HQ-17, Çin'in devlet şirketi CASIC bünyesinde geliştirilen, araç üstü kısa menzilli bir yer-hava füze sistemidir. Adının başındaki HQ, Çince "Hongqi" yani "Kızıl Bayrak" sözcüğünün kısaltmasıdır. Paletli ilk sürüm HQ-17, tekerlekli HQ-17A ve yurt dışına satılan HQ-17AE aynı sistem ailesini oluşturur. Son ihracat haberi, Pakistan Hava Kuvvetleri'nin sistemi Eylül 2026'da ilk kez görüntülemesidir.
Bu metin 20 Kasım 2026'ya kadar erişilebilen üretici açıklamalarına, Sırbistan Savunma Bakanlığı duyurularına, Janes ve Army Recognition gibi savunma yayınlarına dayanır. Sistemin bağımsız bir test raporu yok; birçok rakam üretici ya da devlet medyası kaynaklıdır ve metinde böyle işaretlendi. Rus Tor ailesiyle ilişkisi ise ayrı bir başlıkta, kanıtın sınırlarıyla birlikte ele alınıyor.

Veri notu: Çin, HQ-17 ailesi için ayrıntılı bir teknik veri sayfası yayımlamıyor. Menzil, irtifa ve ölme olasılığı gibi değerler CASIC ya da ihracat şirketi CPMIEC'in açıklamalarından, onları aktaran Global Times, CCTV, Janes ve Army Recognition haberlerinden geliyor. Birbirinden farklı rakam veren yerlerde "kaynaklar farklı yazıyor" notu düşüldü.
HQ-17 Nedir?
HQ-17, Çin'de CASIC'in geliştirdiği, tekerlekli ya da paletli bir araca yerleştirilmiş kısa menzilli yer-hava füze sistemidir. Araç; arama radarını, atış kontrol radarını ve sekiz füzeyi üzerinde taşır, hedefi bulma, izleme ve ateş etme işini kendi başına yürütebilir. Ordu birliklerinin yanında giderek alçaktan gelen uçak, helikopter, insansız hava aracı ve seyir füzesine karşı kullanılır.
"Yer-hava füzesi", karadaki bir fırlatıcıdan havadaki bir hedefe yönelen güdümlü mermi demektir. İngilizce kısaltmasıyla SHORAD (kısa menzilli hava savunması) sınıfında yer alan sistemler, birkaç on kilometre kapsayan orta ve uzun menzilli bataryaların altında, birliğin hemen üstündeki hava sahasıyla ilgilenir.
Ailenin üç temel adı vardır. HQ-17 paletli şasili ilk sürümdür; HQ-17A altı tekerlekli şasiye geçirilmiş halidir; HQ-17AE ise ihracata açılan sürümdür. CPMIEC'in 2018 Zhuhai fuarında tanıttığı FM-2000 da tekerlekli sürümün ihracat tanıtımı olarak kayıtlara geçti. Aralarındaki farklar 25. ve 26. başlıklarda anlatılıyor.
HQ-17 Ne İşe Yarar?
HQ-17'nin görevi, hareket halindeki kara birliklerini ve küçük ya da orta ölçekli önemli tesisleri alçak irtifadaki hava tehditlerine karşı korumaktır. Hedefler arasında uçak, silahlı helikopter, İHA, seyir füzesi ve havadan atılan güdümlü mühimmat sayılır. Menzili kısa olduğundan geniş şehir savunmasından çok "nokta savunma" rolüne uygundur.
CASIC, 2021'deki ihracat duyurusunda sistemi "alçak irtifa uçak avcısı" diye tanımladı ve mekanize birliklere eşlik edebilen bir saha savunma sistemi olarak sundu (Global Times aktarımı). Sırbistan Savunma Bakanlığı ise Ekim 2025 tarihli duyurusunda sistemin küçük askerî tesisleri, önemli idari, siyasi ve ekonomik hedefleri, birlikleri ve belirlenmiş bölge ile güzergâhları koruyacağını yazdı.
CASIC, Kasım 2022'de Zhuhai'de bir insansız araç savunma paketi tanıttı. Pakette erken uyarı radarları, bir komuta kontrol istasyonu, QW-12 omuzdan atılan füzeler ve elektronik karıştırma araçları yer alıyor; HQ-17AE paketin "yumruğu" olarak anılıyor (Global Times, 6 Kasım 2022). Bu, üreticinin sistemi dronlara karşı da konumlandırdığını gösterir; belgelenmiş bir dron düşürme kaydı ise bulunmuyor.
HQ-17 Hangi Ülkenin?
HQ-17 Çin Halk Cumhuriyeti'ne aittir. Geliştirici, devlet şirketi CASIC'in (China Aerospace Science and Industry Corporation) İkinci Akademisi'dir. Sistem Çin Halk Kurtuluş Ordusu kara kuvvetlerinde hizmet verir; HQ-17AE adıyla Pakistan, Sırbistan ve Tacikistan'a satıldığı açık kaynaklarda görülür. Tasarımın kökeniyle ilgili iddia ayrı başlıkta ele alınıyor.
CASIC İkinci Akademisi, HQ-9 gibi daha ağır hava savunma sistemlerinin de geliştiricisi olarak anılan kuruluştur. Janes, Army Recognition ve Asian Military Review aynı kuruluşu adlandırıyor; Çin devlet medyasında CASIC sözcüsünün açıklamaları da aynı yönde. İhracat satışlarında sözleşme tarafı olarak CPMIEC geçiyor.
Bazı derlemelerde üretici olarak başka bir Çin devlet grubunun adı soru işaretiyle anılıyor; açık kaynaklarda bunu destekleyen bir kayıt bulunamadı. HQ-17 hattına ilişkin yayımlanmış kurum adları CASIC çevresinde toplanıyor. Sistemin yabancı bir ortakla ortak geliştirildiğine dair de yayımlanmış bir bilgi yok.
HQ-17 Özellikleri Nelerdir?
HQ-17AE için yayımlanan değerler şöyle: araç başına sekiz hazır füze, 1,5 ile 15 km arası menzil, 10 m ile 8-10 km arası irtifa, dört füzeyi dört hedefe aynı anda yönlendirme, 90 km/sa yol hızı ve 25 km/sa'e kadar hareket halinde atış. Değerlerin çoğu üretici ya da CCTV beyanıdır.
Aşağıdaki tabloda ailenin yaygın aktarılan özellikleri kaynak türüyle birlikte toplandı. Ayrıntılar ilgili başlıklarda, çelişen rakamlarla birlikte yer alıyor.
| Özellik | Aktarılan değer | Kaynak türü ve not |
|---|---|---|
| Tür | Kısa menzilli, her hava koşulunda çalışan, alçak ve orta irtifa yer-hava füze sistemi | CASIC tanımı, Janes ve Army Recognition |
| Şasi | HQ-17: paletli; HQ-17A/AE: 6x6 tekerlekli | Dongfeng yapımı olduğu Vikipedi ve Army Recognition'da yazıyor |
| Araç başına füze | 8 (2 modül x 4 tüp) | CASIC beyanı; Sırbistan Savunma Bakanlığı da sekiz tüp fırlatıcıyı gösteriyor |
| Menzil | 1,5-15 km (CASIC FM-2000 verisi); 1,5-20 km (2022 CASIC açıklaması) | Kaynaklar farklı yazıyor; 14. başlıkta |
| İrtifa | 10 m - 10 km (CASIC); CPMIEC tablosunda uçak için 8 km | Üretici verisi |
| Eşzamanlı güdüm | 4 füze, 4 hedef | CASIC/CCTV beyanı |
| Füze boyutu | Yaklaşık 2,9 m boy, 0,23 m çap, 165 kg | Vikipedi ve Army Recognition; resmî veri sayfası yok |
| Yol hızı | 90 km/sa (HQ-17AE); 80 km/sa (Vikipedi, HQ-17A) | CCTV aktarımı ve Vikipedi farklı yazıyor |
| Hareket halinde atış | 25 km/sa'e kadar, düz yolda sabit hızla | CCTV aktarımı |
HQ-17'nin Avantajları Nelerdir?
