HQ-7 (Hongqi-7, yani "Kızıl Bayrak-7"), Çin'in alçaktan uçan savaş uçaklarına, helikopterlere ve seyir füzelerine karşı kullandığı kısa menzilli, tekerlekli bir yüzeyden havaya füze sistemidir. Yapısı Fransız Crotale'ye çok yakındır. Çin Kara Kuvvetleri, Hava Kuvvetleri ve Donanması bu aileyi kullanır; ihracat sürümleri FM-80 ve FM-90 adıyla İran, Pakistan, Bangladeş, Cezayir ve Türkmenistan'a ulaştı. Gemi sürümünün adı HHQ-7'dir.
Metindeki bilgiler 20 Kasım 2026 itibarıyla ulaşılabilen kaynaklara dayanıyor: Air Power Australia'nın Carlo Kopp ve Martin Andrew imzalı teknik raporu (2010, 2012'ye kadar güncellenmiş), GlobalSecurity ve Wikipedia sayfaları, Quwa analizi, Pakistan'daki 2015 haberleri ve savunma basınındaki yazılar. Kaynakların ayrıştığı yer açıkça yazıldı; tek kaynakta geçen bilgiler ayrıca işaretlendi.
Veri notu: Çin, HQ-7 için kamuya açık bir teknik föy yayımlamadı. Elde bulunan sayıların bir kısmı Fransız Crotale'nin belgelerinden, bir kısmı ihracat broşürlerinden, bir kısmı da ikincil sitelerden geliyor. Aşağıda her değerin yanında hangi kaynağa ait olduğu ve hangi sürümü anlattığı belirtiliyor. Çin ordusundaki sistem sayısı açıklanmadı.

HQ-7 Nedir?
HQ-7, Çin'in 1979'da başlattığı programla geliştirdiği, tekerlekli araçlara kurulan kısa menzilli bir hava savunma füze sistemidir. Alçak irtifada hızlı uçan uçakları, helikopterleri ve seyir füzelerini hedef alır. Kaynakların çoğuna göre Fransız Crotale'nin Çin'de yeniden üretilmiş ve geliştirilmiş biçimidir; füze radyo komutuyla hedefe yönlendirilir.
Ad, Çin'in "Hongqi" yani Kızıl Bayrak serisine aittir; aynı seri uzun menzilli HQ-9'u da kapsar. Wikipedia'ya göre Batı'da kullanılan raporlama adı CH-SA-4'tür. Sistem tek bir füze değil, bir arama radarı aracı ile birkaç atış aracından kurulan bataryadır. Parçaların ayrıntısı 11. başlıkta, sürümlerin dökümü 27. başlıktadır.
Çin'in askerî alanda yayımladığı belge az olduğundan, sistemin anlatımı büyük ölçüde Fransız tasarımının bilinen özelliklerine ve ihracat broşürlerine dayanıyor. Air Power Australia raporu bu nedenle çözümlemeyi Fransız temel sistem üzerinden yapıyor ve Çin'in küçük iyileştirmeler yapmış olabileceğini not ediyor.
HQ-7 Ne İşe Yarar?
HQ-7 tek bir noktayı, örneğin bir hava üssünü, cephane deposunu ya da ilerleyen bir kara birliğini yere yakın uçan hedeflerden korur. Daha yüksekten ve uzaktan gelen tehditlerle uğraşan sistemlerin altında kalan son birkaç kilometrelik dilimi kapatır. Çin'de Kara, Hava ve Deniz Kuvvetleri birimleri bu görevde kullanıyor.
Air Power Australia raporu, Crotale'nin özgün tasarım amacını ses üstü hızla alçaktan sızan avcı uçaklarına karşı havaalanı ve benzeri yüksek değerli noktaların son savunması olarak anlatıyor. Çin birimlerinin de bu görevde kaldığı değerlendiriliyor. Aynı rapor, sistemin yönünü seyir füzesi ve akıllı mühimmatla savaşa çevirme niyetine dair bir kanıt bulunmadığını yazıyor.

Bu tasarım mantığının kökü, arazi örtüsünden yararlanıp alçaktan gelen uçaklardır. Crotale'nin tasarımcılarından le Sueur'ün 1970 tarihli makalesine göre bu tür uçaklar radar ufkunun üstüne hedeften yalnızca 15-25 saniye uzaklıkta çıkar; bu yüzden tepki süresi tasarımın birinci ölçütüydü. Pakistan tarafında Quwa, FM-90'ın sahadaki birlikleri, ileri hava üslerini, topçuyu ve komuta noktalarını koruyan nokta savunma aracı olduğunu yazıyor.
HQ-7 Hangi Ülkenin?
HQ-7 Çin Halk Cumhuriyeti'nin sistemidir. Wikipedia tasarımcı kuruluş olarak Changfeng Elektromekanik Teknoloji Tasarım Enstitüsü'nü (CASIC çatısı altında) gösteriyor; ihracat tarafında ise CPMIEC adı geçer. Ancak temeli Fransa'ya dayanır: Çin, 1970'lerin sonunda Fransa'dan değerlendirme amacıyla Crotale örnekleri aldı. Üretim ve ihracat Çin'de yapılır.
Air Power Australia raporuna göre Fransa o dönemde az sayıda Crotale ve Sea Crotale sistemini Çin'e değerlendirme için sattı; 1989 sonrasındaki silah ambargosu üretim miktarında ithalatı engelledi. Çin kaynaklarının aktardığına göre füzeyi 2. Akademi, radar ve atış kontrolünü 23. Enstitü, aracı da 206. Enstitü yeniden tasarladı. Bu bilgi Çin kaynaklarına dayanıyor; kurumların ayrıntılı rolleri bağımsız olarak doğrulanamadı.
Yani sistem Çin'de üretilir ve Çin ordusunun kullandığı ad Çince'dir, ama ilk nesil Fransız tasarımının neredeyse birebir kopyasıdır. Bu ilişki 26. başlıkta açıklanıyor. İhracat adlarının karşılığı 25. başlıkta, üretici kuruluşların durumu ise 29. başlıkta yer alıyor.
HQ-7 Özellikleri Nelerdir?
HQ-7 bataryası bir arama radarı aracından ve iki ya da üç atış aracından oluşur. Füze 3,0 m boyunda, 84,5 kg ağırlığındadır, katı yakıtlı motorla uçar ve radyo komutuyla yönlendirilir. Menzil, hız ve irtifa değerleri kaynağa göre değiştiği için tabloda sürüm ve kaynak ayrı yazıldı.
