ATILGAN Nedir? Özellikleri ve Stinger Füze Platformu

ASELSAN ATILGAN, M113A2 gövdede 8 Stinger füzesi taşıyan alçak irtifa hava savunma sistemidir. Menzili, taşıyıcısı, PMADS-PMSS farkı ve Türkiye'deki adedi.

ASELSAN ATILGAN, Stinger füzelerini paletli bir zırhlı aracın tepesindeki döner kuleden fırlatan ve Türk Kara Kuvvetleri'nin yürüyüş hâlindeki birliklerini alçak irtifada uçan tehditlere karşı koruyan bir hava savunma sistemidir. Aselsan'ın Kaideye Monteli Stinger (KMS) programının paletli kolu olan Atılgan, M113A2 gövdesine oturur; üretici belgesine göre sekiz atışa hazır füze ile bir 12,7 mm makineli tüfek taşır. Tekerlekli kardeşi Zıpkın ise sabit tesislere bakar.

Aşağıdaki metin 20 Kasım 2026'ya kadar erişilebilen üretici broşürlerine, haber ajansı aktarımlarına ve savunma basınına dayanır. Atılgan hakkında açık kaynakta bulunabilen teknik veri sınırlıdır; ağırlık, azami hız ve fiyat gibi kalemler yayımlanmamıştır ve metinde bu şekilde yazılmıştır. Kaynakların ayrıştığı yerlerde farklı rakamlar yan yana verilir.

Veri notu: İnternet ansiklopedilerinde Atılgan için dolaşan 15,3 ton ağırlık, 67,6 km/s hız ve turboşarjlı 6V53T motor bilgisi hiçbir üretici ya da ordu belgesine bağlanmıyor. Hız ve motor değeri, M113 şasi ailesinin genel tablolarıyla örtüşüyor. Bu yüzden bu rakamlar Atılgan'ın ölçülmüş verisi sayılmadı; ayrıntı 17. ve 18. başlıklarda.

Alacakaranlıkta tozlu ovada ilerleyen, tepesinde iki füze kutusu ve makineli tüfek taşıyan kuleli paletli zırhlı araç (temsili görsel)
Temsili görsel (yapay zeka ile üretilmiştir). Belirli bir sistemi birebir göstermez.

ATILGAN Nedir?

Atılgan, Aselsan'ın geliştirdiği, paletli bir zırhlı aracın üstünde stabilizasyonlu kuleden Stinger füzesi atan, bilgisayar denetimli çok kısa menzilli hava savunma sistemidir. Türkiye'de Kaideye Monteli Stinger, yani KMS adıyla yürütülen proje kapsamında üretildi. Füze Amerikan, kule ile yazılım Aselsan, şasi ise M113A2 kökenlidir.

Ad, Türkçede cesur ve atak anlamına gelir. "Kaideye monteli" ifadesi ise füze kutularının araç gövdesine değil, gövde üstündeki döner bir kaideye, yani ayaklığa oturduğunu anlatır. Aynı kule mantığı, Aselsan'ın yabancı dilde "Pedestal Mounted" diye andığı ailenin ortak noktasıdır.

Üretici Atılgan'ı "tam otomatik atış birimi" olarak tarif eder. Pratikte bu, bir askerin omzundaki Stinger'ın yerine, aynı füzeyi kameralar, lazer mesafe ölçer ve ateş kontrol bilgisayarıyla destekleyen bir araç düzeneği konması demektir. Sistem bir radar değildir; hedefi kendi optik algılayıcılarıyla arar ve izler, gerekirse dışarıdan gelen bir uyarıyla yönlendirilir.

Atılgan'ı tanımlayan üç unsur vardır. Birincisi kule: iki eksende dönen, jiroskopla dengelenen gövde. İkincisi füze: kızılötesi güdümlü Stinger. Üçüncüsü taşıyıcı: manevra birliklerinin yanında gidebilen paletli araç. Füzenin kendi özellikleri bu sitedeki Stinger yazısında işlenmiştir; burada yalnızca kule ve platform anlatılır.

ATILGAN Ne İşe Yarar?

Atılgan, hareket hâlindeki zırhlı ve mekanize birliklerin, konvoyların ve geçici üslerin üzerinde alçak irtifada uçan helikopter, uçak, insansız hava aracı ve seyir füzesini durdurmak için kullanılır. Aselsan görevi, ileri bölgedeki duran ve yürüyen birliklerin alçak irtifa hava savunması olarak tanımlar.

Alçak irtifadaki tehdit, büyük hava savunma bataryalarının göremediği ya da ulaşamadığı bir katmandır. Yerin hemen üstünden gelen bir saldırı helikopteri ya da küçük bir insansız araç, uzun menzilli radarlardan çoğu zaman geç fark edilir. Atılgan bu boşluğu, birliğin içinde ilerleyerek kapatmak için tasarlanmıştır.

Anadolu Ajansı'nın aktardığı yetkili ifadelerine göre iki KMS kolu arasında iş bölümü vardır: Atılgan manevra birliklerinin refakatçisidir, Zıpkın sabit tesislerin koruyucusudur. Bu ayrım taşıyıcıdan gelir; paletli şasi, tank ve zırhlı personel taşıyıcılarıyla birlikte arazide gidebilir.

Sistem tek başına bir bölgeyi örtmez. Üstte uzun menzilli bataryalar, ortada orta menzilli füzeler ve namlulu uçaksavarlar bulunur; Atılgan bunların altında, birliğin hemen yanındaki alçak sahaya bakar. Katmanların arasındaki yeri 22. başlıkta anlatılıyor.

ATILGAN Hangi Ülkenin?

Atılgan Türkiye'nindir. Geliştiren ve seri üreten kuruluş, Türk Silahlı Kuvvetlerini Güçlendirme Vakfı'na bağlı Ankara merkezli Aselsan'dır. Ancak sistemin her parçası yerli değildir: füze Amerikan tasarımı Stinger, taşıyıcı ise M113A2 kökenli bir paletli araçtır. Bu ayrım, yerli entegrasyon ile yabancı bileşenlerin birlikte anılmasını gerektirir.

Yerli katkı kulede toplanır. Döner gövde, ateş kontrol bilgisayarı ve yazılımı, kamera ile algılayıcı dizisi ve sistem entegrasyonu Aselsan'a aittir. Programın alıcısı Türk Silahlı Kuvvetleri, sözleşme tarafı ise o dönemin adıyla Savunma Sanayii Müsteşarlığı'dır; bugünkü adı Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı'dır.

Füzedeki Türk payı ayrı bir konudur. Türkiye, Stinger'ın Avrupa'daki ortak üretim programında önemli bir pay aldı ve füzenin güdüm bölümünü Aselsan'ın üstlendiği kaynaklarda yazılıdır; Roketsan'ın roket motoru tarafındaki rolü ise Defence Turkey ve European Security & Defence yazılarında geçer. Ayrıntılar Stinger yazısındadır.

Şasi konusunda dikkat edilecek nokta, "Atılgan paletli yerli araç" ifadesinin yanıltıcı olabileceğidir. Üretici ve ordu metinleri M113A2 gövdesinden söz eder; bu gövde Amerikan tasarımıdır. Atılgan'ı bir Türk entegrasyonu olarak görmek, bütün parçaları yerli sanmaktan daha doğrudur.

ATILGAN Özellikleri Nelerdir?

