AMRAAM-ER, Raytheon'un (RTX'in iş kolu) uçak füzesi AIM-120 AMRAAM'dan türettiği, yerden fırlatılmak üzere menzili ve irtifası artırılmış bir hava savunma füzesidir. Norveçli Kongsberg ile birlikte, NASAMS adlı sistemin uzun menzilli silahı olarak geliştirildi. Adındaki "ER", İngilizce "Extended Range" ifadesinin, yani uzatılmış menzilin kısaltmasıdır.
Bu sayfa 20 Kasım 2026 tarihli açık kaynak taramasına dayanıyor: üretici duyuruları, ABD Savunma Güvenliği İşbirliği Ajansı (DSCA) bildirimleri, ABD Savunma Bakanlığı sözleşme ilanı ve savunma basını. Füzenin resmî menzil, hız ve ağırlık değeri yayımlanmadığından bu satırlar "açıklanmadı" diye bırakıldı. Sistemin tamamına ait ayrıntılar NASAMS yazısında yer aldığı için burada tekrar edilmedi.

Veri notu: Füze kaynaklarda "AMRAAM-ER", "AMRAAM ER" ve "AIM-120 AMRAAM-ER" biçimlerinde geçer; hepsi aynı ürünü anlatır. Havadan atılan ve F-35 gibi uçaklarda taşınan AIM-120C-8 ya da D3 ile karıştırılmamalıdır. Birkaç rakam yalnızca tek bir haberde geçtiği için metinde "tek kaynak" diye işaretlendi.
AMRAAM-ER Nedir?
AMRAAM-ER, savaş uçaklarında kullanılan AIM-120 AMRAAM füzesinin yerden havaya atılan, menzili ve irtifası uzatılmış sürümüdür. Raytheon ile Kongsberg onu NASAMS bataryalarının uzun menzilli füzesi olarak geliştirdi. Önde AMRAAM'ın güdüm bölümü, arkada gemi savunma füzesi ESSM'den türeyen daha güçlü bir motor bulunur.
Raytheon füzeyi "özellikle yer tabanlı hava savunması için tasarlanmış" diye tarif ediyor. Yani bir uçaktan ateşlenmesi öngörülmüyor; fırlatma platformu NASAMS'ın konteynerli fırlatıcısıdır. Füzenin tek başına çalışmadığını da eklemek gerekir: hedefi bulan radar ile atışı yöneten ateş dağıtım merkezi olmadan bir anlam taşımaz.
İlk tasarım, AIM-120C-7'nin güdüm bölümü ve harp başlığını, RIM-162 ESSM'in motor ve kontrol bölümüyle birleştiren bir melezdi. 2024'te duyurulan güncel sürümde ise AIM-120C-8'in güdüm bölümü, Nammo'nun 10 inçlik motoru ve Kongsberg'in 10 inçlik kontrol yüzeyi tahrik sistemi kullanılıyor. Bileşenlerin ayrıntısı ilgili bölümde.
Adlandırma da kafa karıştırabiliyor. Füze ne yeni bir uçak füzesidir ne de ESSM'in bir kopyasıdır: iki ailenin parçalarını bir araya getiren bir hibrittir. Raytheon, bu birleşimi mevcut AMRAAM ve ESSM üretim bileşenlerine dayandırdığı için füzenin görece ucuz olduğunu savunuyor; bu bağımsız olarak ölçülmüş bir değer değil, üretici gerekçesidir.
AMRAAM-ER Ne İşe Yarar?
AMRAAM-ER, bir NASAMS bataryasının koruma bölgesini daha uzağa ve daha yükseğe taşımak için vardır. Standart AMRAAM'ın yetmediği mesafedeki uçak, helikopter, insansız hava aracı ve seyir füzesi gibi hedeflere karşı hava üslerini, kentleri ve kritik tesisleri korumayı amaçlar; bu hedef listesi üretici ve DSCA metinlerinden derlenmiştir.
Raytheon'un 2016'daki açıklamalarına göre füzenin hedef pazarı iki gruptu: mevcut NASAMS kullanıcıları ve NASAMS'a sahip olmayıp insansız araç, havada asılı kalan hedef ve seyir füzesi tehdidine karşı orta menzilli çözüm arayan ülkeler. Aynı görüşmede şirket, ömrünün sonuna yaklaşan HAWK sistemini işleten yaklaşık 15 ülkeyi de olası alıcı olarak gösterdi.
Gerçek kullanımda ise füze tek başına değil, karışık yükün bir parçası olarak yer alır. Uzun menzilli hedefler için AMRAAM-ER, orta mesafe için AMRAAM, yakın mesafe için AIM-9X Block II tercih edilir. Karışımın nasıl kurulacağı, korunacak bölgenin tehdit değerlendirmesine göre alıcı ülkeye bırakılır.
AMRAAM-ER Hangi Ülkenin?
AMRAAM-ER, ABD ile Norveç'in ortak emeğidir ve tek bir ülkeye mal edilemez. Güdüm bölümünün kökeni ABD'li Raytheon'a uzanır; motoru üreten Nammo ile kontrol yüzeyi tahrik sistemini sağlayan Kongsberg ise Norveç merkezli şirketlerdir. Norveç Savunma Bakanlığı da güncel paketin ortağı olarak anılıyor.
Satışların büyük bölümü ABD hükümetinin yabancı askerî satış (FMS) usulüyle yürüyor; yani alıcı ülke füzeyi Raytheon'dan doğrudan değil, Washington'ın aracılığıyla alıyor. Katar'la 2019'da duyurulan sözleşme ise doğrudan ticari satış olarak aktarıldı. Hangi aşamada kimin sorumlu olduğu, üretici rolleri bölümünde ayrıca anlatılıyor.
AMRAAM-ER Özellikleri Nelerdir?
