PASARS-16, Sırbistan'ın Askerî Teknik Enstitüsü'nün (Vojnotehnički institut) tasarladığı, altı tekerlekli bir askerî kamyonun arkasındaki zırhlı kuleye tek namlulu 40 mm Bofors L/70 topu ile füze fırlatıcılarını yerleştiren, kendi yürür bir hibrit uçaksavar sistemidir. Sade bir ifadeyle, bir kamyon platformunun üstünde hem namlulu silah hem füze taşıyıp alçaktan uçan helikopter, uçak, seyir füzesi ve insansız hava aracına karşı kara birliklerini korumaya çalışan araçtır.
Yazı; Sırbistan Savunma Bakanlığı'nın 2019-2020 duyurularına, Army Recognition ve Defence24 haberlerine, Shephard'ın 1 Ekim 2025 tarihli haberine ve Vikipedi'deki derlemeye dayanıyor; 20 Kasım 2026'ya kadar erişilebilenler tarandı. Sistemin birden çok sürümü olduğundan kaynaklar bazen farklı şasi, füze ve ölçü yazıyor; farklar ilgili yerde belirtildi.

Veri notu: PASARS-16 için üreticinin yayımladığı tek bir resmî teknik föy bulunmuyor. Değerler Sırbistan Savunma Bakanlığı haberlerinden, savunma basınından ve Vikipedi'nin atıf yaptığı Sırpça yayınlardan geliyor. Üretici ve ordu açıklamalarındaki performans iddiaları bağımsız bir ölçümle doğrulanmış değildir; bu yüzden metinde "açıklamaya göre" diye işaretlendi.
Pasars-16 Nedir?
PASARS-16, Sırbistan için geliştirilen ve altı tekerlekli kamyon şasisi üzerinde tek namlulu 40 mm Bofors L/70 topu ile yan tarafa bağlanan kısa menzilli füzeleri birlikte taşıyan hibrit bir hava savunma aracıdır. Görevi, yürüyüş hâlindeki zırhlı ve mekanize birliklerin üstünde alçak irtifada beliren hava tehditlerini kendi başına bulup vurmaktır.
Adı bir kısaltmadır. Açılımı kaynaklarda tutarlı verilmiyor; Army Recognition İngilizce bir açılım yazıyor, ancak bunu başka bir kaynak desteklemiyor, bu yüzden burada tekrarlanmadı. Adın sonundaki "16" rakamının anlamı da açıklanmış değil. İlk kamuya açık haberin 2016 tarihli olması bir ipucu olabilir, fakat bu bir çıkarımdır.
Sistemin çekirdeği eskiden römorkla çekilen bir Bofors topudur. Askerî Teknik Enstitüsü bu topu motorlu bir platforma, korumalı bir sürücü kabinine, modern bir atış kontrol bilgisayarına ve sonradan eklenen füzelere bağladı. Yani ortada sıfırdan çizilmiş bir silah değil, mevcut bir silahın "yürüyen" hâle getirilmesi var. Aşağıdaki tablo kimliğini özetliyor.
| Alan | Bilgi |
|---|---|
| Tür | Kendi yürür, top ve füzeli kısa menzilli hava savunma aracı |
| Köken | Sırbistan (Askerî Teknik Enstitüsü tasarımı) |
| Taşıyıcı | FAP markalı 6x6 kamyon şasisi (2026BS/AV ve 2228 adları geçiyor) |
| Top | Tek namlulu 40 mm Bofors L/70 |
| Füze | Sürüme göre Mistral 3, Igla/Strela tipi omuz füzeleri, RLN-1C |
| Mürettebat | 3 kişi |
| Hizmete giriş | Sırbistan Savunma Bakanlığı: 2019 (Army Recognition: 2020) |
| Kullanıcı | Yalnızca Sırbistan |
Pasars-16 Ne İşe Yarar?
Sistem, harekât hâlindeki zırhlı mekanize ve topçu-füze birliklerini ile önemli tesisleri alçaktan gelen hava saldırılarına karşı korumak için yapıldı. Sırbistan Savunma Bakanlığı'nın 23 Ağustos 2020 tarihli haberi hedef olarak insansız hava araçlarını, muharebe helikopterlerini, seyir füzelerini ve alçak uçan uçakları sayıyor.
Aynı haber, aracın kara ve su yüzeyindeki hedeflere de ateş edebildiğini yazıyor. Haziran 2020'de Miokovci poligonunda yapılan canlı atışta namlu yere doğru kullanıldı ve programlanabilir mermi kara hedefine karşı denendi. Yani PASARS-16 salt bir hava savunma aracı değil, ikincil olarak hafif bir yer destek silahı gibi de düşünülmüş.
Askerî mantıkla bakıldığında bu, savunmanın en alt katmanıdır. Uzun ve orta menzilli füze bataryalarının altında kalan, birliğin hemen üstündeki boşluğu doldurur. Böyle bir aracın tek başına bir şehri ya da havaalanını koruması beklenmez; katmanlı savunmanın yakın halkasında çalışır ve diğer sistemlerle birlikte anlam kazanır.
Pasars-16 Hangi Ülkenin?
PASARS-16 Sırbistan'ın ürünüdür. Tasarımı Belgrad'daki Askerî Teknik Enstitüsü yaptı; entegrasyon ve imalat Trstenik'teki Prva Petoletka-Namenska'da, şasi ve kule işleri ise FAP Priboj ile Zastava TERVO'da gerçekleşti. Kullanılan topun lisans hakkı ise Yugoslavya döneminden gelir.
Bazı listelerde ülke "Yugoslavya" diye geçiyor. Bu bir karışıklıktan çıkıyor: Zastava Arms, L/70 topunun üretim lisansını 1970'lerde, yani Yugoslavya döneminde almıştı. Oysa PASARS-16 projesi 2016 civarında Sırbistan'da başladı; Yugoslavya o tarihte yıllardır yoktu. Dolayısıyla silahın "mirası" Yugoslav, aracın kendisi Sırp sayılır.
Bütün bileşenler yerli değil. Altı tekerlekli şasi ve kule yerli üretim, 40 mm top lisansla yerli yapılan İsveç tasarımı, Mistral 3 füzesi ise Fransız MBDA'nın ürünü. Radar tarafında Sırbistan'ın modernize ettiği M-85 Žirafa radarı ile Army Recognition'ın RADA ailesine bağladığı RPS-42 radarı anılıyor. Kim neyi yaptı sorusu "Pasars-16'yı Kim Üretiyor?" başlığında tablolaştırıldı.
Pasars-16 Özellikleri Nelerdir?
Araç yaklaşık 17 ton ağırlığında, üç kişilik mürettebatlı, STANAG 4569 Seviye I zırhlı kabine sahip ve yolda en çok 100 km/sa hız yapan altı tekerlekli bir platformdur. Üstünde tek namlulu 40 mm top, yanında füze fırlatıcıları ve gözlem için gündüz-gece görüş donanımı bulunur.
