Savunma Sanayi TR | Sözlük | ASELSAN ALP Radarı Nedir? ALP 100'ün Özellikleri ve Görevi

ASELSAN ALP Radarı Nedir? ALP 100'ün Özellikleri ve Görevi

ASELSAN ALP 100 (ALP 100-G), 8x8 araçta taşınan S bandı alçak irtifa AESA radarıdır. Menzili, görevi, ALP 300-G farkı ve Türkiye'deki durumu kaynaklarıyla.

ASELSAN ALP 100 (ALP 100-G), 8x8 araçta taşınan S bandı alçak irtifa AESA radarıdır. Menzili, görevi, ALP 300-G farkı ve Türkiye'deki durumu kaynaklarıyla.

ASELSAN ALP Radarı Nedir? ALP 100'ün Özellikleri ve Görevi
KAYNAK: Zeki Ersin Yıldırım

ASELSAN ALP 100, ASELSAN'ın tasarladığı ve sekiz tekerlekli bir taktik aracın üzerinde taşınan alçak irtifa hava gözetleme radarıdır; üretici belgelerindeki tam adı ALP 100-G'dir. Radar silah taşımaz. Hava sahasını tarar, uçak, helikopter, insansız hava aracı ve seyir füzesi gibi hedefleri bulur, ardından bilgiyi hava savunma bataryalarına ve komuta merkezlerine iletir.

Bu sayfa ASELSAN'ın kendi duyurularına, savunma basınına ve 20 Kasım 2026'ya kadar yayımlanmış haberlere dayanır. Radarın ağırlığı, anten ölçüsü, gücü ve fiyatı gibi birçok değer açıklanmadığı için bu noktalarda tahmin yürütülmez; bilinmeyen bilgi bilinmiyor diye yazılır.

Açık bir platoda gün doğarken sekiz tekerlekli bir askerî kamyonun üzerinde kaldırılmış düz panelli radar anteninin temsili illüstrasyonu
Temsili görsel (yapay zeka ile üretilmiştir). Belirli bir sistemi birebir göstermez.

Adlandırma notu: Üretici ve basın radarı çoğunlukla "ALP 100-G" diye anar. ASELSAN'ın Ekim 2026'daki Azerbaycan duyurusunda ise "ALP 100" biçimi geçer. İkisi de aynı radarı anlatır; bu sayfa başlıklardaki kısa biçimi korur, metinde resmî adı kullanır. Sondaki "G" harfinin anlamı ASELSAN açıklamalarında yer almıyor.

ALP 100 Nedir?

ALP 100, ASELSAN'ın alçak irtifadaki hedefleri izlemek için geliştirdiği, S bandında çalışan çok işlevli bir AESA (aktif elektronik taramalı dizi) radarıdır. Resmî adı ALP 100-G olan sistem 8x8 tekerlekli araç üzerinde taşınır ve Türkiye'nin Çelik Kubbe mimarisinin algılayıcılarından biri olarak anlatılır.

AESA, antenin yüzeyine yerleşmiş çok sayıda küçük verici-alıcı modülün ışını elektronik olarak yönlendirmesi demektir. Eski tip radarlarda tek bir güçlü verici ve mekanik olarak dönen bir anten bulunurdu; AESA'da ise bir modül arızalansa bile dizi çalışmayı sürdürebilir. Bu bilgi ALP 300-G için SSB Başkanı tarafından dile getirildi, ALP 100-G için aynı cümle kurulmuş değil.

Sistem ASELSAN'ın "ölçeklenebilir S bandı radar ailesi" olarak tanımladığı sınıfta yer alır. Ailenin diğer üyeleriyle ilişkisi 29. bölümde, uzun menzilli kardeşiyle farkı 9. bölümde anlatılıyor.

ALP 100 Ne İşe Yarar?

ALP 100-G'nin görevi, düşük irtifada uçan hedefleri erken fark edip izlemek ve bu bilgiyi savunma sistemlerine dağıtmaktır. ASELSAN, radarı kara tabanlı hava savunma sistemlerinin ana arama radarı ve uzun menzilli radarların bıraktığı boşlukları dolduran "gap filler" bir sensör olarak tarif ediyor.

Alacakaranlıkta engebeli arazinin üzerinde alçaktan süzülen radar ışınının küçük bir helikopter ve dron siluetini ortaya çıkarmasının soyut gösterimi
Temsili görsel (yapay zeka ile üretilmiştir). Belirli bir sistemi birebir göstermez.

Boşluk doldurma mantığı şuna dayanır: yeryüzü eğimli olduğu için uzak mesafedeki bir radar, arazinin hemen üzerinden uçan hedefi göremez. Uzun menzilli radar yüksekteki uçakları çok uzaktan yakalar; ama vadilerin ve tepelerin arkasından yaklaşan bir seyir füzesi ya da yerde asılı kalan helikopter için daha yakın bir alçak irtifa radarı gerekir. ALP 100-G bu işe ayrılmış bir sensördür.

İkinci görevi silah yeri belirlemedir. Radar, roket ve havan atışlarını fark edip atış noktasını ve düşeceği bölgeyi hesaplayarak karşı ateşe veri verebilir; ilgili sektörlere uyarı da gönderir. Üçüncü görevi, dost-düşman ayrımına yardımcı olmaktır: radar Mod 5/S sorgulayıcısıyla bütünleşik çalışır. Bu işlevlerin ayrıntısı 19. ve 21. bölümlerde yer alıyor.

ALP 100 Hangi Ülkenin?

ALP 100, Türkiye'ye aittir; Ankara merkezli ASELSAN tarafından tasarlanmış ve üretilmiştir. Radarın Türkiye Cumhuriyeti Silahlı Kuvvetleri için geliştirildiği, ihracat için ise ALP 110-G adlı ayrı bir sürümün sunulduğu savunma basınında bildiriliyor. Yabancı bir lisansla ya da ortak tasarımla üretildiğine dair açık kaynak yok.