| Özellik | HQ-7 / FM-80 | HQ-7B / FM-90 |
|---|---|---|
| Tür | Kısa menzilli, her havada çalışan yüzeyden havaya füze sistemi | Aynı; yeni araç ve radar |
| Füze boyutu | 3,0 m uzunluk, 0,156 m çap, 84,5 kg (Wikipedia, Quwa) | Aynı değerler yazılıyor (Quwa, Airforce Technology) |
| Motor | Tek kademeli katı yakıtlı roket motoru | Aynı; yakıt iyileştirmesi olabilir (Air Power Australia, tahmin) |
| Yönlendirme | Görüş hattına radyo komutu; Ku bandı tek darbeli takip radarı, TV ve kızılötesi izleme | Komut; kaynaklar kızılötesi arayıcıdan da söz ediyor (22. ve 24. başlıklara bakınız) |
| Arama radarı | S bandı darbe-Doppler (GlobalSecurity, Air Power Australia) | Döner, düzlemsel, üç boyutlu yeni anten; üreticiye göre 20 km (RCS 0,1 m²) |
| Azami hız | Yaklaşık 750 m/s (Mach 2,2-2,3) | 900-930 m/s (GlobalSecurity, üretici broşürü) |
| Etkili menzil | Yaklaşık 8-12 km, yavaş hedefte daha uzun (14. başlığa bakınız) | 0,7-12 km uçak, 0,7-15 km helikopter (üretici broşürü) |
| Etkili irtifa | 30 m ile yaklaşık 5-6 km | 15 veya 30 m ile 6 km (kaynaklar ayrışıyor) |
| Fırlatıcı | Dört tüplü dönen taret; Wikipedia 4 ya da 8 füze yazıyor | Dört tüplü taret; gemide sekiz tüp |
| Araç | Fransız P4R 4x4 şasisinin kopyası ya da römork | Yeni Çin tasarımı 6x6 zırhlı şasi |
Üreticinin vurguladığı iki özellik hızlı tepki ve elektronik karıştırmaya dayanıklılıktır. Pakistan ordusu da sistemi her havada çalışan ve elektronik karıştırma ortamında hedef vurabilen biçimde anlatıyor (ISPR açıklaması aktarımı). Bunlar kurumsal beyandır; bağımsız test sonucu yoktur.
HQ-7'nin Avantajları Nelerdir?
HQ-7'nin üstün yanları kısa tepki süresi, birden çok sensörle izleme, tekerlekli hareketlilik ve sınırlı bütçeli ülkelere satılabilmesidir. Temel tasarım çok sayıda ülkenin kullandığı bir Fransız sistemine dayandığı için mantığı ve çalışma biçimi iyi bilinir. Aşağıdaki maddeler kaynaklarda öne çıkan noktaları sıralıyor.
Air Power Australia raporu temel Crotale için 6,5 saniyelik tepki süresi veriyor; FM-90 broşürü 6,5-10,5 saniye yazıyor (üretici verisi). Atış birimi radara ek olarak televizyon ve kızılötesi izleme taşır; radar karıştırılırsa ya da bozulursa ikinci bir yol açık kalır. Bir hedefe iki füze art arda atıldığında yok etme olasılığının arttığı, baz Crotale için yüzde 80-90 tek atış, yüzde 96 çift atış olarak iddia ediliyor (tasarımcı beyanı).
FM-90'ın veri işlemcisi, üretici broşürüne göre aynı anda 24 hedefi izleyebiliyor (48 hedef algılama kapasitesiyle birlikte). Maliyet tarafında StrategyPage 2011'de Bangladeş'in daha pahalı HQ-16'yı karşılayamadığını, ilk hava savunma alımı olduğu için HQ-7 türevini "başlangıç sistemi" olarak seçtiğini yazıyor. Bu yorum tek kaynaklıdır ve fiyat rakamı içermez.
HQ-7'nin Dezavantajları Nelerdir?
HQ-7 kısa menzillidir, tavanı yaklaşık altı kilometredir ve komut yönlendirmesi aynı anda yönlendirilebilecek füze sayısını sınırlar. Temel tasarımı 1970 yılına uzanır. Yüksekten uçan hedefleri ya da uzak mesafeli tehditleri tek başına karşılaması beklenmez; bu işi üst katmandaki sistemler üstlenir. Birim maliyet de açıklanmadı.
Pakistan odaklı analiz sitesi Quwa, FM-90 için üç değerlendirme yapıyor; bunlar analist görüşüdür, doğrulanmış gerçek değildir. Birincisi, menzil zarfının "son derece dar" olduğu ve modern seyir füzelerine karşı angajman penceresinin saniyelerle ölçülebileceği. İkincisi, komut yönlendirmesinin eş zamanlı angajmanı sınırladığı ve kızılötesi arayıcının karşı önlemlere açık olabileceği. Üçüncüsü, 84,5 kg'lık füzenin küçük insansız araçlar için fazla büyük olduğu ve maliyet-etkinlik oranının elverişsiz kaldığı.
Air Power Australia raporu da FM-90'ın yeni arama radarının "akıllı mühimmata karşı" role en uygun anten tipi olmadığını belirtiyor; sistemin asıl işi hızlı jet ve alçak helikopter vurmak olarak kalıyor. Radar birden çok hedefi izleyebilse de füzeyi aynı anda yalnızca bir iki hedefe yönlendirebildiği Quwa sayfasında yazıyor. Birim maliyeti açıklanmadığı için başka sistemlerle fiyat kıyaslaması yapılamıyor (12. başlığa bakınız).
HQ-7 Ne Zaman Üretildi?
Çin Genelkurmayı Mart 1979'da alçak ve çok alçak irtifa için yeni bir füze önerdi, Haziran 1979'da Devlet Konseyi ile Merkezî Askerî Komisyon görevi resmen verdi. GlobalSecurity tasarımın 1988'de kesinleştiğini yazıyor. Ordunun envanterine giriş yılı kaynaklarda 1980'lerin başından 1987'ye kadar değişiyor.
Wikipedia, ABD Ordusu'nun 2021 tarihli Çin taktikleri kılavuzuna dayanarak sistemin 1980'lerin başında hizmete girdiğini yazıyor. StrategyPage 2011 tarihli yazısında 1987 diyor. Air Power Australia raporu ise Fransız örneklerin 1970'lerin sonunda geldiğini, kopyanın bundan yaklaşık on yıl sonra üretime girdiğini söylüyor; yani 1980'lerin sonu. Bir arama özetinde, farklı bir sitede, 1983'te test için kopyalar üretildiği, 1986'da seri üretimin onaylandığı yazılıydı; sayfa açılamadığı için kullanılmadı.
Üç dönemin çakıştığı tek yer, geliştirmenin 1979'da başlayıp 1980'lerde sürdüğüdür. FM-90 ihracat sürümü 1998 sonunda tanıtıldı, HQ-7B ise yaklaşık 2009'dan beri gösteriliyor. Yıllara göre dizilim 13. başlıktaki tabloda, Crotale ile yaş farkı ise 26. başlıkta anlatılıyor.
Türkiye'nin HQ-7'si Var mı?
Hayır, incelenen kaynaklarda Türkiye'nin HQ-7, FM-80 ya da FM-90 aldığına ya da kullandığına dair hiçbir kayıt yok. Wikipedia'daki IISS temelli operatör listesinde Türkiye bulunmuyor. Türkiye ile Çin arasındaki bilinen tek hava savunma teması, 2013'teki uzun menzilli sistem ihalesidir. Yani HQ-7 Türkiye'nin envanterinde yer almıyor.
Bu ihalede Eylül 2013'te Türkiye, yaptırım listesindeki Çinli CPMIEC firmasının FD-2000 (HQ-9 ihracat sürümü) teklifini seçti; Al Jazeera ve Hürriyet Daily News bunu 27 Eylül 2013'te duyurdu. Kasım 2015'te Güvenlik Komitesi kararıyla ihaleden vazgeçildi ve yerli geliştirme tercih edildi. Ayrıntısı HQ-9 yazısında kaynaklarıyla yer alıyor.
HQ-7 ailesi ise ihale kapsamında hiç anılmadı. Türkiye'nin alçak irtifa savunması için yerli HİSAR-A programı ile Rapier gibi yabancı sistemler kullanıldığını başka yazılar anlatıyor; HQ-7 bu tabloda yer almıyor. Bir Türkiye-HQ-7 ilişkisine dair haber çıkarsa iki bağımsız kaynakla teyit gerekir; şu an bu başlık için verilecek başka bilgi bulunmuyor.
