Zastava, Sırbistan'ın Kragujevac kentinde bulunan Zastava oružje AD şirketinin ve Yugoslavya döneminden gelen "Crvena Zastava" silah mirasının adıdır. Şirketin kökü 1853'te top namlusu döktüğü Kragujevac'taki devlet silah dökümhanesine uzanır; bugünkü ürün yelpazesi M70 ve M21 gibi AK türevi tüfeklerden CZ 999 tabancaya, Mauser sistemli av tüfeklerinden M91 ve M07 nişancı tüfeklerine kadar geniş bir alana yayılır. Aşağıda markanın modelleri, ABD'deki fiyatları, sahiplik yapısı ve Türkiye'deki hukuki durumu sırayla ele alınıyor. AK mimarisinin genel ilkeleri Kalaşnikof sayfasında ayrıntılı anlatıldığı için burada yalnızca değiniliyor.

Zastava Nedir?
Zastava, günlük kullanımda aynı anda üç şeyi anlatır: Kragujevac'taki silah fabrikasını işleten Zastava oružje AD şirketini, bu şirketin ürün markasını ve Yugoslavya döneminde "Crvena Zastava" adıyla anılan sanayi kuruluşunun silah mirasını. Şirket resmî sayfasında kendini kapalı anonim şirket olarak tanıtır ve kuruluş tarihi olarak 27 Ekim 1853'ü verir.
| Başlık | Bilgi | Kaynak niteliği |
|---|---|---|
| Resmî ad | Zastava oružje AD | Üretici sitesi, Vikipedi |
| Şirket türü | Kapalı anonim şirket | Üretici sitesi "Hakkımızda" sayfası |
| Kuruluş tarihi | 27 Ekim 1853; bugünkü hukuki biçim için Vikipedi 31 Aralık 2000 tarihini yazar | Üretici sitesi; 2000 tarihi tek kaynak (Vikipedi) |
| Merkez | Kosovska 4, Kragujevac, Sırbistan | Üretici sitesi |
| Çalışan sayısı | Üretici sitesinde 2.315, Vikipedi'de 2023 verisi olarak 2.507 | İki kaynak birbirinden farklı yazıyor |
| Ürün programları | Savunma (piyade tüfekleri, makineli tüfekler, nişancı tüfekleri, otomatik top, bombaatar) ve Av-Spor (av tüfekleri, yarı otomatik spor tüfekleri, küçük çaplı tüfekler, tabancalar) | Üretici sitesi |
| ABD satış kolu | Üreticinin ABD'deki bağlı kolu | Üretici kolu sayfası, Vikipedi |
Marka adı iki ayrı sanayi koluyla karıştırılabilir. Aynı fabrika kompleksinden 1953'ten sonra ayrılan otomobil kolu, Yugo markasıyla bilinen Zastava Automobiles'tir ve silah şirketinden ayrı bir işletmedir. Bu sayfa yalnızca silah tarafını ele alıyor.
Zastava'nın ABD'deki sivil ürün listesi büyük ölçüde AK tabanlı yarı otomatik tüfeklerle Mauser tipi sürgülü tüfeklerden oluşur. Türkiye'de ise markanın bir resmî ithalatçısı bulunamadı; ayrıntılar "Türkiye'de Zastava Var mı?" bölümünde.
Zastava Ne İşe Yarar?
Zastava ürünleri üç iş görür: orduların ve iç güvenlik birimlerinin kullandığı piyade, makineli ve nişancı silahları, avcılar ile atıcılar için sürgülü yivli tüfekler ve küçük çaplı tüfekler, kişisel savunma ile hizmet kullanımı için tabancalar. Şirket bunları iki ayrı katalogda, savunma ve av-spor olarak yayımlar.
Savunma programı, resmî kataloğa göre otomatik tüfek ailelerini, makineli tüfekleri, nişancı tüfeklerini, uzun menzilli tüfekleri, otomatik bombaatarı ve tabancaları içerir. Aynı katalogda 40 mm namlu altı bombaatar ve 30 mm otomatik top gibi kalemler de yer alır. Yani marka yalnızca tüfek değil, kara birliklerinin piyade seviyesindeki bütün hafif silah ihtiyacına uzanan bir ürün çatısıdır.
Av-spor programı ise farklı bir müşteriye hitap eder. Mauser 98 sistemli LK M70 ve LK M85 tüfekleri avcılar içindir, M07 M ve M12 M uzun menzilli atış sporunda kullanılır, MP22 ve MP17 eğitim ve küçük av için üretilmiştir. Kalaşnikof sistemli PAP G ve M2010 G gibi yarı otomatik karabinalar da bu katalogda "spor tüfeği" olarak geçer.
Bilgi notu: "Ne işe yarar" sorusunun yanıtı modele göre değişir. Askerî serilerin sivil ruhsatla satışı çoğu ülkede kapalıdır; sivil piyasaya yönelik sürümler ayrı model kodlarıyla ve yarı otomatik olarak üretilir.
Zastava Nerelerde Kullanılır?
Zastava silahları en çok Sırbistan'ın silahlı kuvvetlerinde ve iç güvenlik birimlerinde, eski Yugoslavya coğrafyasında ve ihracat pazarlarında kullanılır. Üretici, ürünlerinin 40'tan fazla ülkede bulunduğunu söyler. Sivil tarafta en büyük pazarlardan biri ABD'dir; Türkiye'de kamuya açık bir kullanım kaydı bulunamadı.
Sırbistan'da Vikipedi'nin model maddelerine göre M21 jandarmanın standart tüfeği, M19 ise Sırbistan Silahlı Kuvvetleri'nin standart hizmet tüfeği olarak anılır; M91 de M76'nın yerini alan nişancı tüfeğidir. CZ 99 tabancası Balkanlar'daki bazı ordu ve polis teşkilatlarında hizmet görmüştür. Bu kullanıcı listeleri çoğunlukla ikincil derlemelere dayanır ve resmî bir ülke listesi değildir.
| Kullanım alanı | Örnek model | Kaynak niteliği |
|---|---|---|
| Sırbistan Silahlı Kuvvetleri | M19 (standart tüfek), M91 ve M07 (nişancı tüfekleri) | Vikipedi model maddeleri |
| Sırbistan jandarması | M21 | Vikipedi M21 maddesi |
| Eski Yugoslavya bölgesi | M70, M57, M72, CZ 99 | Vikipedi model maddeleri |
| ABD sivil piyasası | ZPAP M70, ZPAP85, ZPAP92, LK M70, CZ 999, EZ 9 | Üreticinin ABD kolunun ürün sayfaları |
| İhracat | Av-spor ve savunma ürünleri, 40'tan fazla ülke | Üretici sitesi |
2025 haziranında Sırbistan'ın silah ve askerî teçhizat ihracatını durdurduğu açıklandı; Sırbistan Devlet Başkanı'nın açıklaması RFE/RL'de, Savunma Bakanlığı'nın bildirimi N1'de yer aldı. N1'in Temmuz 2026 haberinde fabrika sendikası, işçilerin sorunları ihracat kısıtlarına ve izin gecikmelerine bağladığını söylüyor. Kısıtın bugünkü durumu bu çalışmada doğrulanamadı. Konu burada yalnızca olgu olarak anılıyor.
Zastava Kullanım Alanları
Zastava'nın kullanım alanları altı başlıkta toplanır: askerî piyade görevi, polis ve jandarma, nişancılık, av, atış sporu ve koleksiyon. Hangi modelin hangi alana girdiğini ürünün kalibresi, kapasitesi ve üreticinin kendi sınıflandırması belirler; aynı model bazen iki alanda birden anılır.
| Alan | Uygun model grupları | Not |
|---|---|---|
| Piyade görevi | M70, M21, M24, M05 serisi, M19 ve M20 | Ağırlık 3,4-4,5 kg arasında; kalibre 7,62x39 mm, 5,56x45 mm ve 6,5x39 mm |
| Makineli tüfek desteği | M72, M05 G1, M84, M86, M87, M02 Coyote | Hafif, genel maksat ve ağır sınıf |
| Nişancılık | M76, M91, M07, M93, M12 | 7,92x57 mm'den .50 BMG'ye uzanan kalibreler |
| Polis ve hizmet tabancası | CZ 999, EZ 9, M88 | 9x19 mm kalibre |
| Av | LK M70, LK M85 | Mauser 98 sistemli sürgülü tüfekler |
| Atış sporu ve eğitim | M07 M, M12 M, MP22, MP17 | Uzun menzil yarışı ve küçük çaplı atış |
| Koleksiyon | Lüks oyma seri, M57 gibi tarihî tabancalar | El işçiliği oyma yalnızca üretici kataloğundaki Lux serisinde geçer |
Yazıdaki ayrım ruhsat durumunu değil, ürünün tasarım amacını gösterir. Türkiye'de bu silahlardan hangisinin sivil ruhsatla bulundurulabileceği ayrı bir hukuki sorudur ve ilgili bölümde ele alınıyor.