HQ-17'nin öne çıkan yanları, tüm işlevlerin tek araçta toplanması, hareket halinde atış yeteneği iddiası, dikey soğuk atış sayesinde her yöne ateşleyebilmesi ve birden fazla hedefe aynı anda füze yönlendirebilmesidir. Bunların tamamı üretici beyanıdır; bağımsız bir ölçüm ya da test raporu yayımlanmadı ve kullanıcı ülkeler de ayrıntı vermedi.
Radar, atış kontrol ve füzelerin aynı şasiye yerleştirilmesi, bataryanın dağınık ve hızlı hareket etmesine izin veriyor. CASIC, aracın mekanize birliklerle birlikte yürüyebildiğini ve atışın hareket halinde yapılabildiğini vurguluyor. Sırbistan Savunma Bakanlığı da sistemin hem sabitken hem hareketliyken ateşleyebildiğini yazıyor.
Dikey soğuk atışta füze önce tüpten küçük bir itkiyle dışarı fırlatılıyor, roket motoru ise havada çalışıyor. Bu düzen, kulenin dönmesi gerekmeden her yöne ateşi mümkün kılıyor. Vikipedi aktarımına göre her araçta bir arama, bir de güdüm radarı bulunuyor; aynı araçta dört hedefe karşı dört füze yönlendirilebildiği ise CASIC'in iddiası.
Bir diğer avantaj ağ bağlantısıdır: CASIC, araçların birbirine ve diğer silahlarla bir ağa bağlanabildiğini yazıyor. Çin tarafında sistemin 4.500 metrenin üzerindeki bir yaylada konuşlandırıldığı bildirildi (Global Times, Mayıs 2021); bu, rakımlı bölgede de kullanıldığına işaret ediyor ancak performansı hakkında veri vermiyor.
HQ-17'nin Dezavantajları Nelerdir?
HQ-17'nin sınırları kısa menzili, araç başına yalnızca sekiz hazır füzesi, yakın mesafede ölü alanı ve tek başına katmanlı savunmanın yerini tutamamasıdır. Bunlar tasarım gereği olan sınırlardır; sistem uzun menzilli bataryaların altındaki katman için seçilir ve bu görev için bu özellikleri taşıması beklenir.
1,5 km'lik asgari mesafe, aracın hemen yanındaki alçak hedeflere füzeyle karşılık verilemeyeceği anlamına geliyor. Bu boşluğu genellikle top ya da omuzdan atılan füze gibi başka silahlar kapatıyor. Pakistan'ın sistemi Türk yapımı KORKUT ve ŞAHİN ile birlikte sergilemesi bu katmanlı mantığın örneğidir (Janes, Eylül 2026).
Araç başına füze sayısı yüksek yoğunluklu saldırılarda hızla tükenebilir. Sırbistan Savunma Bakanlığı'nın Nisan 2026 haberinde batarya komutanı, günümüz saldırılarının kitlesel olduğunu ve araçların füze setiyle yeniden doldurulmasına özel önem verildiğini söyledi. SCMP'ye dayandırılan tek bir aktarım, yeniden yükleme süresini yaklaşık 18 dakika olarak yazıyor; başka bir kaynak bu süreyi doğrulamıyor.
Tek bir yayında, adı belirtilmeyen bir kaynağa dayandırılarak Suudi Arabistan'da HQ-17AE'nin kirli hava ortamında hedefleri ayırt edemediği iddia edildi. Bu iddia başka bir güvenilir kaynakta teyit edilmedi; Suudi Arabistan'ın sistemi gerçekten kullanıp kullanmadığı da kesin değil (16. başlık). Doğrulanamadı, bu yüzden bir bulgu olarak değil, kayıt olarak anılıyor.
HQ-17 Ne Zaman Üretildi?
Kaynaklara göre HQ-17'nin geliştirmesi, Çin'in 2000 dolaylarında Rus Tor-M1 sistemlerini edinmesinin ardından başladı; ilk sürüm 2010'ların başında ordu hizmetinde görüldü, tekerlekli HQ-17A 2019'da, ihracat HQ-17AE ise Mart 2021'de duyuruldu. Resmî bir üretim başlangıç tarihi açıklanmadı; yıllar yalnızca basın ve fuar kayıtlarından derleniyor.
Aşağıdaki tablo, kaynaklarda geçen tarihleri sırayla veriyor. Birkaç satırda kaynaklar çelişiyor; bu durum "Not" sütununda belirtildi.
| Tarih | Olay | Not |
|---|---|---|
| 1996-2000 | Çin'in Rusya'dan Tor-M1 alması | Vikipedi 1996 (14 adet) ve 1999 (13 adet) sözleşmesi yazıyor; CSIS ve Asian Military Review "2000'li yılların başı" diyor |
| 2013 veya 2015 | HQ-17'nin ordu hizmetine girişi | Vikipedi iki yıl da veriyor; Çin ordusu varlığını 2015'te doğruladı |
| 2018 | FM-2000 ihracat modelinin Zhuhai fuarında gösterilmesi | Asian Military Review |
| 1 Ekim 2019 | HQ-17A'nın Pekin geçidinde ilk kez gösterilmesi | Asian Military Review, Army Recognition |
| Eylül 2020 | CCTV'nin HQ-17A'da yeni füze kullanıldığını bildirmesi | Ayrıntı verilmedi |
| Mart 2021 | HQ-17AE'nin ihracata açıldığı duyurusu | CASIC açıklaması, Global Times, Janes |
| Mayıs 2021 | Sincan Askerî Bölge Komutanlığı'na teslim | Global Times; sistemin HQ-17A olduğunu Çin basını belirledi |
| Haziran 2024 | Sırbistan'ın HQ-17AE'yi kamuoyuna ilk kez göstermesi | Sırbistan Savunma Bakanlığı; Defense Mirror |
| Şubat 2025 | Tacikistan'ın geçit töreninde HQ-17AE | Defence Blog, Militarnyi aktarımı |
| Eylül 2026 | Pakistan Hava Kuvvetleri'nin HQ-17AE'yi görüntülemesi | Janes ve Army Recognition; 6 mı 7 Eylül mü, kaynaklar bir gün farklı yazıyor |
Türkiye'nin HQ-17'si Var mı?