Üretici broşürüne göre Atılgan; sekiz atışa hazır Stinger, entegre 12,7 mm makineli tüfek, jiroskopla dengelenen modüler kule, IFF dost-düşman tanıma, televizyon ve termal kameralı pasif algılayıcılar, çok darbeli lazer mesafe ölçer ve 50 metreye kadar uzaktan kumanda paneli taşır. Ağırlık, hız ve menzil resmî olarak yazılmamıştır.

Aşağıdaki tablo, Aselsan'ın Mayıs 2016 tarihli ürün föyündeki ifadeleri ve bu föyde yer almayan kalemler için bulunabilen kaynakları gösterir. Föyün altındaki not, değerlerin ön bildirim yapılmadan değişebileceğini ve toleransın yüzde 10 olduğunu söyler.

ÖzellikDeğerDayanak
ÜreticiAselsanÜretici föyü
Füze8 atışa hazır StingerÜretici föyü (2016)
Yardımcı silahEntegre 12,7 mm makineli tüfekÜretici föyü
KuleJiroskopla dengelenen, modüler; değişik platformlara monte edilebilirÜretici föyü
AlgılayıcılarTelevizyon ve termal kamera, çok darbeli lazer mesafe ölçerÜretici föyü
Dost-düşman tanımaIFF; 2020'de milli sorgulayıcı entegrasyonuÜretici föyü, savunma basını
KumandaAraçtan veya ayrılabilir panelle 50 m'ye kadarÜretici föyü
TaşıyıcıM113A2 (Türk belgelerinde M-113A2 ZPT)Savunma basını, ajans aktarımı
Mürettebat3 (sürücü, nişancı, komutan)Üretici metninden derlenen kaynaklar; bir derleme 2 yazıyor
Menzil / irtifaKaynağa göre 5 km / 3 km ile 8 km / 3,8 kmResmî ifadeler; 14. başlıkta ayrıntı
Ağırlık, azami hız, fiyatAçıklanmadıAçık kaynakta yok

Özellik listesinin en önemli kalemi stabilizasyondur. Kule jiroskopla dengelendiği için araç engebeli zeminde giderken bile hedefin görüntüsü sallanmaz ve atış mümkün hâle gelir. Üretici bunu "hareket hâlinde atış" yeteneği diye adlandırır; bu iddianın bağımsız ölçümü yayımlanmamıştır.

ATILGAN'ın Avantajları Nelerdir?

Atılgan'ın öne çıkan yönleri, birliklerle birlikte hareket edebilmesi, kule dengelendiği için yürürken ateş açabilmesi, hedef izlemenin otomatik olması, gece ve olumsuz havada kameralarla çalışması, sekiz füzeyle ardışık atış imkânı ve komuta kontrol ağına bağlanabilmesidir. Bunlar üretici beyanıdır. Hiçbiri bağımsız bir testle doğrulanmamıştır.

Üretici föyü avantajları şöyle sıralar: dış etkilerin ve operatör hatasının sistemden dışlanması, bağımsız ya da koordineli kullanım, otomatik hedef takibi, yüksek ateş gücü, çok yüksek isabet olasılığı, kısa tepki süresi, her hava koşulunda çalışma ve hareketli atış. Bunların hiçbiri için sayısal bir değer verilmemiştir.

Somut karşılığı şöyle okunabilir. Omuzdan atılan bir Stinger'ı kullanan asker hedefi gözle bulur, kilitlenmeyi bekler ve açıkta durur. Atılgan'da bunun yerini zırhlı gövdenin içindeki ekip alır; hedef kameradan izlenir, mesafe lazerle ölçülür ve bilgisayar atış hesabını yapar. Ekibin zırh arkasında kalması, parçalara karşı korunma açısından önemli bir fark yaratır.

Aselsan'ın Atılgan için ayrıca yazdığı bir üstünlük, sistem mimarisinin platformdan ve füze tipinden bağımsız entegrasyona izin vermesidir. Föyün başlığında bu yetenek açıkça yer alır. Hangi alternatif füzelerle fiilen entegrasyon yapıldığı açıklanmamıştır; yalnızca ailenin başka kolu olan Igla'lı sürümün adı Aselsan'ın tanıtım metinlerinde geçer.

Operasyonel olarak da bir avantaj vardır: Atılgan, Zıpkın'ın aksine, paletli şasi sayesinde ordu birliklerinin geçtiği arazide ilerleyebilir. Tekerlekli bir araç yumuşak zeminde ya da bozuk arazide geride kalabilir; paletli araçta bu sınır daha geniştir. Bu çıkarım şasi türünün genel özelliğine dayanır, Atılgan'a özel bir saha ölçümü değildir.

ATILGAN'ın Dezavantajları Nelerdir?

Atılgan'ın sınırları kısa menzil, tek tip füzeye bağımlılık, eski bir şasi, yalnızca alçak irtifaya hitap etmesi ve sınırlı füze sayısıdır. Ayrıca pasif algılayıcılar sis, yoğun duman ve engebeli arazide görüşü kısıtlayabilir. Bu maddeler genel ansiklopedik değerlendirmedir. Aşağıdaki maddeler yalnızca açık kaynaktaki bilgiyle sınırlıdır.

Menzil sınırı sistemin doğasından gelir. Stinger sınıfı füzeler birkaç kilometre içinde etkilidir; 14. başlıkta görüleceği gibi resmî ifadeler 5 ile 8 kilometre arasında değişir. Daha yüksekten ya da uzaktan gelen bir hedefe karşı başka bir katmanın devreye girmesi gerekir.

İkinci sınır tedarikle ilgilidir. Atılgan'ın etkinliği, kullandığı Stinger stokuna bağlıdır. Amerikan üretim hattı 2020'de bir süre kapandı, sonra yeniden açıldı; Türkiye'nin 2020'de yaklaşık 250 füze alımını incelediği bir savunma basını haberinde yazılıdır. Bu bağımlılığın yerli Sungur'la azalıp azalmayacağı açıklanmamıştır; 17 Kasım 2026'ya kadar böyle bir resmî karar duyurusu bulunamadı.

Üçüncü olarak, şasi tasarımı eskidir. M113 ailesi alüminyum gövdeli, hafif zırhlı bir araçtır; doğrudan ateşe ve patlayıcı parçalara karşı koruması modern ağır zırhlı araçlarla kıyaslanamaz. Bunu Atılgan'a özgü bir kusur olarak değil, taşıyıcı seçiminin doğal sonucu olarak okumak gerekir.

Son olarak, tek bir araçta sekiz atışa hazır füze vardır. Birden çok hedef ya da bir sürü saldırısı karşısında tek araç yetmeyebilir; bu yüzden sistemler genellikle çok sayıda birim ve üstlerindeki katmanlarla birlikte düşünülür. Zayıf noktaların nasıl sömürüleceğine dair ayrıntı bu yazıda bilerek yer almıyor.

ATILGAN Ne Zaman Üretildi?

Atılgan'ın geliştirme çalışması 1989'da ihtiyaç analiziyle başladı, seri üretim sözleşmesi Aselsan ile 9 Kasım 2001'de imzalandı ve ilk teslimatların 2003'ten itibaren yapılması planlandı. Programın son parçası, Haziran 2012'de törenle teslim edilen beş KMS ile tamamlandı. Resmî bir ilk teslim günü ise açıklanmamıştır; kaynaklar yalnızca yıl düzeyinde bilgi verir.