Army Recognition, radarın ASELSAN tarafından baştan sona tasarlandığını yazıyor ve programın 2019'da başladığını ekliyor; başlangıç yılı bu yayında tek kaynaklıdır. Radarı kullanan veya kullanacağı bildirilen yabancı ülkeler ayrı bir bölümde (16. bölüm) toplandı. Üreticinin kimliği ve şirketin diğer radarları ise 26. bölümde ele alınıyor.

ALP 100 Özellikleri Nelerdir?

ALP 100-G, S bandında çalışan, 360 derece azimut taraması yapan ve 1.000'den fazla hedefi aynı anda izleyebildiği bildirilen bir AESA radarıdır. Yükselme açısı kapsamı eksi 6 ile artı 70 derece arasındadır. Aşağıdaki tablo ASELSAN açıklamalarında ve savunma basınında geçen değerleri toplar.

ÖzellikBildirilen değerKaynak türü
Radar türüÇok işlevli, alçak irtifa, AESA hava gözetleme radarıASELSAN açıklaması
Frekans bandıS bandı (tek bir yayında X bandı yazıyor, bkz. 25. bölüm)ASELSAN açıklaması, savunma basını
Algılama mesafesi100 deniz mili üzeri; haberlerde "185+ km"ASELSAN açıklaması, savunma basını
Azimut kapsamı360 dereceASELSAN açıklaması
Yükselme açısı-6 ile +70 dereceASELSAN açıklaması
İz kapasitesi1.000'den fazla hedefASELSAN açıklaması
Kimlik doğrulamaMod 5/S IFF sorgulayıcısı ile bütünleşikASELSAN açıklaması
Platform8x8 taktik tekerlekli araç; güç ve haberleşme alt birimleri dahilASELSAN açıklaması
NakliyeA400M uçağıyla taşınabilirASELSAN açıklaması
Kurulum / toplamaİki personelle 15 dakikaASELSAN açıklaması
Ağırlık, anten ölçüsü, güç tüketimiAçıklanmadıAçık kaynakta yok

ASELSAN'ın ilk sistem kabulü duyurusunda ayrıca ileri algılama algoritmaları, hedef sınıflandırma, karıştırıcı (jammer) tespiti ve komuta kontrol ağı üzerinden uzaktan yönetim sayılıyor. Bu performans değerleri üretici beyanıdır; bağımsız bir test raporu yayımlanmadı.

ALP 100'ün Avantajları Nelerdir?

Bildirilen başlıca üstünlükleri hızlı kurulum, alçak irtifaya odaklı tasarım, yüksek iz kapasitesi ve tek platformda hem hava gözetleme hem silah yeri belirleme işlevinin bulunmasıdır. Bunların tamamı üretici açıklamasına dayanır; sahada ölçülmüş karşılaştırmalı veri paylaşılmadı ve bağımsız bir doğrulama da yayımlanmadı.

Hareketlilik öne çıkan başlık: iki kişinin 15 dakikada kurup toplayabildiği, A400M ile havadan taşınabilen bir radar, cepheyi hızla yeniden düzenlemek isteyen bir komutan için esneklik demektir. İkinci avantaj, yerleşik Mod 5/S IFF ile dost hava araçlarının daha güvenli ayrıştırılmasıdır. Üçüncüsü, uzun menzilli radarların alçak irtifada bıraktığı boşluğu kapatmasıdır (2. bölüm).

Radar aynı zamanda ağ içinde çalışır. ASELSAN'ın tarifine göre uzaktan yönetilebilir ve Çelik Kubbe'deki farklı sistemlere veri sağlayabilir. Sistemin tasarımının yerli olması da Türkiye açısından yedek parça ve güncelleme bağımsızlığı sağlar; bu yorum üreticinin değil, savunma basınının çerçevelemesidir.

ALP 100'ün Dezavantajları Nelerdir?

ALP 100-G'nin sınırları, her yer tabanlı radar için geçerli olan fizik kurallarından ve açık bilgi eksikliğinden gelir: alçak hedeflerde radar ufku kısalır, tek bir radar katmanlı savunmanın yerini tutmaz ve bağımsız performans verisi yoktur. Üreticiye ait olumsuz bir arıza ya da başarısızlık haberi bulunamadı.

Alçak irtifa vurgusu bir takastır. Radar yeryüzüne yakın uçuşu iyi izlemek için tasarlandığından, uzun menzilli erken ihbar radarlarının yüksek irtifa ve balistik tehdit görevini üstlenmez; bu iş ALP 300-G gibi sistemlere bırakılır. Ayrıca arazi, binalar ve ağaçlar gibi engeller radar görüş hattını kesebilir; bu yüzden konumlandırma kararı performansı doğrudan etkiler.

Diğer sınırlar bilgiye ilişkin. Fiyat, ağırlık, güç gereksinimi, tarama hızı ve seri üretim adedi kamuya açık değil. "185+ km" değerinin hangi tür hedef için geçerli olduğu da belirtilmiyor. Üretici duyuruları dışında ALP 100-G'nin sahadaki başarımını ölçen, hedef ve koşul ayrıntısı veren bağımsız bir yayın bulunmuyor.

ALP 100 Ne Zaman Üretildi?

ALP 100-G, ASELSAN'ın duyurularına göre Ekim 2024'te kamuoyuna tanıtıldı, Aralık 2024'te kabul testlerine girdi ve Nisan 2025'te ilk sistem kabulünü tamamladı. ASELSAN bu kabulün seri üretimin başlangıcı olduğunu bildirdi. Programın başlangıç yılı olarak 2019'u yazan yalnızca tek bir yayın var; diğer kaynaklar bu yılı vermiyor.

