bir aktif faz dizili radardır. İkisi için de menzil, mod ve kullanıcı bilgileri ansiklopedik kaynaklara dayanır ve bağımsız olarak doğrulanmamıştır.

ASELSAN AURA 200-G

AURA 200-G, ASELSAN'ın SERHAT-DUAL'ı tamamlayan çok amaçlı AESA radarıdır. Uçan insansız araçları, alçak uçuşlu hava taşıtlarını, piyadeyi ve kara araçlarını izler; mermi ve roket için ikincil bir yeteneği vardır. Tek modül tripod üzerinde, dört modül ise bir 4x4 araçta yarım küre kapsama sağlar. Menzil, ağırlık ve ölçü verilmemiştir.

İLGİLİ HABERLER