Hayır, Türkiye'nin envanterinde HQ-17 yok; taranan kaynaklarda Türkiye'ye yönelik bir HQ-17 teklifi, sipariş ya da teslimat kaydına rastlanmadı. Türk Silahlı Kuvvetleri'nin bu sınıftaki yerli sistemleri HİSAR-A+ ve KORKUT'tur. Aşağıda bu iki sistemin kısa bir özeti ve Pakistan'daki ortak görüntü yer alıyor.
ASELSAN'ın Mayıs 2021 tarihli HİSAR broşürü, A+ sürümü için 15 km önleme menzili ve atışa hazır altı füze veriyor; üretici beyanı olduğu unutulmamalı. SSB ve AA'nın 7 Kasım 2026 tarihli haberlerinde HİSAR A+'ın otonom yapılandırmasının kızılötesi arayıcı başlıklı füzesiyle jet motorlu bir hedefi vurduğu duyuruldu (resmî açıklama aktarımı).
İlginç bir kesişim Pakistan'dadır. Pakistan Hava Kuvvetleri'nin Eylül 2026 görüntülerinde HQ-17AE, Türk yapımı KORKUT ve ŞAHİN sistemleriyle birlikte göründü (Janes, Army Recognition). Bu, Türk ve Çin sistemlerinin aynı ülkenin envanterinde farklı katmanlara yerleştirilebildiğini gösterir; sistemler arasında teknik bir entegrasyon bilgisi açıklanmadı.
HQ-17 mi Daha İyi, Tor-M2E mi?
İki sistem aynı sınıfa ve benzer bir düzene sahip, ancak farklı ordulara hizmet ediyor; "hangisi daha iyi" sorusunun ölçütsüz bir yanıtı yok. Rakamlar menzilde, hedef işleme kapasitesinde ve hizmet geçmişinde ayrışıyor. Her iki taraf da değerlerini kendi üreticisinden açıklıyor; bağımsız karşılaştırmalı test yayımlanmadı.
Tor-M2E, Rus Almaz-Antey'in ihracat sürümüdür. CSIS'e göre Tor-M2 ailesi 2012'de Rus hizmetine girdi; aynı kaynak, ailenin 16 km'ye varan menzilini, 32 km'lik radar tespit mesafesini ve dört hedefe eşzamanlı ateşi aktarıyor. HQ-17AE ise Çin ihracatının yeni bir kalemidir ve ilk yabancı teslimatları 2024'te görüldü.
| Ölçüt | HQ-17AE | Tor-M2E | Not |
|---|---|---|---|
| Füze menzili | 1,5-15 km (üretici; 20 km'ye varan iddia da var) | 1-15 km (Rus ihracat kataloğu özeti); CSIS 16 km | İkisi de üretici verisi |
| Araçtaki hazır füze | 8 | 8 (Army Recognition); Tor-M2 ailesinde 16'lı sürümler de var (CSIS) | Sürüme göre değişiyor |
| Eşzamanlı ateş | 4 füze, 4 hedef | 4 hedef | İkisi de üretici beyanı |
| Arama radarı mesafesi | 45 km (HQ-17 ailesi için Vikipedi aktarımı) | 32 km (CSIS, Tor-M2 ailesi) | HQ-17AE'ye özgü değer doğrulanmadı |
| Tekerlekli şasi | 6x6 Dongfeng | 6x6 MZKT-69222 (Belarus) | Her ikisi de yol hızı 80-90 km/sa civarı |
| Hizmete giriş | 2013-2015 (paletli); 2019 geçit (tekerlekli) | 2012 (Rusya, M2 ailesi) | Tarihler kaynaklarda farklı |
| Doğrulanmış kullanıcılar | Çin, Sırbistan, Tacikistan, Pakistan | Rusya, Belarus, Mısır; Cezayir M2K sürümünü kullanıyor | Tor ailesinin kullanıcı listesi daha geniş |
Ölçütleri değerlendirmek gerekirse: hizmet geçmişi ve kullanıcı sayısı Tor ailesinde daha uzun; HQ-17AE'nin ise yeni müşterilere ulaştığı ve ihracat kataloğunda genişlediği görülüyor. Sistemlerin kaderini genellikle fiyat, siyasi uygunluk, eğitim ve yedek parça zinciri belirler; bu başlıkların hiçbiri açık kaynakta karşılaştırmalı olarak yayımlanmadı. Bu yüzden kesin bir hüküm verilmedi.
HQ-17 F35 Vurabilir mi?
HQ-17'nin bir F-35'i vurduğuna ya da bu uçakla karşılaştığına dair açık kaynakta hiçbir kayıt yok. Üretici, sistemin "stealth" uçaklara karşı da etkili olduğunu söylüyor ve ihracat tablosunda stealth hedef için menzili 1,5-9 km olarak veriyor. Bu bağımsız bir testle doğrulanmadı.
Army Recognition'ın aktardığı CPMIEC tablosuna göre aynı sistem uçak hedefleri için 15 km, stealth hedefler için 9 km, füzeler için 8 km menzil ve sırasıyla 8, 6 ve 5 km irtifa veriyor. Tek atışta ölme olasılığı uçaklar için 0,85'in, füzeler için 0,80'in üzerinde yazıyor. Bunlar tanıtım değerleridir; bir deney sahası ya da savaş kaydıyla desteklenmedi.
Genel olarak az iz bırakan uçaklar radar tarafından daha kısa mesafede fark edilir; bu nedenle üretici kendi iddiasını daha kısa menzille birlikte veriyor. Öte yandan modern hava harekâtlarının büyük kısmı uçağın böyle sistemlere yaklaşmadan, uzaktan atılan silahlarla yürütülmesine dayanıyor. Dolayısıyla kısa menzilli bir sistemin tek başına bu tür bir uçağa karşı tam koruma sağlayacağı varsayımı doğru değil; katmanlı savunma ve erken uyarı birlikte düşünülür.
Sistemin hangi radar frekanslarında ya da hangi yöntemle çalıştığı konusundaki ayrıntılar gizlidir ve burada yazılmadı. Konuyla ilgili spekülasyon yerine, açık kaynakta bir doğrulama olmadığını bilmek yeterlidir.
HQ-17 Kaç Parçadan Oluşur?
Bir HQ-17 bataryası genellikle bir komuta aracı, dört muharebe aracı ve yükleme ile destek araçlarından oluşur. İhracat konfigürasyonunda bu toplam on dört araca varabiliyor. Dört fırlatıcı 32 hazır füze taşır. Kaynaklar yükleme aracı sayısında farklı rakam verdiği için aşağıda iki aktarım ayrı gösterildi.

| Bileşen | İşlevi | Kaynak ve not |
|---|---|---|
| Komuta aracı | Bataryanın hava resmini birleştirir ve görev dağıtır | Her aktarımda 1 adet |
| Muharebe aracı | Radar, optik izleme ve 8 füzeyi taşır | 4 adet; toplam 32 hazır füze |
| Yükleme ve taşıma aracı | Vinçle füze modülü yükler | Vikipedi ve Militarnyi: 2 adet; CPMIEC konfigürasyonu: 4 adet |
| Destek araçları | Bakım, enerji, kalibrasyon, test ve füze işleme | CPMIEC konfigürasyonunda her birinden 1 adet |
| Füze modülü | 4 tüplü dikey paket | CPMIEC aktarımı 16 modül yazıyor; dağılımı belirtilmedi |
Muharebe aracı
Muharebe aracı bataryanın temel birimidir. CASIC, tüm işlevlerin tek araçta toplandığını yazıyor; Vikipedi aktarımına göre araçta menzili 45 km olarak yazılan bir arama radarı ve bir güdüm radarı, ayrıca optik ve termal izleme cihazları bulunuyor. Vikipedi arama radarının 48 hedefi izleyebildiğini, 24'ünü takip edebildiğini yazıyor; bu değer AE sürümü için doğrulanmadı.