TarihGelişmeKaynak türü
2019Programın başladığı bildiriliyorSavunma basını, tek kaynak
3 Ekim 2024Radar TEKNOFEST Adana'da görücüye çıktı; basında Anadolu Ajansı haberi aktarıldıHaber ajansı, basın
2 Aralık 2024Geçici kabul testleri başladıASELSAN açıklaması
4 Nisan 2025İlk sistem kabulü tamamlandı, duyuru yapıldıASELSAN bülteni
8 Nisan 2025İlk radarın Silahlı Kuvvetlere teslim edildiği yazılıyorAnsiklopedi kaydı, tek kaynak
27 Ağustos 2025Çelik Kubbe teslimat töreninde ALP 100-G de sayıldıHaber ajansı, basın
25 Aralık 2025 (haber tarihi)MSB açıklamasına atıfla radarın envantere gireceği yazıldıSavunma basını
30 Eylül - 2 Ekim 2026ADEX fuarında Azerbaycan ile çerçeve anlaşmaASELSAN açıklaması, basın

Tabloda 2025 teslimatları arasında bir tutarsızlık var; bu konu 8. ve 28. bölümlerde açıklanıyor.

Türkiye'de ALP 100 Radarı Kullanılıyor mu?

Evet, ama adet ve konuşlanma bilgisi açıklanmadı. ASELSAN 2025'te ilk sistem kabulünü duyurdu, Ağustos 2025'te Çelik Kubbe teslimat töreninde radar teslim edilenler arasında sayıldı ve MSB radarın "muhtelif miktarlarda" envantere alınacağını bildirdi. Kaç radarın hangi birliğe verildiği kamuya açık değil.

Kaynaklar durum konusunda biraz farklı konuşuyor. Ağustos 2025 töreninde Cumhurbaşkanı Erdoğan, aralarında ALP 300-G ve ALP 100-G'nin bulunduğu paketin 47 araçtan oluştuğunu ve değerinin 460 milyon dolar olduğunu söyledi; Aralık 2025'te yayımlanan bir haber ise MSB'nin radarın "yakında" envantere gireceğini açıkladığını yazıyor. Bu iki bilgiyi birleştiren resmî bir zaman çizelgesi yok. İlk teslim ve resmî envantere giriş ayrı aşamalar olabilir; hangisinin hangi tarihe denk geldiği doğrulanamadı.

ALP 100-G ile ALP 300-G aynı teslimat töreninde anıldığı için ikisinin birlikte konuşlandığı sanılabilir; kamuya açık bilgi yalnızca teslimatın ortak yapıldığını gösterir, aynı noktada çalıştıklarını değil. Radarın Türkiye'deki rolü Çelik Kubbe içinde tanımlı: HİSAR-A, SİPER ve KORKUT gibi sistemlerin algılayıcı katmanını güçlendiriyor (27. bölüm). Kullanım alanları ise 20. bölümdedir.

ALP 100 ile ALP 300-G Arasındaki Fark Nedir?

İkisi de ASELSAN'ın S bandı AESA radarıdır, ama görevleri ayrıdır: ALP 300-G uzun menzilli erken ihbar radarıdır, ALP 100-G ise alçak irtifadaki hedeflere ve boşluk doldurmaya odaklanır. Birbirinin yerine kullanılmaz; aynı ağda birbirini tamamlar. ALP 300-G ayrı bir yazının konusudur.

ÖlçütALP 100-GALP 300-G
Ana rolAlçak irtifa gözetleme, boşluk doldurmaUzun menzilli erken ihbar
BantS bandıS bandı
Bildirilen menzil100 deniz mili üzeriSayısal değer açıklanmadı; "Türkiye'nin en uzun menzilli radarı" deniyor
Kurulum süresiİki personelle 15 dakikaYaklaşık 30 dakika
Hedef vurgusuSavaş uçağı, helikopter, İHA, seyir füzesi; alçak irtifa vurgusuHava solumalı hedefler; balistik füze ve düşük radar kesitli hedef de sayılıyor
Ek işlevSilah yeri belirleme moduSİPER için arama radarı sürümü (ALP 310-G)
İlk teslimNisan 2025 (ilk kabul ve teslim bildirimi)20 Mayıs 2024
Sipariş değeriAçıklanmadıAralık 2024'te 225 milyon dolar yazılıyor (tek kaynak)

Elinizde yalnızca bir radar olacaksa hangisinin seçileceği sorusu anlamsız, çünkü ihtiyaç farklı: uzak ve yüksek tehditler için ALP 300-G, arazi gölgesine saklanan alçak tehditler için ALP 100-G gerekir.

ALP 100 Gizli Uçak Tespit Edebilir mi?

Açık kaynakta ALP 100-G'nin gizli (düşük gözlenebilirlikli) uçakları tespit ettiğine dair bir üretici iddiası yok. "Düşük radar kesitli hedef" ifadesi, bulunabilen yayınlarda yalnızca daha büyük kardeşi ALP 300-G için geçiyor. ALP 100-G için bu konuda sayı ya da test sonucu açıklanmadı.

Gizli uçak, radara görünmez olan uçak demek değildir; radar kesiti küçültülmüş, yani yansıttığı enerji azaltılmış uçak demektir. Bu tasarımlar çoğunlukla belirli frekans aralıklarında en etkilidir. Radar ne kadar uzun dalga boyunda çalışırsa bu tür hedefleri bulma olasılığı genellikle o kadar artar. ASELSAN'ın V/UHF bandında "ALP 400-G" adlı bir radar için SSB ile IDEF 2025'te protokol imzaladığı bildiriliyor; bu proje ayrı bir sistemdir ve ayrıntısı açık kaynakta sınırlıdır.

ALP 100-G için gizli uçak avcılığı rolü tanımlanmış değil; sistemin tanımlı görevi alçak irtifadaki hava araçlarını ve fırlatılan roket ve havanları görmek. Hedef türlerinin tam listesi 19. bölümdedir.

ALP 100 Kaç Parçadan Oluşur?

ASELSAN resmî bir parça sayısı vermedi. Açıklamalara göre sistem; AESA anteni taşıyan bir 8x8 tekerlekli araçtan, güç ve haberleşme alt birimlerinden, Mod 5/S IFF sorgulayıcısından ve komuta kontrol bağlantısından oluşuyor. Alt modül sayısı, anten eleman adedi ve ek araç sayısı açık kaynakta yok.