Zastava Fiyatları
Zastava ürünleri için Türkiye'de resmî ithalatçı, bayi listesi veya TL fiyat bulunamadı. Güncel veri ABD'den gelir: yarı otomatik AK tüfekleri çoğunlukla 1.000-1.900 dolar, CZ 999 gibi tabancalar 600 dolar civarında başlıyor, M91 ve M93 ise binlerce dolarlık sınıfta. Askerî serilerin sivil liste fiyatı yoktur.
Fiyat notu: Bu bölüm 15 Kasım 2026'da hazırlandı. Rakamların tamamı ABD dolarıdır ve TL'ye çevrilmemiştir; vergi, nakliye ve ithalat masrafı dahil değildir. "MSRP" üreticinin veya ithalatçının önerdiği perakende fiyatı, "bayi listesi" ise ABD'deki satıcıların sitelerinde görülen fiyattır. Aynı model renk ve aksesuara göre yüzlerce dolar farklı listelenebilir. Fiyatlar sık değişir; satıcılar anonim adlandırıldı. Bulunamayan fiyat için rakam uydurulmadı.
| Model | Fiyat bilgisi (ABD, dolar) | Tür ve tarih |
|---|---|---|
| ZPAP M70 (7,62x39 mm) | Yaklaşık 1.000-1.470 MSRP; tek bir kodda 1.337,99 | Bayi listeleri, 15 Kasım 2026 taraması |
| ZPAP85 (5,56 mm pistol) | 1.371,85 ve 1.561,99; bir derlemede 819-1.729 aralığı | Bayi listeleri, 15 Kasım 2026 taraması |
| ZPAP92 (7,62x39 mm pistol) | 1.223,99-1.749,99 (10 inç sürümleri) | Bayi listeleri, 15 Kasım 2026 taraması |
| ZPAP M90 (5,56 mm) | 1.373,99-1.854,99 | Bayi listeleri, 15 Kasım 2026 taraması |
| PAP M77 (.308 Win) | 1.479 (yeniden ithalat MSRP'si), listelerde 1.479,99-1.865,99 | Silah basını ve bayi listeleri |
| ZPAP M72 RPK | 1.600 MSRP | American Rifleman, 22 Şubat 2025 |
| M91 (7,62x54R) | 3.523,99-4.670,02 MSRP (dürbünsüz ve dürbünlü) | Bayi listeleri, 15 Kasım 2026 taraması |
| M07-AS (.308 Win) | 3.205 MSRP | Derleme sitesi, 15 Kasım 2026 taraması |
| M93 Black Arrow (.50 BMG) | Yaklaşık 9.999-10.739 MSRP; fiili fiyatlar 8.700-10.400 | Bayi listeleri, 15 Kasım 2026 taraması |
| CZ 999 (9x19 mm) | 599,99'dan başlayan MSRP | İthalatçı ürün sayfası, 15 Kasım 2026 |
| EZ 9 Compact (9x19 mm) | 609,99'dan başlayan MSRP | İthalatçı ürün sayfası, 15 Kasım 2026 taraması |
| M57 (7,62x25 mm, fabrika yenilemesi) | 409,99 (449,99'dan indirimli) | İthalatçı mağazası, 15 Kasım 2026 |
| LK M70 (sürgülü av tüfeği) | 799'dan başlayan MSRP; .375 H&H ve .458 Win Mag için 1.267,99 | İthalatçı sayfası (tarihsiz) ve bayi listesi |
Doğrulama notu: Rakamlar ABD'deki ithalatçının sayfalarından ve bayi listelerinden derlendi; birkaçı arama motoru özetleri üzerinden görüldü, bu yüzden "yaklaşık" ifadesiyle verildi. M72 dışındaki tüfeklerin ithalatçı sayfaları fiyat yerine "bayinize sorun" der. Şirketin ihracat gelirlerine ilişkin rakamlar "Zastava'yı Kim Üretti?" bölümünde.
Zastava M70 Fiyatları
Askerî M70 tüfeği sivil piyasada satılmaz; üretici bu model için liste fiyatı yayımlamaz ve güncel fiyat bulunamadı. Sivil karşılığı ZPAP M70'tir, fiyatı ilgili başlıkta.
Zastava M92 Fiyatları
M92 karabinası askerî ve polis kullanımına yöneliktir; sivil liste fiyatı bulunamadı. ABD'de pistol olarak ithal edilen ZPAP92'nin fiyatı aşağıda.
Zastava M85 Fiyatları
M85 karabinasının askerî sürümü için liste fiyatı yok. ABD'deki sivil karşılığı ZPAP85'tir, fiyatı aşağıda.
Zastava M90 Fiyatları
M90 tüfeği hiç resmî hizmete girmemiş ve fiyat listesinde yer almamıştır. Sivil sürümü ZPAP M90'ın fiyatı aşağıda.
Zastava M21 Fiyatları
M21 yalnızca askerî ve iç güvenlik kataloğundadır; güncel liste fiyatı bulunamadı. Vikipedi'nin M21 bilgi kutusu, 2016 tarihli bir birim maliyet olarak 630 dolar yazar; bu rakam tek kaynaktır ve satış fiyatı sayılmamalıdır.
Zastava M24 Fiyatları
M24 üreticinin yeni tanıttığı modüler tüfektir; fiyat veya sivil satış bilgisi bulunamadı.
Zastava M05 Serisi Fiyatları
M05 E, M05 N, M05 C1 ve M05 G1 askerî tedarik ürünleridir; liste fiyatı yoktur. Av-spor kataloğundaki PAP M05 C1TF yarı otomatik sürümü için de fiyat bulunamadı.
Zastava M19 ve M20 Fiyatları
Modüler M19 ve M20 tüfeklerinin satış fiyatı yayımlanmamıştır; güncel fiyat bulunamadı.
Zastava M77 Fiyatları
Askerî 7,62x51 mm M77 için liste fiyatı yoktur. Sivil karşılığı PAP M77'nin fiyatı aşağıdaki başlıkta.
Zastava M72 Fiyatları
Askerî M72 hafif makineli tüfeğin fiyatı yayımlanmaz. ABD'de satılan yarı otomatik ZPAP M72 RPK için American Rifleman'ın 22 Şubat 2025 tarihli haberi 1.600 dolar MSRP bildirir; üretici sayfası fiyatı bayiye bırakır.
Zastava M76 Fiyatları
M76 askerî bir nişancı tüfeğidir; güncel liste fiyatı bulunamadı. Vikipedi, üreticinin .308 Winchester kalibreli LKP M76 adlı sivil sürümünü katalogda gösterdiğini yazar, ancak bu çalışmada fiyatı doğrulanamadı.
Zastava M91 Fiyatları
M91, ABD'de "yarı otomatik spor tüfeği" olarak satılıyor ve bayi listelerinde dürbünsüz 7,62x54R sürümü için 3.523,99-3.696,99 dolar MSRP görülüyor. Dürbünlü (POSP 4x24) sürümler 4.165,99-4.670,02 dolar aralığında listelenmiş; sokak fiyatları 3.375-3.430 dolar civarına inebiliyor (15 Kasım 2026 taraması).
Zastava M07 Fiyatları
Askerî M07 için fiyat yoktur. ABD'de M07-AS (.308 Win, 26 inç namlu) için bir derleme sitesinde 3.205 dolar MSRP görülür; M07 M için fiyat bulunamadı (15 Kasım 2026 taraması).
Zastava M93 Black Arrow Fiyatları
.50 BMG kalibreli M93 için bayi listelerinde yaklaşık 9.999-10.739 dolar MSRP yazılıyor. Fiili satış fiyatı 8.700-10.400 dolar arasında; bir listede 8.945,99 dolara inen asgari ilan fiyatı görüldü (15 Kasım 2026 taraması).
Zastava M12 ve M12 M Fiyatları
M12 serisi askerî ve yarışma amaçlı bir uzun menzilli tüfektir; ABD'deki ithalat sayfalarında ve bayi listelerinde fiyatı bulunamadı.
Zastava M84 ve M86 Fiyatları
M84 ve M86 askerî makineli tüfeklerdir; satış fiyatı yoktur. ABD silah basınında M84'ün PKM tipi yarı otomatik bir sürümünün planlandığı haberi çıktı; fiyat veya satış tarihi doğrulanamadı.
Zastava M87 ve M02 Coyote Fiyatları
12,7 mm ağır makineli tüfeklerin fiyatı kamu sözleşmelerine bağlıdır ve herkese açık değildir; güncel fiyat bulunamadı.
Zastava M59/66 Fiyatları
M59/66 1986'da üretimden kalktı; güncel liste fiyatı yoktur. Eski askerî fazlalık parçaları ABD'de koleksiyon malzemesi olarak dolaşır, ancak doğrulanmış bir fiyat bulunamadı.
Zastava M48 Fiyatları
M48 1965'te üretimi sona eren bir Mauser tipi hizmet tüfeğidir; yalnızca ikinci el ve koleksiyon piyasasında bulunur. Doğrulanmış güncel fiyat bulunamadı.