Komuta aracı
Komuta aracı, bataryanın hava resmini birleştirip hedef dağılımını yöneten birimdir; CASIC araçların birbirine ağ üzerinden bağlanabildiğini yazıyor. Bu aracın ayrıntıları açık kaynakta çok az; Army Recognition'ın CPMIEC aktarımı yalnızca varlığını ve bataryada tek olduğunu yazıyor.
Yükleme ve destek araçları
Füze modüllerini yerine koyan Shaanxi SX2306 şasili vinçli araç, bir döngüde dört füze yükleyebiliyor (Army Recognition). Aynı yayında, 14 araçlı alternatif bir batarya düzeni için 32 hazır ve 48 yedek füze olmak üzere toplam 80 füze anılıyor; Pakistan'ın hangi düzeni kullandığı açıklanmadı.
HQ-17 Fiyatı Nedir?
HQ-17'nin fiyatı açıklanmadı. Pakistan, Sırbistan, Tacikistan ve diğer olası kullanıcıların ne kadar ödediğine ya da kaç batarya aldığına dair resmî bir tutar kamuya açık değil. Bu yüzden yazıda tahmini fiyat da birim fiyat hesabı da verilmiyor; doğrulanamayan bir rakam okuyucuyu yanıltır.
Army Recognition, Pakistan'ın fırlatıcı, batarya, füze ve destek aracı sayısını açıklamadığını yazıyor. Sırbistan Savunma Bakanlığı sistemin hizmete girdiğini ve eğitim yapıldığını duyurdu; taranan duyurularda sözleşme bedeli ve araç sayısı yer almıyor.
Bu tür sistemlerin maliyeti yalnızca araçtan oluşmaz. Füze stoku, eğitim simülatörleri, yedek parça, bakım ve yazılım güncellemeleri paketin içine girer ve her müşteri için ayrı pazarlanır. Bu nedenle bir ülkenin ödediği tutar başka bir ülkeye uygulanamaz. Birim fiyat da kamuya açık veriden hesaplanamadığı için hesaplama yapılmadı.
HQ-17 Kaç Yılında Üretildi?
HQ-17'nin sürümleri farklı yıllarda göründü: paletli ilk model 2013-2015 arasında Çin ordusunda, tekerlekli HQ-17A 2019'da, ihracat HQ-17AE ise 2021'de tanıtıldı. İlk yabancı görüntüler 2024'te Sırbistan'dan geldi. Üretimin hâlâ sürdüğüne dair doğrudan bir resmî açıklama yok; dolaylı işaretler ve adet bilgisi aşağıda sıralandı.
Sürecin devam ettiğine dair dolaylı işaret, CASIC'in Kasım 2024'teki fuar duyurusunda "HQ-17AE/A" adıyla daha uzun menzilli bir füze tanıtmasıdır (Quwa'nın aktardığı bilgi). Bu duyuruda sayısal bir menzil verilmedi ve hangi müşterinin bu füzeyi aldığı belli değil.
Üretim adedi de açıklanmadı. Vikipedi'nin IISS Military Balance 2024'e atfettiği rakamlara göre Çin Halk Kurtuluş Ordusu kara kuvvetlerinde 2023'te yaklaşık 200 HQ-17 ve 50 HQ-17A bulunuyor; Military Balance'ın kendisine bu çalışmada doğrudan erişilemedi. İhracat sayıları ise hiçbir kaynakta yer almıyor.
HQ-17 Menzili Ne Kadar?
HQ-17AE için en çok yayımlanan menzil 1,5 ile 15 km arasıdır; alt sınır, aracın dibindeki ölü alanı gösterir. CASIC'in 2022'de verdiği ve 2026'da Çin basınında tasarımcıya atfedilen rakamlar ise 20 km'ye kadar çıkıyor. Kaynaklar farklı yazıyor ve farkı açıklayan resmî bir metin yok.
CASIC rakamı "eğik menzil" (slant range) olarak veriyor: füze ile hedef arasındaki doğrudan mesafe, yerden ölçülen mesafe değil. Aşağıdaki tablo hangi kaynağın hangi rakamı yazdığını topluyor.
| Kaynak | Yazılan menzil | İrtifa |
|---|---|---|
| CASIC FM-2000 verisi (Asian Military Review, Mart 2021) | 1,5-15 km | 10 m - 10 km |
| CPMIEC tablosu (Army Recognition, Eylül 2026): uçak | 1,5-15 km | 10 m - 8 km |
| Aynı tablo: stealth hedef | 1,5-9 km | 10 m - 6 km |
| Aynı tablo: füze hedefi | 1,5-8 km | 10 m - 5 km |
| Sırbistan Savunma Bakanlığı ekipman rehberi (Quwa aktarımı) | 15 km'ye kadar | Verilmedi |
| CASIC açıklaması (Global Times, Kasım 2022) | 1,5-20 km | Verilmedi |
| Çin basını, tasarımcıya atfen (China Daily, Eylül 2026; Quwa aktarımı) | Savaş uçağına karşı 15-20 km | Verilmedi |
| Vikipedi | Bilgi kutusunda 20, metinde 15 km | 10 m - 10 km |
Farklı değerler, hedefin türüne ve füzenin sürümüne bağlı olabilir; ancak bunu doğrulayan bir kaynak yok. Aynı sınıftaki Tor-M1 için yaygın rakam 12 km civarıdır; Vikipedi, HQ-17'nin füzesinin "biraz daha uzun" menzilli olduğunu yazıyor. Menzil tek başına bir kalite ölçütü sayılmaz; hedefe ulaşma süresi, hedef türü ve radar görüşü sonuçta belirleyicidir.
HQ-17 Bir Araçta Kaç Füze Taşır?
HQ-17 ailesinde bir araç sekiz hazır füze taşır; füzeler dört tüplü iki dikey modülde durur. Dört araçlı bir batarya böylece 32 hazır füzeye ulaşır. Yeniden yükleme vinçli bir yükleme aracıyla yapılır; yedek füze sayısı konfigürasyona bağlıdır ve resmî bir toplam açıklanmadı.
CASIC'in 2021 açıklaması da sekiz füzeyi doğruluyor ve aynı anda dört füzenin dört hedefe yönlendirilebileceğini ekliyor. Quwa ise sekiz rakamının tüp sayısı olduğunu, kullanıcının gerçekte kaç füze taşıdığının ülke bazında açıklanmadığını belirtiyor. Bu fark, üretici tanıtımıyla müşteri teyidinin ayrı şeyler olduğunu gösteriyor.
Army Recognition'ın hesabına göre bir fırlatıcıdaki hazır füzelerin toplam kütlesi 1.320 kg'dır (8 x 165 kg). Yeniden yükleme sırasında vinç bir döngüde dört füze yerleştirir. Interesting Engineering'in SCMP'ye dayandırdığı bir aktarımda yükleme süresi yaklaşık 18 dakika olarak yazıyor; başka bir kaynak bu süreyi doğrulamıyor.