Zaman çizelgesindeki tarihlerin kaynakları farklıdır. 1989, 2001 ve 2012 tarihleri Aselsan'ın ajansa yaptığı açıklamaya dayanır; 2003 teslimat başlangıcı ise Aralık 2001 tarihli bir savunma derlemesinden geliyor. Defence Turkey, 9 Kasım 2001 sözleşme tarihini ve Atılgan adedini ayrıca yazmaktadır.

TarihOlayKaynak türü
1989Pedestal sistemin ihtiyaç analizi ve kavramsal tasarımı başlarAselsan açıklaması (ajans aktarımı, 2012)
9 Kasım 2001Aselsan ile KMS seri üretim sözleşmesi imzalanırSavunma basını, Defence Turkey
Aralık 200170 Atılgan ve 78 Zıpkın planı ile 2003 başlangıçlı teslimat yazılırSavunma derlemesi
2005Hollanda ihalesi; iki Alman firma elenirAselsan açıklaması
26 Haziran 2012Son beş KMS Deniz Kuvvetleri'ne teslim edilirDefence Turkey, 2026 haberi
Haziran 2014Anadolu Ajansı Konya'da Atılgan ve Zıpkın'ı görüntülerHaber ajansı
Temmuz 2020Milli IFF Mod-5 sorgulayıcılarının yer ve uçuş testleriSavunma basını
4 Eylül 2026Gürz ailesinin KMS'nin yerini alması beklendiği yazılırSavunma basını, beklenti

Tablodaki sıralama kaynakların tarih verdiği sırayı izler; 2014 satırı, haberin yayın yılını gösterir. Atılgan'ın ilk fiilî ordu teslim tarihi için resmî bir gün açıklanmadığından, ilk araç envantere ne zaman girdi sorusuna kesin yanıt verilemiyor.

Türkiye'nin Kaç Tane ATILGAN'ı Var?

Türkiye'nin 2001 sözleşmesiyle aldığı Atılgan sayısı 70'tir ve Eylül 2026 tarihli bir savunma basını haberinde Kara Kuvvetleri envanterinde yine 70 Atılgan sayılıyor. Bu adet resmî bir Milli Savunma Bakanlığı açıklaması değil, haberdeki dağılımdır; güncel sayıyı açık kaynakla bağımsız doğrulamak mümkün olmadı.

Toplam KMS adedi ise 158'e ulaşır: 70 Atılgan ve 88 Zıpkın. Aselsan'ın 2020'de yaptığı açıklama, 150'nin üzerinde KMS teslimi olduğunu söyler; iki rakam birbiriyle çelişmez. Aşağıdaki dağılım tek bir haberden alınmıştır.

KuvvetSistemAdet
Kara KuvvetleriAtılgan70
Kara KuvvetleriZıpkın35
Deniz KuvvetleriZıpkın21
Hava KuvvetleriZıpkın32
ToplamAtılgan + Zıpkın158

Kaynak notu: Tablo, Defence Turkey'in 4 Eylül 2026 tarihli haberinden alınmıştır ve tek kaynaktır. Aralık 2001 tarihli eski bir derleme Zıpkın için 78 yazar; 88 ile aradaki fark açıklanmamıştır.

Bazı çevrimiçi sayfalar Kara Kuvvetleri için "100'ün üzerinde sistem" der. Bu rakam, tablodaki Atılgan ve Zıpkın toplamı olan 105 ile örtüşüyor; yani Atılgan'a özgü olmayıp iki sistemi birlikte anlatması muhtemel. Bu bir çıkarımdır, doğrulanmış bilgi değil.

ATILGAN mı Daha İyi, ZIPKIN mi?

Atılgan ile Zıpkın birbirinin üstü değil, aynı kulenin iki farklı taşıyıcıya konmuş hâlidir. Atılgan paletlidir, stabilizasyonludur, sekiz füzelidir ve yürüyen birliklerle gider. Zıpkın tekerleklidir, dört füzelidir ve sabit tesisleri korur. Hangisinin daha iyi olduğu, korunacak yerin hareketli mi sabit mi olduğuna bağlıdır.

Gri stüdyo zemininde yan yana duran paletli bir zırhlı araç ile dört çeker hafif araç, ikisinin de tepesinde füze kulesi (temsili görsel)
Temsili görsel (yapay zeka ile üretilmiştir). Belirli bir sistemi birebir göstermez.
ÖlçütAtılganZıpkın
TaşıyıcıPaletli M113A2Tekerlekli Land Rover Defender 130
Atışa hazır füze84
Kule dengelemesiJiroskopla dengeli, hareket hâlinde atışÜretici föyünde "dengeli" ifadesi yok
Ana görevYürüyen birlikler, konvoy, geçici üsRadar, hava üssü, liman gibi sabit tesisler
Mürettebat3 (Aselsan metni)2 (Aselsan metni)
Türkiye'de adet7088

Ölçüt olarak taşıyıcı, füze sayısı ve görev seçildi; menzil ve füze aynı olduğu için karşılaştırmaya girmedi. Zıpkın ayrıntıları ayrı bir yazıdadır. Atılgan'ın ağır yanı, yürüyen birliklerin temposuna ayak uydurabilmesi; Zıpkın'ın üstünlüğü ise hafifliği ve havayla taşınabilmesidir.

İki sistemin hangisinin "daha iyi" olduğuna dair bağımsız bir karşılaştırma ya da saha testi yayımlanmamıştır. Üretici ikisini aynı ailenin kolları sayar; görevleri farklı olduğu için karşılaştırmak yerine "farklı iş" demek daha doğrudur.

ATILGAN Dron Vurabilir mi?

Üreticinin yazdığına göre Atılgan, sabit ve döner kanatlı uçaklara ek olarak insansız hava araçlarına ve seyir füzelerine karşı kullanılabilir. Ancak Atılgan'ın bir dron düşürdüğüne dair doğrulanmış bir kayıt bulunamadı. Yetenek kâğıt üzerinde vardır; sahadaki başarı oranı açıklanmamıştır. Bu fark, belgelenmiş yetenek ile kanıtlanmış performansı birbirinden ayırır.

Gece gökyüzünde ufuktan yaklaşan küçük dron silüetleri ve önde kulesini gökyüzüne çevirmiş paletli zırhlı araç silüeti (temsili görsel)
Temsili görsel (yapay zeka ile üretilmiştir). Belirli bir sistemi birebir göstermez.

Stinger'ın kızılötesi arayıcısı hedefin ısı izine bakar. Büyük motorlu bir İHA'da bu iz belirgindir; küçük elektrikli, az ısı yayan araçlarda ise kilitlenme güçleşir. Bu fiziksel sınır Atılgan'a özgü değil, kızılötesi güdümlü füzelerin genel özelliğidir.

Atılgan'ın kamera ve lazer mesafe ölçer dizisi, dronu tespit ve izleme aşamasında işe yarar; ancak atış, füzeye bağlıdır. Ayrıca bir füzeyi küçük ve ucuz bir hedefe harcamak maliyet açısından tartışmalıdır. Bu yüzden Türkiye'de karşı-İHA görevi için namlulu Korkut ve diğer katmanlar da bulunur; bu sistemlerin karşılaştırması 30. başlıktadır.

Savaş sahasından gelen "şu sistem şu kadar dron düşürdü" türü iddialar, çoğunlukla taraflardan birinin açıklamasıdır. Atılgan için böyle bir rakam yayımlanmadığı için yazıya konulmadı. Aselsan açıklamasına dayanan ve 2009'da yayımlanan bir yazıda "250'den fazla canlı füze atışı" ifadesi geçer; bu, ailenin genel test dökümüdür ve Atılgan'ın dron başarısı anlamına gelmez.