Çok tekerlekli bir kamyonun üzerindeki düz panelli radar anteni, yanında jeneratör römorku ve ince bir haberleşme direğini gösteren teknik çizim tarzında temsili görüntü
Temsili görsel (yapay zeka ile üretilmiştir). Belirli bir sistemi birebir göstermez.
BileşenAçıklamadaki karşılığıDurum
Taşıyıcı araç8x8 taktik tekerlekli araçASELSAN açıklaması
Radar anteniS bandı, çok işlevli AESA dizisiASELSAN açıklaması; boyutları açıklanmadı
Güç alt birimiAraçla birlikte tanımlanan güç alt birimiAyrıntı açıklanmadı
Haberleşme alt birimiKomuta kontrole veri aktarımı, uzaktan yönetimAyrıntı açıklanmadı
IFF sorgulayıcıMod 5/S, radara bütünleşikASELSAN açıklaması
Operatör konsoluUzaktan yönetim imkânı bildiriliyor; konsol tasarımı açıklanmadıAçık kaynakta yok

Duyurularda radar tek bir mobil bütün olarak anlatılıyor; ayrı bir komuta aracı ya da eşlik eden kamyon grubu açıkça sayılmıyor, ancak bunun olmadığı da yazılı değil. İki personelin 15 dakikada kurulum yapabilmesi de bu sade yapıyı destekliyor (23. bölüm).

ALP 100 Fiyatı Nedir?

ALP 100-G'nin fiyatı açıklanmadı. Ne Türkiye'deki alım sözleşmesinin tutarı ne de yurt dışı görüşmelerin bedeli kamuya açık. Radarın adı yalnızca birkaç paket sözleşmede geçtiği için birim fiyat bu paketlerden güvenilir biçimde çıkarılamaz; bu sayfa tahmini bir fiyat da vermez; açıklanmış resmî tutarlar bölümün devamında ayrıca belirtiliyor.

Ağustos 2025'te Cumhurbaşkanı Erdoğan, ALP 100-G dahil çeşitli sistemlerin yer aldığı Çelik Kubbe teslimatının 47 araçtan oluştuğunu ve 460 milyon dolar değerinde olduğunu söyledi. Pakette HİSAR-O 100, SİPER, ALP 300-G, PUHU ve REDET elektronik harp sistemleri ile KORKUT araçları da vardı; radarın payı ayrıştırılmadı. Aralık 2024'te ALP 300-G için bildirilen 225 milyon dolarlık sipariş farklı bir radara aittir ve tek bir kaynakta yer alıyor.

Azerbaycan ile Ekim 2026'da imzalanan çerçeve anlaşmada da miktar ve değer açıklanmadı. Ekim 2026'da basına yansıyan Azerbaycan'la 500 milyon doları aşan savunma anlaşmaları toplamı radar dışındaki kalemleri de içeriyor ve ALP 100 payı belirtilmiyor.

ALP 100 Kaç Yılında Üretildi?

ALP 100-G'nin görünür üretim yılı 2024-2025'tir: Ekim 2024'te tanıtıldı, Aralık 2024'te kabul testlerine başladı, Nisan 2025'te ilk sistem kabulünü tamamladı. ASELSAN kabulden sonra seri üretimin başladığını bildirdi. Daha eski bir tasarım aşaması ise yalnızca 2019 tarihli tek bir yayında geçiyor.

Kısa ve net bir "üretim yılı" vermek zor, çünkü bir radar tek günde doğmuyor: tasarım, prototip, kabul testi ve seri üretim ayrı evreler. Ayrıntılı tarihler 7. bölümdeki zaman çizelgesinde, resmî hizmete giriş tartışması ise 28. bölümde duruyor.

ALP 100 Menzili Ne Kadar?

ASELSAN'ın tarifine göre ALP 100-G 100 deniz mili üzerindeki mesafelerde alçak, orta ve yüksek irtifada hedef tespit edip izleyebiliyor. Bir deniz mili 1,852 km olduğundan bu, yaklaşık 185 km demektir; savunma basını da "185+ km" yazıyor. Bu değer hedef türü ve irtifa belirtilmeden verilmiş üretici beyanıdır.

Radar menzili tek bir sayı değildir. Aynı radar, geniş radar kesitine sahip büyük bir hedefi uzaktan görür; küçük bir İHA'yı ise çok daha yakında fark eder. Menzil ayrıca hedefin irtifasına, arazi engellerine ve hava şartlarına bağlıdır. ASELSAN hangi hedef için ve hangi tespit olasılığıyla 185 km verildiğini açıklamadı.

İzleme menzili ile silah yeri belirleme menzili de aynı olmak zorunda değil; ikincisi için sayı yayımlanmadı. Radarın kapsadığı alanın boyutu ve kapsama görüntüsü 22. bölümde anlatılıyor, açıklanmayan değerler için 17. ve 18. bölümlere bakılabilir.

ALP 100'de Füze Var mı?

Hayır, ALP 100-G'nin kendisinde füze yoktur. Radar bir algılayıcıdır; hedefi bulur, izler ve bilgiyi iletir, ateş etmez. Füzeleri HİSAR-A, SİPER ya da başka bataryalar taşır; ALP 100-G ise bu bataryalara hedef verisi sağlayan, onların gözü işlevini gören algılama katmanıdır; bu ayrım savunma haberlerinde sıkça karışıyor.

Karışıklık, radarın hava savunma haberlerinde füze sistemleriyle birlikte anılmasından çıkıyor. Örneğin Aralık 2025 haberinde radar, HİSAR-A, SİPER ve KORKUT gibi füze ve top sistemleriyle birlikte anılıyor. Radar bu sistemlerden biri değil, onların algılama katmanıdır. Birlikte çalıştığı sistemlerin listesi 27. bölümde.

ALP 100 Hangi Ülkelerde Var?