AMRAAM-ER için üreticinin yayımladığı bağlayıcı bir teknik föy yok; resmî olarak bilinenler bileşen markaları, kabaca yüzde 50 menzil ve yüzde 70 irtifa artışı iddiası ve güdüm yapısıdır. Aşağıdaki tablo bilinenleri ve "açıklanmadı" diye bırakılanları kaynağıyla birlikte, tek bakışta karşılaştırılabilecek biçimde sunuyor.
| Özellik | Bilinen | Kaynak |
|---|---|---|
| Tür | AIM-120'den türetilmiş, yerden atılan hava savunma füzesi | Raytheon |
| Fırlatıcı | NASAMS konteynerli fırlatıcısı; Mk2 sürümü AMRAAM-ER'i atabiliyor | Raytheon, Kongsberg, Janes |
| Güdüm bölümü | AIM-120C-8 (güncel sürüm); AIM-120C-7 (ilk tasarım) | RTX, Janes |
| Motor | Nammo, 10 inç (güncel sürüm); ESSM motoru (ilk tasarım) | RTX, Janes |
| Kontrol yüzeyi tahriki | Kongsberg, 10 inç | RTX |
| Menzil | Açıklanmadı; NASAMS zarfına göre yüzde 50 artış iddiası | Raytheon (Janes, Defense News aktarımı) |
| İrtifa | Açıklanmadı; yüzde 70 artış iddiası | Raytheon (Janes, Defense News aktarımı) |
| Hız | Açıklanmadı; "artırılmış hız" ifadesi var | Raytheon, Mayıs 2021 |
| Boy, çap, ağırlık | Açıklanmadı; yalnızca motor ve kontrol bölümü 10 inç (25,4 cm) | RTX |
| Birim fiyat | Açıklanmadı | - |
Hız, boy ve ağırlığın açık olmaması bir ihmal değil, bu sınıf füzelerde alışılmış bir tutumdur. Aynı ailenin uçak sürümü AMRAAM için bile ABD Donanması sayfası hızı "gizli" diye işaretliyor.
AMRAAM-ER'in Avantajları Nelerdir?
AMRAAM-ER'in en belirgin üstünlüğü, yeni bir füze ailesi kurmak yerine var olan AMRAAM ve ESSM bileşenlerinden yararlanmasıdır. Bu, kullanıcıya aynı fırlatıcı ve komuta merkeziyle daha uzak hedeflere ulaşma imkânı verir. Üretici bunun, kendi sınıfında görece düşük maliyet anlamına geldiğini söylüyor.
Üç avantaj öne çıkıyor. Birincisi ortaklık: güdüm bölümü yıllardır uçaklarda kullanılan bir ailenin parçası olduğundan eğitim ve yedek parça zinciri hazırdır. İkincisi esneklik: Mk2 fırlatıcı aynı anda AMRAAM, AMRAAM-ER ve AIM-9X atabildiği için bir batarya, tek tip füzeye bağlı kalmaz. Üçüncüsü yazılım: Raytheon'a göre çevik yazılım güncellemeleriyle füze, yeni tehditlerin gerisinde kalmayacak.
Bu üç maddenin tamamı üretici ve onun ortaklarının anlatımıdır; bağımsız bir karşılaştırma ya da maliyet çalışması yayımlanmış değil.
AMRAAM-ER'in Dezavantajları Nelerdir?
AMRAAM-ER'in sınırları genelde bilgi eksikliğinde ve olgunlaşma sürecinde ortaya çıkıyor. Resmî menzil rakamı yok, savaşta kullanıldığına dair doğrulanmış bir kayıt bulunmuyor ve füzenin büyüklüğü yeni bir fırlatıcıyı zorunlu kıldı. Tek başına bir koruma sağlamaz; radar ve katmanlı savunmayla birlikte anlam kazanır.
Takvim de bir zorluk olarak görünüyor. Raytheon 2016'da ilk teslimatları 2020 dolayında hedeflediğini söylemişti; tam hızlı üretime geçişi sağlayan sözleşme ise Nisan 2026'da duyuruldu. Aradaki farkın nedenini kaynaklar açıklamıyor, yani gecikmenin tek bir sebebe bağlanması mümkün değil.
Diğer sınırlar genel niteliktedir. Füze yalnızca NASAMS ortamında kullanılıyor; başka bir fırlatıcıya uyarlandığına dair açık kaynak bilgi yok. Satışlar ABD'nin onay sürecine bağlı, bu da teslim takvimini siyasi karara açık bırakıyor. Maliyet ise tutarlar paket halinde açıklandığından dışarıdan ölçülemiyor.
AMRAAM-ER Ne Zaman Üretildi?
AMRAAM-ER için tek bir "üretildi" tarihi bulunmuyor; füze geliştirme, test ve düşük hızlı seri üretim aşamalarından geçti ve tam hızlı üretim kararı Nisan 2026'da duyuruldu. İlk seri teslimatların başlangıcı için kaynaklar farklı yıl veriyor: bir haber 2022'yi, bir başkası 2024'ten sonrasını anlatıyor.
Janes'in Haziran 2024 tarihli haberi, RTX'e dayanarak üretim teslimatlarının 2022'de başladığını yazıyor. Defence Industry Europe'un Nisan 2026 haberi ise testlerin 2024 başında tamamlandığını, düşük hızlı ilk üretimden sonra teslimatların başladığını aktarıyor. İki anlatımı uzlaştıran resmî bir açıklama bulunmadığından bu yazı kesin bir yıl vermiyor.
Kesin olan, ABD Hava Kuvvetleri'ne bağlı sözleşme ilanıdır: Raytheon'a, AMRAAM-ER'in tam hızlı üretime geçişi için en çok 234.757.000 dolarlık, şartları henüz kesinleşmemiş bir sözleşme verildi. Ayrıntıları fiyat bölümünde, geliştirme yılları ise tarih tablosunda bulunuyor.
Türkiye'nin AMRAAM-ER'i Var mı?
Hayır; açık kaynaklarda Türkiye'nin AMRAAM-ER sipariş ettiğine ya da NASAMS aldığına dair bir kayıt yok. Füzenin tam hızlı üretim sözleşmesinin müşteri listesinde Türkiye yok, Türkiye için AMRAAM-ER'e ilişkin bir DSCA bildirimi de bulunamadı. Türkiye'nin ABD'den aldığı AMRAAM'lar uçaktan atılan AIM-120C-8'dir, yerden atılan AMRAAM-ER değildir. Bu tespit, 20 Kasım 2026 tarihli açık kaynak taramasına dayanıyor.
DSCA'nın 14 Mayıs 2025 tarihli bildirimleri, Türkiye'ye 53 adet AIM-120C-8 ve altı adet güdüm bölümü (yaklaşık 225 milyon dolar) ile 60 adet AIM-9X Block II (yaklaşık 79,1 milyon dolar) satışını onayladı; haberler bunların F-16'lar için olduğunu yazıyor. Bunlar olası satış onayıdır, kesinleşmiş sözleşme anlamına gelmez.