Aşağıdaki tablo kaynakların ortak yazdığı temel değerleri veriyor. Her satırın ayrıntısı kendi başlığında işlendi; burada yalnızca özet var. Yan yana duran iki sütun, Vikipedi'nin ve Army Recognition'ın aynı özelliği farklı yazdığı yerleri gösteriyor.
| Özellik | Vikipedi derlemesi | Army Recognition (Eylül 2025) |
|---|---|---|
| Kütle | 17 ton | yaklaşık 17.000 kg |
| Uzunluk | 8.000 mm (±100) | yaklaşık 7,72 m |
| Genişlik | 2.500 mm (±100) | yaklaşık 2,95 m |
| Yükseklik | 3.200-3.900 mm (±100) | yaklaşık 3,1 m |
| Mürettebat | 3 | 3 |
| Zırh | STANAG 4569 Seviye I | STANAG 4569 Seviye I (kabin) |
| Azami yol hızı | 100 km/sa | 100 km/sa |
| Yakıtla gidiş mesafesi | 80 km/sa'de 800 km | 800 km |
Boyut farkının nedeni yazılmamış. Vikipedi 2026BS/AV şasisini, Army Recognition ise daha yeni FAP 2228 ve yenilenmiş 2026 şasilerini anıyor; ölçü farkı sürüm farkından gelebilir, ama bu bir yorumdur ve kaynaklarda doğrulanmadı. Motor için Vikipedi 280-340 beygir gücünde bir turbo dizel yazıyor; marka ve model belirtilmemiş.
Pasars-16'nın Avantajları Nelerdir?
En belirgin üstünlükleri; tek araçta hem top hem füze bulunması, tekerlekli ve görece hafif olduğu için yolda hızlı hareket etmesi, silahın ve mühimmatın büyük ölçüde yerli üretilebilmesi ve mevcut omuz füzelerinin yeniden kullanılabilmesidir.
Top ile füzenin birleşimi sayesinde mürettebat çok yakın ve çok alçak hedefe merminin, biraz daha uzaktakine füzenin önceliğini verebilir. Yakın hedeflerde top mermisi füzeden ucuzdur; ama bu genel bir ilkedir, PASARS-16 için yayımlanmış bir maliyet karşılaştırması yoktur.
Sırbistan Savunma Bakanlığı'nın 14 Eylül 2020 tarihli açıklamasına göre fırlatıcılar ve bağlantı parçaları önce Igla füzesi için geliştirildi; sonradan alınan Mistral füzelerinde de aynı düzenek kullanılacaktı. Bu, yeni füze tipine geçerken aracın baştan yapılmasını gerektirmeyen bir esneklik sağlıyor. Dönemin Savunma Bakanı Aleksandar Vulin da yerli mühendisliğin ordunun piyasadan alım yapmaktan daha ucuza donanmasını sağladığını söylemişti; bu bir bakan beyanıdır, rakam içermez.
Tekerlekli şasi, aracın paletli rakiplerine göre yolda daha hızlı ve daha az yakıtla gitmesini mümkün kılar. Bakanlık metni yürüyüşten muharebe konumuna geçişin 2 dakikadan az sürdüğünü, Army Recognition ise yaklaşık 2 dakikayı yazıyor. Zaman ölçümlerinin hangi şartlarda alındığı belirtilmemiştir; yine de ordunun hedeflediği hız bu düzeydedir.
Pasars-16'nın Dezavantajları Nelerdir?
Başlıca sınırlar kısa menzil, hafif zırh, tek namlu, radar ve görüş cihazına bağımlılık, küçük üretim adedi ve yapılandırmanın netleşmemiş olmasıdır. Bunlar sistemin kendi tasarımından doğan genel kısıtlardır; gizli bir zayıflık değil, açık kaynakta zaten yazılan hususlardır.
Menzil tarafında top yaklaşık 3,7 km'de etkili sayılıyor; en uzun füze seçeneği olarak anılan RLN-1C ise 12 km civarında. Daha yüksekten ve uzaktan gelen hedefler için başka sistemlerin katmanı gerekir (bkz. "Kaç Km'lik Alanı Korur?"). Kabin STANAG 4569 Seviye I zırhla yalnızca hafif silah ateşine ve parçalara karşı korunur; ağır silahlara karşı koruma beklenemez.
Hedefi bulma işi büyük ölçüde ayrı bir radara ya da optik göstergeye bağlıdır (bkz. "Hangi Radarlarla Birlikte Çalışır?"). Gepard gibi radarını kulesinde taşıyan araçlarla bu yönden ayrılır. Ayrıca kızılötesi arayıcılı füzeler, bu tür arayıcıların genel özelliği olarak hava ve bulut koşullarından etkilenebilir; üretici bu sınırlamalara dair PASARS'a özgü bir değer yayımlamadı.
Programın kendisi de belirsizlikler taşıyor. Shephard, 1 Ekim 2025 tarihli haberinde geliştirilmiş Pasars-16'nın testlerinin tamamlandığını, ancak ordunun tedarik programının "belirsiz" kaldığını ve mevcut araçların yükseltilmesini de kapsayabileceğini yazdı. Mistral füzesinin yabancı kökenli olması ise bu füzenin tedarikini Fransa ile ilişkilere bağlar. Son olarak sistemin gerçek bir savaşta kullanıldığına dair kayıt yok; yani performans bağımsız biçimde sınanmadı.
Pasars-16 Ne Zaman Üretildi?
Proje 2016'da kavramsal "fikir projesi" olarak duyuruldu, 2017'de Partner fuarında ilk kez gösterildi, 2019'da Sırbistan ordusunun silahlanmasına girdi ve 2020'de geliştirilmiş sürümlerin testleri yapıldı. Sonraki yıllarda yeni sürümler 2021, 2023 ve 2025 fuarlarında sergilendi.