ALP 100-G'nin kullanıcısı olarak doğrulanabilen tek ülke Türkiye'dir. Somali'ye Şubat 2026'da sevk edildiği haberi isimsiz kaynaklara dayanıyor; Azerbaycan ile Ekim 2026'da yalnızca çerçeve anlaşma imzalandı. ASELSAN ayrıca 2025'te ilk ihracatı bildirdi ancak müşteriyi ve tutarı açıklamadı; ülkelerin tamamı güvenilirlik notlarıyla birlikte aşağıdaki tabloda toplandı.

ÜlkeDurumGüvenilirlik notu
Türkiyeİlk sistem kabulü 2025; envantere giriş süreci devam ediyorASELSAN ve MSB açıklamaları
SomaliKatar Hava Kuvvetleri'ne ait C-17 ile Mogadişu'ya sevk edildiği bildirildi (Şubat 2026)İsimsiz kaynaklara dayanıyor; resmî açıklama bulunamadı
AzerbaycanADEX 2026'da Hava Kuvvetleri için ALP 100 radarlarını tedarik niyetini içeren çerçeve anlaşmaASELSAN açıklaması; adet ve değer yok, teslimat yok; bir haber "mutabakat zaptı" yazıyor
Açıklanmamış müşteriALP 300-G ve ALP 100-G'nin 2025'te ilk kez ihraç edildiği bildirildiASELSAN Genel Müdürü'nün yıl değerlendirmesi; ülke ve tutar yok

Katar'ın rolü yalnızca uçak işletmeciliği olarak anlatılıyor; ülkenin radarı kullandığına dair bir bilgi yok. Somali sevkiyatının amacı, aynı haberlerde, planlanan bir fırlatma tesisinin korunmasına bağlanıyor; bunu doğrulayan resmî bir metin görülmedi. ALP 100-G'nin ihracat sürümü ALP 110-G'dir (29. bölüm).

ALP 100 Hedefi Ne Kadar Sürede Tespit Eder?

ASELSAN tespit süresini, tarama periyodunu ya da iz güncelleme hızını açıklamadı; bu değer kamuya açık değil. Sık karıştırılan "15 dakika" ise kurulum süresidir, hedef tespit süresi değildir. Bu yüzden saniye ya da milisaniye cinsinden bir cevap vermek doğru olmaz ve bu sayfa bir sayı uydurmuyor.

Genel bilgi olarak, bir radarın hedefi "ne kadar sürede" göstereceği iki şeye bağlıdır: ışının hedef bölgesini ne sıklıkla taradığı ve sinyalin yeterli güvenle doğrulanması için kaç taramanın gerektiği. AESA radarlarında ışın elektronik yönlendirildiği için tehdit olasılığı yüksek sektörlere daha sık bakılabilir; ancak ALP 100-G'nin tarama düzeni açıklanmadı. Hızlı hareket eden bir seyir füzesinin radar ufkuna girdiği an ile fark edildiği an arasındaki süre de bu iki etkene bağlıdır.

Ağırlık ve güç gibi, tarama hızı da ASELSAN'ın yayımlamadığı değerler arasında. Menzil tarafı 14. bölümde işleniyor.

ALP 100 Ağırlığı Ne Kadar?

ALP 100-G'nin ağırlığı açıklanmadı. ASELSAN ne araç üzerindeki toplam kütleyi, ne anten dizisinin ağırlığını, ne de güç alt biriminin kilosunu yayımladı. Bulunabilen tek dolaylı bilgi, radarın A400M nakliye uçağıyla havadan taşınabildiğidir; bu bilgi ise bir ağırlık değerine dönüştürülemez ve bu sayfa kaynaksız bir kilogram yazmaz.

A400M gibi bir uçağın yük kapasitesi onlarca tonu bulur; bu yüzden uçağa sığıyor olmak, ağırlığa dair dar bir aralık vermez. Bu nedenle sayfa, kaynaksız bir kilogram değeri yazmaz.

ALP 100 Neleri Tespit Edebilir?

ALP 100-G'nin üretici tarafından sayılan hedef türleri savaş uçakları, helikopterler, insansız hava araçları ve seyir füzeleridir; asılı kalan helikopterler özellikle vurgulanıyor. Radar ayrıca roket, top ve havan atışlarının kaynağını belirleyebiliyor, karıştırıcı (jammer) kaynaklarını tespit ediyor ve hedefleri sınıflandırabiliyor; ayrıntılı liste tablodadır.

Hedef ya da işlevBildirim durumu
Savaş uçağıASELSAN açıklamasında sayılıyor
Helikopter (asılı kalanlar dahil)ASELSAN açıklamasında sayılıyor
İnsansız hava aracıASELSAN açıklamasında sayılıyor
Seyir füzesiASELSAN açıklamasında sayılıyor
Roket ve havan mermisi (silah yeri belirleme modu)ASELSAN açıklamasında sayılıyor; atış ve düşüş noktası gösteriliyor
Karıştırıcı (jammer) kaynağıTespit ve izleme yeteneği bildiriliyor
Balistik füzeALP 100-G için sayılmıyor (ALP 300-G için bildiriliyor)
Düşük radar kesitli hedefALP 100-G için iddia yok

Radar tespit ettiği her hedefe bir "iz" atar, hedefi sınıflandırır ve Mod 5/S sorgulayıcısı ile dost olup olmadığını sorgulayabilir. Sınıflandırma doğruluğu ve hatalı alarm oranı açıklanmadı. Gizli uçak sorusu 10. bölümde tartışılıyor.

ALP 100 Kullanıldığı Yerler

ALP 100-G'nin kullanım yerleri Türkiye'de açıklanmadı; açık bilgi yalnızca rolüdür. Radar, kara tabanlı hava savunma bataryalarına arama radarı olarak eşlik ediyor, uzun menzilli radarların alçak irtifada bıraktığı boşlukları kapatıyor ve topçu, roket ve havan atışları için uyarı veriyor. Konuşlanma noktaları açıklanmadı.

Savunma basını, radarın Çelik Kubbe içinde ağ bağlantılı bir düğüm olarak çalıştığını ve HİSAR-A, SİPER ile KORKUT gibi sistemlere destek verebildiğini yazıyor. TurDef'in Azerbaycan haberi ise silah yeri belirleme modunun, özel bir silah yeri belirleme radarı bulunmadığında karşı ateş görevi için kullanılabildiğini belirtiyor. Bu, radarın hem önleme hem de karşı ateş hattında yer alabileceğini gösteriyor.