Türkiye'nin kendi geliştirdiği orta menzilli yer tabanlı sistemler ayrı konudur ve bu yazıda sayısal karşılaştırma yapılmadı. Bu bölüm 20 Kasım 2026 tarihli açık kaynak taramasına dayanıyor; sonradan çıkacak bir sipariş haberi tabloyu değiştirebilir.
AMRAAM-ER mi Daha İyi, Standart AMRAAM mı?
İkisi rakip değil, aynı fırlatıcıdaki farklı görevlerdir ve bu nedenle kesin bir hüküm vermek doğru olmaz. Ölçüt hedefin uzaklığı ve irtifasıysa AMRAAM-ER öne geçer; ölçüt maliyet ve bulunabilirlikse standart AMRAAM avantajlıdır. Pratikte çoğu batarya, görev dağılımı için ikisini birlikte tutar.

Ölçütleri sıralamak mümkün. Hedef uzaktaysa ya da yüksekteyse menzil ve irtifa belirleyicidir; burada AMRAAM-ER'in iddia edilen yüzde 50 ve yüzde 70 üstünlüğü anlam taşır. Hedef yakın ve alçaksa, yani bataryanın zaten rahatça ulaştığı bir mesafedeyse, daha ucuz ve daha yaygın olan standart füze yeterli olabilir. Fiyat farkı açıklanmadığı için bu denge sayıyla gösterilemiyor.
Standart AMRAAM'ın ayrıca bir üstünlüğü, aynı füzenin uçaklarda da kullanılmasıdır. Kongsberg bunu "savaş uçaklarındakiyle aynı" diye anlatıyor; bu ortaklık stok ve eğitim açısından kolaylık sağlıyor. Teknik farkların dökümü ayrı bir bölümde, burada yalnızca seçimin mantığı anlatıldı.
AMRAAM-ER F35 Vurabilir mi?
Bu soruya açık kaynaklarda dayanak yok: AMRAAM-ER'in F-35 gibi düşük görünürlüklü bir uçağa karşı denendiğini ya da kullanıldığını gösteren bir veri yayımlanmadı. Dolayısıyla "vurabilir" ya da "vuramaz" demek doğrulanabilir değil. Bilinen tek bağ, AMRAAM ailesinin F-35'in kendi füzesi olmasıdır. Ayrıntılar aşağıda.
RTX'in ürün sayfasına göre AMRAAM'ın en yeni sürümü F-35'in tüm versiyonlarında hizmette ve onun için onaylı tek radar güdümlü havadan havaya füze olarak anılıyor. Yani aynı füze ailesi bu uçağın silahıdır. AMRAAM-ER ise bunun yerden atılan, farklı bir motorlu sürümüdür.
Bir hedefi vurmak yalnızca füzeye değil, hedefi önce bulan ve izleyen radara, atışı yöneten merkeze ve olaya özgü koşullara da bağlıdır. Bu bileşenlerin düşük görünürlüklü uçaklara karşı başarımı hakkında yayımlanmış bağımsız test sonucu yok. Üreticiler de füzeyi "uçak, helikopter, insansız araç ve seyir füzesi" gibi genel hedef sınıflarıyla anlatıyor.
AMRAAM-ER Kaç Parçadan Oluşur?
Üreticiler "şu kadar bölümden oluşur" diye bir sayı vermiyor; kaynaklarda dört işlevsel blok anılıyor: güdüm bölümü, harp başlığı, roket motoru ve kontrol yüzeyi tahrik sistemi. Güncel sürümde motor Nammo'dan, tahrik sistemi Kongsberg'den, güdüm bölümü ise Raytheon'un AIM-120C-8'inden gelir. Bileşenlerin ilk tasarımdan güncel sürüme nasıl değiştiği aşağıdaki tabloda yer alıyor.
| Blok | İlk tasarım (2016-2021) | Güncel sürüm (2024) |
|---|---|---|
| Güdüm ve arayıcı | AIM-120C-7'den alınan radar arayıcı bölümü | AIM-120C-8 güdüm bölümü |
| Harp başlığı | AIM-120C-7'nin başlığı | Açıklanmadı; bir haber C-8 başlığını anıyor (tek kaynak) |
| Roket motoru | RIM-162 ESSM'in motoru | Nammo'nun 10 inçlik motoru |
| Kontrol bölümü | ESSM'in kontrol bölümü | Kongsberg'in 10 inçlik kontrol yüzeyi tahrik sistemi |
Güncel sürümde motor ile tahrik sisteminin birlikte oluşturduğu pakete "Norwegian Propulsion Stack" adı veriliyor ve Norveç Savunma Bakanlığı bu pakette ortak olarak anılıyor. Harp başlığı için yalnızca ilk tasarım netti: Janes, başlığın AIM-120C-7'den geldiğini yazıyor.
Kaynak notu: "Güncel sürümde C-8 başlığı kullanılıyor" bilgisi yalnızca Defence Industry Europe'un Nisan 2026 haberinde geçiyor ve RTX'in resmî açıklamasında yer almıyor.
AMRAAM-ER Fiyatı Nedir?
AMRAAM-ER'in resmî birim fiyatı açıklanmadı. Kamuya açık olanlar, füzeyi sistemin başka parçalarıyla ya da yedek ve eğitimle birlikte kapsayan satış onayı ve sözleşme tutarlarıdır. Bu tutarlar füze sayısına bölünerek birim fiyata çevrilirse yanıltıcı olur; aşağıdaki tabloya bu yüzden hesap eklenmedi.
| Tarih | Ülke / olay | Tutar | Kapsam |
|---|---|---|---|
| Mayıs 2020 | Macaristan, DSCA onayı | Tahmini 230 milyon dolar | 60 AMRAAM-ER, yedek güdüm bölümleri, eğitim füzeleri ve destek |
| Ekim 2022 | Kuveyt, DSCA onayı | Tahmini 3 milyar dolar | Tüm NASAMS paketi; 63 AMRAAM-ER bunun içinde |
| Haziran 2024 | Hollanda, DSCA onayı | Tahmini 678 milyon dolar | 174 AMRAAM-ER, dört güdüm bölümü, destek, eğitim |
| Ekim 2024 | Tayvan, DSCA onayı | Tahmini 1,16 milyar dolar (üst sınır) | Üç NASAMS sistemi; 123 AMRAAM-ER bunun içinde |
| Temmuz 2025 | Mısır, DSCA onayı | Tahmini 4,67 milyar dolar | NASAMS paketi; 100 AMRAAM-ER bunun içinde |
| Nisan 2026 | ABD sözleşmesi (Raytheon) | En çok 234.757.000 dolar | Tam hızlı üretime geçiş; adet açıklanmadı |
Kaynak notu: DSCA rakamları Kongre bildirimidir; olası satışın tavan değerini gösterir, imzalanmış sözleşme tutarı değildir. Nisan 2026 sözleşmesi şartları kesinleşmemiş bir işlemdir; ilk dilimde 61,5 milyon dolarlık ödeme yabancı müşteri fonlarından karşılanıyor.