HQ-7 mi Daha İyi, Crotale mi?
İki sistem aynı soydan geldiği için kâğıt üzerindeki değerleri birbirine yakındır; "daha iyi" yargısı hangi sürümün karşılaştırıldığına bağlıdır. Çin'in ilk nesil HQ-7'si 1970'lerin Fransız Crotale'sinin neredeyse kopyasıdır. FM-90 ise ancak yeni nesil Crotale NG ile aynı ligde anılır. Hangi sürümün karşılaştırıldığı sonucu belirler.

| Ölçüt | Fransız Crotale (R440, taban) | HQ-7 / FM-80 | Crotale NG (VT-1) | FM-90 |
|---|---|---|---|---|
| Füze hızı | 750 m/s | Aynı sınıf, yaklaşık 750 m/s | Mach 3,5 | 930 m/s (broşür) |
| Etkili menzil | 10 km üzeri | 8-12 km, kaynağa göre | 11 km (Mk3: 16 km) | 12 km uçak, 15 km helikopter (broşür) |
| Azami yük faktörü | 7 g menzil sonunda | Açıklanmadı | 35 g (üretici) | 35 g (broşür) |
| Arama radarı | S bandı, 18,5 km | Benzer, farklı reflektör | Taretin üstünde, tek araç | Yeni düzlemsel anten, ayrı araç |
| Araç | P4R 4x4 | P4R kopyası ya da römork | Çeşitli şasi ve römork | 6x6 Çin şasisi |
| Ana kullanıcı durumu | Güney Afrika, Fransa (hizmet dışı ya da değişiyor) | Çin'de hizmette | Fransa'da VL MICA ile değişiyor (Crotale yazısı) | Pakistan, Cezayir, Bangladeş vb. |
Tablo, Air Power Australia raporundaki Crotale verileriyle HQ-7 değerlerini yan yana koyuyor. Raporun en önemli bulgusu şu: ilk nesil HQ-7 ile Fransız örnek arasındaki farklar farların yerleşimi ya da fırlatma tüplerinin kapak biçimi gibi "kozmetik" ayrıntılardır. FM-90'ta ise yeni arama radarı, yeni araç ve iç elektronikte iyileştirmeler gözleniyor.
Ölçüt seçimi sonucu belirler. Hız ve menzilde yeni Crotale NG üstün görünür; kullanıcı sayısı ve hizmet süresi açısından ise Crotale ailesi daha geniş bir geçmişe sahiptir. Birim maliyet iki sistem için de açıklanmadığından maliyet karşılaştırması yapılamıyor. Crotale'nin kendi değerleri ayrı yazıda kaynaklarıyla veriliyor.
HQ-7 F35 Vurabilir mi?
Açık kaynaklarda HQ-7'nin bir F-35'i vurduğuna ya da vurabileceğine dair kayıt, test sonucu veya resmî açıklama bulunmuyor. Sistem alçak irtifada uçan hızlı hedeflere karşı tasarlandı. F-35'in radar izi resmen açıklanmadığı için bir sonuca varmak bilgi değil, tahmin olur; bu başlıkta tahmin yürütülmüyor.
Elde yalnızca üreticinin radar değeri var: FM-90 broşürü, arama radarının 0,1 m² radar kesitli bir hedefi 20 km'de, takip radarının 18 km'de algılayacağını yazıyor (Air Power Australia aktarımı, üretici verisi). Bu değer belirli bir uçak türüne ait değildir ve F-35 için bir ölçü sayılamaz. Bir hedefin gerçekte ne zaman fark edileceği, hedefin türüne, yönüne ve radar ortamına bağlıdır.
Ayrıca tek bir kısa menzilli sistemin tek başına bir hava harekâtında sonuç belirlemesi beklenmez; savunma çok katmanlı kurulur (22. başlığa bakınız). İncelenen kaynaklarda HQ-7 kullanan bir ülkenin F-35 kullanan bir ülkeyle çatışmasına ya da HQ-7'nin bu uçak türüne karşı denendiğine dair bir bildirim yok.
HQ-7 Kaç Parçadan Oluşur?
Bir HQ-7 bataryası bir arama radarı aracı, iki ya da üç atış aracı ve füze yükleme ile taşıma araçlarından oluşur. Füzeler kapalı tüplerde durduğu için ayrı parça sayılmaz. FM-90'ta arama radarı yeni bir araca taşınmış, atış araçları da altı tekerlekli yeni şasiye geçmiştir.

| Parça | HQ-7 / FM-80 | HQ-7B / FM-90 |
|---|---|---|
| Arama ve koordinasyon birimi | P4R tipi kendinden hareketli araç; S bandı reflektörlü radar, mesh yapılı kavisli anten | Yeni 6x6 araç; üç boyutlu, döner, düzlemsel anten (11 sıra, 26 sütun) ve IFF dizisi |
| Atış birimi (TELAR) | İki ya da üç araç; her biri dört tüplü taret ve Ku bandı takip radarı | Aynı düzen, yeni 6x6 şasi; römork sürümü de var |
| Optik izleme | TV teleskopu, kızılötesi izleyici | Kızılötesi görüntüleyici (FLIR), geliştirilmiş TV |
| Taşıma ve yükleme | Nakil aracı, yükleme ve vinç | Aynı işlev |
| Veri bağı | Kablo ya da VHF radyo (Fransız tabana göre) | Radyo bağı, ayrıntı açıklanmadı |
GlobalSecurity standart ateş birimini bir arama ve kontrol aracı ile iki ya da üç atış aracı, ayrıca sekiz ile on iki yedek füze olarak tarif ediyor. Wikipedia'nın ABD Ordusu kaynaklı tarifi de bir radar ve üç fırlatıcıdan söz ediyor. Air Power Australia'ya göre FM-90'ın yeni altı tekerlekli şasisi resmî olarak adlandırılmadı ve ayrıntıları yayımlanmadı.
HQ-7 Fiyatı Nedir?
HQ-7 ya da FM-90 için açıklanmış bir birim fiyat ya da doğrulanabilir bir ülke sözleşmesi tutarı bulunamadı. Pakistan, Bangladeş ve Cezayir alımlarının bedeli resmî kaynaklarda yayımlanmadı. Bu nedenle bu başlıkta rakam yok; elde yalnızca fiyatın neden belirsiz olduğuna dair bilgi var.
Arama sonuçlarında, kaynağı gösterilmeyen bir sitede bir fırlatıcı ve bir füze için birim fiyat verildiği anlaşılan bir özet çıktı. Sayfaya ulaşılıp rakamın dayanağı doğrulanamadığı için bu değer metne alınmadı. Dawn ve Express Tribune'ün 2015 haberleri de Pakistan alımında yalnızca ordunun açıklamalarını aktarıyor; adet ya da tutar yok.
StrategyPage, Bangladeş'in HQ-16'yı karşılayamadığını yazarak HQ-7 türevinin daha ucuz bir seçenek olduğunu ima ediyor; bu yorumdur ve rakam içermez. Füze başına maliyet ve yaşam döngüsü maliyeti de açık kaynakta yok.
HQ-7 Kaç Yılında Üretildi?