Alçak irtifa vurgusu bugünün tehdit yapısıyla da ilgilidir: seyir füzeleri ve küçük insansız araçlar arazi hizasında uçarak uzun menzilli radarların görüşünün altında kalabilir. Bu yüzden ayrı bir alçak irtifa algılayıcı katmanı, hava savunma planlamasında olağan bir ihtiyaç sayılıyor. Yurt dışında ise bildirimler şöyle: Somali'de planlı bir tesisin koruma düzeni için gönderildiği haberleri var; Azerbaycan Hava Kuvvetleri için tedarik niyeti bulunuyor. İkisi için de ayrıntı sınırlı (16. bölüm).

ALP 100 Silah Atar mı?

Hayır. ALP 100-G ateş etmez, silah taşımaz ve hiçbir hedefi kendisi engellemez. Radarın "silah yeri belirleme modu" adı yanıltıcı olabilir: bu mod, düşman atışını fark edip atış noktasını hesaplayan bir algılama işlevidir; karşılık verme işini topçu ya da başka bir atış sistemi yapar.

Mod şöyle işler: radar yükselen bir roket ya da havan mermisinin yörüngesinin küçük bir bölümünü izler, ardından bu yörüngeyi geriye uzatarak atışın nereden yapıldığını, ileriye uzatarak nereye düşeceğini tahmin eder. ASELSAN bu bilgiyle karşı ateşin yönlendirilebildiğini ve tehdit altındaki sektörlere uyarı verilebildiğini söylüyor. Radarın işi algılama ve veri paylaşımıdır. Füze meselesi 15. bölümde ayrıca işlendi.

ALP 100 Kaç Km'lik Alanı Görür?

ASELSAN'ın bildirdiği 360 derece azimut ve 100 deniz mili üzeri menzil birlikte düşünülürse, kâğıt üzerindeki en geniş kapsama yaklaşık 185 km yarıçaplı bir dairedir; bu, yaklaşık 107.000 kilometrekarelik bir alana denk gelir. Bu bir üst sınır gösterimidir, resmî rakam değildir ve alçak hedefler için gerçekte çok daha küçüktür.

Arazi kıvrımları ve nehir hatlarının üzerinde merkezde radar simgesi bulunan şeffaf dairesel kapsama alanının temsili harita görünümü
Temsili görsel (yapay zeka ile üretilmiştir). Belirli bir sistemi birebir göstermez.

Hesaplama basit bir daire alanıdır (pi çarpı yarıçapın karesi). Gerçek kapsama, radar ufku denen geometrik sınırla daralır: yeryüzü eğimli olduğu için alçaktaki bir hedef, belirli bir uzaklıktan sonra radarın görüş hattının altına iner. Aşağıdaki tablo, radar anteninin 5 metre yükseklikte olduğu varsayımsal bir durum için standart bir formülle (4,12 çarpı, anten ve hedef yüksekliklerinin metre cinsinden karekökleri toplamı) bu sınırı gösterir. Anten yüksekliği ALP 100-G'ye ait bir değer değildir.

Hedef yüksekliğiYaklaşık görüş hattı mesafesi
30 metreyaklaşık 32 km
100 metreyaklaşık 50 km
500 metreyaklaşık 101 km
1.000 metreyaklaşık 140 km

Veri notu: Tablo genel fizik hesabıdır; atmosfer koşulları, arazi ve anten yüksekliğine göre değişir ve ALP 100-G'nin gerçek kapsama performansı hakkında bilgi vermez.

Bu yüzden "kaç km" sorusunun tek bir cevabı yok: yüksekte uçan hedef için 185 km'ye yaklaşan bir değer anlamlıdır, ağaç hizasında uçan hedef için ise çok daha kısa bir mesafe geçerlidir. Menzil tartışması 14. bölümde.

ALP 100 Kurulumu Nasıl Olur?

ASELSAN'a göre ALP 100-G'nin kurulumu ve toplanması iki personelle 15 dakikada yapılabiliyor. Radar kendi tekerlekli aracıyla seçilen noktaya gider, güç ve haberleşme alt birimleri devreye alınır, anten çalışma konumuna getirilir ve sistem komuta kontrol ağına bağlanır. Adım adım prosedür yayımlanmadı.

Radar izlerini soyut biçimde gösteren dört boş ekranın bulunduğu, loş ışıklı bir komuta odasının temsili görüntüsü
Temsili görsel (yapay zeka ile üretilmiştir). Belirli bir sistemi birebir göstermez.

Yukarıdaki sıra, kendinden tekerlekli radarların genel çalışma mantığına dayanan bir anlatımdır; ASELSAN'ın yayımladığı kurulum listesi değildir. Dikkat çeken nokta, sistemin uzaktan yönetilebilmesidir: operatörler radarın yanında durmak zorunda değil, komuta kontrol ağı üzerinden onu yönetebiliyor.

Büyük kardeş ALP 300-G'nin kurulumu yaklaşık 30 dakika sürüyor; ALP 100-G'nin bu sürenin yarısına inebilmesi hareketliliği öne çıkarıyor. Konuşlanma yerleri ve güvenlik düzeni ise elbette açıklanmıyor. Kıyaslama için 9. bölüme bakılabilir.

ALP 100 Nasıl Çalışır?

ALP 100-G, anteninden radyo dalgası darbeleri gönderir, bu darbelerin hedeflerden yansıyıp geri dönmesini bekler ve dönüş süresinden mesafeyi, ışının yönünden açıyı, yansımadaki frekans kaymasından hızı hesaplar. AESA yapısında antenin yüzeyindeki çok sayıda küçük modül ışını elektronik olarak yönlendirir; bu da radara aynı anda birden fazla görevi yürütme esnekliği verir.