AMRAAM-ER Kaç Yılında Üretildi?
Füzenin geliştirilmesi 2015'te kamuoyuna duyuruldu; ilk ek atış 2016, ilk canlı atış 2021, güncellenmiş sürümün uçuşu 2023-2024, tam hızlı üretim sözleşmesi 2026'dır. Yani tek bir üretim yılından çok, on yılı aşkın bir olgunlaşma çizgisi söz konusu. Ayrıntılı atışlar ayrı bölümde.
| Yıl | Olay | Kaynak |
|---|---|---|
| Yaklaşık 2008 | Raytheon'un kavramı düşünmeye başladığı bildirilen tarih | Janes |
| 2014 | Şirket içi araştırma-geliştirme fonu ayrıldı | Janes |
| Şubat 2015 | Program resmen duyuruldu | Janes |
| Ağustos 2016 | Andøya'da NASAMS'tan ESSM motorlu bir kavram atışı | Defense News, Janes |
| Temmuz 2019 | Katar'ın "ilk alıcı" olarak duyurulması | TWZ |
| Nisan-Mayıs 2021 | İlk canlı atışlar ve duyuru | Janes, Kongsberg |
| Kasım 2023 / Şubat 2024 | Güncel sürümün uçuşu / duyurusu | ESD (Raytheon sözcüsü), RTX |
| Nisan 2026 | Tam hızlı üretime geçiş sözleşmesi | ABD sözleşme ilanı |
Tabloda dikkat çeken boşluk 2016 ile 2021 arasıdır. Raytheon 2016'da ilk teslimatları 2020 dolayında hedeflediğini söylemişti; ilk telemetrili atışlar 2021'de yapıldı ve güncellenmiş sürüm 2023-2024'te uçtu. Bu arada Katar 2019'da, Macaristan 2020'de füzeyi sipariş ya da onay sürecine taşıdı; yani alıcılar füze tam olgunlaşmadan bağlandı. Takvimin neden kaydığı kaynaklarda yazmıyor.
AMRAAM-ER Menzili Ne Kadar?
Resmî bir menzil rakamı yok. Raytheon, NASAMS'ın mevcut etkinlik zarfına göre yüzde 50 daha fazla menzil ve yüzde 70 daha fazla irtifa söylüyor; ikincil kaynaklar bunu 40-60 kilometre ve üzeri gibi birbirinden farklı sayılara çeviriyor. Bu rakamlar doğrulanmış performans değildir.
| Kaynak | Aktardığı değer | Niteliği |
|---|---|---|
| Raytheon (Janes, Defense News aktarımı) | Yüzde 50 menzil, yüzde 70 irtifa artışı; mutlak değer yok | Üretici iddiası |
| Army Recognition, Mayıs 2021 | NASAMS anlatımında 40 km menzil ve 14 km irtifa | İkincil; AMRAAM-ER'e ait olup olmadığı belirsiz |
| TWZ, Ekim 2024 | Standart AMRAAM NASAMS'ta yaklaşık 20 mil; ER için yüzde 50 ve 70 | İkincil, "bildirildiğine göre" |
| Defence Industry Europe, Nisan 2026 | 60 km'yi aşan tahmini menzil | İkincil, tek kaynak |
| Defence Post, Temmuz 2026 | NASAMS genelinde 60 km'ye kadar etkinlik | Sistem rakamı, füze rakamı değil |
Hesap notu: TWZ'nin standart değeri (yaklaşık 20 mil, yani 32 km) üzerine yüzde 50 eklemek yaklaşık 48 km verir. Bu, okuyucu için bir büyüklük sezdirmek amacıyla yapılmış basit bir çarpmadır; üretici rakamı değildir ve gerçek menzil hedefe, irtifaya ve atış koşullarına göre değişir.
AMRAAM-ER Bir NASAMS Fırlatıcısında Kaç Füze Taşınır?
Bir NASAMS fırlatıcısı en çok altı füze taşır ve bu altı konteyner karışık yüklenebilir. Fırlatıcı başına kaç AMRAAM-ER sığdığını gösteren resmî bir rakam yok; yalnızca Mk2 fırlatıcının AMRAAM-ER, AMRAAM ve AIM-9X'i aynı fırlatıcıdan atabildiği, altı füze kapasitesinin ise genel NASAMS bilgisi olduğu biliniyor.
2016'daki ilk denemede Kongsberg, fırlatıcının üst sıradaki üç konteynerini yaklaşık bir ayak uzatmış ve yazılımını yeni füzeyi tanıyacak biçimde güncellemişti. 2021'de ekip, AMRAAM-ER'in daha büyük boyutunu barındırabilen yeni bir NASAMS fırlatıcısı kullandığını duyurdu. Bu iki bilgi, füzenin eski konteynerlere olduğu gibi sığmadığını düşündürüyor; ancak hangi konteynerin ne kadar uzadığına dair ek bir açıklama yok.
Yük karışımı müşteriden müşteriye çok değişiyor. Kuveyt için onaylanan pakette AMRAAM-ER, AIM-120C-8 ve AIM-9X Block II'nin her birinden 63'er füze bulunuyordu; Mısır için onaylanan pakette 100 AMRAAM-ER ile 100 AIM-120C-8'e karşılık 600 AIM-9X Block II yer aldı. Bu sayılar toplam stoku gösterir, tek fırlatıcı yükünü değil.
AMRAAM-ER Hangi Ülkelerde Var?