| Tarih | Gelişme | Kaynak türü |
|---|---|---|
| 3 Kasım 2016 | Tango Six, projeyi "idejni projekat" (fikir projesi) olarak yazdı | Sırp savunma yayını (Vikipedi atfıyla) |
| 2017 | Partner fuarında ilk gösterim; RLN-1C füzesiyle tanıtıldı | Army Recognition |
| 2019 | Temel sürüm silahlanmaya girdi; sıfır seri üretimi başladı | Savunma Bakanlığı (2020 haberleri) |
| 15 Temmuz 2019 | Mistral 3 satın alma ve PASARS'a entegrasyon çerçeve anlaşması | Savunma Bakanlığı |
| 9 Haziran 2020 | Programlanabilir mermiyle doğrulama atışı (Miokovci) | Savunma Bakanlığı |
| 8-9 Ağustos 2020 | Igla füzeli ve modernize Žirafa radarlı sistemin Batajnica'daki testi | Savunma Bakanlığı |
| 11-14 Ekim 2021 | İki Mistral 3 fırlatıcılı sürüm Partner 2021'de tanıtıldı | Army Recognition |
| 28 Aralık 2021 | Bakanlık 2022'de 12 sistem teslimi beklendiğini duyurdu | Savunma Bakanlığı (Army Recognition aktarımıyla) |
| Eylül 2023 | MTI, Partner 2023'te yeni üyeyi tanıttı | Janes ve Army Recognition |
| 25 Eylül 2025 | Partner 2025'te karşı-İHA karıştırıcılı sürüm gösterildi | Army Recognition |
| 1 Ekim 2025 | Shephard: testler bitti, tedarik programı belirsiz | Savunma basını (ücretli kaynak, kısmen okundu) |
Birinci aşama: top ve motorlu platform
Bakanlığa göre ilk aşamada Bofors L/70 topu döner bir platforma yerleştirildi, korumalı sürücü ve nişancı kabini eklendi, otomatik dengeleme ve seviyeleme getirildi. Mühimmat şarjörü büyütüldü, aracın konumunu veren GPS cihazı ve komutan için bir tablet-bilgisayar eklendi.
İkinci aşama: güç, görüş ve programlanabilir mermi
Dizel jeneratör ve elektrik alt sistemi, gündüz ve gece çalışan ön-arka sürücü kameraları, yeni termal nişan aygıtı ile ön parçalanmalı mermiler için elektronik zamanlama alt sistemi bu aşamanın parçalarıdır. Haziran ve Ağustos 2020 haberlerinde bu aşamanın son testlerinin sürdüğü yazılıydı.
Üçüncü aşama: füzelerin entegrasyonu
Üçüncü aşama; önce Igla füzesinin, ardından Mistral 3'ün araca bağlanmasını kapsıyor. Bakanlığın Ağustos 2020 metninde bu aşama planlama düzeyinde, Eylül 2020 metninde ise tasarım testleri olarak anılıyor. Mistral'in araca bağlandığı sürüm 2021'de gösterildi.
Türkiye'nin Pasars-16'sı Var mı?
Hayır; Türkiye'nin PASARS-16 satın aldığına, denediğine ya da ortak üretim yaptığına dair bir haber yok. Sistemin tek kullanıcısı Sırbistan görünüyor. Türkiye benzer görevi kendi tasarımı sistemlerle, özellikle Korkut ve Atılgan ile görüyor.
Korkut, ASELSAN'ın FNSS ve MKE ile geliştirdiği çift namlulu 35 mm'lik kundağı motorlu bir uçaksavardır ve füze taşımaz. Savunma Sanayii Başkanlığı 19 Mayıs 2016'da seri üretim sözleşmesini imzaladı; Kasım 2019'da toplam 13 sistemin tesliminin yapıldığı duyuruldu. Atılgan ise M113A2 gövdesi üzerindeki kulede Stinger füzesi taşıyan paletli bir sistemdir; üretici belgesine göre sekiz atışa hazır füzesi vardır. İkisinin ayrıntıları kendi yazılarında.
Türkiye'de PASARS'ın kalbindeki topla ilgili bir bağlantı var: 40 mm Bofors L/70'in Türk silahlı kuvvetlerinde, özellikle Deniz Kuvvetleri'nde, kullanıldığı bildiriliyor. Ancak adet ve sürüm resmî olarak açıklanmadı; bu konu "Bofors 40 mm" yazısında ayrıntılı işlendi. PASARS-16'nın bir sürümüne Türkiye'de rastlandığını gösteren bir kaynak yok.
Pasars-16 mı Daha İyi, Gepard mı?
İkisi aynı işi farklı bedenlerle yapar; hangisinin "daha iyi" olduğu sorusu görev tanımına göre değişir. Gepard 47,5 tonluk, radarlı, çift namlulu ve füzesiz paletli bir araçtır; PASARS-16 ise yaklaşık 17 tonluk, tek namlulu, füze taşıyan ve hedefi çoğunlukla ayrı bir radardan alan tekerlekli bir araçtır.
Ölçütler belirlenince tablo netleşir. Menzilde PASARS-16'nın füzeleri üstündür; Gepard'ın topu 4-5,5 km etkili sayılır, ama füzesi yoktur. Hedefi kendi başına bulma yeteneğinde Gepard öndedir, çünkü arama ve takip radarlarını kulesinde taşır. Yol hareketinde ve taşıma maliyetinde ise hafif ve tekerlekli PASARS-16 avantajlıdır. Zırh ve ateş yoğunluğunda Gepard'ın ağır gövdesi ve iki namlusu öne çıkar.
| Ölçüt | PASARS-16 | Flakpanzer Gepard |
|---|---|---|
| Köken | Sırbistan, 2010'lar | Batı Almanya, 1970'ler |
| Taşıyıcı | Tekerlekli, 6x6 kamyon şasisi | Paletli, Leopard 1 gövdesi |
| Ağırlık | yaklaşık 17 ton | 47,5 ton |
| Top | 1 x 40 mm | 2 x 35 mm |
| Top ateş hızı | yaklaşık 300 mermi/dk | toplam yaklaşık 1.100 mermi/dk |
| Top etkili menzili | yaklaşık 3,7 km | 4-5,5 km (kaynaklar farklı) |
| Füze | Var (sürüme göre) | Yok |
| Kendi radarı | Aracın kendisinde yok; ayrı radar veya optik gösterge | Kulede arama ve takip radarı |
| Üretim durumu | Küçük seri, program belirsiz | 1980'de bitti |
İki araç rakip olmaktan çok aynı fikrin farklı kuşaklarıdır: biri radarlı ağır top aracı, öteki hafif ve esnek bir hibrit. Gepard'ın ayrıntısı kendi yazısında anlatıldı. Ateş hızı rakamları üretici ya da savunma basını beyanıdır; ikisi için de bağımsız bir ölçüm yayımlanmamıştır.
Pasars-16 Dron Vurabilir mi?
Sırbistan Savunma Bakanlığı, sistemin insansız hava araçlarına karşı etkili olduğunu 2020'den beri yazıyor ve 2025 sürümünde ayrıca bir karşı-İHA karıştırıcı gösterildi. Gerçek bir muharebede ya da bağımsız bir testte dron düşürdüğüne dair kayıt yoktur; bu bir üretici ve ordu iddiasıdır.