HQ-7'nin geliştirilmesi 1979'da başladı, ihracat sürümü FM-80 1980'lerin sonu ile 1990'ların başı arasında tanıtıldı, FM-90 ise Aralık 1998'de çıktı. HQ-7B 2009 civarında kamuoyuna gösterildi. Aşağıdaki tablo dönüm noktalarını yıl sırasıyla veriyor; hizmete giriş tarihi kaynaklara göre değişir ve çelişkisi 7. başlıkta açıklandı.
| Tarih | Gelişme | Kaynak |
|---|---|---|
| Mart-Haziran 1979 | Genelkurmay önerisi, Devlet Konseyi ve Merkezî Askerî Komisyon'un görevlendirmesi | GlobalSecurity |
| 1970'lerin sonu | Fransa'dan Crotale ve Sea Crotale örneklerinin gelişi | Air Power Australia |
| 1987 ya da 1980'lerin başı | Hizmete giriş (kaynaklar ayrışıyor) | StrategyPage, Wikipedia |
| 1988 | Tasarımın kesinleşmesi | GlobalSecurity |
| 1989 ya da 1990'ların başı | FM-80'in ilk kez uluslararası sergilenmesi (Dubai iddiası tek ikincil kaynakta) | GlobalSecurity, bir arama özeti |
| Aralık 1998 | FM-90 ihracat sürümünün tanıtımı | GlobalSecurity, Airforce Technology |
| 2008 | FM-90 modeli Zhuhai fuarında | Air Power Australia |
| 2009 | HQ-7B'nin geçit töreninde görünmesi | Air Power Australia, Defence Blog |
| Aralık 2011 | Bangladeş'in ilk FM-90 teslimatı haberi | Airforce Technology, StrategyPage |
| 23 Mart ve 11 Mayıs 2015 | Pakistan'ın geçit töreni ve Karaçi yakınındaki atışı | Dawn, Express Tribune |
| Eylül 2015-Mart 2016 | Cezayir'in ilk iki C28A korvetinin hizmete alınması (FM-90N taşıyor) | İkincil kaynaklar |
| 8 Ağustos 2016 | Çin 13. Ordu hava savunma tugayı tatbikatı (HQ-7B) | Defence Blog |
Çin tarafında üretim adedine dair hiçbir açıklama yok; Air Power Australia, bu tür çok hareketli nokta savunma sistemlerinin sayımının zor olduğunu yazıyor. Üretimin hâlâ sürüp sürmediği 29. başlıkta ele alınıyor.
HQ-7 Menzili Ne Kadar?
HQ-7'nin etkili menzili kaynaklara göre 8 ile 15 km arasındadır; hedef ne kadar hızlıysa menzil o kadar kısalır. FM-90 üretici broşürü uçak için 12, helikopter için 15 km veriyor. Radar algılama mesafesi ise füze menzilinden ayrı bir değerdir ve 18-25 km arasında yazılıyor.
| Sürüm ve kaynak | Füze menzili | İrtifa | Not |
|---|---|---|---|
| Fransız temel tasarım (Air Power Australia) | 10 km üzeri; asgari 500 m | 15 m ile 5.000-5.500 m | Yavaş hedefte 14,6 km vurulduğu iddia edilmiş |
| HQ-7A (Wikipedia, Quwa) | 8 km hızlı hedef, 15 km yavaş hedef | Yaklaşık 6.000 m (Quwa) | ABD Ordusu 2021 kılavuzuna dayanıyor |
| FM-80 (bir arama özeti) | 8,6 km (400 m/s hedef), 10 km (300 m/s), 12 km (yavaş) | 30-5.000 m | Kaynak sayfa açılamadı, tek kaynak |
| FM-80 (GlobalSecurity) | 12 km; etkili menzil 12-15 km | 30 m alt sınır | Çin kaynaklı çeviri metin |
| FM-90 (üretici broşürü) | 0,7-12 km uçak, 0,7-11 km seyir füzesi, 0,7-15 km helikopter, 0,7-7 km havadan karaya füze | 30-6.000 m (havadan karaya füze için 30-3.000 m) | CPMIEC, Air Power Australia aktarımı |
| FM-90 (GlobalSecurity, Airforce Technology) | 15 km | 15-6.000 m | Ayrıntı verilmeden tek rakam |
| FM-90 (Quwa) | Tabloda 15 km, metinde hızlı hedefte 8 km | Yaklaşık 6.000 m | Aynı sayfada çelişki var |
Veri notu: Menzil rakamları hedefin hızına ve hangi sürümün tarif edildiğine göre değişir. Çin tek bir resmî değer yayımlamadığı için bu başlıkta tek bir "kesin menzil" verilmiyor. Radar mesafeleri (FM-80'de 18,4 km algılama ve 17 km yönlendirme, FM-90'da 25 ve 20 km, GlobalSecurity; üretici broşürüne göre 20 km ve 18 km) füze menzili olarak okunmamalıdır.
Fransız temel tasarımda füzenin kinematiği de yayımlanmış: 5 km'ye yaklaşık 10 saniyede, 10 km'ye 28 saniyede, 13 km'ye 46 saniyede ulaşıyor ve menzil uzadıkça manevra kabiliyeti 27 g'den 3 g'ye düşüyor (Air Power Australia, Crotale için). Çin'in kendi füzesinin bu değerlerinden açıklanan yok.
HQ-7 Bataryasında Kaç Füze Var?
Bir HQ-7 bataryasında üç atış aracı bulunur ve her araç dört ya da sekiz füze taşıyabilir; bu toplam 12 ile 24 hazır füze eder. Gemi sürümünde fırlatıcı sekiz füzeliktir. Yedek füze sayısı üretici tarafından açıklanmadı; GlobalSecurity ateş birimi başına sekiz ile on iki yedek füzeden söz ediyor.
Wikipedia, ABD Ordusu kılavuzuna dayanarak bataryayı bir radar ve üç fırlatıcı olarak tarif ediyor; her fırlatıcıda dört ya da sekiz füze. Quwa tablosu aynı rakamlardan 12-24 füze çıkarıyor. Air Power Australia ve GlobalSecurity ise kara sürümü için dört tüplü taretten söz ediyor; sekiz füzelik düzen gemi fırlatıcılarında ve belirli şasilerde görülüyor.
Tek kaynaklı bir sayı StrategyPage'den geliyor: Bangladeş'in aldığı taburun üç arama radarı, dokuz takip radarı ve her biri dört füzeli 36 fırlatıcı aracı olduğu yazılıyor. Wikipedia'nın Bangladeş Ordusu envanter sayfası ise altı sistemin 18-36 fırlatıcı aracı içerdiğini yazıyor ve IISS ile SIPRI'ye atıf veriyor. İki kaynak birbiriyle uyumlu görünüyor ama ikisi de resmî değil.
HQ-7 Hangi Ülkelerde Var?
HQ-7 ailesi Çin'in yanı sıra İran, Pakistan, Bangladeş, Cezayir ve Türkmenistan'da kullanılıyor; liste Wikipedia'nın aktardığı IISS Military Balance 2022-2023 verilerine dayanıyor. Özbekistan'da 2025'te görüldüğü bildirildi, ancak resmî alım doğrulanmadı. Sistem sayıları çoğu ülke için açıklanmadı. Listede yer almayan ülkelerin kullanıcı olup olmadığı bilinmiyor.