AMRAAM-ER için açıklanmış alıcılar Katar, Macaristan, Kuveyt, Hollanda, Norveç, Litvanya ve Tayvan'dır; Mısır'ın talebi ise onay aşamasındadır. Ancak elde kimin hangi miktarda füze tuttuğuna dair resmî bir teslimat dökümü yok. Tablo, sözleşme, onay ve haber durumunu ayrı ayrı gösteriyor. Bu ayrım önemli, çünkü onay her zaman teslimat anlamına gelmez.
| Ülke | Durum | Kaynak ve tarih |
|---|---|---|
| Katar | 2019'da NASAMS ve AMRAAM-ER'in "son sertifikasyonunu" kapsayan doğrudan ticari sözleşmeler duyuruldu; teslimat durumu açıklanmadı | TWZ, Temmuz 2019 |
| Macaristan | 60 AMRAAM-ER için DSCA onayı; sözleşmenin Ağustos 2020'de tamamlandığı bildirildi | DSCA (Defense Mirror aktarımı), Missile Threat |
| Kuveyt | 63 AMRAAM-ER için DSCA onayı; 2026 sözleşme müşterileri arasında | DSCA, Ekim 2022; Janes, Nisan 2026 |
| Hollanda | 174 AMRAAM-ER için DSCA onayı; 2026 sözleşme müşterileri arasında | DSCA, Haziran 2024 |
| Tayvan | 123 AMRAAM-ER için DSCA onayı; 2026 sözleşme müşterileri arasında | TWZ, Ekim 2024 |
| Norveç, Litvanya | Yalnızca Nisan 2026 sözleşmesinin müşterileri olarak anılıyor; adet açıklanmadı | Defence Industry Europe, Nisan 2026 |
| Mısır | 100 AMRAAM-ER için olası satış onayı; sözleşme bildirilmedi | DSCA, Temmuz 2025 |
Kaynak notu: Litvanya için AMRAAM-ER'e özgü ayrı bir DSCA bildirimi bulunamadı; ülke yalnızca 2026 sözleşme listesinde geçiyor. Litvanya'nın yeni NASAMS bataryalarının AMRAAM ile silahlandırılacağını açıklayan haberler var, ancak bunlar AMRAAM-ER'i ayrıca anmıyor.
Tablodaki durumlar birbirine eşit değildir. DSCA onayları olası satıştır; Kongre bildirimi sözleşme anlamına gelmez. Nisan 2026 sözleşmesinin listesi ise yalnızca ABD'nin FMS kanalıyla işlenen müşterileri içerir, bu yüzden doğrudan ticari satışla ilerleyen Katar orada yoktur, Mısır da henüz sözleşme aşamasına gelmediği için yoktur. "Elinde fiilen AMRAAM-ER bulunan ülke" sorusu bu nedenle açık kaynakla kesin yanıtlanamıyor.
AMRAAM-ER Maksimum Hızı Ne Kadar?
AMRAAM-ER'in maksimum hızı açıklanmadı. Raytheon yalnızca füzenin "artırılmış hız, menzil, irtifa ve manevra kabiliyeti" sunacağını söylüyor, ama bir değer vermiyor. Aynı ailenin uçak sürümü için de ABD Donanması hız bilgisini gizli diye işaretliyor; bu nedenle bu satırda sayı yok. Varsayımlarla bir değer üretmek yanıltıcı olur.
Rakam arayanlara en yakın veri, ikincil kaynaklarda AMRAAM için geçen yaklaşık Mach 4 ifadesidir; bu değer uçak füzesine aittir ve AMRAAM-ER'e aktarılamaz.
AMRAAM-ER Ağırlığı Ne Kadar?
AMRAAM-ER'in toplam ağırlığı yayımlanmadı. Yalnızca motorunun ve kontrol bölümünün çapının 10 inç, yani 25,4 cm olduğu biliniyor. Aynı ailenin uçak sürümü AMRAAM için ABD Donanması 348 ile 358 libre arasında değişen ağırlıklar veriyor; ER sürümünün bundan daha ağır olması beklenir.
ABD Donanması'nın listesi şöyle: AIM-120A/B/C ve C-4 için 348 libre, C5/C6/C7 için 356 libre, D için 358 libre. Bu değerler yaklaşık 158, 161 ve 162 kilogramdır (çeviri bu yazıya aittir). Uçak füzesi 12 fit boyunda ve 7 inç çapındadır. Daha büyük bir motor bölümü taşıyan AMRAAM-ER'in boyutları açıklanmadı.
"Daha ağır olması beklenir" ifadesi bir çıkarımdır, resmî veri değildir: füzenin büyüklüğü için dayanak, 2021'de yeni fırlatıcının "daha büyük boyuta" uyum sağlayacak şekilde kullanıldığı açıklamasıdır.
AMRAAM-ER Neleri Vurabilir?
AMRAAM-ER, uçak, helikopter, insansız hava aracı ve seyir füzesi gibi havadaki hedefler için tasarlandı. DSCA'nın Macaristan metni füzeyi seyir füzeleri, insansız araçlar ve sabit ya da döner kanatlı uçaklara karşı koruma sağlayan bir araç olarak anlatıyor. Balistik füze ya da kara hedefi için kaynaklarda bir iddia yok.
Raytheon 2016'da füzeyi özellikle insansız araçlara, havada asılı kalan hedeflere ve seyir füzelerine karşı orta menzilli koruma isteyen müşterilere sunmuştu. Hedef setinin tamamı, yani hangi uçak türlerine karşı onaylandığı, üreticiler tarafından ayrıntılı yayımlanmadı.
Bir füzenin "neyi vurabileceği" hedefin görünürlüğüne, hızına ve irtifasına da bağlıdır; bu bağımlılık sayıyla ifade edilebilecek şekilde açıklanmış değil. İnsansız araç tehdidine karşı füze maliyetinin tehdidin maliyetiyle dengesi ise ayrı bir tartışmadır ve AMRAAM-ER için yayımlanmış bir analiz bulunmuyor.
AMRAAM-ER Kullanıldığı Yerler
AMRAAM-ER'in savaşta kullanıldığına dair doğrulanmış bir açık kaynak kaydı yok. Bilinen kullanım, Norveç'teki Andøya test sahasında yapılan atışlardan ibaret. Füze düşük hızlı seri üretim aşamasında teslim ediliyor ve alıcı ülkelerin envanterine yeni giriyor; fiilî görev alanları henüz geniş biçimde belgelenmiş değil.