Tasarımda dronlara dönük üç öğe var. Birincisi, programlanabilir patlamalı mermidir: mermi aracın elektronik zamanlama aygıtından radyo komutu alır ve hedefin önünde-üstünde patlayarak içindeki tungsten bilyeleri saçar. Vikipedi bilye sayısını yaklaşık 1.100 yazıyor; bu rakam tek kaynaklıdır. İkincisi, Mistral 3 füzesinin görüntü işlemeli kızılötesi arayıcısıdır; Army Recognition'ın aktardığı MBDA tanıtımına göre düşük ısı izli hedefler arasında insansız araçlar da sayılıyor. Üçüncüsü, Eylül 2023 ve 2025 fuarlarındaki sürümlerde görülen karşı-İHA karıştırma modülüdür; teknik parametreleri üretici düzeyinde, bağımsız doğrulaması yok.
Gerçekçi bir çerçeve için iki şeyi eklemek gerekir. Küçük ve alçak uçan dronlar için radar ya da kamera ile tespit işi ayrı bir sorundur; sistemin 2020 haberlerinde Žirafa radarının küçük hedefleri daha uzaktan görmesi için yazılım alıcısıyla iyileştirildiği belirtiliyor, ancak sayı verilmiyor. Ayrıca tek bir araç aynı anda çok sayıda hedefe karşı sınırlıdır; sürüler için katmanlı savunma gerekir.
Pasars-16 Hangi Bileşenlerden Oluşur?
Araç beş ana kümeden oluşur: altı tekerlekli şasi ve zırhlı sürücü kabini, arkadaki döner kule, 40 mm Bofors topu, füze fırlatıcıları ve atış kontrol ile gözlem donanımı. Bataryayı tamamlayan radar ve komuta öğeleri araçtan ayrı çalışır.

| Bileşen | Görevi | Kaynakta geçen not |
|---|---|---|
| Şasi ve kabin | Taşıma, sürücü ve komutan koruması | FAP 6x6; kabin STANAG 4569 Seviye I |
| Döner kule | Topu ve fırlatıcıları taşır, tam daire dönüş sağlar | Arka bölümde; Zastava TERVO imalatı (Vikipedi) |
| 40 mm Bofors L/70 | Ana silah | Yükselme -4° ile +90°; sınırsız yatay dönüş (Army Recognition) |
| Füze fırlatıcıları | Hava hedeflerine karşı füze atışı | Mistral 3 için kulenin sağ tarafında iki fırlatıcı |
| Atış kontrol bilgisayarı | Hedef verisini işleyip topu yönlendirir | Modern merkezi bilgisayar, GPS ve yönelim alt sistemi, komutan taktik bilgisayarı |
| Elektro-optik nişan | Gündüz ve gece hedef takibi | Termal nişan, lazer telemetre bildiriliyor |
| Hidrolik dengeleme | Aracı yatay hâle getirip sabitler | Konuşlandırma 1 dakikadan kısa (Bakanlık) |
| Jeneratör | Sistemi motor çalışmadan beslemek | Dizel-elektrik jeneratör, ikinci aşamada eklendi |
| Sürücü kameraları | Gündüz-gece öne ve arkaya görüş | İkinci aşama |
| Radyo ve veri alıcısı | Radardan hedef bilgisi alma | Hedef verisi alıcısı ve telsiz (Bakanlık, 23 Ağustos 2020) |
Bataryanın radar ve komuta kısmı için "Hangi Radarlarla Birlikte Çalışır?" başlığına bakılabilir.
Pasars-16 Fiyatı Nedir?
Pasars-16'nın birim fiyatı ya da toplam program bedeli açıklanmadı. Sırbistan Savunma Bakanlığı da fabrikalar da bir rakam yayımlamadı; açık kaynakta bulduğum hiçbir haberde güvenilir bir tutar yok. Bu yüzden burada bir tahmin verilmiyor.
Kısmi bilgi şu kadar: Mistral 3 için 15 Temmuz 2019'da çerçeve anlaşma imzalandı, ancak Savunma Bakanlığı metni sözleşme tutarını, adedi ve teslim programını yazmıyor. Cumhurbaşkanı Vučić'in Temmuz 2019'da "18 Mistral sistemi ve 50 füze" aldıklarını söylediği, Vikipedi'nin atıf verdiği bir Tango Six haberinde geçiyor; bu sayı füzenin kendisi içindir ve hepsinin PASARS araçlarına gittiği anlamına gelmez, çünkü anlaşma omuz tipi fırlatıcıları da kapsıyor.
Bakan Vulin'in yerli üretimin "piyasadan almaktan daha ucuz" olduğuna dair 2020'de yaptığı konuşma da bir sayıyla desteklenmemiştir. Araç fiyatı sorusunun bugün tek dürüst cevabı "açıklanmadı"dır.
Pasars-16 Kaç Yılında Üretildi?
Seri üretim 2019'da başladı; bakanlık aynı yıl temel sürümün ordu envanterine girdiğini yazdı. Daha yeni sürümler 2020-2025 arasında testten geçti, fuarlarda sergilendi ve 2022 için 12 sistemlik teslimat duyuruldu. Tarih sırası "Ne Zaman Üretildi?" başlığındaki tabloda.
Kaynaklar yıl konusunda hafif ayrışıyor. Sırbistan Savunma Bakanlığı'nın 2020 haberleri temel sürümün 2019'da silahlanmaya alındığını yazıyor; Army Recognition ise 2025'te "seri üretim 2019, hizmete giriş 2020" diyor. İlk batarya Haziran 2020 haberlerinde "sıfır seri" olarak tarif ediliyor, yani üretim yılı ile hizmete giriş arasındaki fark sıfır serinin test sürecinden geliyor olabilir. Bu bir yorumdur.
Üretimin devam edip etmediği belirsiz: Ekim 2025'te Shephard tedarik programının "belirsiz" olduğunu yazdı, daha sonrasına dair yayın bulamadım.
Pasars-16 Menzili Ne Kadar?
Menzil, silaha göre değişir: top yaklaşık 3,7 km'de etkili, Mistral 3 füzesi 7,5-8 km'ye kadar, RLN-1C füzesi ise 12 km'ye kadar kabul ediliyor. Radarın tespit mesafesi bunların hepsinden uzundur; RPS-42 için Army Recognition 30 km yazıyor.
| Öğe | Değer | Kaynak ve not |
|---|---|---|
| 40 mm top, etkili menzil | yaklaşık 3,7 km | Army Recognition, 2025; Vikipedi bilgi kutusu 4 km yazıyor |
| 40 mm top, azami irtifa | 8.800 m | Army Recognition |
| 40 mm top, azami yatay menzil | 11.800 m (Army Recognition) / 12.500 m (Vikipedi, Army Recognition 2021) | Bu değer mermi tablosunun üst sınırıdır, etkili menzil değil |
| Mistral 3 | 7,5 km (Bakanlık, Army Recognition 2023); 8 km (Army Recognition 2025, "3+" adıyla) | Üretici beyanı; irtifa tavanı 6.000 m |
| Strela-2M tipi füze | 4,2 km | Army Recognition; 50-2.300 m irtifa |
| RLN-1C ve RLN-1C/170 | 12 km | Vikipedi ve Army Recognition |
| Radar RPS-42 | 30 km (tespit) | Army Recognition; vurma menzili değildir |
Vikipedi'nin 4 km ile 12,5 km arasındaki görünür çelişkisi büyük olasılıkla iki ayrı kavramdan doğuyor: 4 km etkili atış mesafesine, 12,5 km ise merminin fiziksel olarak gidebildiği en uzak noktaya karşılık gelir. Bu bir yorumdur; kaynak ayrımı açıkça yazmıyor.