Zastava ZPAP M70 Fiyatları
ZPAP M70 7,62x39 mm tüfeğin ABD'deki MSRP'si dipçik ve aksesuara göre yaklaşık 1.000 ile 1.470 dolar arasındadır: ceviz ve akçaağaç donanımlı sürüm yaklaşık 999,99, siyah polimer 1.038,99, üçgen dipçikli 1.179,99, uzatılmış Magpul donanımlı 1.466,99 dolar (Bayi A listesi). Tek bir kod olan ZR7762SR için Bayi B 1.337,99 dolar MSRP gösteriyor. Aynı model için sokak fiyatı teklifleri 1.145-1.782 dolar aralığında (15 Kasım 2026 taraması).
Zastava ZPAP85 Fiyatları
5,56x45 mm ZPAP85 pistolün bayi listelerinde 1.371,85 ve 1.561,99 dolar MSRP'li sürümleri görülüyor. Bir derleme sitesi yapılandırmalara göre 819-1.729 dolar arasında çok geniş bir aralık gösteriyor; alt uç eski bir yapılandırmaya ait olabilir (15 Kasım 2026 taraması).
Zastava ZPAP92 Fiyatları
7,62x39 mm ZPAP92 pistolün 10 inç namlulu sürümleri bayi listelerinde 1.223,99 (blue-ahşap) ile 1.514,99 (blue, 30 mermilik) dolar MSRP arasında; SB3 payandalı sürüm 1.258 dolar, en yüksek yapılandırmalar 1.749,99 dolar. Altın kaplamalı özel bir sürüm 6.470,18 dolar MSRP ile listelenmiş (15 Kasım 2026 taraması).
Zastava ZPAP M90 Fiyatları
5,56 mm ZPAP M90 için bayi listeleri 1.373,99 (siyah) ile 1.854,99 (kar kamuflajı Cerakote) dolar arasında MSRP gösteriyor; Sırp kırmızısı ahşap sürümü 1.465,04, ceviz sürümü 1.466,99 dolar (15 Kasım 2026 taraması).
Zastava PAP M77 Fiyatları
.308 Win kalibreli PAP M77'nin ABD'ye yeniden ithalatında ilan edilen MSRP 1.479 dolardı (Gun Digest aktarımı). Güncel listelerde ahşap sürüm 1.590,99, siyah sürüm 1.479,99, mavi-siyah sürüm 1.865,99 dolar MSRP ile görülüyor; sokak fiyatları 1.370-1.590 dolar civarında (15 Kasım 2026 taraması).
Zastava M57 Fiyatları
İthalatçının mağazasında fabrika yenilemesi 7,62x25 mm M57 15 Kasım 2026 tarihinde 409,99 dolardan satışta görünüyordu (449,99 dolardan indirimli). Türkiye için fiyat bulunamadı.
Zastava M70 Tabanca Fiyatları
7,65 mm ve 9 mm Kratak kalibreli M70 tabancanın ABD veya Türkiye için güncel liste fiyatı bulunamadı. Model üretici kataloğunda yer alıyor, ancak ABD ithalat sayfalarında fiyatı görülmedi.
Zastava M88 Fiyatları
M88 ve M88 A tabancaları 2026 av-spor kataloğunda var; ancak ABD ithalatçı sayfalarında ve bayi listelerinde güncel fiyat bulunamadı.
Zastava CZ 99 Fiyatları
CZ 99 üretimden kalktı; yerine CZ 999 ve EZ 9 geçti. Yeni model fiyatı olmadığı için güncel fiyat bulunamadı; ikinci el ilanları doğrulanamadı.
Zastava CZ 999 Fiyatları
İthalatçı sayfasında CZ 999 için 599,99 dolardan başlayan MSRP yazılı; SC kodlu başka bir CZ 999 sürümü 920,99 dolardan başlıyor. Bayi listelerinde mavilenmiş 9x19 mm model 567,99-703,99 dolar arasında görüldü; el oymalı özel seri yaklaşık 2.545 dolar (15 Kasım 2026 taraması).
Zastava EZ 9 Fiyatları
İthalatçı EZ 9 Compact için 609,99 dolardan, EZ 9 başka bir koda göre (HEZ9CS) 659,99 dolardan başlayan MSRP gösteriyor. Bayi listelerinde EZ 9 yaklaşık 430-554 dolar bandında görüldü (15 Kasım 2026 taraması).
Zastava PPZ Fiyatları
PPZ pistol ticari ürün olarak katalogda yer almıyor; fiyat yoktur.
Zastava LK M70 Fiyatları
İthalatçı sayfası LK M70 için 799 dolardan başlayan MSRP gösterir (sayfa tarihsizdir ve güncel olmayabilir). Bayi listelerinde .375 H&H ve .458 Win Mag kalibreli sürümler 1.267,99 dolar MSRP ile yazılı. Türkiye için fiyat bulunamadı.
Zastava LK M85 Fiyatları
M85 Mini Mauser av tüfeği için ABD'de güncel fiyat bulunamadı. Üretici LK M85'i 2026 av-spor kataloğunda gösteriyor.
Zastava MP22 ve MP17 Fiyatları
MP22 ve MP17 küçük çaplı tüfekleri 2026 kataloğunda var; ABD ithalat sayfalarında ve bayi listelerinde fiyatı bulunamadı.
Zastava PAP G ve M2010 G Fiyatları
PAP G, M2010 G ve kompakt PAP sürümleri 2026 kataloğunda yeni ürün olarak geçiyor; fiyat bulunamadı. ABD'deki benzer Kalaşnikof sistemli ZPAP serilerinin fiyatı yukarıda.
Zastava M55 ve M12 Otomatik Topları Fiyatları
Otomatik toplar devletlere satılan sistemlerdir; birim fiyat yayımlanmaz ve güncel fiyat bulunamadı.
Zastava Bombaatar Sistemleri Fiyatları
AGL M93, BGP 40 mm ve GL M19 askerî ekipmandır; liste fiyatı yoktur ve fiyat bulunamadı.
Zastava'nın Özellikleri Nelerdir?
Zastava silahlarının ortak teknik imzası üç parçadan oluşur: sürgülü tüfeklerde Mauser 98 kilitlenmesi, otomatik tüfeklerde Kalaşnikof tipi gaz sistemi ve döner kilit, namlularda soğuk dövme çelik ile krom kaplı iç yüzey. Tabancalarda ise kısa geri tepmeli, namlu eğilmeli kilit sistemleri öne çıkar.
| Sistem | Modeller | Öne çıkan teknik özellik |
|---|---|---|
| Mauser 98 sürgülü | LK M70, LK M85, M07, M07 M, M12, M93 | Üretici, namluların krom-vanadyum çelikten soğuk dövme ile yapıldığını, tüfeklerin dürbün montajına hazır geldiğini belirtir |
| Kalaşnikof tipi gaz sistemi | M70, M21, M05, M19, ZPAP serisi | Uzun strok pistonlu, döner kilitli; M21'in 1,5 mm sacdan pres gövdesi var (Vikipedi) |
| Uzatılmış AK gövdesi | M76, M91 | Tam güçlü fişek için büyütülmüş frezelenmiş gövde ve sürgü; M91'de gaz ayarlayıcı |
| Kısa geri tepmeli tabanca | M57, M88 | Tek tesirli, sabit mira, ceviz veya polimer kabze kaplaması |
| Namlu eğilmeli tabanca | CZ 99, CZ 999, EZ 9 | Dikey namlu salınımı ile kilitlenme, çift tesirli ve tek tesirli çalışma, mermi yatağı göstergesi, iki taraflı kumanda |
| Modüler tüfek | M19, M20, M24 | Namlu değişimiyle kalibre ve namlu boyu seçimi (M19/M20); STANAG şarjör (M24) |
Sivil ZPAP M70 tüfeğinin ABD ithalatçısı sayfasında verilen değerler tipik bir örnektir: 7,62x39 mm kalibre, 16,3 inç soğuk dövme ve krom kaplı namlu, çift sıra sürgü, 1,5 mm gövde ve şişkin trunnion, 30 mermilik şarjör, yaklaşık 7,9 libre ağırlık ve 35 inç toplam uzunluk. Dipçik katlandığında boy 26,5 inçe iner.
Askerî tarafta gece nişan tüpü olarak trityum kullanılan nişangâh, çift taraflı kumanda kolu ve iki parçalı polimer koruyucu gibi ergonomik özellikler yeni nesil M21 ve M05 serilerinde standarttır. Boyut, ağırlık ve kalibre karşılaştırması "Zastava Kaç MM Çeşitlere Sahip?" ve "Zastava Menzili Nedir?" bölümlerinde ayrı tablolarla veriliyor.
Veri notu: Ağırlık, namlu boyu ve uzunluk değerleri üreticinin 2024 askerî ve 2026 av-spor kataloglarından alındı. Vikipedi değerleri farklı olduğunda katalog esas alındı.
Zastava'yı Kim Üretti?