ATILGAN Kaç Parçadan Oluşur?

Üretici resmî bir parça sayısı yayımlamaz; işlevsel olarak Atılgan dört ana bölümden oluşur: füze kutuları ve 12,7 mm makineli tüfek taşıyan döner kule, kamera ile lazerden oluşan algılayıcı dizisi, ateş kontrol bilgisayarı ile kumanda panelleri ve kuleyi taşıyan M113A2 gövdesi.

Koyu zeminde iki kamera merceği ve iki yanında füze kutuları bulunan jiroskoplu bir kule gövdesinin yakın planı (temsili görsel)
Temsili görsel (yapay zeka ile üretilmiştir). Belirli bir sistemi birebir göstermez.

Döner kule ve silahlar

Kule, Aselsan föyünde "jiroskopla dengelenen modüler kule" diye geçer. İki yanındaki kutularda atışa hazır Stinger füzeleri durur; bir 12,7 mm makineli tüfek aynı kuleye entegredir. Kule iki eksende hareket eder; bu bilgi ansiklopedi derlemelerinden gelir, föyde eksen sayısı yazmaz.

Algılayıcı dizisi

Dizi, bir televizyon kamerasını, bir termal kamerayı ve çok darbeli bir lazer mesafe ölçeri içerir. Üç cihaz da pasiftir ya da hedefe zarar vermeyen ölçüm yapar; sistem radar dalgası yaymaz. Kamera görüntüsü ve mesafe verisi, ateş kontrol bilgisayarına beslenir.

Ateş kontrol bilgisayarı ve paneller

Bilgisayar hedef takibini, kule yönlendirmesini ve atış hesabını otomatikleştirir. Araç içindeki nişancı konsolunun yanında, 50 metreye kadar uzaktan kullanılabilen ayrılabilir bir panel vardır. Panelin ekran özellikleri ve haberleşme türü açıklanmamıştır.

Taşıyıcı gövde ve entegre cihazlar

Kule, Türk belgelerinde M-113A2 ZPT diye geçen zırhlı personel taşıyıcısının gövdesine oturur. Dost-düşman tanıma cihazı ve komuta kontrol ağına bağlantı gibi unsurlar bu gövdeye kurulur. Gövde ayrıntıları 25. başlıkta anlatılıyor.

ATILGAN Fiyatı Nedir?

Atılgan'ın fiyatı resmî olarak açıklanmamıştır. 9 Kasım 2001 tarihli KMS sözleşmesinin tutarı da açık kaynakta bulunamadı. Hollanda'ya giden dört füzeli benzer platformun sözleşme bedeli de yayımlanmamıştır. Bu yüzden birim fiyat ya da toplam maliyet burada verilmiyor. Tahmini bir tutar da bilinçli olarak yazılmamıştır.

Fiyatın bilinmemesinin birkaç nedeni vardır. Savunma sözleşmelerinin çoğunda tutar ticari sır sayılır; sözleşme tek bir kalemde değil, araç, kule, eğitim, yedek parça ve garanti sonrası destek gibi paketlerle birlikte imzalanır. Bu yüzden duyurulsa bile bir tek aracın bedeli oradan çıkarılamaz.

Bu yazıda tahmini bir rakam kullanılmadı. Çevrimiçi forumlarda dolaşan değerler hiçbir üretici, bakanlık ya da ajans belgesine dayanmıyor. Savunma sanayisinde sağlam fiyat bilgisi çoğu zaman bir ülkenin bütçe belgesinde, Aselsan'ın bir borsa bildiriminde ya da Amerikan Kongresi'ne sunulan ihracat bildirimlerinde bulunur; Atılgan için bunların hiçbirinde ayrıştırılmış bir tutar yer almıyor.

Bir başka noktaya dikkat etmek gerekir: sistemin içindeki Stinger füzelerinin maliyeti ayrı bir kalemdir. Amerikan ordusunun Stinger alımlarına ait sözleşme tutarları Stinger yazısında verilmiştir; bunlar Atılgan'ın fiyatı olarak okunmamalıdır.

ATILGAN Kaç Yılında Üretildi?

Atılgan'ın seri üretimi, 2001'de imzalanan sözleşmeyle başladı; teslimatların 2003'ten itibaren yapılması öngörüldü. Geliştirme çalışması 1989'a uzanır. Aselsan'ın 2012'deki açıklaması, programın son parçasının o yıl teslim edildiğini gösterir. Tek bir "üretim yılı" resmî olarak verilmemiştir. Sorunun yanıtı, tasarım, sözleşme ve teslimat tarihlerinden hangisinin kastedildiğine göre değişir.

Yıl sorusunun iki ayrı karşılığı vardır. İlki tasarımın ortaya çıkış yılıdır; 1989'daki ihtiyaç analizi bu aşamayı başlatır ve Aselsan'ın metinleri tasarım sürecinin yaklaşık on iki yıl sürdüğünü söyler. İkincisi üretimin başlangıcıdır; 2001 sözleşmesi bu aşamayı belirler. İlk aracın fiilen hangi tarihte yapıldığı açıklanmamıştır.

Üretici belgesinin kendisi de bir tarih taşır. Atılgan ürün föyünün alt köşesindeki kodda Mayıs 2016 görünür; bu, föyün hazırlandığı tarihtir, aracın yapım yılı değildir. Benzer şekilde 2020'deki IFF çalışması da araçların yeniden yapılması anlamına gelmez, mevcut araçlara yeni cihaz takılmasını anlatır.

Zaman çizelgesinin tamamı 7. başlıktaki tabloda verilmiştir; burada tekrar edilmiyor.

ATILGAN Menzili Ne Kadar?

Atılgan'ın menzili için kaynaklar farklı rakamlar veriyor: Anadolu Ajansı'nda bir yetkili 5 km menzil ve 3 km irtifa demiş, Aselsan ve Kara Kuvvetleri'nin 2020 açıklamasına dayanan haber azami 8 km ve 3,8 km yazmış. Aselsan'ın föyünde menzil rakamı yer almıyor.

KaynakMenzilİrtifaNot
Anadolu Ajansı, Konya haberi (2014)5 km3 kmYetkili ifadesi; tarih sayfada net görünmüyor
Savunma basını, 4 Ağustos 2020Azami 8 km3,8 kmKMS ailesi için; üretici ve ordu açıklaması
Savunma derlemesi (2026)8 km "etkin"3.800 mAtılgan ve Zıpkın için ortak yazılmış
Aselsan ürün föyü (2016)YazmıyorYazmıyorYalnızca "çok kısa menzilli" der
Stinger RMP, açık kaynak değerleriEtkin 6 km, azami 8 km4,8 kmFüze için; araca özgü değil

Rakamların birbirinden ayrılması üç nedenle açıklanabilir. "Etkin menzil" hedefi güvenle vurma mesafesidir, "azami menzil" füzenin gidebildiği en uzak noktadır. Menzil, hedefin yönüne, hızına ve irtifasına göre değişir. Ve Stinger'ın farklı sürümleri farklı değerlere sahiptir.

Temkinli okuma şöyle olur: 5 km etkin hedefleme, 8 km ise füzenin kuramsal sınırıdır. Bu bir yorumdur; hiçbir kaynak böyle yazmaz. Üretici resmî bir değer yayımlamadığı için hangisinin doğru olduğu doğrulanamıyor. Füzenin kendi menzil tartışması Stinger yazısında geniş yer tutar.