Çin
IISS, Çin'de HQ-7A, HQ-7B ve gemi sürümü HHQ-7'yi sayıyor. Air Power Australia, ailenin Çin Kara, Hava ve Deniz Kuvvetleri birimlerinin başlıca nokta savunma silahı olduğunu ancak adet bilgisinin yayımlanmadığını yazıyor. Ağustos 2016'da 13. Ordu'nun bir hava savunma tugayı Qinghai'da HQ-7B ile tatbikat atışı yaptı (Defence Blog).
İran
Wikipedia IISS'e dayanarak İran'ı FM-80 kullanıcısı gösteriyor. Air Power Australia FM-80'in İran'a ihraç edildiğine dair kanıt olduğunu, ancak sayıların hiç açıklanmadığını yazıyor. İran ayrıca benzer yapıda yerli bir sistem geliştirdi; ayrıntısı 27. başlıkta.
Pakistan
Pakistan Ordusu FM-90'ı 2015'te hizmete aldı. Dawn ve Express Tribune'e göre sistem 23 Mart 2015 geçit töreninden yaklaşık bir hafta önce teslim edildi, 11 Mayıs 2015'te Karaçi yakınında Genelkurmay Başkanı Raheel Sharif'in izlediği bir atışla eğitim tamamlandı. Quwa, resmî hizmete alınışın Haziran 2015'te ordunun Hilal dergisinde duyurulduğunu yazıyor. Sistem adedi hiçbir kaynakta yok.
Bangladeş
IISS Bangladeş Ordusu'nda ve Hava Kuvvetleri'nde FM-90, Deniz Kuvvetleri'nde FM-90N ile HHQ-7 gösteriyor. Airforce Technology 6 Aralık 2011 tarihli haberinde Bangladeş Hava Kuvvetleri'nin ilk FM-90 sistemini aldığını yazıyor; StrategyPage ise aynı dönemde bir taburun ulaştığını söylüyor.
Cezayir ve Türkmenistan
IISS iki ülkeyi de FM-90 kullanıcısı olarak listeliyor. Cezayir'in Çin yapımı C28A korvetlerinin FM-90N taşıdığı ikincil kaynaklarda yazılı; ilk korvet 22 Eylül 2015'te, ikincisi 10 Mart 2016'da hizmete girdi. Türkmenistan'a dair IISS listesi dışında ayrıntı bulunamadı.
| Ülke | Sürüm | Güvenilirlik notu |
|---|---|---|
| Çin | HQ-7A, HQ-7B, HHQ-7 | IISS, Air Power Australia; adet yok |
| İran | FM-80; yerli türev | IISS, Air Power Australia; adet yok |
| Pakistan | FM-90; eski gemilerde FM-90N (emekli) | Dawn, Express Tribune, Quwa; adet yok |
| Bangladeş | FM-90, FM-90N, HHQ-7 | IISS, Airforce Technology, StrategyPage; adet 6 sistem (Wikipedia) |
| Cezayir | FM-90 ve korvetlerde FM-90N | IISS; korvet bilgisi ikincil |
| Türkmenistan | FM-90 | Yalnızca IISS, Wikipedia aktarımı |
| Özbekistan | FM-90 (iddia) | Şubat 2025 haberi, tek kaynak; resmî alım doğrulanmadı |
Özbekistan haberi, Caliber.az'ın Türk basınından aktardığı bir ziyarete dayanıyor: Cumhurbaşkanı Mirziyoyev'in savunma sanayii ajansının teknoloji merkezini gezdiği sırada KS-1C ve FM-90'ın orada bulunduğu yazılıyor. Haber ziyareti "teyit" olarak sunuyor, ama bir ziyaret resmî alımı kanıtlamaz. Army Recognition ve Defence Blog'da aynı konuda yazılar olduğu arama sonuçlarında görüldü; sayfalar açılamadı.
HQ-7 Maksimum Hızı Ne Kadar?
HQ-7 füzesinin azami hızı kaynaklara göre saniyede 750 ile 930 metre arasında değişiyor, yani yaklaşık Mach 2,2 ile 2,7. Fransız temel füze Mach 2,3 sınıfındaydı, FM-90 broşürü ise 930 m/s veriyor. Rakamların hiçbiri bağımsız ölçüm değildir. Aralıktaki fark, hangi sürümün tarif edildiğinden gelir.
Air Power Australia, Fransız füzenin motorunun onu 2,3 saniyede 750 m/s'ye çıkardığını ve menzil sonunda da hâlâ ses üstünde kaldığını yazıyor. Çin'in kendi füzesinde hız değerinin nasıl artırıldığı açıklanmadı; rapor, FM-90 broşüründeki iyileştirmelerin büyük olasılıkla daha iyi itici yakıt ve uçuş kontrol algoritmalarından geldiğini tahmin ediyor. Bu bir tahmindir.
GlobalSecurity FM-80'den FM-90'a geçişte azami hızın 750 m/s'den 900 m/s'ye çıktığını, Airforce Technology ise FM-90 için 750 m/s'ye kadar yazıyor. Wikipedia ve Quwa tablosu Mach 2,3 diyor ve Quwa bu değerin kaynağını göstermiyor. Dört rakam, aynı sistemin üç ayrı döneminin belgelerinden geldiği için çelişkili görünür.
HQ-7 Ağırlığı Ne Kadar?
Bir HQ-7 füzesi yaklaşık 84,5 kg gelir; boyu 3,0 m, çapı 0,156 m'dir. Fransız temel füzenin fırlatma ağırlığı 84 kg, başlığı 15 kg'dır. Atış aracının tam ağırlığı Çin tarafından açıklanmadı; kopya P4R şasisi için 14.950 kg yazılıyor, yeni 6x6 aracın ağırlığı yayımlanmadı.
Füze ağırlığı Wikipedia, Quwa ve Airforce Technology'de 84,5 kg olarak uyumlu. Air Power Australia, Fransız füzenin 84 kg olduğunu, motorunda yaklaşık 25 kg itici yakıt bulunduğunu ve 15 kg'lık yönlü parçalı başlığın öldürücü yarıçapının 8 m olduğunu yazıyor. Çin füzesinde başlık ağırlığı ayrıca yayımlanmadı; 15 kg Fransız tabanı için geçerli bir rakamdır.
Araç ağırlığında bir tutarsızlık var: le Sueur'ün 1970 tarihli makalesi Fransız P4R'yi yaklaşık 13 ton olarak tarif ediyor, Çin internetinden aktarılan kopya şasi değeri 14.950 kg. İki rakamın aynı ölçüm koşuluna dayanıp dayanmadığı bilinmiyor. P4R için 600 km yol menzili ve 60 km/s yol hızı veriliyor; bu değerler Fransız araca aittir.
HQ-7 Neleri Vurabilir?