Zastava'yı Sırbistan Prensliği'nin devlet silah dökümhanesi doğurdu; 1851'de Belgrad'dan Kragujevac'a taşınmasına karar verildi, 1853'te ilk top namluları döküldü. Bugün silahları Zastava oružje AD üretir ve Sırbistan Hükümeti şirkette önemli paya sahiptir. Tek bir kurucu mühendis yoktur; modeller ekiplerin işidir.
Fabrikanın tarihsel çekirdeği devlet dökümhanesidir. Üretici kaynaklarına göre dökümhane ilk buhar makinelerini, ilk elektrik ışığını, ilk teknik okulu ve ilk kalite sistemini Sırbistan'a getirdi, 1889 Paris Dünya Fuarı'nda madalya aldı. İkinci Dünya Savaşı öncesinde yaklaşık 12 bin çalışanı ve 10 bin tezgâhı vardı.
| Model | Tasarımcı veya ekip | Kaynak niteliği |
|---|---|---|
| Mauser-Milovanović M1880 | Kosta Milovanović | Vikipedi Zastava Arms maddesi |
| M59 (SKS lisanslı) | Milan Ćirić | Vikipedi M59/66 maddesi |
| M59/66 | Božidar Blagojević, Miloš Ostojić, Milan Vasiljević | Vikipedi M59/66 maddesi |
| M70 (AK türevi) | Zastava mühendisleri, tersine mühendislikle | Vikipedi M70 maddesi |
| CZ 99 | Božidar Blagojević | Tek kaynak (Vikipedi) |
| M21 | Marinko Petrović | Tek kaynak (Vikipedi bilgi kutusu) |
Şirketin sahiplik yapısı için kaynaklar tam örtüşmüyor. Vikipedi Sırbistan Hükümeti'ne yüzde 48 pay yazar; Radio Free Europe'un aktardığı ve N1'in yayımladığı bir haber ise Zastava ile Prvi Partizan için "çoğunluğu devlet mülkiyetinde" der. Resmî kayıt bu çalışmada okunamadı. Üretici sitesi, şirketin 2003'ten beri Sırbistan savunma sanayisinin parçası olduğunu ve 2005'ten beri Birleşmiş Milletler'in onaylı tedarikçi listesinde yer aldığını söyler.
Ekonomik büyüklük için iki veri var. N1'in aktardığı Zastava duyurusuna göre ilk ABD sözleşmesi 2018'de 572 bin dolardı; mayıs 2021'de ise av ve spor silahlarını kapsayan ve altı yıla yayılan 235 milyon dolarlık sözleşme duyuruldu. Vikipedi 2023 geliri için 41,78 milyon euro yazar (APR kaydına atıf; tek kaynak).
Zastava Hangi Ülkenin?
Zastava Sırbistan'ındır; markanın merkezi, tarihî dökümhanesi ve tüm üretimi Sırbistan topraklarında, Kragujevac'tadır. Fabrika Sırbistan'ın orta kesimindeki Kragujevac kentinde bulunur ve şirket Sırbistan'da kayıtlıdır. Yugoslavya döneminde üretilen modeller ise o dönemin devletine, yani Sosyalist Federal Yugoslavya'ya atfedilir; model maddelerinde menşei bazen "Yugoslavya", bazen "Sırbistan ve Karadağ" olarak yazılır.
| Dönem | Devlet adı | Örnek model |
|---|---|---|
| 1853 ve öncesi | Sırbistan Prensliği (devlet dökümhanesi) | İlk toplar |
| 1924-1941 | Yugoslavya Krallığı | M24 sürgülü tüfekler (FN lisansıyla) |
| 1945-1991 | Sosyalist Federal Yugoslavya | M48, M59/66, M57, M70 tüfeği |
| 1992-2003 | Federal Yugoslavya Cumhuriyeti | M92, M93 (seri üretim 1998) |
| 2003-2006 | Sırbistan ve Karadağ | M91 (Vikipedi menşe alanı) |
| 2006'dan beri | Sırbistan Cumhuriyeti | M19, M24 |
Bir ayrım önemlidir: Zastava'nın ABD'de satılan tüfekleri Sırbistan'dan ithal edilir. Eski ithalat düzenlemelerinde bazı modellere ABD yapımı parça eklenmişti; ayrıntıları "Zastava Nerenin?" bölümünde.
Türkiye'de Zastava Var mı?
Zastava ürünleri için Türkiye'de resmî ithalatçı, yetkili bayi veya TL liste fiyatı bulunamadı; üretici sitesi ihracat ağında Türkiye'yi ayrıca anmaz. Yivli silahların ülkeye sokulması 6136 sayılı Kanun'la genel olarak yasaktır, istisnalar kamu alımları ve kanunda sayılan özel hâllerdir.
Üretici Türkiye'nin dahil olduğu bir ülke listesi yayımlamıyor, bu yüzden "Türkiye'de hiç satılmaz" demek de doğru olmaz. Burada söylenebilecek olan, yapılan Türkçe ve İngilizce aramalarda kamuya açık bir ithalatçı kaydının çıkmadığıdır. Kamu kurumları adına yapılan alımlar herkese açık bilgi üretmez.
| Silah grubu | Dayandığı kanun | Genel çerçeve |
|---|---|---|
| Yarı otomatik AK türevi tüfekler, nişancı tüfekleri, tabancalar | 6136 sayılı Kanun | Ateşli silahların ve ana parçalarının ülkeye sokulması, yapılması, satılması ve bulundurulması kanuna tabidir (m. 1); ülkeye sokulması yasaktır, kamu kurumu alımları ve sayılan istisnalar saklıdır (m. 2) |
| Yivsiz av tüfekleri ve hava-gaz basınçlı nişan silahları | 2521 sayılı Kanun | Bunların yapımı, satımı, bulundurulması ve taşınması bu kanun kapsamındadır (m. 1-3) |
| Avda kullanım | 4915 sayılı Kanun | Haznesi iki fişekle sınırlandırılmamış otomatik, yarı otomatik ve pompalı yivsiz tüfekler ile havalı tüfek ve tabancalar avda kullanılamaz (m. 6) |
Hukuki not: Bu tablo mevzuat.gov.tr'deki 6136, 2521 ve 4915 sayılı kanun metinlerinden derlenmiş genel bilgidir; hukuki tavsiye değildir. 6136 sayılı Kanun'un 1. maddesi 21 Kasım 2024 tarihli 7533 sayılı Kanun'la ana ve balistik önemi haiz parçaları da kapsayacak biçimde genişletilmiştir. Kişisel durum için il emniyet müdürlüğüne veya bir avukata danışılmalıdır. Ses ve gaz fişeği atan silahlar 5729 sayılı Kanun'a tabidir; bu sayfada bu tür silahlar tanıtılmamaktadır.
Zastava'nın Avantajları Nelerdir?
Zastava'nın en sık anılan avantajları sağlam yapı, kalitesi kanıtlanmış mekanizmalar, krom kaplı soğuk dövme namlular ve benzer sınıfa göre düşük fiyattır. Üretici bu özellikleri kendisi vurgular; bağımsız doğrulama için atış yayınlarına ve kullanıcı incelemelerine bakmak gerekir. Aşağıdaki tablo hangi iddianın nereye dayandığını gösteriyor.
Sürgülü tüfeklerde Mauser 98 kilitlenmesi yüz yılı aşkın süredir kanıtlanmış bir mekanizmadır; LK M70 ve LK M85'te bu sistem soğuk dövme krom-vanadyum çelik namlu ve dürbün montajına hazır gövdeyle birleşir. ABD'deki ithalatçının SSS sayfası CZ 999 ve EZ 9 için "aynı özellikli tabancalara göre daha düşük maliyet" der.
Otomatik tüfeklerde avantaj güvenilirlik ve sadelik üzerinden anlatılır: AK mimarisi az parçalıdır ve kirli ortamlara toleranslıdır. Zastava yapımları bu mimaride kalın sacdan gövde, şişkin ön trunnion ve krom kaplı namlu gibi farklarla öne çıkar (ayrıntılar "Zastava'nın Özellikleri Nelerdir?" bölümünde). Üreticinin Hakkımızda sayfası ayrıca SRPS ISO 9001:2008 ve SORS 9000/14 standartlarını uyguladığını yazar.
| Avantaj | Dayanak | Kaynak niteliği |
|---|---|---|
| Mauser kilitlenmeli, soğuk dövme namlulu av tüfeği | LK M70 ve LK M85 katalog sayfaları | Üretici kataloğu |
| Kalın sacdan gövde ve krom kaplı namlu | ZPAP M70 ürün sayfası, Vikipedi PAP maddesi | İthalatçı sayfası, ikincil kaynak |
| İki taraflı kumanda ve mermi yatağı göstergeli tabanca | CZ 999 ve EZ 9 katalog sayfaları | Üretici kataloğu |
| Rekabetçi fiyat | ABD'de AK sınıfı tüfeklerin fiyat aralığı ve CZ 999'un 600 dolar civarı MSRP'si | İthalatçı ve bayi listeleri |
| Uzun üretim geçmişi | M70 tüfeği 1970'ten, CZ 99 ailesi 1990'dan beri üretimde | Vikipedi |
Zastava'nın Dezavantajları Nelerdir?