ATILGAN Kaç Füze Taşır?

Aselsan'ın ürün föyüne göre Atılgan, sekiz atışa hazır Stinger füzesi taşır. Defence Turkey ve European Security & Defence dergisi de aynı sayıyı yazar. Kaynaklarda dört füze yazan tek tük sayfa vardır; bunlar muhtemelen kardeş sistem Zıpkın'la karıştırıyor. Yedek füze sayısı ve yükleme süresi ise açıklanmamıştır.

Savunma basınının 2020 tarihli bir haberinde KMS için "8/4" ifadesi geçer; bu, Atılgan için sekiz, Zıpkın için dört anlamına gelir. Bir ansiklopedi sayfası ise "4 veya 8" yazar; ayrım yapmaması, kaynağın iki sistemi birlikte ele almasından gelir. Her iki durumda da Aselsan'ın tek bir rakam verdiği föy esas alınmıştır.

Füzelerin kule üzerinde iki kutuda, yanlarda dörder adet durduğu anlatımı ansiklopedi derlemelerinde yer alır. Üretici föyü kutu düzenini belirtmez. Ayrıca bir blog yazısında, aracın içinde sekiz yedek füze taşındığı yazılıyor; bu bilgi tek bir zayıf kaynağa dayanıyor ve doğrulanamadı.

Yeniden yükleme süresi, araç içinden yükleme imkânı ve toplam mühimmat miktarı resmî olarak açıklanmamıştır. Birden çok hedefe karşı kaç atış yapılabileceği de, hedefin türüne ve kaç füzenin harcanacağına bağlı olduğu için bir sabit değildir.

ATILGAN Hangi Ülkelerde Var?

Atılgan'ın kullanıcısı olarak yalnızca Türkiye doğrulanabilmiştir. Aynı kule mantığının dört füzeli bir sürümü Hollanda Kraliyet Ordusu'nda Fennek aracı üzerinde kullanılır; ama bu Atılgan değil, "Stinger Weapon Platform" adlı kardeş üründür. Başka bir ülkenin Atılgan aldığına dair güvenilir kayıt yoktur. Bu ayrım önemlidir, çünkü iki ürün sıkça karıştırılır.

Türkiye

Atılgan'ın alıcısı Türk Silahlı Kuvvetleri'dir ve araçlar Kara Kuvvetleri envanterindedir. Defence Turkey'in Eylül 2026 haberi, Deniz ve Hava Kuvvetleri'nde yalnızca Zıpkın saydığı için, bazı ansiklopedi sayfalarında geçen "Deniz Kuvvetleri de kullandı" ifadesi doğrulanamadı.

Hollanda (kardeş sistem)

Hollanda ordusunun 2005'te açtığı ihalede Aselsan'ın kulesi seçildi; Aselsan'ın açıklamasına göre 18 sistem üretildi. Taşıyıcı, Alman KMW'nin yaptığı Fennek keşif aracıdır ve her araç dört füze taşır. İlk araç, Mayıs 2007'deki IDEF fuarında anıldı; Aselsan teslimatların 2008 sonunda bittiğini yazar. Bu bilgilerin kapsamı Atılgan'ı değil, kule ailesini ilgilendirir.

Doğrulanamayan iddialar

Bir blog sayfasının başlığı Atılgan'ı Bangladeş'le ilişkilendirir. Resmî bir kayıt ya da ajans haberi bulunamadığı için bu iddia yazıya konulmadı. Ayrıca üretici ya da ordu belgelerinde Atılgan'ın ihraç edildiğine dair bir açıklama yoktur.

ATILGAN Maksimum Hızı Ne Kadar?

Atılgan'ın azami hızı üretici ya da ordu tarafından açıklanmamıştır. Ansiklopedilerde dolaşan 67,6 km/s değeri kaynağa bağlanmıyor ve M113 şasi ailesinin genel tablosundaki rakamla örtüşüyor. Bu yüzden Atılgan'ın ölçülmüş hızı olarak değil, şasi ailesine ait bir referans olarak okunmalıdır. Bu nedenle sayısal bir hız değeri verilmiyor.

Aynı kutudaki diğer rakamlar da dikkat çekicidir. Yüzme hızı 5,8 km/s olarak verilmiş, motor ise turboşarjlı 6V53T olarak yazılmıştır. M113'ün genel sayfasında bu motor, A3 sürümünün motoru olarak geçer, A2'ninki olarak değil. Aselsan ise Atılgan'ın A2 gövdesine oturduğunu söylüyor. Bu çelişki, kutudaki verilerin bir şasi şablonundan alındığını düşündürür; ancak bu bir çıkarımdır.

M113 ailesinin genel kaynaklarındaki değerler de tek değildir: bir tabloda saatte 64 km, genel bilgi kutusunda 67,6 km yazılıdır. Kule, füze ve ek ağırlık eklendiğinde bir aracın pratik hızı değişebilir. Atılgan için kule takılı hâlde yapılmış bir hız ölçümü yayımlanmamıştır.

Operasyonel hız, yol hızından farklı bir kavramdır: arazide hareket eden bir birliğin temposu, en yavaş aracının ve arazinin sınırlarıyla belirlenir. Atılgan'ın "yürüyen birliklerle gidebilme" iddiası da bu yüzden hızdan çok paletli şasiye dayanır.

ATILGAN Ağırlığı Ne Kadar?

Atılgan'ın toplam ağırlığı resmî olarak açıklanmamıştır. Ansiklopedilerdeki 15,3 ton değeri bir kaynağa bağlı değildir. M113A2 şasisi tek başına, aynı kaynakta bile 10,9 ve 11,7 ton gibi iki ayrı rakamla verilir; kule ve füzelerle birlikte nihai ağırlık için kesin değer yoktur.

Ağırlığın bilinmemesi sistemin tamamını değerlendirmeyi güçleştirir. Sistemin taşınabilirliği, köprülerden geçişi ve hava yoluyla nakli ağırlığa bağlıdır. Zıpkın için Aselsan C-130 ve C-160 kargo uçaklarıyla taşınabilirliği yazar; Atılgan için böyle bir ifade üretici föyünde yer almaz.

Parçalardan bazıları için tahmin yürütmek mümkündür. Stinger RMP füzesi, açık kaynak değerlerine göre yaklaşık 10,13 kg gelir; sekiz füze bu değere göre kabaca 81 kg eder. Bu bir çarpmadır; kutuların, kulenin, kameraların ve zırh levhalarının ağırlığı ayrıca bilinmiyor.

Tek bir sayı vermek yerine doğru ifade şudur: ağırlık açıklanmamıştır, şasi ailesi on ton civarındadır, kule ve silah bunun üzerine ekler.

ATILGAN Neleri Vurabilir?

Aselsan'a göre Atılgan; sabit kanatlı uçakları, helikopterleri, insansız hava araçlarını ve seyir füzelerini hedef alabilir. Hedefin alçak irtifada ve Stinger'ın erişebileceği mesafede olması gerekir. Yüksekten uçan savaş uçakları ve balistik füzeler bu sistemin görev alanı dışındadır. Kara hedeflerine karşı kullanım ise tarif edilmemiştir.