Karşılaştırma için: Tor-M2 ailesinde bazı sürümler 16 füze taşıyabiliyor (CSIS). Bu nedenle HQ-17'nin sekiz füzesi, hedef yoğunluğu yüksek bir senaryoda daha sık yeniden yükleme gerektirebilir; bu çıkarım yorumdur, ancak Sırbistan'ın füze takviyesine özel önem verdiğini söyleyen batarya komutanının sözleriyle örtüşür.
HQ-17 Hangi Ülkelerde Var?
HQ-17 ailesi açık kaynaklarda dört ülkede doğrulanabiliyor: Çin, Sırbistan, Tacikistan ve Pakistan. Suudi Arabistan bazı listelerde yer alsa da kanıt zayıf kalıyor. Çin dışında hiçbir kullanıcı batarya ya da araç sayısını açıklamadı; bu yüzden aşağıdaki tabloda adet sütunu çoğunlukla boş bırakıldı.
| Ülke | Sürüm | Dayanak | Adet |
|---|---|---|---|
| Çin | HQ-17, HQ-17A | Geçit töreni, Çin basını | Yaklaşık 200 + 50 (IISS 2023, Vikipedi aktarımı) |
| Pakistan | HQ-17AE | Hava Kuvvetleri videosu, Eylül 2026 | Açıklanmadı |
| Sırbistan | HQ-17AE | Savunma Bakanlığı duyuruları (2024-2026) | Açıklanmadı |
| Tacikistan | HQ-17AE | Şubat 2025 geçit töreni | 4 fırlatıcı + 2 yükleme aracı gösterildi |
| Suudi Arabistan | Belirsiz | 2021'de geçitte görülen bir radar | Doğrulanamadı |
Çin
Çin Halk Kurtuluş Ordusu kara kuvvetleri sistemin ana kullanıcısıdır. HQ-17A 1 Ekim 2019 geçidinde gösterildi; Mayıs 2021'de Sincan Askerî Bölge Komutanlığı'na bağlı, 4.500 m'nin üzerindeki bir alayda konuşlandığı bildirildi (Global Times). Hangi birimde kaç sistem olduğu resmî olarak yayımlanmıyor.
Pakistan
Pakistan Hava Kuvvetleri, HQ-17AE'yi Eylül 2026'da yayımladığı bir tanıtım videosunda gösterdi. Aynı görüntülerde Türk ASELSAN'ın KORKUT ve ŞAHİN sistemleri de yer aldı (Janes; Army Recognition). Sözleşme, teslimat ve adet bilgisi Pakistan tarafından açıklanmadı.
Sırbistan
Sırbistan sistemi 28 Haziran 2024'te Kruşevac'taki Vidovdan töreninde ilk kez gösterdi (Defense Mirror). Savunma Bakanlığı, Ekim 2025'te sistemin "geçen yıl" hizmete girdiğini ve 250. Hava Savunma Füze Tugayı birliklerinin eğitim yaptığını bildirdi. Nisan 2026'da aynı tugayın 3. Füze Taburu'ndaki bataryalar eğitim yaptı. Sırbistan, uzun menzilli FK-3 (HQ-22'nin ihracat adı) ile bu sistemi birlikte kullanıyor.
Tacikistan
Tacikistan, HQ-17AE'yi Şubat 2025'teki Silahlı Kuvvetler yıldönümü geçidinde ilk kez gösterdi. Dört fırlatıcı ve iki yükleme-taşıma aracı sergilendi (Militarnyi'nin Defence Blog'a dayandırdığı aktarım). Satış tarihi ve toplam adet yayımlanmadı. Ülkenin hava savunması daha önce Osa ve Strela-10 gibi Sovyet kökenli sistemlere dayanıyordu.
Suudi Arabistan
Vikipedi Suudi Arabistan'ı HQ-17AE kullanıcısı olarak listeliyor; açık kaynakta bulunan dayanak ise Ağustos 2021'de Cidde'deki Hava Savunma Kuvvetleri Enstitüsü geçidinde görülen, Janes'in "daha önce görülmemiş" diye tanımladığı bir radardır. Global Defense Corp bu radarın CASIC'in başka bir radarına benzediğini yazıyor; HQ-17AE fırlatıcısı görülmedi. Bu nedenle kullanıcılık doğrulanamadı.
HQ-17 Maksimum Hızı Ne Kadar?
HQ-17AE aracı yolda en çok 90 km/sa hızla gidebilir; füzenin hızı ise resmî olarak açıklanmadı. Vikipedi füzenin tepe hızını Mach 3 olarak yazıyor ancak bunu resmî bir veriye dayandırmıyor. Atış hareket halinde yapılacaksa araç hızı CCTV'ye göre 25 km/sa ile sınırlı.
Yol hızı değerleri kaynaktan kaynağa değişiyor. CCTV'nin aktardığı ve Asian Military Review ile Army Recognition'ın tekrarladığı rakam 90 km/sa; Vikipedi ise tekerlekli şasi için 80 km/sa, paletli HQ-17 için 65 km/sa yazıyor. Aynı Vikipedi metni tekerlekli aracın menzilini 800 km, paletli aracınkini 600 km olarak veriyor; Army Recognition'ın aktarımında 800 km "belirtilen" bir rakam olarak anılıyor.
Füze hızı konusunda yalnızca benzetme var: Rus Tor-M1 için yaygın olarak 850 m/s civarı ve Mach 2,5-2,8 aralığı yazılıyor (Vikipedi). HQ-17 füzesinin boyutları Tor'a benzer anlatıldığı için bu rakam sık anılıyor; ancak bu bir kanıt değil, yaklaşıklıktır. Gerçek değeri üretici bildirmedi.
HQ-17 Ağırlığı Ne Kadar?
HQ-17 füzesinin ağırlığı yaklaşık 165 kg, araçtaki sekiz füzenin toplamı yaklaşık 1.320 kg'dır. Tekerlekli HQ-17A aracının kütlesi kaynaklarda yaklaşık 30 ton, paletli HQ-17'nin ise yaklaşık 32 ton olarak geçiyor. Resmî bir veri sayfası yayımlanmadı; rakamların çoğu Vikipedi ve Army Recognition aktarımına dayanıyor.
Füzenin boyutları da aynı kaynaklarda yaklaşık 2,9 m boy ve 0,23 m çap olarak yazılıyor. Vikipedi harp başlığının yaklaşık 15 kg ağırlığında, yüksek patlayıcılı ve parçacıklı olduğunu belirtiyor; başka bir kaynakta bu değer doğrulanmadı. Army Recognition ise parçacık başlığı ve radyo yakınlık fitili anıyor.
Araç boyutları Vikipedi'ye göre tekerlekli sürümde yaklaşık 9,7 m uzunluk, 3,7 m genişlik ve 3,1 m yükseklik, paletli sürümde ise yaklaşık 8 m, 4 m ve 3,2 m. Bu değerler tek bir kaynakta geçiyor ve CPMIEC ya da CASIC tarafından doğrulanmadı. Hava ya da kara taşımasında bu ağırlıklar önemlidir, ancak kullanıcı ülkelerin hangi taşıma yöntemini kullandığı açıklanmadı.