Zastava'nın dezavantajları ağırlık, bazı eski ithalat sürümlerindeki güvenilirlik sorunları, ABD dışında dağıtım ve parça ağının zayıflığı, nişancı serilerinin yüksek fiyatı ve 2025'ten beri süren ihracat izin belirsizliğidir. Hiçbiri markanın bütün ürünlerine yayılan bir kusur sayılmaz; modele, nesle ve ithalat dönemine bağlıdır.
Ağırlık, özellikle sürgülü tüfeklerde tartışılır. Bir av tüfeği inceleme sitesi LK M70'in benzer fiyatlı rakiplerden yaklaşık yarım libre daha ağır olduğunu yazar. ZPAP M70 de 7,9 libre ile AK sınıfının ağır tarafındadır; bu, gövdenin kalın saçından gelir.
İlk dönem PAP ithalatlarında güvenilirlik sorunları kayıtlıdır. Vikipedi'nin PAP maddesine göre ilk nesilde ABD'ye uyum için tek sıra sürgü ile çift sıra şarjör birleştirilince bazı tüfeklerde arıza çıktı; sonraki nesillerde çift sıra sürgü getirildi. M76'nın şarjöründe de sürgü tutucu ve yükseltici ile ilgili bir sorun anılır (Vikipedi, tek kaynak).
| Başlık | Ayrıntı | Kaynak niteliği |
|---|---|---|
| Ağırlık | LK M70 rakiplerinden yaklaşık yarım libre ağır; ZPAP M70 yaklaşık 7,9 libre | İnceleme sitesi, ithalatçı sayfası |
| İlk nesil PAP arızaları | Tek sıra sürgü ile çift sıra şarjör uyumsuzluğu | Vikipedi (tek kaynak) |
| Fiyat | M91 3.500-4.700 dolar, M93 yaklaşık 9.999-10.739 dolar MSRP | Bayi listeleri |
| Türkiye'de erişim | Resmî ithalatçı ve yetkili servis bulunamadı | Bu çalışmadaki aramalar |
| İhracat izni | 2025'te ihracat durdurma açıklandı, 2026'da sendika izin gecikmelerini anıyor | RFE/RL, N1 |
İflas, geri çağırma veya soruşturma gibi olumsuz iddialar için iki bağımsız kaynak bulunamadığından bunlar yazılmadı.
Zastava Modelleri Nelerdir?
Zastava modelleri beş ailede toplanır: AK türevi otomatik tüfekler (M70, M21, M05, M19), makineli ve nişancı tüfekler (M72, M84, M91, M07, M93), tabancalar (M57, M88, CZ 999, EZ 9), Mauser sistemli av ve spor tüfekleri (LK M70, LK M85, MP22) ve ABD'ye özel yarı otomatik sivil sürümler (ZPAP serisi). Her önemli model aşağıda ayrı başlıkta.
| Model | Tür | Kalibre | Dönem ve durum |
|---|---|---|---|
| M70 | Otomatik tüfek | 7,62x39 mm | 1970'te JNA'ya girdi; ihracat için sürüyor |
| M21, M24 | Otomatik tüfek | 5,56x45 mm | 2000'lerden beri; M24 yeni |
| M05 serisi | Otomatik tüfek, karabina, hafif makineli | 7,62x39 ve 7,62x51 mm | Resmî katalogda güncel |
| M19, M20 | Modüler tüfek | 7,62x39 ve 6,5x39 mm | 2019 tasarım, Sırbistan hizmeti |
| M76, M91 | Yarı otomatik nişancı tüfeği | 7,92x57 mm; 7,62x54R | M76 1976'dan, M91 1990'larda |
| M07, M07 M | Sürgülü nişancı tüfeği | 7,62x51, 7,62x54R, .338 Lapua | 2007'den |
| M93, M12 | Ağır uzun menzilli tüfek | 12,7x108 mm, .50 BMG | M93 1998'den, M12 güncel |
| CZ 999, EZ 9 | Tabanca | 9x19 mm | Güncel |
| LK M70, LK M85 | Sürgülü av tüfeği | .22-250'den .458 Win Mag'e | Güncel |
Zastava M70
M70, Zastava'nın ilk seri üretim AK türevi tüfeğidir ve 1970'te Yugoslav Halk Ordusu'na girdi. Vikipedi'ye göre Yugoslavya Sovyet lisansı alamadığı için AK'yı ele geçirilen örneklerden tersine mühendislikle çözdü. İlk deneme tüfekleri M64 adını taşıdı; seri üretim "AP M70" (Automatska Puška Model 1970) oldu.
7,62x39 mm kalibreli tüfeğin namlusu 415 mm, ağırlığı yaklaşık 3,7 kg, uzunluğu 890 mm'dir; seçici kolda "U" emniyet, "R" otomatik, "J" tek atış anlamına gelir. 1970'lerin ortasında frezelenmiş gövdenin yerini presle şekillendirilmiş gövde aldı (M70B1, katlanır dipçikli M70AB2); namlu altı bombaatarlı M70B3 ve M70AB3 de var. Ayrıntılı AK mimarisi Kalaşnikof sayfasında.
Zastava M92
M92, M70'in kısa namlulu karabina sürümüdür ve 1992'den beri seri üretimdedir. 7,62x39 mm kalibre, 254 mm namlu, yaklaşık 3,57 kg ağırlık ve dipçik açıkken 795 mm uzunluk değerleri Vikipedi'de yazılıdır; dakikada yaklaşık 620 atış hızı verilir.
Ayırt edici özellikleri üç havalandırma deliği olan uzun ahşap koruyucu, katlanır dipçik ve namlu ucundaki susturucuya benzeyen parçadır; Vikipedi bu parçanın amacının yanma artığını azaltmak olduğunu yazar. Askerî M92'nin modern halefi M05 C1'dir.
Zastava M85
M85, 5,56x45 mm kalibreli kısa karabinadır. M80 tüfeğinin kısaltılmış sürümü olarak 1985'te tasarlandı; M92 ile aynı gövdeyi paylaşır, tek fark kalibre ve şarjör biçimidir. Ağırlığı yaklaşık 3,5 kg, şarjörü 30 mermilik, uzunluğu dipçik katlıyken yaklaşık 540 mm'dir.
Yugoslavya'nın dağılması M85'in orduya geçişini aksattı; Vikipedi bu modelin ağırlıkla ticari satış ve ihracat için üretildiğini yazar. ABD'de pistol olarak ithal edilen ZPAP85'in ayrıntıları ilgili başlıkta.
Zastava M90
M90, M80'in geliştirilmiş hâlidir ve 1990'da tasarlanan 5,56x45 mm tüfektir. M16 tipi alev gizleyicisi, STANAG'a benzer şarjörü ve ahşap koruyucusuyla ayrılır; ağırlığı yaklaşık 4,9 kg, uzunluğu 985 mm, hızı dakikada 650 atıştır.
Vikipedi, M90'ın hiçbir zaman resmî hizmete girmediğini ve nadir kaldığını yazar (tek kaynak). Katlanır dipçikli M90A, kısa karabina M85 ve ABD'ye uyarlanmış PAPM90NP ile ZPAPM90 türevleri vardır.
Zastava M21
M21, Zastava'nın 5,56x45 mm kalibreli güncel otomatik tüfek ailesidir ve 2004'ten beri üretilir. Üretici ailenin Sırbistan'da kabul edildiğini yazar. Namlu uzunlukları 290 mm (hafif makineli sınıf M21 BS), 375 mm (M21 SBS) ve 460 mm (M21 ABS) olup ağırlıklar 4,0-4,3 kg arasındadır.
Katalog, krom kaplı soğuk dövme namlu, iki parçalı polimer koruyucu, gövde kapağında ve koruyucuda Picatinny rayları, sağdan katlanan polimer dipçik ve dakikada 600±50 atış hızını sıralar. Vikipedi'ye göre Sırbistan jandarması standart olarak M21 kullanır; çok köşeli (poligonal) namlulu M21B sürümü de anılır.
Zastava M24
M24, üreticinin sitesinde yeni ürün olarak duyurulan modüler 5,56x45 mm tüfektir. Kısa (290 mm) ve uzun (375 mm) namlu seçenekleri vardır; STANAG 4179 şarjör kullanır, 30 mermilik kapasiteye sahiptir ve dakikada 600±50 atış verir.
Boyutlar uzun namlulu sürümde 813 mm (dipçik katlı 630 mm) ve 3,94 kg, kısa namlulu sürümde 728 mm (katlı 545 mm) ve 3,85 kg'dır. Hatve 177,8 mm, yiv sayısı altıdır. Seri üretim hacmi veya kullanıcı listesi bu çalışmada doğrulanamadı.