Hedef türüÜretici beyanıNot
HelikopterEvetKızılötesi izi belirgin; birliklere en yakın tehditlerden biri
Sabit kanatlı uçakEvetAlçak irtifada uçanlar için
İnsansız hava aracıEvetKüçük elektrikli araçlarda ısı izi zayıftır; doğrulanmış başarı kaydı yok
Seyir füzesiEvetHızlı ve küçük hedef; doğrulanmış kayıt yok
Balistik füze, yüksek irtifa uçakGörev dışıÜst katman sistemlerinin işi

Makineli tüfeğin görevi föyde ayrıca tarif edilmemiştir. Savunma basını, benzer kulelerde bu silahı yakın savunma ve füzenin ulaşamadığı ölü bölge için anlatır. Atılgan için de aynı mantık yürütülebilir, ancak bu bir çıkarımdır.

Kara hedeflerine karşı kullanım üretici açıklamasında yer almaz. Sistem bir hava savunma platformudur; zırhlı araçlarla ya da piyadeyle çarpışmak için tasarlanmış bir saldırı silahı olarak sunulmamıştır.

ATILGAN Kullanıldığı Yerler

Atılgan Kara Kuvvetleri'nin mekanize ve zırhlı birliklerinde ve Konya'daki Hava Savunma Okulu'nda kullanılır. Bir haber kanalı, Şubat 2020'de Suriye sınırı bölgesine sevk edildiğini de yazdı. Atılgan'ın bir çatışmada hedef vurduğuna dair doğrulanmış bir kayıt bulunamadı. Sahadaki kullanım ise belgelenmiş eğitim faaliyetlerinden daha az doğrulanabiliyor.

Eğitim tarafı iyi belgelenmiştir. Anadolu Ajansı Haziran 2014'te Konya Hava Savunma Okulu ve Eğitim Merkezi'ndeki Atılgan ile Zıpkın'ı görüntülemiş, Temmuz 2020'de ise okulda bir Atılgan ve bir Zıpkın üzerinde Mod-4 ve Mod-5 dost-düşman tanıma testleri yapılmıştır. Uçuş tarafında Kara Havacılığı Komutanlığı'nın S-70 helikopteri kullanıldı.

Saha konuşlanması için kaynaklar daha zayıftır. Bir haber sitesi Şubat 2020'de Atılgan'ın İdlib'deki hava saldırılarının ardından sınır hattına gönderildiğini yazdı; bir başka gazete yazısı da yıllar önceki bir konuşlanmayı anlattı. İkisi de arama özetinden okundu ve Milli Savunma Bakanlığı doğrulaması bulunamadı. Hassas konum bilgisi bilerek verilmiyor.

Sistem, Hava Savunma Erken İkaz ve Komuta Kontrol Sistemi olan HERİKKS ile birlikte çalışabilir. Bu bağlantı, aracın yalnızca kendi kameralarına güvenmek zorunda kalmadan üst komutanlıktan hedef bilgisi alabilmesi anlamına gelir. Hangi birliğin hangi sistemi kullandığı ayrıntısı 29. başlıkta ele alınıyor.

ATILGAN Ne Tip Füze Atıyor?

Atılgan, Amerikan yapımı FIM-92 Stinger füzesini atar; kızılötesi güdümlü, hedefe kilitlendikten sonra yönlendirme istemeyen bir füzedir. Hangi sürümün kullanıldığı açıklanmamıştır. Kuledeki makineli tüfek ise 12,7 mm çapında bir otomatik silahtır ve füzeden bağımsız çalışır. Atış için kullanılan füze sürümü ve ayrıntıları kamuoyuyla paylaşılmamıştır.

Türkiye'nin Stinger envanteri birden çok sürümden oluşur. Defence Turkey'e göre Avrupa'daki ortak üretim programında temel FIM-92A, POST (92B), RMP (92C) ve Block 1 (92D/E) sürümleri üretildi; ilk aşamada Türk Silahlı Kuvvetleri'ne 4.800'den fazla füze verildi, 2000'de yaklaşık 1.000 füzelik ek ihtiyaç tanımlandı ve teslimatlar 2003'te bitti. Bu adetler tek kaynaktır.

Bir Türkçe derleme Atılgan için FIM-92G yazar. Türkiye'nin üretim listesinde böyle bir sürüm geçmediği için bu bilgi doğrulanamadı. Aynı kaynakta RMP sürümlerinin dost-düşman tanıma cihazı taşımadığı, temel sürümün taşıdığı yazılıdır; Atılgan'da IFF'nin araç üstündeki sorgulayıcıyla sağlandığı üretici föyünden anlaşılıyor.

Aselsan'ın tanıtım metinleri mimarinin "füze tipinden bağımsız" olduğunu söyler ve Igla füzesiyle çalışan PMADS-IGLA sürümünü anar. Bu, Atılgan'ın Igla attığı anlamına gelmez. Yerli Sungur'un Atılgan'a entegrasyonu için ise resmî bir duyuru yoktur; bir savunma yazarı bunu ileride beklediğini yazmıştır, bu bir görüştür. Füzenin ayrıntıları Stinger yazısındadır.

ATILGAN Kaç Km'lik Alanı Korur?

Atılgan'ın koruduğu alanın yarıçapı ya da kilometrekaresi resmî olarak açıklanmamıştır. Menzil değerleri 5 ile 8 km arasında verilir, ancak füzenin erişimi ile korunan alan aynı şey değildir. Atılgan sabit bir bölgeyi örtmekten çok, birliğin hareket ederken yanında götürdüğü bir koruma kabarcığı sağlar.

Tozlu bir yolda ilerleyen araç kolonunun üzerinde çizilmiş yarı saydam koruma kubbesi, havadan görünüm (temsili görsel)
Temsili görsel (yapay zeka ile üretilmiştir). Belirli bir sistemi birebir göstermez.

Korunan alanı belirleyen etkenler arasında hedefin geliş yönü, irtifası, hızı, arazinin engebesi ve havanın durumu bulunur. Kameralar görüş hattına bağlıdır; bir tepenin ardından gelen bir hedefi araç ancak yaklaştığında görebilir. Bu yüzden iki aynı tehdit, farklı arazilerde farklı korunma mesafesi doğurur.

Aselsan, görevi "ileri bölgedeki duran ve yürüyen birliklerin, konvoyların ve geçici üslerin" korunması diye tarif eder. Yani koruma bir daire olarak çizilmez; birliğin şekline göre anlatılır. Bir konvoyun uzunluğu kilometrelerce olabileceği için tek bir Atılgan kolonun tamamını örtemez, birkaç aracın dağıtılması gerekir; ordunun bunu nasıl yaptığı açıklanmaz.

Koruma alanını büyütmek için katmanlı yapı kullanılır: üst katmanlar uzaktan gelen tehditleri keser, Atılgan en yakın boşluğu doldurur. Bu, yalnızca mantığı anlatır; belirli bir envanter dağılımı anlamına gelmez.

ATILGAN Kurulumu Nasıl Olur?

Atılgan'ın kurulumu, aracın kendi yoluyla birlikle birlikte mevziye girmesi, kulenin atışa hazır hâle getirilmesi, hava sahasının taranması ve komuta kontrol ağına bağlanması aşamalarından oluşur. Bu genel bir anlatımdır; ordunun usulleri, süreleri ve konum seçimi gizlidir ve burada yer almaz. Ayrıntılı usuller kamuya açık değildir.

Kayanın üzerinde duran, boş ekranlı kablolu bir el kumanda paneli ve arka planda bulanık paletli zırhlı araç (temsili görsel)
Temsili görsel (yapay zeka ile üretilmiştir). Belirli bir sistemi birebir göstermez.