Pasars-16 Bir Araçta Kaç Füze ve Kaç Mermi Taşır?
Mistral 3 düzenindeki araçta kulenin sağ yanında iki fırlatıcı bulunur; fırlatıcı başına füze sayısı açıklanmadı. Vikipedi "2-4 füze" yazıyor. Top için bakanlık 44 mermilik şarjörden söz ediyor; aracın toplam mühimmat stoku açıklanmadı.
Füze sayısında kaynaklar gerçekten ayrışıyor. Defence24 ve Army Recognition, Aralık 2021'de duyurulan sürümde iki Mistral 3 fırlatıcısı olduğunu yazıyor. Vikipedi'nin tek cümlelik özeti "bir veya birkaç füze" diyor; bilgi kutusunda "2-4" geçiyor. Army Recognition'ın Eylül 2025 haberinde ise bir sürümde dört borulu Strela-2M tipi fırlatıcı ve ayrı bir sürümde Mistral, Strela ve Malyutka'nın aynı araçta birleştiği anlatılıyor. Hangisinin seri araç olduğu belirsiz; sayı sürüme bağlıdır.
Top tarafında bakanlığın 23 Ağustos 2020 haberi atış hızını saniyede beş mermi olarak veriyor, yani dakikada yaklaşık 300 mermi. 44 mermilik bir şarjör bu hızda yaklaşık dokuz saniyede boşalır; bu bir aritmetik hesaptır, resmî bir değer değildir ve atış genellikle kısa serilerle yapılır. Army Recognition şarjörü "çift sıralı" diye tarif ediyor.
Pasars-16 Hangi Ülkelerde Var?
PASARS-16 yalnızca Sırbistan'da hizmette görünüyor. İhracat sözleşmesi, başka bir ülkenin satın alma ya da deneme duyurusu bulunmadı; Vikipedi'nin kullanıcı listesinde de yalnızca Sırbistan yazıyor.
Sırbistan'daki adet konusunda kaynaklar farklı. Vikipedi'ye göre ordu envanterinde 5 batarya var. Army Recognition'ın Eylül 2025 haberi "beş batarya ve iki prototip" teslim edildiğini yazıyor. Savunma Bakanlığı'nın Aralık 2021 duyurusu, Army Recognition'ın aktarımıyla, 2022'de 12 yeni sistem teslim edileceğini söylüyor. "Batarya" ile "sistem" aynı birimi anlatmıyor olabilir; kaynaklar bunu açıklamadığından ayrıntı için "Sırbistan Ordusunda Nasıl Kullanılıyor?" başlığına bakın. Mistral füzesinin kullanıcısı olan ülke sayısı ise PASARS ile karıştırılmamalı: Fransız MBDA, Sırbistan'ın Mistral'in 32. müşterisi olduğunu bildirmişti (Defence24 aktarımı).
Pasars-16 Mermisinin Hızı Ne Kadar?
40 mm Bofors L/70 mermisinin namlu çıkış hızı Vikipedi'ye göre saniyede 1.021 metredir. Aynı ailedeki farklı model ve mühimmat türleri için başka kaynaklar saniyede 1.005 ile 1.025 metre arası değer veriyor; bu fark mermi tipinden gelir.

Standart mermi 0,9 kg ağırlığında ve 40x365 mm kenarlı fişek biçimindedir. Sırbistan'ın Sloboda şirketi bu mühimmatı üretiyor; Haziran 2020'de doğrulama atışları yapılan programlanabilir patlamalı mermi ise standart gövdeye tungsten bilyeler ekliyor ve aracın zamanlama aygıtından radyo komutuyla patlama anını alıyor. Bu mermiye ait ayrı bir hız rakamı yayımlanmadı.
Füzeler için de bir referans vermek gerekirse: Army Recognition Mistral 3 hızını saniyede 930 metre, Vikipedi RLN-1C'nin atası olan R-13M füzesini yaklaşık Mach 2,5 yazıyor. Bu iki değer üretici veya ikincil derleme niteliğindedir. Yüksek namlu hızı, merminin hedefe varış süresini kısaltır; hareketli hava hedeflerinde nişancının hedefin önüne atması gereken pay da küçülür.
Pasars-16 Ağırlığı Ne Kadar?
Aracın ağırlığı yaklaşık 17 tondur. Vikipedi "17 ton", Army Recognition "yaklaşık 17.000 kg" yazıyor. Muharebe ağırlığı ile boş ağırlık arasındaki ayrım yayımlanmadı; sürüme ve yüklenen mühimmata göre değişebileceği düşünülmeli.
Bu kütle sınıf içinde hafiftir. Paletli Gepard 47,5 ton, Tunguska yaklaşık 34-35 tondur; PASARS-16'nın bu kadar hafif kalması, tekerlekli kamyon şasisinden ve sınırlı zırhtan kaynaklanıyor olabilir; kaynaklar nedeni yazmıyor. Seviye I zırh yalnızca hafif silahlara karşı koruma sağlar.
Parça ağırlıkları dağınık veriliyor: Mistral 3 füzesi için 20 kg'ın altı, Malyutka 2T5 için 26 kg, R-13M için fırlatma ağırlığı 75 kg yazılıyor; standart top mermisi 0,9 kg. Kulenin, topun ve kabinin ayrı ayrı kütleleri açık kaynakta yok.
Pasars-16 Neleri Vurabilir?
Resmî tanım; insansız hava araçlarını, muharebe helikopterlerini, seyir füzelerini ve alçak uçan uçakları kapsıyor. Ayrıca top, kara ve su yüzeyindeki hedeflere karşı da kullanılabiliyor. Yüksek irtifa uçakları ve balistik füzeler görev tanımının dışındadır.
Hava hedefleri için asıl ölçüt irtifa ve mesafedir: top 8,8 km'ye kadar dikey olarak uzansa da etkili ateş çok daha alçakta, yaklaşık 3,7 km yarıçapında sürer. Mistral füzeleri için üreticinin tanıtımı Army Recognition'da, MBDA'nın söylediği biçimde 3.000 m irtifada süpersonik bir hedefin vurulabildiğini yazıyor; bu bir üretici iddiasıdır.