Zastava M05 Serisi
M05 serisi, M70'in nitelikleri korunarak modern ihtiyaçlara göre yenilenmiş bir ailedir. M05 E1, E2 ve E3 7,62x39 mm tüfekler olup 415 mm namlu ve yaklaşık 4,05-4,25 kg ağırlık taşır; E1 optik tabanı olmayan temel sürüm, E2 sol yanda kızak raylı, E3 gövde kapağının tamamında Picatinny raylıdır.
M05 C1, M92'nin yükseltilmiş hâli olan 254 mm namlulu karabina (3,95 kg), M05 G1 ise M72'ye dayanan, katlanır bipodlu ve oluklu (soğutma kanallı) ağır namlulu hafif makineli tüfektir (5,30 kg, 542 mm namlu). 7,62x51 mm kalibreli M05 N1 ve N2 20 mermilik sac şarjörle çalışır, 500 mm namlu ve yaklaşık 4,45 kg ağırlığa sahiptir; N2 iki taraflı seçici kola sahiptir. N serisi, eski M77'nin halefi olarak sunulur.
Zastava M19 ve M20
M19 ve M20, namlu ve şarjör değişimiyle 7,62x39 mm ile 6,5x39 mm arasında kalibre değiştirebilen modüler sistemin tüfek ve kısa karabina sürümleridir. Üretici, kalibre değişiminin tüfek sökülmeden yapıldığını söyler; Vikipedi 6,5 mm fişeği 6,5 mm Grendel olarak yazar.
M19 415 mm namlulu ve 3,85 kg, M20 254 mm namlulu ve 3,40 kg'dır; şarjör 7,62 mm için 30, 6,5 mm için 25 mermiliktir (Vikipedi 20 mermilik şarjörü de anar). Gövde kapağında tam boy Picatinny rayı, iki taraflı seçici ve kaldıraçlı ateşleme kolu vardır. Vikipedi'ye göre M19 2022'den beri Sırbistan Silahlı Kuvvetleri'nin standart tüfeğidir.
Zastava M77
M77, 7,62x51 mm NATO fişeği atan Kalaşnikof tipi muharebe tüfeği ve hafif makineli tüfek sürümüdür ve 1977'den beri hizmette olarak anılır. İlk örneklerde frezelenmiş gövde vardı; sonrakilerde 1,5 mm presle şekillendirilmiş gövde ve gaz ayarlayıcı kullanıldı. Ağırlığı yaklaşık 4,8 kg, namlusu 500 mm'dir.
Vikipedi, M77'nin 20 mermilik şarjörle çalıştığını yazar. Üretici bugün aynı sınıfta M05 N serisini sunar. Sivil karşılığı PAP M77'dir ve ayrı başlıkta.
Zastava M72
M72, Sovyet RPK'ya benzeyen 7,62x39 mm hafif makineli tüfektir ve 1973'ten beri üretilir. Ağır namlusu 542 mm, ağırlığı yaklaşık 5,5 kg'dır; 30 veya 40 mermilik kutu şarjör ya da 75 mermilik kutu şarjör kullanır. M72B1 presli gövdeli, M72AB1 katlanır dipçikli ve bipodludur.
Resmî kataloglarda M72'nin modern karşılığı M05 G1'dir. ABD'de yarı otomatik ZPAP M72 satılır; American Rifleman'ın 22 Şubat 2025 tarihli haberine göre bu tüfek 21 inç namlulu, 1,5 mm presli gövdeli ve bipodludur.
Zastava M76
M76, 7,92x57 mm Mauser fişeği atan yarı otomatik bir nişancı tüfeğidir ve 1970'lerin ortasında tanıtıldı. Dragunov'a eş görevli olmakla birlikte yapısı uzatılmış bir AK'ya daha yakındır: ayrı dipçik ve kabze, frezelenmiş uzun gövde, 550 mm namlu, 10 mermilik şarjör ve yaklaşık 4,6 kg ağırlık.
Vikipedi, dürbünle etkili menzilin 800 m olduğunu ve atıcılığın 1,5-2 MOA civarında seyrettiğini yazar. Standart nişangâhı ZRAK ON-M76 4x'tir. Sırbistan'da M91, M76'nın yerini almaya başlamıştır. Üreticinin .308 Winchester kalibreli LKP M76 adlı sivil sürümü Vikipedi'de anılır; bu çalışmada doğrulanamadı.
Zastava M91
M91, 7,62x54R fişeğine odalanan yarı otomatik nişancı tüfeğidir ve Dragunov'a dış görünümde daha çok benzer. Katalog 7,62x51 mm seçeneğini de gösterir. 620 mm namlu, 10 mermilik şarjör, yaklaşık 5,49 kg (dürbünle) ağırlık ve 1.000 m etkili menzil üretici değeridir.
Polimer delikli dipçiği, gaz ayarlayıcısı, yan rayı ve kromlu namlusu vardır; standart dürbün ZRAK ON 6x42'dir (Vikipedi). ABD'de "yarı otomatik spor tüfeği" olarak satılır ve ithalatçı dürbünün pakette geldiğini belirtir. Ayrıntılı AK kökeni Kalaşnikof sayfasında.
Zastava M07
M07, Mauser 98 sistemli sürgülü nişancı tüfeğidir ve 2006-2007'de tasarlandı. Üretici ailenin M07 AF, M07 AS ve M07 M üyelerini sıralar: M07 AF/AS 7,62x54R veya 7,62x51 mm, M07 M ise .338 Lapua Magnum kalibrelidir; magnum sürümde namlu 690 mm, ağırlık yaklaşık 6,7 kg ve etkili menzil 1.300 m'dir.
Tam ayarlanabilir katlanır dipçik, gövdede ve namluda Picatinny rayı, namlu freni, ayarlı tek tetik ve üç konumlu emniyet bulunur (emniyetin üçüncü konumunda kilit açılır ama ateş edilemez). Av-spor kataloğundaki M07 M yarışma tüfeği olarak sunulur. ABD'de M07-AS .308 Win, 26 inç namlulu ve 18x1 sağ yivli dişli namlu ucuyla satılır.
Zastava M93 Black Arrow
M93 Black Arrow, 12,7x108 mm veya .50 BMG kalibreli sürgülü ağır tüfektir. 1993'te tasarlanıp 1998'de üretime geçtiği Vikipedi'de yazılıdır. Mauser 98 sisteminin büyütülmüş hâli olan tüfek yaklaşık 16 kg gelir, 5 veya 10 mermilik şarjör kullanır, etkili menzili 1.800 m olarak verilir.
Namlu 1.000 mm (ABD listelerinde 33 inç); çok bölmeli namlu freni ve katlanır nişangâh bulunur. ABD'de satılan sürümlerde dürbün yerine Picatinny rayı vardır.
Zastava M12 ve M12 M
M12, M93'ün devamı olarak geliştirilen, "Black Spear" adıyla da anılan 12,7x108 mm ve .50 Browning kalibreli sürgülü tüfektir. Resmî kataloğa göre M12 5 mermilik şarjörle çalışır, 12,95-13,46 kg gelir, namlusu 840-1.007 mm'dir ve etkili menzili 1.800 m (12,7x108) ve 1.600 m (.50) olarak verilir.
M12 M ise av-spor kataloğunda uzun menzilli yarışma tüfeği olarak geçer: 860 mm veya 840 mm namlu, yaklaşık 13 kg, katlanır ve ayarlanabilir alüminyum dipçik, yerleşik darbe sönümleyici, katlanan yükseklik ayarlı tek ayak, tam boy Picatinny rayı ve namlu freni. Tek atışlı döner kilitli yapıdadır.
Zastava M84 ve M86
M84, Sovyet PKM'nin lisanslı kopyası olan 7,62x54R genel maksat makineli tüfektir ve Vikipedi'ye göre 1984'ten beri üretilir. Biraz daha uzun ve ağır bir namlu ile farklı dipçik biçimi dışında PKM'ye çok yakındır.
Resmî kataloğa göre M84M hafif makineli tüfek yaklaşık 8,8 kg, 1.190 mm ve 603 mm namlulu; dakikada 700-800 atış, etkili menzil 1.000 m'dir. M86 ise araç ve sabit montaja yönelik tetik düzenlemeli sürümdür (11,6 kg, 1.100 mm).
Zastava M87 ve M02 Coyote
M87, Sovyet NSV'ye dayanan 12,7x108 mm ağır makineli tüfektir; katalog .50 Browning seçeneğini de gösterir. 24,8 kg ağırlık, 1.560 mm uzunluk, 1.100 mm namlu ve dakikada 700 atış hızına sahiptir. Hava ve yer hedeflerine karşı kullanılacak şekilde tasarlanmıştır.
M02 Coyote, M87'ye tabanca kabzalı tetik ve tampon yaylı dipçik takılmasıyla oluşur. Katalog Coyote'u 48,8 kg ve 1.970 mm olarak verir (montaj 24 kg). Etkili menzil katalogda 1.500, Vikipedi'de yere karşı 2.000 m olarak geçer; kaynaklar farklı yazıyor.