Düz bir radar anten yüzeyini oluşturan çok sayıda küçük özdeş kare modülün metalik mavi yakın plan temsili görüntüsü
Temsili görsel (yapay zeka ile üretilmiştir). Belirli bir sistemi birebir göstermez.

"Üç boyutlu" tespit demek, radarın bir hedefin menzilini, yönünü (azimut) ve yükseklik açısını birlikte ölçmesi demektir. ALP 100-G'nin açı kapsamı 360 derece azimut ve eksi 6 ile artı 70 derece yükselmedir. Hedefler bulunduktan sonra yazılım her birine bir iz atar, hareketini izler, hedefin türünü sınıflandırmaya çalışır ve bilgiyi komuta kontrole aktarır.

Dost hava araçlarını ayırmak için Mod 5/S IFF sorgulayıcısı devreye girer: sorgu sinyaline doğru şifreli cevap veren araç dost olarak işaretlenir. Silah yeri belirleme modunun nasıl yapılandırıldığı ise açıklanmadı; yalnızca atış ve düşüş noktasını gösterdiği bildiriliyor. Mod 5, NATO'nun eski Mod 4'ün yerine getirdiği, şifreleme ve doğrulama katmanları güçlendirilmiş dost-düşman tanıma standardıdır; Mod S ise her hava aracına ayrı bir adres vererek seçici sorgulama yapılmasını sağlar. ASELSAN, radardaki sorgulayıcının hangi alt işlevlerinin etkin olduğunu açıklamadı. Bu bölümdeki işleyiş genel radar bilgisidir; ALP 100-G'ye özgü dalga biçimleri, darbe tekrar hızları ve tarama stratejileri açıklanmamıştır.

ALP 100 Hangi Radar Bandında Çalışır?

ASELSAN ALP 100-G'nin S bandında çalıştığını bildiriyor; radar, firmanın "ölçeklenebilir S bandı radar ailesi" içinde yer alıyor. Kesin çalışma frekansı kamuya açık değil. Tek bir savunma basını yayını radarı X bandı olarak yazıyor; üretici açıklaması ve diğer haberler S bandında birleşiyor.

Hangisinin doğru olduğunu belirleyen bir düzeltme ya da ek açıklama bulunamadı; bu yüzden metin kaynakların farklı yazdığını belirtiyor ve üreticinin tarifini esas alıyor. S bandı yaklaşık 2 ile 4 GHz arasındaki frekanslara denir. Bu aralık, hava gözetleme radarları için çoğu zaman bir denge noktasıdır: yağmur ve bulut gibi hava olaylarından görece az etkilenir, aynı zamanda iyi bir yönlendirme doğruluğuna imkân verir.

Daha uzun dalga boylarına (V/UHF) geçildikçe düşük gözlenebilirlikli hedeflere karşı avantaj artar ama hassasiyet düşer; X bandı ise daha ince ayrıntı verir ama menzil ve hava etkisi açısından daha kısıtlıdır. ALP 100-G'nin bu bandı neden seçtiğine dair resmî bir gerekçe yayımlanmadı. Sistemin diğer özelliklerinin listesi 4. bölümde.

ALP 100'ü Kim Üretiyor?

ALP 100'ü Ankara merkezli ASELSAN üretiyor. Savunma elektroniği alanında Türkiye'nin en büyük şirketlerinden olan ASELSAN, radarı baştan kendisi tasarladı ve imalatını da üstlendi. Yabancı bir ortak, lisans ya da ortak üretim düzenlemesi açıklanmadı; basında tasarımın tamamen ASELSAN'a ait olduğu yazılıyor.

ASELSAN 1975'te kuruldu. Ağustos 2025'teki Çelik Kubbe teslimat töreninde Genel Müdür Ahmet Akyol'un 14 yeni tesisle kapasitenin yüzde 40 artacağını söylediği bildirildi. Mayıs 2024'te ALP 300-G teslimi sırasında ise radar üretim kapasitesini artırmak için 150 milyon doları aşan yatırım başlatıldığı açıklanmıştı. Bu rakamlar şirketin genel yatırımlarına aittir, ALP 100-G'ye ayrılmış bir pay değildir.

ASELSAN'ın radar ailesi ALP 100-G'den ibaret değil; ilgili modeller 29. bölümde, ALP 100-G'nin hangi ülkeye ait olduğu sorusu ise 3. bölümde cevaplanıyor.

ALP 100 Hangi Hava Savunma Sistemleriyle Birlikte Kullanılır?

ALP 100-G, Çelik Kubbe içinde HİSAR-A, SİPER ve KORKUT gibi sistemlere veri sağlayacak biçimde ağ bağlantılı çalışıyor; uzun menzilli ALP 300-G radarıyla da birbirini tamamlıyor. Radarın hangi bataryayla hangi birlikte eşleştiği ayrıntılı açıklanmadı; aşağıdaki tablo yalnızca basında geçen ilişkileri gösteriyor.

Uzak bir tepede radar, ortada başka bir radar anteni ve önde üç füze rampası siluetiyle birbirini kapsayan üç aydınlık kubbe katmanının soyut gösterimi
Temsili görsel (yapay zeka ile üretilmiştir). Belirli bir sistemi birebir göstermez.
SistemKatmandaki rolüRadarla ilişkisi
ALP 300-GUzun menzilli erken ihbar radarıAynı radar ailesinde, yüksek ve uzak hedefleri izler; ALP 100-G alçak irtifa boşluğunu doldurur
HİSAR-AAlçak irtifa füze sistemiSavunma basınında radarla birlikte anılan sistem
SİPERUzun menzilli bölge hava ve füze savunma sistemiArmy Recognition radarın SİPER ve HİSAR'ı tamamladığını yazıyor; SİPER'in arama radarı olarak ALP 310-G sürümü kullanılıyor
KORKUTKısa menzilli top tabanlı sistemTurDef, radarla birlikte çalışabilecek sistemler arasında KORKUT 130/35'i sayıyor
Silah yeri belirleme radarıTopçu ve havan kaynaklı tehdit takibiRadar, özel bir radar yokken bu işi üstlenebiliyor (TurDef)