Sahaya ayrıca kurulan sabit bataryalardan farklı olarak Atılgan'ın "kurulum" kavramı çok kısadır. Sistem zaten araç gövdesindedir; kule dönmeye, kameralar çalışmaya hazırdır. Uzun bir hazırlık gerektirmemesi, üretici föyündeki "kısa tepki süresi" ifadesinin pratik karşılığıdır, ancak bir süre rakamı verilmemiştir.

Aselsan iki kullanım biçimini anlatır: bağımsız ve koordineli. Bağımsız kullanımda ekip kendi algılayıcılarıyla arar, bulur ve izler. Koordineli kullanımda ise hava savunma harekât merkezinden gelen bir uyarı, aracın kulesini hedefin yönüne çevirir. Bu bağlantı için Türk ordusunda HERİKKS kullanılır.

Ayrılabilir kumanda paneli, ekibin araçtan 50 metreye kadar uzaklaşarak sistemi yönetmesine olanak verir. Üretici bunu kendi başına bir avantaj diye sunmaz; ancak ekibin ateş yönünden uzakta ya da korunaklı bir yerde durabilmesi anlamına gelir. Füzelerin yeniden doldurulması ve bakım usulleri açıklanmamıştır.

ATILGAN Nasıl Çalışır?

Atılgan çalışırken kameralar hedefi bulur ya da dışarıdan gelen uyarıyla kule hedefe döner; ateş kontrol bilgisayarı hedefi otomatik izler, lazer mesafe ölçer uzaklığı verir, dost-düşman sorgusu yapılır ve atış komutuyla Stinger füzesi çıkar. Füze, hedefin ısı izine kilitlenerek yolunu kendi bulur.

İlk aşama arama ve tespittir. Televizyon kamerası gündüz, termal kamera gece ve düşük görüşte çalışır. Her ikisi de pasif olduğu için sistem kendi varlığını radyo dalgasıyla belli etmez; yalnızca lazer mesafe ölçer ışık gönderir, ancak bu kısa bir ölçüm darbesidir.

İkinci aşama izlemedir. Bilgisayar hedefin görüntüsünü kamera karesinde sabit tutar, kule jiroskopuyla aracın sarsıntısını dengeler. Üretici bu iş için "otomatik hedef takibi" ifadesini kullanır ve araç ile hedef birlikte hareket ederken bile yüksek ilk atış isabeti sağladığını söyler; bu bir üretici beyanıdır.

Üçüncü aşama dost-düşman ayrımıdır. IFF cihazı, hedefin dost bir araç olup olmadığını sorgular. Yanlış vurmayı önlemek bu aşamanın amacıdır; 2020'de milli IFF sorgulayıcılarının entegrasyonu bu yüzden önem kazandı. Son aşamada atış komutu verilir. Üretici sistemi "tam otomatik atış birimi" diye anar; insan onayının nasıl işlediği föyde yazmaz. Füzenin arayıcısı, ısı ve ışıma izine kilitlendikten sonra hedefi yalnızca kendi algılayıcısıyla izler.

ATILGAN'ın Taşıyıcı Aracı Nedir?

Atılgan'ın taşıyıcısı, M113A2 tipi paletli zırhlı personel taşıyıcısıdır; Türk belgelerinde M-113A2 ZPT diye geçer. Aselsan'ın kulesi bu aracın üstüne oturtulur. Bir derleme sayfası taşıyıcıyı FNSS ACV-300 olarak yazar; bu iddia diğer kaynaklarla çelişir ve doğrulanamadı. Bu kaynak çelişkisi aşağıda ayrıntılı ele alınıyor.

Gün ışığında düz arazide duran, tepesinde iki yassı füze kutusu ve kısa makineli tüfek taşıyan kuleli paletli zırhlı araç çizimi (temsili görsel)
Temsili görsel (yapay zeka ile üretilmiştir). Belirli bir sistemi birebir göstermez.

M113 ailesi, hafif zırhlı alüminyum gövdeli, paletli bir araç ailesidir ve dünyanın birçok ordusunda zırhlı personel taşıyıcısı olarak kullanılmıştır. A2 sürümü, ailenin geliştirilmiş modellerinden biridir; ağırlığı, ilk sürüme göre artmıştır. Atılgan'da bu araç, personel yerine kule, ateş kontrol cihazları ve mürettebat için kullanılır.

Şasi seçiminin gerekçesi açıklanmamıştır. Mekanize birliklerle ortak bir gövdeyi paylaşmak bakım ve ikmali kolaylaştırabilir; bu bir yorumdur, Aselsan'ın metinleri seçimi gerekçelendirmez.

Ürün föyünün başlığı entegrasyonun "platformdan bağımsız" olabileceğini belirtir, yani aynı kule başka şasilere de monte edilebilir. Aselsan'ın ürün sayfasının arama özetinde Fennek tekerlekli aracı da anılır; Hollanda'nın Fennek platformu bu ailenin ayrı bir koludur ve Atılgan olarak adlandırılmaz. Nitekim Türkiye'deki ikinci kol olan Zıpkın tekerlekli bir şasiyle gelir.

ATILGAN'ın Hedef Takip Sistemi Nedir?

Atılgan'ın hedef takip sistemi radar değil, televizyon kamerası, termal kamera ve çok darbeli lazer mesafe ölçerden oluşan pasif bir optik dizidir; ateş kontrol bilgisayarı takibi otomatik yürütür. Dışarıdan gelen uyarı için ise HERİKKS gibi komuta kontrol ağına bağlanılır. Algılayıcıların menzili ve çözünürlüğü açıklanmamıştır.

Üretici föyü, algılayıcıları "pasif gözetleme, edinme ve takip" diye adlandırır. Aselsan'ın aile tanıtım metni bunlara gyro stabilizasyonu, navigasyon algılayıcılarını ve jiroskopu ekler; kuleyi hareket ettiren servo motorlar da ateş kontrol bilgisayarının denetimindedir. Bunlar Atılgan'a özgü bir tablo değil, ailenin ortak tanımıdır.

Dost-düşman tanıma ayrı bir alt sistemdir. Temmuz 2020'de Konya'daki okulda bir Atılgan ve bir Zıpkın üzerinde Aselsan'ın milli kısa ve orta menzilli IFF sorgulayıcısının Mod-4 ve Mod-5 testleri yapıldı. Yer testleri 1-3 Temmuz'da, uçuş testleri S-70 helikopteriyle 8-9 Temmuz'da gerçekleşti; savunma basını sonuçları başarılı olarak aktardı. Sözleşme tutarı ve adedi açıklanmamıştır.

Algılayıcıların etkili menzili, görüntü kalitesi ya da bir İHA'yı hangi mesafeden fark edebildiği resmî olarak yayımlanmamıştır. Bu eksiklik, sistemin başarısını bağımsız olarak değerlendirmeyi güçleştirir; üretici yalnızca "çok yüksek isabet olasılığı" der ve değer vermez.

ATILGAN PMADS ve PMSS Arasındaki Fark Nedir?

İkisi farklı araçlar değildir, aynı sistemin farklı adlandırmasıdır. PMADS, Aselsan'ın kaideye monteli hava savunma ailesine verdiği genel ad; PMSS ise bu ailenin Stinger füzesi kullanan üyesini anlatan ad. Türkiye'de aynı sistem KMS diye bilinir. Yani aradaki fark araçta değil, adlandırmadadır. Karışıklık, yabancı kaynakların farklı kısaltmalar kullanmasından doğar.