HQ-17 Neleri Vurabilir?
Üreticiye göre HQ-17AE sabit kanatlı uçakları, silahlı helikopterleri, insansız hava araçlarını, seyir füzelerini, havadan karaya taktik füzeleri, radar karşıtı füzeleri ve güdümlü bombaları hedef alabilir. Daha zor sayılan stealth uçak, sesüstü seyir füzesi ve roket de listede var. Bunların hiçbiri bağımsız olarak doğrulanmadı.

| Hedef türü | Hangi kaynak anıyor | Not |
|---|---|---|
| Sabit kanatlı uçak, silahlı helikopter | CASIC (Mart 2021), Sırbistan Savunma Bakanlığı | Üretici ve kullanıcı beyanı |
| İHA | CASIC, Sırbistan Savunma Bakanlığı | Belgelenmiş düşürme kaydı yok |
| Ses altı seyir füzesi | CASIC, CPMIEC | Üretici beyanı |
| Sesüstü seyir füzesi | CASIC | "Daha zor hedef" olarak anılıyor |
| Havadan karaya taktik füze, radar karşıtı füze | CASIC | Üretici beyanı |
| Güdümlü bomba, roket | CPMIEC (Army Recognition aktarımı); CASIC roketi anıyor | Sırbistan "havadan atılan mühimmat" yazıyor |
| Stealth uçak | CASIC | 10. başlıkta ele alındı |
| Balistik füze | Hiçbir listede yok | Bu sistemin görevi bu değil |
CPMIEC'e atfedilen tek atışta ölme olasılığı uçaklar için 0,85'in, füzeler için 0,80'in üzerindedir. Bu rakamlar bir üretici tanıtım değeridir; kamuya açık bir test raporu ya da çatışma kaydıyla desteklenmedi. Sistemin bir uçağı ya da insansız aracı gerçek bir olayda düşürdüğüne dair doğrulanmış bir haber de yok.
HQ-17 Kullanıldığı Yerler
HQ-17'nin belgelenmiş kullanımı tatbikat, eğitim ve geçit töreni düzeyinde kalıyor: Çin ordusunda, Sırbistan'ın 250. Füze Tugayı'nda, Pakistan Hava Kuvvetleri'nde ve Tacikistan'da. Açık kaynaklarda sistemin gerçek bir çatışmada kullanıldığı ya da bir hedefi düşürdüğü yönünde bir kayıt bulunmuyor; ülke ayrıntıları 16. başlıkta.

Çin'de sistem, mekanize birliklere eşlik eden saha hava savunması olarak sunuluyor. Mayıs 2021'de 4.500 m'nin üzerindeki bir platoda konuşlu bir alayın yeni bir hava savunma sistemi aldığı bildirildi; sistemin HQ-17A olduğunu Çin basını belirledi (Global Times). Interesting Engineering'in SCMP'ye dayandırdığı bir haber, bir tatbikatta tekerlekli bir HQ-17A'nın seyir füzesini simüle eden bir dronla karşılaştığını ve birimin amfibi tugaylardan birine ait olduğuna inanıldığını yazıyor; tatbikatın tarihi aktarımda net değil ve bu yalnızca tek bir kaynakta geçiyor.
Sırbistan'da sistem küçük askerî tesislerin, idari ve ekonomik hedeflerin ve birliklerin korunmasına ayrıldı. Pakistan'da ise HQ-17AE, Türk KORKUT ve ŞAHİN sistemleriyle birlikte, bir noktasal savunma düzeninin dış füze katmanı olarak gösterildi (Army Recognition). Tacikistan'da sistemin hangi birliğe verildiği açıklanmadı.
HQ-17 Ne Tip Füze Atıyor?
HQ-17 sistemi, yaklaşık 2,9 m boyunda ve 165 kg ağırlığında, dikey soğuk atışla fırlatılan bir yer-hava füzesi kullanır. Füze önce tüpten dışarı itilir, ardından roket motoru çalışır. Güdüm yöntemi kaynaklarda farklı yazılıyor: biri radyo komutunu, diğeri yarı aktif radar güdümünü anıyor.

Army Recognition'ın CPMIEC'e dayandırdığı tanım, füzenin tüpten saniyede yaklaşık 25 metre hızla çıkarıldığını, sonra roket motorunun çalıştığını ve radyo komutuyla yönlendirildiğini, başlığın ise radyo yakınlık fitilli parçacık tipi olduğunu söylüyor. CASIC ayrıca "dönebilen kuyruk kanatları" ve "doğrudan kuvvetle hızlı dönüş" teknolojisini anıyor; bu ifadeler füzenin hedefe doğru hızla yön değiştirebildiğini anlatıyor ve ayrıntısı açıklanmadı.
Vikipedi, Militarnyi ve Army Recognition'ın 2025 tarihli Sırbistan haberi ise "yarı aktif radar güdümü" yazıyor: füze, araç üzerindeki radarın aydınlattığı hedefe doğru gidiyor. Bu iki tanımın biri yanlış olabilir ya da farklı sürümleri anlatıyor olabilir; üreticiden açıklayıcı bir metin yok.
Çin'de 2020'de CCTV, bazı HQ-17A'ların yeni tip bir füzeyle yükseltildiğini bildirdi ve ayrıntı vermedi. Kasım 2024'te CASIC'in "HQ-17AE/A" adıyla daha uzun menzilli bir füze duyurusu yapıldı (Quwa). Füzeye ayrı bir adın verildiği bir yayına rastlanmadı; kaynaklar füzeyi sistemin adıyla anıyor.
HQ-17 Kaç Km'lik Alanı Korur?
Teorik olarak 15 km menzil, aracın çevresinde yaklaşık 707 km²'lik bir daire demektir. Stealth hedefler için verilen 9 km yaklaşık 254 km²'ye, füze hedefleri için verilen 8 km ise yaklaşık 201 km²'ye karşılık gelir. Gerçek koruma arazi, radar görüşü ve hedefin yönüyle daraldığı için bu değerler üst sınırdır.

| Yarıçap | Dairenin alanı | Hangi iddiaya karşılık geliyor |
|---|---|---|
| 8 km | Yaklaşık 201 km² | Füze hedefi (CPMIEC tablosu) |
| 9 km | Yaklaşık 254 km² | Stealth hedef (CPMIEC tablosu) |
| 15 km | Yaklaşık 707 km² | Uçak hedefi, genel menzil |
| 20 km | Yaklaşık 1.257 km² | CASIC 2022 iddiası; doğrulanmadı |
Hesap, menzilin tam bir daire olduğunu varsayar; Army Recognition aynı üç alan değerini aynı varsayımla veriyor. Sistem ayrıca tek başına bir şehri korumak için tasarlanmadı. Sırbistan Savunma Bakanlığı hedeflerin küçük askerî tesisler ile önemli idari, siyasi ve ekonomik tesisler olduğunu yazıyor. Geniş alanlar için birden fazla batarya ve diğer katmanlar birlikte düşünülür.
HQ-17 Kurulumu Nasıl Olur?
HQ-17 bataryasının kurulumu, araçların yürüyüş düzeninden savaş düzenine geçmesi, radarların çalışır hâle getirilmesi ve füzelerin atışa hazır tutulmasından oluşur. Kaç dakika sürdüğü açıklanmadı. Sırbistan Savunma Bakanlığı, eğitimde yürüyüş, mevzi alma ve atışa hazırlık aşamalarının çalışıldığını bildirdi; konum ve süre ayrıntısı yayımlanmadı.