Kara tarafında iki ayrı öğe var. Birincisi 40 mm top; Haziran 2020'de Miokovci poligonunda yere doğru atış yapıldı. İkincisi Malyutka 2T5 tanksavar füzesi: Army Recognition bunu fuarda gösterilen sürümün füzeleri arasında sayıyor ve 750-5.000 m menzil veriyor. Janes'in haberinin arama özetinde bunun yer hedefleri için olduğu aktarılıyor; aynı kaynağı doğrudan okuyamadım. Army Recognition'ın aynı füze için hava hedefine karşı kullanım ifadesi de geçiyor; Malyutka'nın tasarım amacı tanksavar olduğundan bu ifade burada esas alınmadı.
Pasars-16 Kullanıldığı Yerler
Bilinen tek kullanım alanı Sırbistan Silahlı Kuvvetleri'dir. Sistem bir savaşta ya da çatışmada kullanılmadı; bilinen etkinlikler test atışları ve silah fuarlarıdır. Hangi birliğin hangi bölgede konuşlandığı açıklanmadığı için yazılmadı.
Bakanlık haberlerine göre testler ve atışlar; Batajnica askerî havaalanında (Ağustos 2020 testi), Čačak yakınındaki Miokovci poligonunda (Haziran 2020 top atışı) ve Pasuljanske Livade poligonunda (RLN-IC/170-II füze testi, Defence24) yapıldı. Mistral 3'ün PASARS'a bağlanmasından önce, Kasım 2019'da bakanlık heyeti Sardunya'da MBDA'nın düzenlediği bir Mistral 3 atışını izledi; o atış PASARS değil, ATLAS RC adlı bir fırlatma sistemiyle yapıldı ve 7 km'nin biraz üstündeki mesafede küçük bir helikopter benzeri hedef vuruldu. Bu da üretici gösterisidir.
Belgrad'daki Partner fuarı ise sistemin 2017, 2021, 2023 ve 2025'te görüldüğü tanıtım alanıdır. Ukrayna ya da Orta Doğu gibi bir çatışma bölgesinde kullanıldığına dair güvenilir bir kayıt bulunmadı.
Pasars-16 Hangi Silahları Kullanıyor?
Ana silah 40 mm Bofors L/70 topudur. Yanına, sürüme göre Mistral 3, RLN-1C ya da Igla ve Strela tipi kızılötesi füzeler, fuarlarda Malyutka 2T5 tanksavar füzesi ve bir karşı-İHA karıştırıcı eklenir. Dumanlama bombaları ikincil korunma aracıdır.
Top: 40 mm Bofors L/70
L/70, İsveç Bofors'un tasarımıdır; Zastava Arms 1970'lerde üretim lisansı almış, mermiyi ise Sloboda Čačak üretiyor. Vikipedi topun "1930'larda tasarlandığını" yazıyor; bu daha çok eski L/60 modeline uyuyor, L/70 ise savaş sonrası bir tasarımdır. İki modelin farkı "Bofors 40 mm" yazısında ayrıntılı işlendi. Yükselme açısı -4° ile +90° arasındadır; Army Recognition yatay dönüşü sınırsız, dönüş hızını saniyede 85 dereceye kadar, yükselme hızını saniyede 45 dereceye kadar veriyor. Mermi ve hız rakamları "Mermisinin Hızı Ne Kadar?" başlığında.
Füzeler
Füze seçimi sistemin en çok değişen yanıdır. Aşağıdaki tablo kaynaklarda geçen üç tipi karşılaştırıyor; menzil değerleri "Menzili Ne Kadar?" başlığında verildiği için burada tekrarlanmadı.
| Füze | Köken ve tür | Güdüm | Durum |
|---|---|---|---|
| Mistral 3 (Army Recognition 2025'te "3+") | Fransa, MBDA; omuz ya da araç fırlatmalı | Kızılötesi görüntülemeli, ateşle ve unut; füze 20 kg altı, 3 kg başlık (Army Recognition) | 2019'da satın alma ve entegrasyon anlaşması; 2021 sürümünde iki fırlatıcı |
| RLN-1C, RLN-1C/170 | Sırbistan; Sovyet K-13 (R-13M) havadan havaya füzesinin yer fırlatmalı uyarlaması | Kızılötesi | 2017'den beri görülüyor; sonraki sürümlerde Mistral'e yer açıldı |
| Igla ve Strela tipi füzeler | Sovyet kökenli, eski omuz füzeleri; yeniden kullanım | Kızılötesi; Strela-2MA'da çift modlu arayıcı (Army Recognition) | Ağustos 2020'de Igla ile test; 2025'te Strela-2M ve 2MA gösterildi |
Vikipedi, R-13M füzesinin 75 kg fırlatma ağırlığı, 2.830 mm boyu ve 11,3 kg patlayıcı-parçalı başlığı olduğunu yazıyor. Defence24'e göre Pasuljanske Livade'de denenen RLN-IC/170-II füzesi, lisansla üretilen K-13M'nin derin bir modifikasyonudur ve aydınlatma havanı mermisinden oluşan sıcak bir hedefe ateşlendi. Bu, kızılötesi arayıcının doğrulanması içindi.
Tanksavar füzesi ve elektronik karıştırıcı
Army Recognition'a göre Eylül 2023 ve 2025 sürümlerinde Malyutka 2T5 tanksavar füzesi de aracın üzerinde gösterildi; bu füzenin radyo komutlu, tandem başlıklı olduğu ve 750-5.000 m aralığında etkili olduğu yazılıyor. Aynı fuar sürümlerinde bir karşı-İHA karıştırıcı modülü de gösterildi. Bu iki öğe seri üretim araçlarında var mı, belirsizdir; yalnızca tanıtım sürümleri için kaynak vardır.
Pasars-16 Kaç Km'lik Alanı Korur?
Üretici ya da ordu bir "koruma yarıçapı" yayımlamadı. Korunan alan, silahların etkili menzilinden çıkarılabilir: topla yaklaşık 3,7 km, Mistral 3 füzesiyle 7,5-8 km. Bu değerler tek aracın en uygun koşuldaki sınırıdır ve alanın tamamı eşit ölçüde korunmuş sayılmaz.

Yalnızca fikir vermek için basit bir hesap: yarıçapı 3,7 km olan bir daire yaklaşık 43 km², yarıçapı 7,5 km olan daire yaklaşık 177 km² alan kaplar. Bu hesap benim aritmetiğimdir; ordunun açıkladığı bir koruma alanı değildir. Gerçekte dağ, bina ve ağaç örtüsü hem radarın hem de nişan cihazlarının görüşünü keser; ayrıca hedef yaklaştıkça hızına göre müdahale süresi çok kısalır.