Ukrayna'daki NASAMS bataryalarının AMRAAM-ER ateşleyip ateşlemediği haberlerde tartışıldı; bir Ukrayna hava kuvvetleri videosundaki füzenin ER olabileceği ileri sürüldü, fakat bu doğrulanmadı. Konu tek bir haber başlığı ve özet düzeyinde bilinen spekülasyondur; bu yazı füzenin Ukrayna'da kullanıldığını söylemiyor.
NASAMS'ın kendisi Washington'ın ulusal başkent bölgesinde 2005'ten beri görev yapıyor, ama bu geçmiş AMRAAM-ER'in kullanım kanıtı sayılmaz. AMRAAM-ER'in fiilî kullanım alanı, alıcı listesindeki ülkelerin kendi hava savunma planlarıyla sınırlı ve ayrıntıları açık değil.
AMRAAM-ER Hangi Güdüm Sistemini Kullanıyor?
AMRAAM-ER, AMRAAM ailesinin güdüm düzenini kullanır: yolun büyük bölümünde eylemsiz seyrüsefer ve dışarıdan gelen ara uçuş güncellemeleri, son aşamada ise füzenin kendi aktif radar arayıcısı. Güncel sürümün güdüm bölümü AIM-120C-8'den, ilk tasarımınki ise AIM-120C-7'den gelir. Bu üç aşamalı yapı, uzun menzilli atışlarda füzenin hedefe önce dışarıdan, sonra kendi başına yönelmesini sağlar.
RTX'in AMRAAM ürün sayfası ailenin güdümünü "eylemsiz güdüm, ara uçuş güncellemeleri ve hedefe yaklaşırken devreye giren yerleşik aktif radar" diye özetliyor. Aktif radar arayıcının önemli sonucu, füzenin son anda hedefi kendi radarıyla aramasıdır; bu yüzden uzak mesafeden atılan füze, hedef bilgisini önce yer radarından ve komuta merkezinden alır.
Kızılötesi arayıcılı AIM-9X ise bu zincirden ayrı çalışır ve AMRAAM-ER'in güdümüyle bir ilgisi yoktur. Yazılım tarafında Raytheon, güdüm algoritmalarının çevik güncellemelerle ilerleyeceğini ve uçuş verilerinin gelecekteki yazılım için kullanıldığını belirtiyor.
AMRAAM-ER Kaç Km'lik Alanı Korur?
AMRAAM-ER'in koruduğu alanın resmî bir ölçüsü yok; çünkü menzil açıklanmadı ve korunan bölge menzil kadar radar kapsamına ve araziye de bağlı. Menzil rakamlarından biri yarıçap olarak alındığında 40 km için yaklaşık 5.000 km², 60 km için yaklaşık 11.300 km² gibi sayılar çıkar; bunlar ancak büyüklük sezdiren geometrik hesaplardır.

| Varsayılan yarıçap | Dairenin alanı | Not |
|---|---|---|
| 40 km | Yaklaşık 5.027 km² | İkincil kaynaklarda anılan alt değer |
| 50 km | Yaklaşık 7.854 km² | Ortalama bir varsayım; resmî değil |
| 60 km | Yaklaşık 11.310 km² | Defence Industry Europe'un "60 km'yi aşan" tahmini |
Gerçek koruma bu dairelerden küçük kalır. Radar kapsamının sınırı, tepeler ve vadiler gibi arazi engelleri ve bataryanın tek bir bölgeyi mi yoksa geniş bir alanı mı hedeflediği hesaba girmez. Bu nedenle tablodaki sayılar bir koruma garantisi değil, menzil rakamının alana çevrilmiş halidir.
Bir füzenin menzili ile bir bataryanın etkin koruma alanı arasındaki farkı iki etken açıklıyor. Birincisi hedefin irtifasıdır: alçak uçan bir hedef, radarın ufkunun altında kalabilir ve füze menzilinin tamamına ulaşamadan fark edilir. İkincisi hedefin yaklaşma yönüdür; füzenin ulaşabildiği mesafe hedef ona doğru geliyorsa farklı, uzaklaşıyorsa farklıdır. AMRAAM-ER için bunlara ilişkin açıklanmış bir sayı bulunmuyor.
AMRAAM-ER Nasıl Fırlatılır?
AMRAAM-ER, bir NASAMS fırlatıcısının kapalı konteynerinden, ateş dağıtım merkezinin verdiği komutla çıkar. Konteyner atış sırasında yukarı doğru eğik durur; füze hedef bilgisi yüklendikten sonra konteynerden ayrılır. Atışı operatör ve komuta merkezi birlikte yönetir, fırlatıcının radarın hemen yanında olması gerekmez. Prosedür ayrıntıları paylaşılmıyor.

Kongsberg'e göre radar ve fırlatıcılar komuta merkezinden 20 kilometreden daha uzağa konuşlandırılabilir; bu, fırlatıcının radarın hemen yanında durmasını gerektirmez. 2024'te duyurulan güncel sürümün ilk uçuşunda amaç, önceden programlanmış bir yörüngede füzenin konteynerden güvenli biçimde çıkıp çıkmadığını ve uçuş performansını doğrulamaktı; uçuşta hedef imhasından söz edilmedi.
Fırlatma sırasında ve öncesinde uygulanan prosedürler ayrıntılı yayımlanmıyor. Bu yazı, atış düzenini genel bir ansiklopedik çerçevede tutuyor; zamanlama, hedef atama sırası ve güvenlik aralıkları gibi bilgiler operasyonel olduğundan eklenmedi.
AMRAAM-ER Nasıl Çalışır?
AMRAAM-ER, NASAMS'ın radarı bir hedefi bulup izledikten sonra ateş dağıtım merkezinin kararıyla fırlatılır, uçuşta dışarıdan gelen güncellemelerle yönlendirilir ve hedefe yaklaşınca kendi aktif radar arayıcısıyla hedefe kilitlenir. Daha uzak mesafe, füzenin daha büyük motoru ve optimize edilmiş uçuş algoritmalarıyla sağlanır.

Raytheon'a göre menzil artışı iki yerden geliyor: daha büyük bir roket motoru ve optimize edilmiş uçuş kontrol algoritmaları. Yani aynı güdüm bölümüne, hedefe daha uzaktan ve daha yüksekten ulaşmasını sağlayan bir itki ve yörünge yazılımı eklendi. Füzenin ne kadar ilerleyebileceği ise hedefin yüksekliğine, hızına ve manevrasına göre değişiyor.