KısaltmaAçılımıNeyi anlatır
KMSKaideye Monteli StingerTürk belgelerinde Atılgan ve Zıpkın projesinin adı
PMSSPedestal Mounted Stinger SystemAselsan'ın Atılgan ürün sayfasının adı; Stinger'lı kol
PMADSPedestal Mounted Air Defense SystemAilenin genel adı; farklı füzeleri kapsar
PMADPedestal Mounted Air DefenseBir ansiklopedi sayfasında kullanılan kısaltma
SWPStinger Weapon PlatformHollanda'ya giden dört füzeli Fennek sürümü
PMADS-IGLAPMADS, Igla füzeliAilenin Igla'yı kullanan ayrı sürümü

Aselsan'ın ailesine ait 2009 tarihli bir tanıtımda dört sürüm sayılır: Zıpkın, Atılgan, PMADS-IGLA ve Stinger Weapon Platform. Yani PMADS bir şemsiye addır; Atılgan ve Zıpkın bu şemsiyenin altındaki Stinger'lı iki üründür. Adlandırmanın karışmasının nedeni, yabancı kaynakların aynı ürünü farklı kısaltmalarla yazmasıdır.

Ansiklopedi sayfası ise tek bir yazıda hem PMSS hem PMAD kısaltmasını kullanır ve aralarındaki farkı açıklamaz. Bu nedenle bu yazıdaki kullanım şöyledir: Atılgan, KMS projesinin paletli kolu; PMSS, bu kolun İngilizce ürün adı; PMADS ise ailenin genel adıdır.

ATILGAN'ı Kim Üretiyor?

Atılgan'ı ana yüklenici olarak Aselsan üretir. Şirket Ankara merkezlidir ve Türk Silahlı Kuvvetlerini Güçlendirme Vakfı'na bağlıdır. Füze Amerikan Stinger'dır, zırhlı gövde ise M113A2 kökenlidir. Bazı derlemeler Roketsan'ı da üretici olarak yazar; bu katkı yalnızca füzenin motor tarafında anılıyor. Bu dağılım aşağıda ayrı ayrı gösteriliyor.

Aselsan'ın açıklaması projeyi "ana yüklenici" sıfatıyla yürüttüğünü söyler ve sözleşmeyi 2001'de o dönemin Savunma Sanayii Müsteşarlığı ile imzaladığını belirtir. Programın alıcısı Türk Silahlı Kuvvetleri'dir. Gövde ve füze dışarıdan gelen unsurlardır; kule, yazılım ve entegrasyon Aselsan'ın işidir.

Stinger füzesinin kendisi, Amerikan kökenli bir üründür ve bugün Raytheon üretir. Avrupa'daki ortak üretim programında Türkiye'nin payı iki savunma yayınında yüzde 40,5 olarak geçer; Aselsan güdüm bölümünü, Roketsan motor bölümünü üstlenmiştir. Ayrıntılar Stinger yazısındadır.

Hollanda'ya giden kardeş sistemde ana yüklenici Alman Krauss-Maffei Wegmann'dır; Aselsan Stinger fırlatıcı sistemini alt yüklenici olarak sağladı. Atılgan için böyle bir yabancı ana yüklenici yoktur; sözleşme doğrudan Türk kurumlarıyla yapılmıştır.

ATILGAN Hangi Birliklerde Kullanılıyor?

Atılgan, Kara Kuvvetleri'nin hareketli ve zırhlı birliklerinde kullanılır; Anadolu Ajansı'na konuşan yetkililer onu "manevra birliklerinin" aracı olarak tanımlar. Konya'daki Hava Savunma Okulu ve Eğitim Merkezi de eğitim ve test için sistemi barındırır. Hangi tugay ya da tabura verildiği açıklanmamıştır. Kesin birlik adları kamuya açık değildir.

Birlik düzeyinde ayrıntı bilinmez. Defence Turkey, Kara Kuvvetleri envanterinde 70 Atılgan ve 35 Zıpkın sayar; ama bunların hangi birliğe ait olduğunu yazmaz. Bir haber sitesi, 2012'de Gaziantep'teki bir mekanize tugaydan sınır bölgesine gönderilen Atılgan ve Zıpkın'dan söz eder; bu bilgi arama özetinden okunmuş, resmî olarak doğrulanamamıştır.

Hava Savunma Okulu'nun rolü ise bilinen bir ayrıntıdır. Eğitim, yeni cihazların testi ve entegrasyon çalışmaları orada yapılır; 2020 IFF testleri de burada gerçekleştirildi. Yani Atılgan sadece operasyonel birliklerde değil, personel yetiştiren kurumda da bulunur.

Birlik adlarını ve konuşlanma yerlerini sıralamak, hem doğrulanabilir bir kaynağın olmaması hem de hassas bilgi taşıması nedeniyle bu yazıda tercih edilmedi.

ATILGAN'ın Rakipleri Nelerdir?

Atılgan'a benzer araç üstü Stinger kuleleri arasında en bilineni Amerikan AN/TWQ-1 Avenger'dır; Polonya'nın Poprad'ı ve MBDA'nın Mistral ATLAS'ı farklı füzelerle aynı sınıfta yer alır. Türkiye içinde ise Korkut, Sungur'lu sistemler ve ileride beklenen Gürz ailesi komşu görevleri üstlenir. Her biri farklı füze ve taşıyıcıyla benzer görevi üstlenir.

SistemÜlkeFüzeTaşıyıcıNot
AtılganTürkiyeStinger, 8 atışa hazırPaletli M113A2Üretici föyü
AN/TWQ-1 AvengerABDStinger, 8Tekerlekli HMMWVİki kaynakta tutarlı sayı
PopradPolonyaGrom ya da Piorun, 4 atışa hazırZırhlı tekerlekli araçBir kaynak 4 yedek füze daha yazar; arama özeti
Mistral ATLASAvrupa (MBDA)MistralTekerlekli araç, uzaktan kumandalıFüze sayısı doğrulanamadı

Yabancı araç üstü sistemler

Avenger, Atılgan'ın en yakın benzeridir; Stinger kullanır, sekiz füze taşır, tekerlekli bir araca monte edilir. Poprad Polonya'da Grom ve Piorun füzeleriyle çalışır; savunma basınında 5-6,5 km menzil ve 3,5-4 km irtifa anılır, bu değerler üretici değil derleme özetidir. Mistral ATLAS ise MBDA'nın Mistral füzesini uzaktan kumandalı kuleye koyan bir önerisidir.

Türkiye'deki tamamlayıcı sistemler

Korkut, çift 35 mm namlulu bir kendinden hareketli uçaksavardır; European Security & Defence'a göre yaklaşık 42 adet ve 14 komuta aracı hizmettedir. Sungur ilk partisini Temmuz 2022'de teslim etti ve Stinger'ın yerini alması hedefleniyor. Defence Turkey, Gürz ailesinin KMS'nin yerini alması beklendiğini Eylül 2026'da yazdı; bu bir beklentidir, resmî bir takvim değildir.

Karşılaştırma ölçütü olarak taşıyıcı türü, atışa hazır füze sayısı ve katmandaki yer seçildi. Rakipler birbirinin yerine geçmez: namlulu sistemler küçük ve ucuz hedeflere, füzeli sistemler daha uzak ve hızlı hedeflere uygundur. Hiçbirinin bağımsız bir karşılaştırmalı testi yayımlanmadığı için üstünlük hükmü verilmemiştir.

İLGİLİ HABERLER