Zastava M59/66
M59/66, Sovyet SKS'nin lisanslı Yugoslav türevidir ve 1961-1986 arasında üretildi. Vikipedi, Yugoslavya'nın 1957'de üretim hakkını aldığını yazar. Yarı otomatik tüfek 7,62x39 mm kalibrelidir, 10 mermilik sabit şarjörü tarak mermiyle doldurulur, namlusu 550 mm ve ağırlığı yaklaşık 4,1 kg'dır.
Namlu ucunda hem alev düşürücü hem bombaatar tapası görevi gören sabit bir parça bulunur. Halk arasında "papovka" olarak anılır (PAP, "poluautomatska puška" yani yarı otomatik tüfek). M59/66 hizmette M48'in yerini aldı; M70 ise onu önce tamamladı, sonra yerine geçti.
Zastava M48
M48, İkinci Dünya Savaşı sonrası Yugoslavya'nın 7,92x57 mm kalibreli sürgülü hizmet tüfeğidir. FN kökenli M24 serisine dayanır ve Alman Karabiner 98k'dan etkilenmiştir; 1950-1965 arasında üretildi ve 1950-1964 arasında standart hizmet tüfeğiydi. Ağırlığı yaklaşık 3,9 kg, namlusu 597 mm, şarjörü tarakla dolan 5 mermiliktir.
M48, M48A, M48B ve işaretsiz M48BO gibi üretim dönemleri vardır; sonraki sürümlerde daha çok preslenmiş parça kullanıldı. Vikipedi'ye göre 1956'dan itibaren üretim yalnızca ihracata yönelikti. Üretim 1950'lerden kalma bu tüfek bugün koleksiyon malı sayılır.
Zastava ZPAP M70
ZPAP M70, M70'in ABD pazarı için üretilmiş yarı otomatik sivil sürümüdür ve bu hatta "Z-PAP", yani üreticinin kendi ABD kolu eliyle ithal edilen dördüncü nesil denir. Önceki nesiller PAP M70 (1. nesil), N-PAP ve O-PAP adlarını taşır. Nisan 2020'de Zastava, Z-PAP M70'lerin bundan sonra 1,5 mm gövde ve şişkin RPK tipi trunnion ile geleceğini ve namluların ilk kez 7,62x39 mm tüfeklerde krom kaplanacağını duyurdu (Vikipedi).
İthalatçı sayfasına göre tüfek 16,3 inç soğuk dövme krom kaplı namlulu, 30 mermilik şarjörlü, ahşap veya polimer donanımlıdır; kod ailesinde sabit dipçikli, katlanır dipçikli (ZPAPM70UF), M-LOK korumalı ve renkli (Sırp kırmızısı, savaş yıpranmış, kar kamuflajı) sürümler bulunur.
Zastava ZPAP85
ZPAP85, M85 karabinasının ABD'de pistol olarak sınıflandırılan yarı otomatik sürümüdür; namlu 10 inç, kalibre 5,56x45 mm (.223), şarjör 30+1'dir. Önceki PAP M85 PV ve AR şarjörü için adaptörlü PAP M85 NP modellerinin devamı olarak anılır.
İthalatçı sayfasında fabrikadan "tüfek" yapılandırmasında satılan, 16,5 inç sabitlenmiş ve kaynaklı namlu uzantılı, dörtlü ray koruyuculu ve katlanır dipçikli kodlar da vardır. Namlu krom kaplıdır. ATF sınıflandırması bayi sayfalarında anılır; resmî ATF kararı için üreticiye veya ATF'ye bakmak gerekir.
Zastava ZPAP92
ZPAP92, 7,62x39 mm kalibreli M92 karabinasının ABD'deki yarı otomatik pistol sürümüdür. 10 inç namlu ve 30+1 şarjör kapasitesi tipik yapılandırmadır; katlanır dipçikli (ZP92762UF) ve namlu uzantısı sabitlenmiş "tüfek" sürümleri ithalatçı sayfasında listelenir.
Aynı seri altın kaplamalı (24 ayar) özel sürümleri de içerir.
Zastava ZPAP M90
ZPAP M90, 5,56x45 mm kalibreli M90'ın ABD'ye uyarlanmış sürümüdür. Vikipedi'ye göre ayarlanabilir gaz bloğu, yandan katlanır dipçik ve yeni polimer şarjörler taşır; namlu 18,25 inç, boş ağırlık 8,65 libre (yaklaşık 3,92 kg) olarak yazılır.
İthalatçı sayfası, bu serinin M70 çalışma ilkesine dayandığını, gaz sisteminin zorlu koşullara göre ayarlanabildiğini ve 30 mermilik polimer şarjör kullandığını belirtir. Ahşap ve polimer donanımlı, renkli sürümleri vardır.
Zastava PAP M77
PAP M77, .308 Winchester (7,62x51 mm NATO uyumlu) kalibreli, M77'nin yarı otomatik sivil sürümüdür. 2014-2015'te polimer delikli dipçik ve 10 mermilik şarjörle M77PS adıyla ithal edildi; 2022'de standart sabit dipçik ve 20 mermilik şarjörle yeniden pazara girdi (Vikipedi).
Namlu 19,7 inç (soğuk dövme, dişli), ayarlanabilir gaz sistemi ve TD tipi kabze standarttır; kodlardan biri dürbün raylı "optik hazır" sürümdür. Gun Digest, yeniden ithalatta 1.479 dolar MSRP duyurulduğunu aktarır.
Zastava M57
M57, Sovyet Tokarev TT'nin izinsiz türevi olan, 7,62x25 mm kalibreli tek tesirli tabancadır. Yugoslav Halk Ordusu'nun 1961'den 1990'lara kadar standart tabancası olan model 1957'de tasarlandı, 1963-1982 arasında seri üretildi ve CZ 99 ile yer değiştirdi (Vikipedi).
Orijinal TT'den farkı sekiz yerine dokuz mermilik şarjör, şarjör emniyeti, rüzgâra göre ayarlanabilen kızaklı arpacık ve sökmeyi kolaylaştıran yakalamalı geri tepme yayıdır. Namlu 116 mm, ağırlık yaklaşık 854 g'dır. M57 A sürgüde dış emniyetli ticari sürümdür; 9x19 mm ihracat sürümü M70 A 1970'te çıktı. 2026 av-spor kataloğunda M57 / M57 A ve M70 A / M70 AA hâlâ listeli.
Zastava M70 Tabanca
M70 tabanca, eski adıyla CZ M70, Yugoslav polisi ve bazı subaylar için üretilen küçük gövdeli tabancadır ve tüfek M70 ile karıştırılmamalıdır. M57'den küçültülmüş tasarımda 7,65 mm (.32 ACP) ve 9 mm Kratak (.380 ACP) fişek kullanır; kilit yoktur, basit geri tepmeli çalışır.
Katalog 7,65 mm için 8 mermilik şarjör, 0,63 kg ağırlık, 94 mm namlu ve 115 mm boy verir. Vikipedi, Sırbistan'da halk arasında "Pčelica" (küçük arı) adıyla anıldığını yazar. Sol yanda kaldıraç biçiminde dış emniyet vardır.
Zastava M88
M88, M57'nin küçültülmüş, 9x19 mm Parabellum kalibreli tek tesirli kompakt tabancasıdır ve 1987-1988'de geliştirildi. M57'yi değiştirmesi ve daha kolay gizlenebilir olması amaçlandı; namlu 96 mm, ağırlık 0,85 kg, şarjör 8 mermiliktir.
Vikipedi, M88'in askerî ve polis hizmetinde çok kısa kaldığını, ardından CZ 99'un onun yerini aldığını yazar. 2000'lerde ticari ihracat için sınırlı üretime dönüldü. Dış emniyetli M88 A sürümü 1990'ların başında ortaya çıktı; ikisi de 2026 katalogunda listeli.
Zastava CZ 99
CZ 99, Zastava'nın 9x19 mm çift tesirli ilk modern tabancasıdır ve 1989'da geliştirmesine başlanıp 1990'da üretime geçti. "CZ" adı Çek CZ ile değil, "Crvena Zastava" ile ilgilidir. Vikipedi'ye göre tasarım Božidar Blagojević'e aittir (tek kaynak).
Tabanca, işlenmiş çelik sürgü, iki taraflı birleşik emniyet-indirici kolu ve mermi yatağı göstergesi taşır; 9 mm'de 15, .40 S&W'de 10 mermilik şarjör, 970 g ağırlık ve 108 mm namlu değerleri yazılıdır. Dış görünüşü SIG P226'ya benzetilir; üretici ise tasarımın bir kopya olmadığını, emniyet-indirici kolunun Walther tarzı birleşik olduğunu söyler. Vikipedi CZ 99'un üretimden kalktığını yazar; CZ 999 ve EZ 9 türevi sürüyor.
Zastava CZ 999
CZ 999, CZ 99'un daha ergonomik, daha ince kabzalı ve güncelleştirilmiş sürümüdür. 9x19 mm kalibre, 15 mermilik şarjör, 108 mm namlu, 0,92 kg ağırlık ve 198 mm toplam uzunluk katalog değerleridir. Kısa namlulu CZ 999 Compact 98 mm namlu, 0,90 kg ve 188 mm boydadır.