HQ-7 alçak irtifada uçan savaş uçaklarını, helikopterleri, seyir füzelerini ve havadan karaya füzeleri hedef alır. Üretici listesi radar karşıtı füzeleri ve insansız hava araçlarını da sayıyor. Yüksek irtifa hedefleri ve balistik füzeler sistemin kapsamı dışındadır; hiçbir kaynak onu bu görevde anmıyor.
| Hedef türü | Durum | Kaynak |
|---|---|---|
| Hızlı savaş uçakları | Özgün tasarım amacı; 0,7-12 km, 30-6.000 m | Air Power Australia, FM-90 broşürü |
| Helikopterler | 0,7-15 km | FM-90 broşürü |
| Seyir füzeleri | 300 m/s hedef için 0,7-11 km, 30-6.000 m | FM-90 broşürü |
| Havadan karaya füzeler | 600 m/s hedef için 0,7-7 km, 30-3.000 m | FM-90 broşürü |
| Radar karşıtı füzeler | Üretici iddiası olarak listede; bağımsız veri yok | GlobalSecurity, Army Recognition |
| İnsansız hava araçları | Üretici ve Pakistan ordusu listesinde; Quwa sistemin bu iş için tasarlanmadığını yazıyor | GlobalSecurity, Dawn, Quwa |
| Balistik füzeler | İncelenen kaynaklarda anılmıyor | Kaynak yok |
| Yüksek irtifa uçakları | Tavan yaklaşık 6 km olduğu için kapsam dışı | Tavan değerleri |
İnsansız araç meselesinde iki görüş var: Pakistan ordusu 2015'te sistemin insansız araçlara karşı da kullanılabileceğini söyledi ve GlobalSecurity de FM-90'ın hedef listesinde bu araçları sayıyor. Quwa ise 84,5 kg'lık füzenin küçük insansız araçlara karşı fazla ağır ve pahalı olduğunu savunuyor (analist görüşü). İki yaklaşımı doğrulayan bir saha verisi yok.
HQ-7 Kullanıldığı Yerler
İncelenen kaynaklarda HQ-7 ailesinin bir çatışmada hedef vurduğuna dair doğrulanmış kayıt yok. Bilinen kullanım alanları Çin birliklerinin tatbikatları, Pakistan'ın 2015'te yaptığı kabul atışı, Cezayir ve Bangladeş'in envanterleri ve İran'ın kendi türevini gösterdiği tatbikatlardır. Aşağıdaki her kayıt tarihiyle ve kaynağıyla verildi; çatışma iddiası içermiyor.
Çin tarafında en açık örnek, 8 Ağustos 2016'da Qinghai platosunda 13. Ordu'ya bağlı bir hava savunma tugayının HQ-7B ile yaptığı karşı koyma tatbikatıdır; araç üstü bir radarla hedef tespit edilip füzeler benzetilmiş hedeflere atıldı (Defence Blog, 81.cn fotoğraflarına dayanıyor). Çin ordusunun ayrıntı vermemesi nedeniyle başka tatbikatlar tarafsız kaynaklarla doğrulanamıyor.
Pakistan'da 11 Mayıs 2015 atışı Karaçi yakınındaki hava savunma atış sahasında yapıldı. İran'da ise HQ-7 benzeri Ya Zahra'nın "Velayet Semalarının Savunucuları 4" tatbikatında denendiği İran kaynaklı haberlerde yer alıyor (Reuters, Kasım 2012, Wikipedia aktarımı); bu performans anlatımları bağımsız doğrulanmadı. Haziran 2013 tarihli İran haberlerinde Herz-9 adıyla gösterilen hareketli sürümün hizmete alındığına dair veri yok.
HQ-7 Ne Tip Füze Atıyor?
HQ-7'nin kullandığı füze, Fransız Crotale'nin R440'ından türeyen, tek kademeli katı yakıtlı, burun bölgesinde kontrol yüzeyleri bulunan küçük bir füzedir. Radyo komutuyla yönlendirilir, yönlü parçalı patlayıcı başlık taşır ve hedefe yaklaşınca yakınlık tapasıyla patlar. HQ-7B/FM-90 füzesinde kızılötesi arayıcı olup olmadığı kaynaklarda çelişkilidir.
Air Power Australia'ya göre Fransız temel füzenin burnunda yakınlık tapası, uçuş bilgisayarı ve pil bulunur; orta gövdede yönlü parçalı başlık, arkada katı yakıtlı motor ve kuyrukta Ku bandı verici ile komut alıcısı yer alır. Tapa kızılötesi yakınlık tapasıdır, gemi sürümünde ise X bandı radar tapasıdır. Kontrol yüzeyleri (canard) burun bölgesindedir ve füze yuvarlanma ekseninde dengelenir.
Çin füzesinde yapılan tasarım değişiklikleri açıklanmadı. Wikipedia, ABD Ordusu 2021 kılavuzuna dayanarak kızılötesi güdümden söz ediyor; Quwa HQ-7B'ye kızılötesi arayıcı eklendiğini ve çift kipli yönlendirme bulunduğunu yazıyor; Air Power Australia ise FM-90'ı kızılötesi görüntüleyicili izleme sistemiyle tarif ediyor ve füzede arayıcı olduğunu belirtmiyor. Bu üç anlatım tam olarak örtüşmüyor; durum belirsiz kalıyor.
HQ-7 Kaç Km'lik Alanı Korur?
HQ-7 için resmî bir koruma alanı yarıçapı ya da km² değeri yayımlanmadı. Sistem nokta savunması yapar; etkili menzil 8-15 km, tavan yaklaşık 6 km olduğundan korunan bölge bu sınırların altında kalır. Pakistan'ın katmanlı hava savunma anlatımında FM-90 yaklaşık 15 km'lik en alt katman olarak geçiyor (Quwa).

Menzil ile gerçek koruma aynı şey değildir: füzenin gidebildiği mesafe, hedefi vurma olasılığının yüksek olduğu bölgeden uzundur. Üretici broşürü tek atış yok etme olasılığını 0,85'e kadar veriyor (Air Power Australia aktarımı) ve bu oran menzil boyunca sabit değildir. Çin bu ayrımı kamuoyuyla paylaşmıyor.
Quwa'nın aktardığı Pakistan modelinde FM-90 yaklaşık 15 km sınıfındadır; üstünde 40 km sınıfı LY-80 ve 125 km sınıfı HQ-9/P bulunur, altında ise yaklaşık 5 km menzilli omuzdan atılan füzeler yer alır. Sistemlerin konumları ve dizilişi hassas askerî bilgi olduğundan burada ele alınmıyor.
HQ-7 Kurulumu Nasıl Olur?
HQ-7 bataryası bir arama radarı aracı ve onunla veri bağıyla bağlanan iki ya da üç atış aracından kurulur. Araçlar kendi motorlarıyla hareket eder ve hidrolik destek ayaklarıyla sabitlenir. Kurulum süresi, mürettebat sayısı ve konuşlanma düzeni Çin tarafından açıklanmadı; aşağıdakiler genel yapıyı anlatıyor.
Air Power Australia'ya göre Fransız tabanda arama aracı ile atış araçları kabloyla yaklaşık 400 m'ye, VHF radyo bağıyla 50 m ile 5 km arasına kadar bağlanabiliyor. Çin kopyasının ACU anteninin Fransız örnekle aynı konfigürasyonda olduğu, farkın reflektörün şeklinde bulunduğu yazılıyor. P4R tipi araç üç hidrolik destek ayağını ve elektrik motorlu tekerlek sistemini kullanıyor; Fransız şasi için tekrar yükleme süresi yaklaşık iki dakika veriliyor.
Havaalanı savunması için römorka monte, daha az hareketli bir sürüm de üretildi. Quwa, FM-90'ın tekerlekli yapısı sayesinde mekanize birliklerle birlikte hareket edebildiğini yazıyor. GlobalSecurity ise FM-80'den FM-90'a geçişte hazırlık süresinin 10 saniyeden 6 saniyeye indiğini belirtiyor; bu değer ilk algılamadan atışa geçen tepki süresini anlatıyor, kamp kurma süresini değil.
HQ-7 Nasıl Çalışır?