Sistem tek araçta tüm işlevi barındırdığı için araçların tek başlarına da çalışabildiği anlatılıyor (Vikipedi). CASIC, araçların hareket halindeyken de ateş edebildiğini ve birbirine ağ olarak bağlanabildiğini yazıyor. Böylece kurulum, sabit bir tesisten çok, yürüyen birliğin etrafında esnek bir düzene yakındır.
Sırbistan Savunma Bakanlığı'nın Ekim 2025 haberine göre ekipler füze yükleme, silahlandırma, hareket, savaş düzenine geçiş ve gerçek harekâtı kapsayan senaryolar çalışıyor. Nisan 2026'da 3. Füze Taburu'ndaki batarya komutanı, hedef tespitinden füzenin ateşlenmesine kadar tüm döngünün çalışıldığını söyledi. Konumlar ve süreler gibi ayrıntılar güvenlik gereği açıklanmadı ve burada yazılmadı.
HQ-17 Nasıl Çalışır?
Araçtaki radar önce havadaki hedefi bulur, ardından hedefi izler ve füzeyi tüpünden dikey olarak fırlatır; füze hedefe yaklaşırken yönlendirilir ve yakınlık fitiliyle patlar. İşlem bul, izle, ateşle ve yönlendir zinciridir. Çoğu adımın otomatik yürüdüğü anlatılıyor; insan ile makine arasındaki görev paylaşımı ise açıklanmadı.

Vikipedi aktarımına göre her araçta bir arama radarı ve bir güdüm radarı var; ayrıca bir TV izleme ve bir termal izleme cihazı ile lazer mesafe ölçer bulunuyor. CASIC radarı "tümüyle katı hâl faz dizili" olarak tanımlıyor. Arama radarına bir dost-düşman tanıma anteni eklendiği de aynı kaynakta yazıyor; bu değer tek kaynaklı.
Atıştan sonra füze tüpten itilir, havada motoru çalışır ve araçtan gelen veriyle hedefe yönlendirilir (güdüm yöntemi için 21. başlığa bakınız). Hedefe yaklaştığında yakınlık fitili, parçacık başlığını patlatır. Sistem tek başına çalışabildiği gibi dış kaynaklı hava resmini de kullanabiliyor; Vikipedi başka Çin sistemleriyle veri hattı kurulabildiğini yazıyor, bu da tek kaynak.
Aracın birden fazla hedefi aynı anda işleyebilmesi, radarın farklı hedefleri ayrı ayrı izleyip füzeleri ayrı ayrı yönlendirmesine dayanıyor. CASIC dört hedefe dört füze yönlendirmeyi iddia ediyor; Vikipedi ise ateş kanalı sayısını ikiye indirerek "aynı anda iki hedefe saldırı" yazıyor. Kaynaklar farklı, hangisinin hangi sürüme ait olduğu belirtilmiyor.
HQ-17 ile HQ-17A Arasındaki Fark Nedir?
Temel fark şasidir: HQ-17 paletli, HQ-17A ise altı tekerlekli bir araca yerleştirilmiştir. Tekerlekli sürüm yolda daha hızlıdır ve hareket halinde atış yapabildiği iddia edilir. İki sürüm Çin ordusunda birlikte hizmet veriyor; füze ve genel atış düzeni her iki sürümde de benzer anlatılıyor.
| Özellik | HQ-17 | HQ-17A |
|---|---|---|
| Şasi | Paletli | 6x6 tekerlekli (Dongfeng) |
| Ağırlık | Yaklaşık 32 ton | Yaklaşık 30 ton |
| Yol hızı | 65 km/sa | 80-90 km/sa (kaynaklar farklı) |
| Hareket halinde atış | Hareketliyken arar, atış için durur (SCMP aktarımı) | Hareket halinde atış iddiası |
| İlk görülmesi | 2013-2015 arası hizmet | 1 Ekim 2019 geçidi |
| Ordu envanteri (IISS 2023, Vikipedi aktarımı) | Yaklaşık 200 | Yaklaşık 50 |
Vikipedi, HQ-17'nin Tor'a göre yeni bir yerli paletli araç, arama radarının üstünde yeni bir dost-düşman tanıma anteni, daha parazite dayanıklı bir radar ve diğer Çin sistemleriyle veri hattı getirdiğini yazıyor; bunlar tek kaynakta geçiyor. HQ-17A'nın hafif zırhlı gövdesinin küçük silah ateşine ve top parçalarına karşı koruma sağladığı da aynı kaynakta yer alıyor.
HQ-17AE İhracat Versiyonu Nedir?
HQ-17AE, HQ-17A'nın ihracata açılan sürümüdür; Mart 2021'de CASIC ve CCTV açıklamalarıyla duyuruldu. Adın sonundaki E harfi "export" yani ihracat anlamına gelir. CASIC, A ile AE arasındaki farkları açıklamadı; Army Recognition, HQ-17A'nın AE'nin yurt içi karşılığı olduğuna inanıldığını yazıyor. Sırbistan, Tacikistan ve Pakistan'ın kullandığı sürüm budur.
CASIC'in Global Times'a ilettiği açıklamada sistem "alçak irtifa uçak avcısı" diye tanımlandı ve doğrudan ihracata sunuldu. Janes, 8 Mart 2021 tarihli haberinde sistemin ihracata onaylandığını yazdı. Quwa'ya göre CASIC aynı sistemi Eylül 2021'de Airshow China'da da sergiledi.
Daha önce 2018 Zhuhai fuarında FM-2000 adlı tekerlekli bir ihracat modeli sergilenmişti. Asian Military Review, FM-2000 ile HQ-17A arasında şasi dışında bir teknik fark olup olmadığının bilinmediğini yazıyor. HQ-17AE'nin bu hattın ihracat adı olarak geldiği sonucuna varılıyor; resmî bir eşleştirme tablosu yok.
HQ-17AE adı bugüne kadar üç ülkenin envanterinde doğrulandı: Sırbistan, Tacikistan ve Pakistan. Bu ülkelerin sözleşmeleri, sürüm farkları ya da ek paketleri açıklanmadı. Kasım 2024'te anılan "HQ-17AE/A" adı ise daha uzun menzilli bir füzeye atıfta bulunuyor ve hangi müşterinin bunu aldığı bilinmiyor.
HQ-17 ile Rus Tor Sistemi Arasındaki Benzerlik Nedir?
Kaynaklar HQ-17'nin Rus Tor-M1'e çok benzediğini ve onun tersine mühendislikle geliştirildiğini yazıyor; füze boyutları, dikey soğuk atış ve sekiz füzelik düzen aynı görünüyor. Bu bir lisanssız kopya iddiasıdır ve doğrulanmış bir olgu değildir; Çin tarafı sistemi yerli geliştirme olarak tanıtıyor.