Bu yüzden bir tesisi korumak için tek araç yetmez. Birden çok aracın aynı bataryada ve ortak bir radar altında dağıtılması, kapsama ve süreklilik sağlar. Bakanlık metinleri bataryanın radarını "temel gözetleme sensörü" olarak tarif ediyor; ayrıntısı "Hangi Radarlarla Birlikte Çalışır?" başlığında.
Pasars-16 Kurulumu Nasıl Olur?
Konuşlanma, aracın yürüyüş konumundan atışa hazır hâle geçmesidir: araç durur, hidrolik sistem aracı yatay hâle getirip sabitler, radar ya da optik gösterge ile veri bağlantısı kurulur ve silahlar hazırlanır. Bakanlık bunun bir dakikadan kısa sürdüğünü, yürüyüşten muharebeye geçişin ise iki dakikadan az olduğunu yazıyor.
Bu anlatım genel niteliktedir; talimat değildir ve ayrıntılı bir prosedür açık kaynakta yoktur. Bakanlığın 23 Ağustos 2020 tarihli haberi, otomatik hidrolik dengelemeyle bir dakikadan kısa sürede konuşlanma imkânından söz ediyor. 14 Eylül 2020 tarihli haber ise yürüyüşten muharebe konumuna geçişin iki dakikadan az olacağını belirtiyor. İki süre farklı ölçümleri anlatıyor olabilir ve ölçüm koşulları verilmemiş.
Batarya düzeni konusunda resmî bir şema yok. Kasım 2019 tarihli bakanlık haberi, PASARS'ın radar etrafında kurulu bir komuta-kontrol bataryasıyla birlikte düşünüldüğünü yazıyor. Kaç araçtan oluştuğu, araçların birbirine göre nasıl yerleştirildiği ve yedek mühimmat araçları gibi ayrıntılar kamuya açık değil; güvenlik gereği de burada tahmin edilmedi.
Pasars-16 Nasıl Çalışır?
Çalışma zinciri dört halkadan oluşur: hedefi radar ya da optik gösterge bulur, veri dijital bağlantıyla araca aktarılır, komutan ve nişancı hedefi seçer, atış kontrol bilgisayarı da top ya da füzeyi yönlendirir. Mermi için ek olarak patlama zamanı programlanır.
Bakanlığın Ağustos 2020 haberine göre, modernize Žirafa radarı ile silah arasındaki yeni dijital iletişim denemede çalıştı; sistem çeşitli hava hedeflerini izledi ve yönlendirme hem radarla hem optik hedef göstergesiyle başarıldı. Araçta ayrıca GPS ve yönelim alt sistemi, komutanın taktik bilgisayarı ve hedef verisi alıcısı bulunuyor.
Top mermisinin patlama anı, Haziran 2020 haberinde anlatıldığı gibi, aracın elektronik zamanlama alt sisteminden verilen radyo komutuyla ayarlanır; mermi hedefin önünde ve üstünde patlar. Füzede ise kızılötesi arayıcı hedefin ısı izini takip eder; Mistral 3'te bu arayıcı görüntü işleyici olduğundan ateşten sonra yönlendirme gerekmez. Mürettebat sürücü, komutan ve operatörden oluşuyor; operatör silahın nişancısıdır.
Pasars-16 Hangi Şasiye Kurulur?
PASARS-16 Priboj'daki FAP (Fabrika automobila Priboj) fabrikasının 6x6 kamyon şasisine oturur. Kaynaklar iki ad yazıyor: FAP 2026BS/AV (Vikipedi ve Defence24) ve FAP 2228 (Army Recognition ve Shephard). Army Recognition 2025 haberi yenilenmiş FAP 2026'yı da anıyor.

Hangi sürümün hangi şasiyi kullandığı açıkça yazılmıyor. Shephard (1 Ekim 2025), yerel olarak geliştirilmiş ve üretilmiş FAP 2228 6x6'nın Zastava TERVO tarafından yükseltildiğini, ön kısımda korumalı motor ve mürettebat bölmesi, klima ve ısıtma ile geldiğini yazıyor. Eski sürüm kaynaklarında 2026BS/AV adı geçtiği için ikisi büyük olasılıkla birbirini izleyen kuşaklar; ancak bu bir yorumdur.
Vikipedi 280-340 beygir gücünde bir turbo dizel, yolda 100 km/sa, makadam yolda 25 km/sa, arazide 15 km/sa hız ve 80 km/sa'de 800 km yol menzili yazıyor. Zırh STANAG 4569 Seviye I; yani hafif silah mermilerine ve topçu parçalarına karşı korur. Kule, aracın arka bölümünde bulunur.
Pasars-16 Hangi Radarlarla Birlikte Çalışır?
Kaynaklarda iki radar geçiyor: modernize edilmiş M-85 Žirafa gözetleme radarı ve Army Recognition'ın 2023 ile 2025 sürümleriyle ilişkilendirdiği RPS-42 radarı. Hedef verisi ayrıca optik bir göstergeyle de alınabiliyor; yani araç radarsız da bir ölçüde bağımsız çalışabilir.

Žirafa, bataryanın temel gözetleme sensörüdür. Bakanlığa göre hava hedeflerini izler, koordinatlarını belirler ve PASARS/Bofors sistemlerine iletir. Eylül 2020 haberinde yazılımla işlenen yeni bir alıcı, GPS cihazı, korumalı yeni bir haberleşme alt sistemi ve radarın otomatik olarak seviyelendirilip direğinin kaldırıldığı bir düzenek anılıyor. Amaç: küçük insansız araçları daha uzaktan görmek, muharebe düzenine daha hızlı geçmek ve kontrol edilen silah sayısını artırmak. Bir tespit menzili yayımlanmadı.
RPS-42 için Army Recognition 10 ile 10.000 m irtifa arasında, 30 km'ye kadar tespit yazıyor; radarı RADA'nın "çok görevli yarım küre" ailesine bağlıyor. Bu bilgi tek bir savunma basını kaynağından geliyor ve Sırbistan'ın bu radarı serideki araçlarla birlikte kullandığına dair resmî bir teyit yok. Frekans ve ayrıntılı tarama özellikleri bu yazıda bilerek verilmedi.
Pasars-16 Neden Hibrit Top-Füze Sistemi Olarak Anılır?
Çünkü aynı kuleye hem namlulu bir silah hem füze fırlatıcıları yerleştirilmiş: Sırbistan Savunma Bakanlığı sistemi "uçaksavar kundağı motorlu topçu-füze sistemi" diye adlandırıyor. Top yakın hedefte hızlı ve ucuz, füze daha uzakta ve daha isabetlidir; ikisini birleştirmek bir aracı iki katmana dönüştürür.
Fikrin arkasında basit bir mühendislik dengesi var. Top mermisi hızlıdır ama uzağa gitmez ve her mermi hedefi vurmaz. Füze uzaktan uçar ama pahalıdır ve sayısı sınırlıdır. Tek araçta ikisinin bulunması, mürettebata hedefin mesafesine göre silah seçme imkânı tanır. Dünyada aynı mantığı izleyen başka sistemler de var; rakipleri anlatan başlıkta bunlara yer verildi.