HQ-7'de arama radarı hedefi bulur, bilgisayar hedefi sınıflandırıp en uygun atış aracına verir, takip radarı hedefe kilitlenir ve füze radyo komutlarıyla hedefe yönlendirilir. Başlık, yakınlık tapası sayesinde hedefe yaklaşınca patlar. Ayrıntılar Air Power Australia'nın Fransız tasarım üzerinden yaptığı çözümlemeye dayanıyor; Çin kopyası bunu birebir izliyor görünüyor.

Süreç şöyle ilerler. (1) Arama radarı saniyede bir tur atarak hedefi bulur; bilgisayar hedefin yaklaşıp uzaklaşmadığını, tek mi çok mu olduğunu belirler, dost-düşman sorgusunu (IFF) yapar ve tehdit önceliğine göre sıralar. (2) Bilgisayar hedefi en iyi konumdaki atış aracına devreder ve konumu yaklaşık 4 miliradyanlık bir kutuyla bildirir; takip radarının ışını bu alanın içine düştüğü için ayrıca arama yapmadan kilitlenir. (3) Operatör ateşleme düğmesine basar; füze tüpünden fırlar ve kızılötesi izleyici radar eksenini füzenin uçuş yönüne hizalar ve füze fırlatmadan yaklaşık 500 m sonra komut bağına yakalanır.
(4) Takip radarı hedefi ve füzenin vericisini aynı anda izler; sistem aradaki farkı hesaplayıp X bandı yukarı bağla düzeltme komutları yollar. (5) Yakınlık tapası füzeyi hedefe yaklaşınca patlatır; öldürücü yarıçap Fransız füze için 8 m'dir. Hedef zorlu görünürse bilgisayar iki füzelik salvoya izin verir; füzeler arasında 2,5 saniye bulunur. Dost uçağın sorgu yanıtı gelirse ateşleme durur ve havadaki füze kendini imha eder. Bu işleyiş üretici tasarım anlatımıdır; bağımsız test verisi yoktur.
HQ-7 ile FM-80 Arasındaki İlişki Nedir?
FM-80, HQ-7'nin ihracat adıdır; FM-90 ise onun geliştirilmiş ihracat sürümü olan HQ-7B'nin adı. Kaynakların çoğu bu eşleşmede birleşiyor, ancak bazıları FM-90'ı "gelişmiş FM-80" diye de anıyor. FM, Çince "Feimeng" adının kısaltmasıdır ve kaynaklarda "Flying Midge" yani uçan tatarcık diye çevriliyor.
| Çin ordusu adı | İhracat adı | Anlam | Kaynak notu |
|---|---|---|---|
| HQ-7 (HQ-7A) | FM-80 | Fransız P4R kopyası araçta, komut güdümlü ilk nesil | Wikipedia, Quwa, Air Power Australia |
| HQ-7B | FM-90 | Yeni 6x6 araç, yeni arama radarı, FLIR; Aralık 1998'de tanıtıldı | Wikipedia, GlobalSecurity, Airforce Technology |
| HHQ-7 | FM-80N, FM-90N | Gemi fırlatıcılı sürüm | Wikipedia, Quwa |
Airforce Technology FM-90'ı, FM-80'in CNPMIEC tarafından 1998'de çıkarılan geliştirilmiş sürümü olarak anlatıyor; Wikipedia ve Quwa ise FM-80'in HQ-7A'nın, FM-90'ın HQ-7B'nin ihracat karşılığı olduğunu yazıyor. İkisi çelişmez: aynı iki aşamanın farklı adlandırmalarıdır. Çin'in kendi içinde kullandığı HQ-7B adı sonradan, yaklaşık 2009'da görünür oldu.
FM-80'in ilk uluslararası gösterimi için bir ikincil kaynak 1989'daki Dubai Hava Fuarı'nı, GlobalSecurity ise 1990'ların başını söylüyor; bu fark çözülemedi. Hangi ülkenin hangi sürümü aldığı 16. başlıkta, sürümlerin farkları 27. başlıkta veriliyor.
HQ-7 ile Fransız Crotale Arasındaki Benzerlik Nedir?
Air Power Australia'ya göre ilk nesil HQ-7, Crotale'nin neredeyse birebir kopyasıdır; farklar farların yerleşimi ya da tüp kapaklarının biçimi gibi görünüşe ilişkindir. Kaynakların büyük çoğunluğu HQ-7'nin Crotale'den geri mühendislikle türediğini yazıyor. FM-90'da ise yeni radar, yeni araç ve iç elektronikte iyileştirmeler var.
Raporun dayandığı karşılaştırmalar somuttur: takip radarı, Fransız Castor 2 ile aynı dört kollu destek yapısı ve ışın düzenine sahiptir; atış aracı Fransız P4R'nin kopyasıdır; arama radarında Fransız Mirador IV'ün şekilli reflektörü yerine kesik, kafes yapılı bir reflektör kullanılır. Yeni FM-90 arama radarı ise bambaşka, düzlemsel ve üç boyutlu bir antendir ve Air Power Australia'ya göre büyük olasılıkla Çin'in CETC grubunun düzlemsel radar ailesine dayanıyor (tahmin).
Çin bu ilişkiyi ayrıntılı belgelerle anlatmadı; rapora göre Çin yayınları bu konuda çok az şey içeriyor. Air Power Australia, Çin kaynaklarında füzeyi 2. Akademi'nin, radarı 23. Enstitü'nün, aracı 206. Enstitü'nün yeniden tasarladığının aktarıldığını yazıyor. GlobalSecurity'nin Çince'den çevrilmiş metni füzeyi "Sidewinder" tabanlı diye anıyor; bu ad ABD'nin AIM-9 füzesine aittir ve büyük olasılıkla Crotale'nin Çince adının ("çıngıraklı yılan") karıştırılmasıdır. Bu ifade metne alınmadı. Bir kopya Crotale ile aynı performansı garanti etmez; Çin'in iç düzeltmeleri bilinmiyor.
HQ-7 Hangi Versiyonlara Sahip?
HQ-7 ailesi dört kolda anlatılır: ilk nesil HQ-7/FM-80, yeni araçlı ve radarlı HQ-7B/FM-90, gemi sürümü HHQ-7 ile FM-80N ve FM-90N, ayrıca İran'ın benzer yapıdaki yerli sistemleri. Sonuncusu Çin sürümü değildir; ilişkili türev olarak anılır. Her biri farklı araç, radar ve hizmet dönemine sahiptir. Aşağıda her kol ayrı başlıkta.
HQ-7 (HQ-7A) ve FM-80
Fransız P4R kopyası 4x4 şasiye ya da römorka kurulan, dört tüplü taretli ilk sürümdür. Komut güdümlüdür; arama radarı S bandı, takip radarı Ku bandıdır. Wikipedia bu sürümü komut güdümlü olarak tanımlıyor. Çin kara kuvvetlerinde HQ-61A'nın yerini almıştır (GlobalSecurity).
HQ-7B ve FM-90
Yeni Çin tasarımı 6x6 şasi, üç boyutlu düzlemsel arama radarı, FLIR ve geliştirilmiş veri işleme getirir. Üretici broşürüne göre aynı anda 48 hedef algılar, 24 hedef izler ve yedi atış kanalı vardır. GlobalSecurity hızı ve menzili FM-80'e göre artmış olarak veriyor (15 km, 900 m/s). Geliştirmelerin ayrıntısı Çin tarafından yayımlanmadı.