Çelik Kubbe, 27 Ağustos 2025 töreninde Cumhurbaşkanı Erdoğan tarafından yerli bileşenleri birleştiren bir "sistemler sistemi" olarak tanımlandı; Savunma Bakanı Yaşar Güler de yapının Silahlı Kuvvetlerin caydırıcılığını artıracağını söyledi. Radar bu yapıda mimarinin gözlerinden biridir: füze ve top sistemleri hedef bilgisi olmadan ateş edemez. Hangi sistemin hangi radarla birlikte konuşlandığı ise birliğe ve göreve göre değişir. Dışarıdan görünen tek şey, tasarım mantığının "ortak hava resmi" olduğu: farklı radarların verisi tek bir komuta kontrol ağında birleşiyor ve bataryalar bu resimden besleniyor. ALP 300-G'nin AKREP 1000-G ateş kontrol radarıyla birlikte çalıştığı da bildirildi; bu ilişki ALP 300-G'ye aittir.

ALP 100 Ne Zaman Hizmete Girdi?

ALP 100-G'nin hizmete giriş tarihi tek bir günle verilemez: ASELSAN ilk sistem kabulünü 4 Nisan 2025'te duyurdu, Ağustos 2025'te teslimat töreninde radar teslim edilenler arasında sayıldı, Aralık 2025'te ise MSB'nin radarın yakında envantere gireceğini açıkladığı yazıldı. Kaynaklar bu aşamaları farklı biçimde adlandırıyor.

Üç ihtimal var ve hangisinin doğru olduğu doğrulanamadı. Birincisi, kabul ve teslimin ilk radar için Nisan 2025'te yapılması, envantere resmî girişin ise seri alımlar kapsamında daha sonra duyurulmasıdır. İkincisi, haber dilinin birbirinden farklı aşamaları aynı kelimeyle anlatmasıdır. Üçüncüsü, tarihlerden birinin yanlış aktarılmasıdır. Tüm olaylar 7. bölümdeki tabloda sıralanıyor; hangi birlikte kaç radarın hizmette olduğu açıklanmadı.

Yurt dışı için hizmete giriş tarihi yok: Somali sevkiyatı haberleri Şubat 2026'dan, Azerbaycan anlaşması ise Ekim 2026'dan. Kullanıcı ülkeler 16. bölümde toplandı.

ASELSAN ALP Radar Ailesi Nedir?

ALP ailesi, ASELSAN'ın hava gözetleme ve erken ihbar radarlarına verdiği addır; kara tabanlı ana üyeler S bandı AESA radarlarıdır. Ailede ALP 100-G ve ALP 300-G ile bunların türevleri, havadan erken ihbar için ALP 200-A ve V/UHF bandında anılan ALP 400-G bulunuyor. Aileyi bağlayan ortak nokta, Çelik Kubbe'de farklı irtifa ve menzillere hizmet etmesidir.

ALP 100-G ve ALP 110-G

ALP 100-G alçak irtifa ve boşluk doldurma radarıdır. ALP 110-G ise ihracat sürümü olarak anılıyor; EDEX 2025 fuarında sergilendiği bildirildi. İhracat sürümünün ayrı özellikleri açıklanmadı.

ALP 300-G ve ALP 310-G

ALP 300-G uzun menzilli erken ihbar radarıdır. Eski adları EİRS ve ERALP olarak geçiyor. ALP 310-G sürümü SİPER sistemi için arama radarı olarak anlatılıyor ve füzeye yol boyunca güncelleme verebiliyor.

ALP 200-A

ALP 200-A, havadan erken ihbar ve kontrol uçakları için tasarlanan hava aracı üstü radardır. IDEF 2025'te SSB ile ASELSAN arasında üretim protokolü imzalandığı bildirildi; teknik ayrıntı açık kaynakta sınırlı.

ALP 400-G

ALP 400-G, V/UHF bandında bir radar sistemi projesi olarak SSB-ASELSAN protokolleri arasında anılıyor. Menzil, görev ve teslim takvimi hakkında açık bilgi bulunamadı.

ALP 100'ün Rakipleri Nelerdir?

ALP 100-G orta menzilli, çok işlevli, kara tabanlı 3B hava gözetleme radarları sınıfında yer alıyor. Army Recognition yeteneklerinin Hensoldt TRML-4D ve İsrail yapımı EL/M-2084 ile benzer olduğunu öne sürüyor; bu karşılaştırma bağımsız doğrulanmış değil ve karşılaştırmalı rakamlar yayımlanmadı; sistemlerin rolleri de birbirinden farklı.

Radarların "hangisi daha iyi" diye sıralanması doğru değildir, çünkü her ülke farklı görev ve bütçe için farklı sistem seçer. Kıyas yapmak için bakılacak ölçütler aşağıdadır. ALP 100-G sütunu yalnızca açıkça bildirilen değerleri taşır; rakip sistemler için bu yazıda sayı verilmiyor.

ÖlçütNeye bakılırALP 100-G'de bildirilen durum
RolGözetleme mi, ateş kontrol mü, silah yeri belirleme miGözetleme ve silah yeri belirleme modu
MenzilHedef türüne ve irtifaya göre tespit mesafesi100 deniz mili üzeri; hedef türü belirtilmedi
İz kapasitesiAynı anda izlenen hedef sayısı1.000'den fazla
HareketlilikKurulum süresi, taşıyıcı, hava nakliyesiİki personelle 15 dakika, 8x8, A400M
BütünleşmeIFF ve komuta kontrol bağlantısıMod 5/S IFF, uzaktan yönetim
MaliyetAlım ve işletme bedeliAçıklanmadı

Yerli üretimin ithalata seçenek oluşturması savunma basınında sık vurgulanır; bu yorum üreticiye ve habere aittir, performans kıyası değildir. Sistemlerin gerçek performansı ancak ortak testlerle ölçülebilir ve böyle bir test yayımlanmadı.

Yorumlar
Yorum yazma kurallarını okumuş ve kabul etmiş sayılırsınız