Sırbistan'ın aynı yaklaşımı izleyen ikinci bir sistemi daha bulunuyor: Harpas. Defence24'ün 14 Ekim 2023 tarihli haberine göre Harpas, M-84 (T-72M'nin Sırbistan'daki lisanslı sürümü) tank gövdesi üstünde iki 40 mm Bofors L/70 topu ile iki ikili fırlatıcıda 170 mm çapında füzeler taşıyan, PASARS-16'nın daha ağır ve paletli karşılığıdır. Bazı haberlerde iki sistemin özellikleri karıştırılıyor; iki namlulu ya da radar listeleri Harpas'a aittir, PASARS-16'nın tek namlusu vardır.
Pasars-16'yı Kim Üretiyor?
Tasarımı Belgrad'daki Askerî Teknik Enstitüsü yaptı; entegrasyon ve imalat Prva Petoletka-Namenska'da yapılıyor, Zastava TERVO ile FAP Priboj büyük alt yüklenici. Nihai montajı Srboauto'nun yaptığı da yazılıyor. Yugoimport SDPR ise Mistral sözleşmesinde Sırp tarafının ticari imzacısı olarak görünüyor.
| Kuruluş | Rolü | Kaynak |
|---|---|---|
| Askerî Teknik Enstitüsü (MTI) | Tasarım ve geliştirme | Savunma Bakanlığı |
| Prva Petoletka-Namenska, Trstenik | Entegrasyon ve imalat | Savunma Bakanlığı |
| Zastava TERVO | Zırhlı kule ve şasi yükseltmesi | Bakanlık, Vikipedi, Shephard |
| FAP Priboj | Kamyon şasisi; hidrolik ve silah entegrasyonuna katkı | Bakanlık, Vikipedi |
| Srboauto | Nihai montaj | Vikipedi (tek kaynak) |
| Zastava Arms ve Sloboda Čačak | 40 mm top lisans üretimi ve mühimmat | Vikipedi, Army Recognition |
| MBDA (Fransa) | Mistral 3 füzesi | Bakanlık, Army Recognition |
| Yugoimport SDPR | Sözleşmelerde Sırp tarafı; fuarlarda tanıtım | Bakanlık (2019), Army Recognition |
Rolleri aktaran kaynaklar tam örtüşmüyor: Vikipedi kuleyi TERVO'ya, hidrolik ve silah entegrasyonunu FAP ile Namenska'ya, montajı Srboauto'ya veriyor; bakanlık ise iş bölümünü daha geniş çizgilerle tarif ediyor. Bu yüzden tablodaki ayrıntılar kaynak notuyla okunmalı.
Pasars-16 Sırbistan Ordusunda Nasıl Kullanılıyor?
Sırbistan Savunma Bakanlığı'na göre temel sürüm 2019'da ordunun silahlanmasına girdi ve görev tanımı, yürüyüşteki ve muharebedeki birlikleri ile önemli tesisleri hava saldırısından korumaktır. Kaç aracın hangi birlikte olduğu açıklanmadı.
Adet verileri ayrışıyor. Vikipedi 5 batarya yazıyor. Army Recognition 2025'te "beş batarya ve iki prototip" diyor. Bakanlığın Aralık 2021 duyurusu ise 2022'de 12 sistem teslimini öngörüyordu (Army Recognition aktarımı). Bu sayılar birbirini çürütmek zorunda değil; batarya birden fazla araçtan oluşuyorsa 12 araç ile 5 batarya birlikte doğru olabilir, ama kaynaklar bu ilişkiyi yazmıyor. Doğrulanmış toplam envanter bilinmiyor.
Ordu içinde bir yazılım alıcılı Žirafa radarının, optik göstergenin ve dijital veri aktarımının birlikte denenmesi 2020'de bakanlık tarafından anlatıldı. Eğitim, birlik yapısı ve konuşlanma bölgeleri gibi konularda kamuya açık bilgi yok. Shephard'ın Ekim 2025 haberine göre ise yeni tedarik programı belirsiz ve mevcut araçların yükseltilmesi gündemde olabilir.
Pasars-16'nın Rakipleri Nelerdir?
Doğrudan eşi sayılabilecek sistemler; top ile füzeyi birleştiren Rus Tunguska ve Pantsir, topla çalışan Alman Gepard ve Skyranger 30 ile Türk Korkut'tur. Hiçbiri birebir aynı değildir; farklı ağırlık, radar ve görev tanımı vardır.
| Sistem | Taşıyıcı | Silah | Füze | Radar |
|---|---|---|---|---|
| PASARS-16 | Tekerlekli, yaklaşık 17 ton | 1 x 40 mm | Evet, sürüme göre | Ayrı radar veya optik gösterge |
| Tunguska | Paletli, yaklaşık 34-35 ton | 2 x çift 30 mm | 8 füze | Araçta |
| Pantsir | Tekerlekli kamyon | 2 x 30 mm | 12 füze | Araçta |
| Skyranger 30 | Boxer vb., 39,5 ton altı | 1 x 30 mm | Seçmeli (üretici) | Kulede |
| Korkut | Paletli veya tekerlekli | Çift namlulu 35 mm | Yok | Atış kontrol radarı |
Rus hibrit sistemleri
Tunguska ve Pantsir, PASARS-16'ya mimari olarak en yakın olanlardır: ikisi de top ile füzeyi tek araçta, kendi radarıyla birleştirir. Tunguska belirgin biçimde daha ağırdır; Sırp aracı ise yalnızca tek namlu taşır ve radarını dışarıdan alır. Bu iki sistemin ayrıntıları kendi yazılarında.
Alman Gepard ve Skyranger 30
Gepard ile karşılaştırma "Gepard mı?" başlığında yapıldı. Skyranger 30 ise yeni nesil bir sistemdir; üreticiye göre top 3 km, füze 6 km etkilidir. Bu değerler bağımsız doğrulanmamıştır. Skyranger gibi sistemler radarını ve kamerasını kulesinde taşır; bu yönüyle PASARS-16'dan ayrılır.
Türkiye'nin Korkut'u
Korkut, çift namlulu 35 mm'lik topu ve kendi atış kontrol radarıyla çalışan bir Türk sistemidir; ayrıntısı "Türkiye'nin Pasars-16'sı Var mı?" başlığında ve kendi yazısında. Karşılaştırma yaparken iki aracın farklı sınıflarda olduğu unutulmamalı: Korkut radarlı bir top sistemi, PASARS-16 hibrit bir kamyon üstü sistemdir. Ölçütlerin tarafsız okunması gerekir; hiçbirinin üstün ilan edilmesi için bağımsız bir test yok.