HHQ-7, FM-80N ve FM-90N
Gemiye monte, sekiz füzeli, yükleme makineli döner fırlatıcıdır. Fransız Sea Crotale'den türetildiği yazılıyor. Ayrıntısı 28. başlıkta.
İran'ın türevleri: Shahab Thaqeb, Ya Zahra ve Herz-9
İran, HQ-7/FM-80 yapısına benzeyen yerli sistemini ilk kez 1999 ya da 2002'de gösterdi (kaynaklar ayrışıyor: Army Recognition 1999, GlobalSecurity 2002). Wikipedia Ya Zahra'yı HQ-7'nin izinsiz kopyası olarak tarif ediyor; seri üretimin 27 Ocak 2013'te resmen başladığı yazılıyor (Army Recognition'a atıfla; Wikipedia'da bu bilgi için kaynak talebi var). Herz-9, hareketli sürüm olarak 2013'te gösterildi. İran kaynakları sistemin Crotale'den üstün olduğunu söylüyor; bu iddia doğrulanmadı ve hizmete girişine dair bağımsız veri yok.
HQ-7 Gemi Versiyonu Var mı?
Evet, gemi sürümünün adı HHQ-7'dir; sekiz füzeli döner bir fırlatıcıdan atılır ve Çin Donanması gemilerinde 1990'lardan itibaren kullanıldı. İhracat adı FM-80N ve FM-90N'dir. Bu sürüm Fransız Sea Crotale'nin kopyası ya da yakın uyarlaması olarak tarif ediliyor. Kara sürümüyle aynı füze mantığını paylaşır.

| Gemi sınıfı | Durum | Kaynak notu |
|---|---|---|
| Tip 053H3 (Jiangwei II) fırkateynleri | HQ-61 yerine HHQ-7 taşıyor; bazı gemilerde sonradan HHQ-10'a geçildiği bildirildi | İkincil kaynaklar, arama özeti; gemi bazında doğrulanmadı |
| Tip 052 (Luhu) muhripleri | İki gemide HHQ-7 yazılıyor | İkincil kaynaklar; hangi hullarda olduğu kaynaklarda ayrışıyor |
| Tip 051B (Luhai) muhribi Shenzhen | Sekiz füzeli HHQ-7 fırlatıcı fotoğrafı | Wikipedia |
| Tip 054 (Jiangkai I) fırkateynleri | HHQ-7 taşıyan son Çin gemileri; sonrakiler HHQ-16 dikey fırlatıcıya geçti; bir gemide HQ-10 geçişi bildirildi | İkincil kaynaklar, arama özeti |
| Cezayir C28A korvetleri | Sekiz hücreli FM-90N fırlatıcı | İkincil kaynaklar |
| Pakistan Donanması eski gemileri | FM-90N kullanıldı, eski gemilerle emekli edildi | Quwa |
| Bangladeş Donanması | FM-90N ve HHQ-7 listeleniyor | Wikipedia, IISS aktarımı |
Hangi gemi sınıfının güncel olarak hâlâ HHQ-7 taşıdığı kaynaklarda net değil; yükseltmeler gemiden gemiye farklılık gösteriyor. Bir ikincil kaynak, gemi sürümünün aynı anda yalnızca tek hedefi angaje edebildiğini yazıyor; bu tek kaynaktır, doğrulanamadı.
HQ-7'yi Kim Üretiyor?
HQ-7'yi Çin'de, Çin Havacılık Uzay Bilim ve Endüstri Şirketi'ne (CASIC) bağlı kuruluşlar üretiyor; Wikipedia tasarımcı olarak Changfeng Elektromekanik Teknoloji Tasarım Enstitüsü'nü gösteriyor. İhracat satışını CPMIEC adlı Çin kurumu yürütüyor. Üretimin sürüp sürmediği ya da kaç adet yapıldığı açıklanmadı. Kurumların adları kaynaklara göre değişiyor.
Air Power Australia kaynaklarında CPMIEC FM-90 broşürü anılıyor; Airforce Technology ise FM-90'ı "China National Precision Machinery Import and Export" kurumunun 1998'de çıkardığını yazıyor. İhracat kurumunun adı kaynaklarda CPMIEC ve CNPMIEC diye iki biçimde geçiyor. Çinli kaynakların aktardığı kurum dağılımına göre füze 2. Akademi'de, radar ve atış kontrolü 23. Enstitü'de, araç 206. Enstitü'de geliştirildi.
Yeni sipariş haberi bulunamadı, ancak üretimin bittiğine dair resmî bir açıklama da yok. Defence Blog 2016'da HQ-7B'nin Çin ordusunda yaygın kullanıldığını ve FM-90 adıyla ihraç için sunulduğunu yazıyor; StrategyPage 2011'de HQ-7'nin HQ-16 ile değiştirildiğini belirtiyor. İki ifade farklı yıllara aittir; güncel durum kaynaklarda netleşmiyor.
HQ-7'nin Rakipleri Nelerdir?
HQ-7'nin rakipleri, aynı alçak irtifa katmanında çalışan kısa menzilli sistemlerdir: Fransız Crotale NG, Sovyet-Rus Osa ve Tor aileleri, Rus Pantsir ve Çin'in kendi HQ-17 sistemi. Air Power Australia, HQ-7'nin performansını erken Tor-M1 ve ilk Tunguska-M1 yapılandırmalarına yakın buluyor. Hepsi aynı görev katmanında çalışır.
| Sistem | Ülke | HQ-7 ile ilişkisi |
|---|---|---|
| Crotale NG | Fransa | Aynı soydan; yeni nesil füze (Mach 3,5, 11 km) ve tek araç düzeni (Air Power Australia) |
| 9K33 Osa (SA-8) | Sovyetler Birliği, Rusya | Erken Crotale'nin kavramsal olarak en yakını; arama ve atış aynı araçta (Air Power Australia) |
| 9K331 Tor-M ve M1 (SA-15) | Rusya | Performansı bakımından HQ-7'ye yakın; arama radarı atış aracında (Air Power Australia) |
| Tunguska-M1 | Rusya | Erken yapılandırmalar HQ-7'ye benzer performansta (Air Power Australia) |
| Pantsir-S1E, Tor-M2E | Rusya | Akıllı mühimmata karşı rol için tasarlanmış; FM-90'ın bu role yönelik olduğuna dair kanıt yok (Air Power Australia) |
| HQ-17, HQ-17A | Çin | Tor-M1 kökenli Çin sistemi; Çin ordusunun kısa menzilli rollerinde görünürlüğü artıyor, resmî HQ-7B değişim takvimi doğrulanmadı |
| HQ-16 | Çin | Orta menzilli sistem; StrategyPage 2011'de HQ-7'nin onunla değiştirildiğini yazıyor |
| LY-80 | Çin (Pakistan'da) | Pakistan modelinde FM-90'ın üstündeki 40 km sınıfı katman (Quwa) |
Karşılaştırmada dikkat edilecek nokta, bu sistemlerin farklı rollere sahip olmasıdır: HQ-7 yalnızca nokta savunması yapar, Pantsir türü sistemler topla füzeyi birleştirir, HQ-16 orta menzilli bir katmanı doldurur. Rapier, HİSAR-A ve VL MICA gibi başka alçak katman çözümleri kendi yazılarında ele alınıyor. Hangisinin daha iyi olduğu, hedef türü, taşıma biçimi ve bütçeye göre değişir; açık kaynakta maliyetler karşılaştırılabilir değil.