Zincirin geri kalanı NASAMS'a aittir: Sentinel radarı havadaki izleri verir, merkez hangi füzenin hangi hedefe atılacağına karar verir. Bu yüzden AMRAAM-ER'in başarısı, tek başına füzenin değil, algılama ve komuta zincirinin birlikte çalışmasının sonucudur.
AMRAAM-ER ile AMRAAM Arasındaki Fark Nedir?
İki füze aynı güdüm ailesini paylaşır; fark, AMRAAM-ER'in yerden atılmak üzere daha büyük bir motorla ve yeniden düzenlenmiş uçuş algoritmalarıyla donatılmasıdır. AMRAAM savaş uçaklarında da, NASAMS'ta da kullanılır; AMRAAM-ER ise yalnızca yer tabanlı hava savunması için tasarlandı ve daha geniş bir fırlatıcı konteyneri istiyor.
| Özellik | AMRAAM (AIM-120) | AMRAAM-ER |
|---|---|---|
| Kullanım | Uçak ve yer tabanlı atış | Yalnızca yer tabanlı |
| Güdüm | Eylemsiz, ara uçuş güncellemesi, aktif radar | Aynı aile; güncel sürümde AIM-120C-8 güdüm bölümü |
| Motor | Aile içi katı yakıtlı motor | ESSM sınıfı 10 inç motor (güncel sürümde Nammo) |
| Boy ve çap | 12 fit, 7 inç | Açıklanmadı; motor ve kontrol bölümü 10 inç |
| Ağırlık | 348-358 libre | Açıklanmadı |
| NASAMS'taki menzil | Yaklaşık 20 mil (TWZ, ikincil) | Yüzde 50 artış iddiası (Raytheon) |
| Fırlatıcı | Standart konteyner | Daha büyük boyuta uyum sağlayan yeni fırlatıcı; Mk2 bu füzeyi atabiliyor |
| Hizmet durumu | 1991'den beri (ABD Hava Kuvvetleri) | Düşük hızlı üretim; tam hızlı üretim Nisan 2026 |
Veri notu: AMRAAM'ın boy, çap ve ağırlık rakamları ABD Donanması'nın NAVAIR ürün sayfasındandır; "1991" ABD Hava Kuvvetleri'nin ilk işletme kabiliyetini ilan ettiği yıldır. AMRAAM-ER için karşılaştırılabilir resmî değerler yoktur.
AMRAAM-ER NASAMS Sisteminde Nasıl Kullanılır?
AMRAAM-ER, NASAMS'ta standart AMRAAM ve AIM-9X ile aynı ateş dağıtım merkezinden yönetilen ek bir füze türü olarak yer alır. Kongsberg, füzenin sistemin "etkinlik hacmini belirgin biçimde genişlettiğini" söylüyor. Kullanıcı, hedeflerin uzaklığına göre hangi füzenin atılacağını seçerek bataryayı kurar. Entegrasyonun ayrıntıları ilk denemelerde ve Norveç siparişinde izlenebiliyor.
2016'daki ilk denemede Norveç Hava Kuvvetleri'nin NASAMS operatörleri, kendi ateş dağıtım merkezleri ve Sentinel radarlarıyla atış yaptı; Raytheon'un programı yöneten yetkilisi tüm sistemin sorunsuz çalıştığını söylemişti. Füze için fırlatıcının yazılımının güncellenmesi ve üst sıradaki konteynerlerin uzatılması gerekmişti.
Kongsberg'in Haziran 2024'te Norveç'ten aldığı sipariş, yeni Canister Launcher Mk2 fırlatıcıları ve yeni ateş dağıtım merkezlerini kapsıyor; teslimatlar 2027'de başlayacak. Raytheon'un GhostEye radarı da NASAMS'ın AMRAAM ve AMRAAM-ER gibi füzelerinin erişimini genişletmek üzere anılıyor. Radar ve komuta zincirinin ayrıntıları NASAMS yazısında.
Kullanıcı açısından önemli bir ayrım da var: Füzenin, ateş dağıtım merkezi ve fırlatıcı yazılımıyla uyumlu olması gerekiyor. 2016'daki denemede fırlatıcının yazılımı güncellenmiş ve üst sıradaki konteynerler uzatılmıştı; 2021'de ise AMRAAM-ER'in boyutuna uygun yeni bir fırlatıcı kullanıldığı duyuruldu. Eski donanımın hangi ölçüde uyarlanabildiğine dair resmî bir ayrıntı bulunmuyor.
AMRAAM-ER'i Kim Üretiyor?
AMRAAM-ER'i Raytheon (RTX'in iş kolu) üretiyor; ABD Hava Kuvvetleri sözleşmesinin ana yüklenicisi odur. Motoru Norveçli Nammo, kontrol yüzeyi tahrik sistemini Kongsberg sağlıyor. NASAMS'ın ortak üreticisi Kongsberg ayrıca fırlatıcıları, ateş dağıtım merkezini ve haberleşme takımını yapıyor. Her ortağın payı farklı kaynaklarda ayrı ayrı belirtiliyor.

Nisan 2026 sözleşme ilanında Raytheon'un çalışmasının Tucson'da yapılacağı yazıyor. Bu sözleşme, tam hızlı üretime geçişle ilgili işleri kapsıyor ve ABD'nin FMS kanalıyla müşterilere füze sağlayacak. İşin Nisan 2030'a kadar tamamlanması öngörülüyor; Defence Blog 2029 yazıyor, çoğu kaynak ise 13 Nisan 2030'u veriyor.
Motor tarafında Nammo'nun hangi tesiste üretim yaptığı kaynaklarda açık değil. Sözleşmenin süresi ve kapsamı resmî sözleşme ilanına ve onu aktaran haberlere dayanıyor.
AMRAAM-ER Ne Zaman Test Edildi?
Füze üç ana atış aşamasından geçti: Ağustos 2016'da ESSM motorlu bir kavram atışı, Nisan 2021'de ilk telemetrili atışlar ve Kasım 2023'te güncel sürümün uçuşu. Hepsi Norveç'teki Andøya sahasında yapıldı. Atışların niteliğini kaynaklar farklı biçimlerde adlandırıyor; ayrıntılar aşağıda. Üç atışın da ortak noktası, hedef imhasının açık kaynakta doğrulanmamış olmasıdır.