CSIS, Çin'in 2000'den sonra çok sayıda Tor-M1 satın aldığını ve bunun HQ-17'nin "tersine mühendislikle geliştirilen" temelini oluşturduğunu yazıyor. Asian Military Review aynı yönde, HQ-17'nin "özünde" Tor-M1'in tersine mühendisliği olduğunu söylüyor. Vikipedi 1996 ve 1999'da 14 ve 13 Tor-M1'in alındığını, Rusya'nın yerel üretim lisansını reddettiği için Çin'in tersine mühendisliğe yöneldiğini yazıyor; lisans reddi tek kaynaklı ve "iddia edilen" olarak aktarılıyor.
| Öğe | HQ-17 ailesi | Tor-M2E | Yorum |
|---|---|---|---|
| Füze boyutu | ~2,9 m, 0,23 m çap, 165 kg | ~2,89 m, 0,23 m çap, ~165 kg | Çok yakın |
| Atış düzeni | Dikey soğuk atış, 2 modül x 4 füze | Dikey soğuk atış, 2 modül x 4 füze | Benzer |
| Kule ve radar | Yeniden tasarlanmış kule, ileri bakan düz yüzlü atış radarı (FM-2000) | Dönen kulede arama ve takip radarı | Çin sürümünde düzen değişmiş |
| Şasi | Dongfeng 6x6 veya paletli | MZKT-69222 6x6 veya paletli | Farklı üretici |
| Menzil | 1,5-15 km | 1-15 km (katalog özeti); CSIS 16 km | Vikipedi HQ-17'yi Tor-M1'den biraz uzun yazıyor |
Yani benzerlik görsel ve boyut düzeyinde belgelenmiş durumda; ancak ayrıntılı yazılım, radar ve güdüm yapısı hakkında kamuya açık karşılaştırma yok. Çin ordusunun ve CASIC'in kendi açıklamaları sistemin "yerli olarak geliştirildiğini" söylüyor (Global Times aktarımı). Kopya iddiasının hukuki ya da diplomatik bir sonuca bağlandığına dair bir kayıt bulunmadı.
HQ-17'yi Kim Üretiyor?
HQ-17'yi devlet şirketi CASIC'in İkinci Akademisi geliştiriyor ve üretiyor; ihracat satışlarında CPMIEC sözleşme tarafı olarak anılıyor. Tekerlekli şasi Dongfeng'e, yükleme aracının şasisi ise Shaanxi'ye atfediliyor. Üretim tesisinin yeri ya da yıllık üretim adedi ise açıklanmadı; bu bilgiler yalnızca aktarım düzeyindedir.
Global Times, CASIC'i Çin'in en büyük hava-uzay füzesi üreticisi olarak tanımlıyor. İkinci Akademi sözcüsü Wang Wengang'ın açıklamaları HQ-17AE için Global Times'ta (2022), HQ-9BE için PLA'ya bağlı China Military Bugle üzerinden (2024) aktarıldı; böylece akademi yer-hava füzelerinde HQ-9 ailesinin de geliştiricisi olarak görülüyor.
Radarlar, füze iticisi ve elektronik modüller gibi alt sistemlerin hangi tedarikçilerden geldiği yayımlanmadı. Dongfeng ve Shaanxi adları Army Recognition ile Vikipedi aktarımlarında geçiyor; CASIC'in kendi duyurularında şasi üreticisi belirtilmiyor. Bu yüzden şasi üreticileri aktarım düzeyinde bilgi sayılmalı.
HQ-17 Hangi Taşıyıcı Araçlara Monte Edilir?
HQ-17 iki ana taşıyıcıda görülüyor: ilk sürümün paletli şasisi ve Dongfeng'in 6x6 tekerlekli kamyon şasisi. İhracat HQ-17AE tekerlekli şasiyi kullanıyor. Gemi, römork ya da başka bir platforma uyarlanmış bir HQ-17 sürümüne taranan kaynaklarda rastlanmadı; dolayısıyla modüler bir sürüm yok denebilir.
Vikipedi, tekerlekli şasinin Belarus yapımı MZKT-6922'ye benzeyen, yaklaşık 400 beygir gücünde dizel motorlu ve yaklaşık 30 tonluk bir araç olduğunu yazıyor; Army Recognition aynı şasinin Dongfeng yapımı olduğunun "belirtildiğini", ancak teyit edilmediğini ekliyor. Paletli şasi yaklaşık 32 ton, 750-800 beygir gücünde ve 65 km/sa hızında anlatılıyor (Vikipedi).
Zhuhai 2022'de tanıtılan karşı insansız araç paketinde, HQ-17AE'nin yan aracı olarak ZR-1500 adlı insansız savunma aracı da yer aldı; Global Times'a göre 5 km eğik menzili var. Bu, HQ-17AE'nin kendi taşıyıcısı değil, paketteki tamamlayıcı bir araçtır. Rus Tor-M2KM gibi farklı platformlara monte edilebilen modüler bir HQ-17 hakkında bilgi yok.
HQ-17'nin Rakipleri Nelerdir?
HQ-17AE'nin aynı sınıftaki rakipleri Rus Tor-M2E ve Pantsir-S1, Türk HİSAR-A+ ve İsrail yapımı SPYDER olarak sayılabilir. Rolleri birbirinden farklı; kimi yalnızca füze taşır, kimi top ve füzeyi birlikte kullanır. Rakamların tamamı üretici ya da kullanıcı beyanıdır; aşağıdaki tablo bunları yan yana koyuyor.
| Sistem | Menzil (aktarılan) | Hazır füze | Not |
|---|---|---|---|
| HQ-17AE | 1,5-15 km (20 km iddiası da var) | 8 | Yalnızca füze |
| Tor-M2E | 1-15 km (özet); CSIS 16 km | 8 (bazı M2 sürümlerinde 16) | Yalnızca füze |
| Pantsir-S1 | 12-20 km (kaynaklara göre) | 12 | İki adet 30 mm top, yaklaşık 4 km |
| HİSAR-A+ | 15 km (ASELSAN broşürü) | 6 | Atışa hazır füze sayısı genel FFS değeri |
| SPYDER (Singapur yapılandırması) | 15 km, 9 km irtifa (MINDEF) | Verilmedi | Python-5 ve Derby füzeleri |
Tor-M2E
Rus Almaz-Antey'in ihracat sistemi, HQ-17'nin en yakın benzeri sayılıyor. Benzerlikler 9. ve 27. başlıklarda ele alındı. Tor ailesinin kullanıcı listesi ve hizmet geçmişi HQ-17'ye göre daha uzun.
Pantsir-S1
Rus KBP'nin sistemi iki 30 mm top ve 12 füzeyi tek araçta birleştirir. Yakın hedeflere top, uzaktakilere füze karşılık verir. HQ-17 yalnızca füze taşıdığı için yakın boşluğu başka silahlara bırakır; bu bir güçlülük ya da zayıflık değil, farklı tasarım tercihidir.
HİSAR-A+
ASELSAN'ın HİSAR ailesinin alçak irtifa üyesi, ASELSAN'ın 2021 broşürüne göre 15 km önleme menzili veriyor. Türkiye'nin yerli çözümü olarak ihracat pazarında HQ-17AE ile aynı katmanda yer alıyor.
SPYDER
İsrail'in Rafael'i tarafından geliştirilen SPYDER, Singapur'un kullandığı yapılandırmada 15 km menzil ve 9 km irtifa veriyor. Python-5 ve Derby füzeleri kullanıyor; araç başına füze sayısı bu çalışmada doğrulanamadı.