Ağustos 2016
Defense News 2016'da bunu "ilk uçuş testi" diye duyurdu: füze Andøya'da bir NASAMS fırlatıcısından atıldı, savaş uçağını simüle eden bir insansız hedefe karşı kullanıldı. Janes ise 2021'de aynı atışı, telemetrisi bulunmayan ve ön üretim donanımla yapılmış bir geçiş bölümü taşıyan bir "kavram gösterimi" olarak niteledi. İki kaynak çelişkili ama aynı atışı anlatıyor.
Nisan 2021
Janes, 20 ve 22 Nisan'da iki kontrollü test aracı atışı yapıldığını ve bunların telemetri amaçlı olduğunu yazıyor; atışlarda hedef kullanılmadı ve imha amaçlanmadı. Raytheon ile Kongsberg bunu 12 Mayıs'ta "ilk canlı atış" olarak duyurdu ve uçuş verisinin gelecekteki yazılım algoritmalarında kullanılacağını söyledi.
Kasım 2023
RTX, güncellenmiş AMRAAM-ER'in uçuşunu 27 Şubat 2024'te duyurdu. Raytheon sözcüsü ESD dergisine testin Kasım 2023'te yapıldığını aktarmış; bu tarih tek bir haberde geçiyor ve RTX'in kendi metninde yer almıyor. Uçuşta önceden programlanmış yörünge izlendi ve konteynerden güvenli çıkış doğrulandı.
Kaynak notu: Bazı haberlerde 27 Şubat 2024 test tarihi gibi yazılmış; RTX'in metnine göre bu, duyuru tarihidir.
Üç atışın ortak noktası, açık kaynakta bir hedef imhasının doğrulanmamış olmasıdır. 2016'daki hedef atışı için Defense News başlığı imhadan söz etti; 2021 ve 2023-2024 atışları ise yalnızca uçuş davranışını, konteynerden çıkışı ve veri toplamayı amaçlıyordu. Menzil, irtifa ve isabet oranı gibi sonuçlar da yayımlanmadı.
AMRAAM-ER'in Roket Motoru Nedir?
AMRAAM-ER'in güncel sürümündeki motor, Norveçli Nammo'nun ürettiği 10 inç çaplı bir roket motorudur. İlk tasarımda ise gemi savunma füzesi RIM-162 ESSM'in motoru kullanıldı. Motorun yakıt türü, itki süresi ve ağırlığı açıklanmadı; menzil artışının asıl kaynağı ise bu daha büyük motordur.

ESSM'in motor bölümünün 10 inç çaplı olduğu hem ABD Donanması'nın Block 1 fişinde hem ikincil kaynaklarda geçiyor; bu da AMRAAM-ER'in "10 inçlik" tanımının ESSM kökenli motorla uyumlu olduğunu gösteriyor. AMRAAM'ın kendi motoru ise 7 inçlik bir gövdede bulunan daha küçük bir katı yakıtlı motordur.
Kongsberg'in 10 inçlik kontrol yüzeyi tahrik sistemiyle birlikte motor, Norveç Savunma Bakanlığı'nın da ortak olduğu "Norwegian Propulsion Stack" paketini oluşturuyor. Motorun üretim hattının nerede olduğu ve yıllık kapasitesi açık kaynakta yok.
AMRAAM-ER'in Rakipleri Nelerdir?
AMRAAM-ER'in rakipleri, orta menzilli yer tabanlı hava savunma füzeleridir: Diehl'in IRIS-T SLM'si, MBDA'nın CAMM-ER'i ve daha uzun menzil sınıfında Aster 30. Hepsi farklı hedef kümesine ve maliyet düzeyine hitap ettiğinden "hangisi daha iyi" yerine farklı görevler olarak okunmalıdır. Menzil rakamları ikincil kaynaklardan alındı ve ilgili tabloda ayrıca işaretlendi.
| Füze | Üretici | Menzil sınıfı (ikincil kaynaklar) | Not |
|---|---|---|---|
| AMRAAM-ER | Raytheon, Kongsberg, Nammo | Açıklanmadı; 40-60 km ve üzeri aralığında haberler | NASAMS füzesi |
| IRIS-T SLM | Diehl (Almanya) | Yaklaşık 40 km, yaklaşık 20 km irtifa | Diehl föylerinde sayı bulunamadı |
| CAMM-ER | MBDA (Birleşik Krallık, İtalya) | 40 km'yi aşan; CAMM'in 25 km'si karşısında | Janes aktarımı |
| Aster 30 | MBDA (Fransa, İtalya) | Yaklaşık 120 km ve üzeri | SAMP/T ailesi; kaynaklar farklı |
IRIS-T SLM
Alman Diehl'in IRIS-T SLM'si, havadan havaya IRIS-T füzesinden uyarlanmış, yer tabanlı bir sistemdir ve bu yönüyle AMRAAM-ER'in "uçak füzesinden türetme" mantığına benzer. İkincil kaynaklar menzilini yaklaşık 40 km ve irtifasını yaklaşık 20 km olarak veriyor; Diehl'in kendi sayfalarında bu sayılar bulunamadı. Şubat 2026'da SLM ve daha uzun menzilli SLX'i atabilen yeni bir fırlatıcı tanıtıldı.
CAMM-ER
MBDA'nın CAMM-ER'i, Birleşik Krallık ve İtalya'nın geliştirdiği CAMM ailesinin uzatılmış menzilli sürümüdür. Janes, füzenin 40 kilometreden uzun menzile ulaştığını, CAMM'in ise 25 kilometre olduğunu yazıyor. Yani AMRAAM-ER'le aynı sınıfta, ama farklı bir ailenin parçası; iki füze arasında bağımsız bir karşılaştırma yayımlanmış değil.
Aster 30
Aster 30, Fransız-İtalyan SAMP/T sisteminin füzesidir ve daha uzun menzil sınıfında yer alır. İkincil kaynaklar menzilini yaklaşık 120 km ve üzeri olarak veriyor, ancak yeni sürümler için farklı sayılar var ve MBDA'nın kendi sayfasından teyit edilemedi. Bu füze AMRAAM-ER'in doğrudan karşılığı olmayıp, daha üst katmandaki bir görevi üstleniyor.