Katalog kabzanın arka bölümünün uzatıldığını, kumandaların iki taraflı olduğunu ve mermi yatağı göstergesi bulunduğunu yazar; ithalatçı SSS sayfası namluların soğuk dövme çelikten yapıldığını söyler. Katalog tabancanın bazı polis ve askerî birimlerde hizmet silahı olarak kullanıldığını yazar. Vikipedi'de 3 noktalı mira ve kavisli tetik de anılır.
Zastava EZ 9
EZ 9, CZ 999'un çerçevesinde alt ray bulunan, açık horozlu ve alüminyum çerçeveli sürümüdür. İki sıralı, 10 veya 15 mermilik şarjörle çalışır; sürgü çelikten işlenir, çerçeve hafif alüminyum alaşımdır, kabza yüksek darbe dayanımlı polimerdir. 108 mm namlu ve 0,95 kg ağırlık verilir; EZ 9 Compact 98 mm namlu ve 0,90 kg'dır.
"EZ 40" adı .40 S&W kalibreli sürüme işaret eder; katalog tablosunda ise yalnızca 9 mm PARA kalibre yazılıdır. Yüksek görünürlüklü kare nişangâh ve iki taraflı kumanda standarttır. ABD ithalatçısı EZ 9 Compact için 609,99 dolardan başlayan MSRP gösterir.
Zastava PPZ
PPZ, CZ 99 serisinin yeni nesli olarak 2007'de "CZ M-07", 2010'da "Rashomon" ve 2012'de IWA fuarında PPZ adıyla tanıtılan polimer çerçeveli tabanca projesidir. Yassı sürgü, tam boy ray ve 17+1 şarjör hedeflenmişti; kalibre olarak .45 ACP, 9x19, .40 S&W ve 7,62x25 anılır.
Vikipedi maddesi kaynaksızdır ve 2013'te güvenilirlik testlerinin sürdüğünü söyler. Üreticinin güncel kataloglarında PPZ yoktur; seri üretime geçtiği doğrulanamadı.
Zastava LK M70
LK M70, Mauser 98 kilitlenmesine dayanan, soğuk dövme krom-vanadyum çelik namlulu sürgülü av tüfeğidir ve Vikipedi'ye göre 1970'ten beri üretilir. 2026 kataloğuna göre standart model ceviz dipçikli (Pig Back veya Monte Carlo), 600/560 mm namlulu, 3,6 kg ağırlıklı ve 1.140/1.100 mm uzunluktadır; kalibreler .22-250 Rem'den .458 Win Mag'e kadar uzanır.
Tek tetik, tek ayarlı (DAT) tetik ve çift tetik seçenekleri; sol elli, tam gövde (510 mm namlu), "Battue" kaburgalı ve polimer dipçikli PS sürümleri; üç dipçik biçimi ve dört renkte lamine dipçikli seri; ayrıca yalnızca gövde veya namlulu gövde satışı vardır. Oyma lüks M70 Exclusive serisi el işçiliği içerir. Detaylı kalibre listesi "Zastava Kaç MM Çeşitlere Sahip?" bölümünde.
Zastava LK M85
LK M85, "Mini Mauser" sistemli, küçük kalibreli sürgülü av tüfeğidir. Katalogda .222 Rem, .223 Rem, .222 Rem Mag, .22-250 Rem ve 7,62x39 mm seçenekleri, 5 mermilik şarjör, 2,8 kg ağırlık, 510 mm namlu ve 1.010 mm boy yazılıdır; tam gövde sürümde namlu 460 mm'dir.
M85 Hornet adlı sürüm .22 Hornet kalibrelidir ve çıkarılabilir şarjörle beslenir (2,7-2,9 kg). Mauser tipi kilitlenme, tek, DAT veya çift tetik ve dürbüne hazır gövde ana özelliklerdir. Ceviz dipçik Pig Back veya Monte Carlo biçimindedir.
Zastava MP22 ve MP17
MP22 ve MP17, sürgülü küçük çaplı tüfeklerdir; MP22 .22 LR ve .22 WMR, MP17 .17 HMR kullanır. 5 mermilik şarjör, 2,8 kg ağırlık, 560 mm namlu ve 1.040 mm toplam uzunluk değerleri 2026 katalogunda yazılıdır.
N sürümleri namlu ucu dişli ve koruma halkalıdır; tam gövde sürümde namlu 460 mm, ağırlık 2,7 kg, boy 940 mm'dir. Ceviz dipçik, kaldıraç tipi emniyet ve dürbün hazırlığı standarttır. Eğitim, atış sporu ve küçük av içindir.
Zastava PAP G ve M2010 G
PAP G ve M2010 G, 2026 av-spor kataloğunda "yarı otomatik spor tüfeği" başlığı altında yer alan, Kalaşnikof sistemli karabinalardır. PAP G'nin ağırlığı 3,6 kg, namlusu 415 mm; M2010 G'nin 3,9 kg ve 460 mm'dir; şarjör 10 mermiliktir ve Picatinny rayı veya optik tabanı vardır.
Katalogda kalibre seçenekleri arasında 7,62x39 mm, .223 Rem, .222 Rem ile .308 Win ve .243 yer alır; tablo sütunları kaydığı için hangi kalibrenin hangi modele ait olduğu net okunamadı. Aynı bölümde PAP M21 BSF (.223 Rem, 500 mm namlu, sabit dipçik) ve PAP M05 C1TF (kısa namlu, sabit teleskopik dipçik) kompakt modelleri de listelenir.
Zastava M55 ve M12 Otomatik Topları
Zastava'nın top üretimi 1853'teki dökümhaneden gelen bir gelenektir. Vikipedi M55'i 1978'den beri üretilen üç namlulu 20 mm hava savunma topu olarak, Bofors 40 mm L/60-70 topunu ise 1978'den beri lisansla üretilen sistem olarak sıralar.
Üreticinin sitesi 30x173 mm kalibreli yeni "M12" otomatik topu da yeni ürün olarak duyurur. Bu sistemler devletlere yönelik olup bu çalışmada boyut ve performans verisi doğrulanamadı.
Zastava Bombaatar Sistemleri
Savunma kataloğunun son bölümlerinde 30 mm AGL M93 otomatik bombaatar, 40 mm BGP namlu altı bombaatar ve 40x46 mm GL M19 bombaatar yer alır. M70 tüfeğinin tarihsel olarak tüfek bombası atabilmesi için ayrı bir mira ve tapa taşıdığı Vikipedi'de anılır.
Bu ekipmanlar yalnızca askerî ve kamu alıcılarına yöneliktir; sivil sürümü yoktur. Teknik ayrıntılar ve fiyat bu sayfada verilmiyor.
Zastava Nasıl Yapılır?
Zastava silahları bilgisayar destekli tasarım, alaşımlı çelikten işleme veya sac şekillendirme, soğuk dövme namlu, krom kaplama, yüzey koruma ve ahşap ya da polimer donanım üretimi aşamalarından geçer. Burada yalnızca üreticinin kamuya açık anlattığı genel süreç özetleniyor; yapım veya dönüştürme talimatı verilmez.

| Aşama | Yöntem | Kaynak niteliği |
|---|---|---|
| Tasarım | CAD yazılımıyla tasarım; Entegre Yönetim Sistemi ve kalite standartları | Üretici kataloğu ve Hakkımızda sayfası |
| Namlu | Soğuk dövme; krom-vanadyum çelik; iç yüzeyin sert krom kaplanması; M21'de isteğe bağlı çok köşeli (poligonal) yiv | Üretici kataloğu, Vikipedi M21 maddesi |
| Gövde (AK türevleri) | 1,5 mm preslenmiş sac gövde, şişkin trunnion | İthalatçı sayfası, Vikipedi |
| Gövde (nişancı ve sürgülü) | Frezelenmiş ve işlenmiş gövde; M07 M'de gövde ve ray tek bloktan | Üretici kataloğu, Vikipedi M76 maddesi |
| Tabanca sürgüsü | CZ 99'da işlenmiş çelik sürgü; EZ 9'da çelik sürgü, alüminyum çerçeve | Vikipedi, üretici kataloğu |
| Yüzey koruma | Mavileme, alüminyum parçalarda fosfatlama ve boya | Üretici kataloğu |
| Donanım | Ceviz, lamine ahşap, fiberglas takviyeli polimer | Üretici kataloğu |
| El işçiliği | Lüks seride ustalarca elle oyma | Üretici kataloğu |
Tarihsel olarak üretim yöntemleri teknoloji alışverişine dayandı. M70, AK örneklerinin tersine mühendisliğiyle; M59/66 ve M84 sırasıyla SKS ve PKM lisanslarıyla geliştirildi, 1936'da hafif makineli tüfek ZB vz. 26 için lisans alındı (Vikipedi). Üretici, uzun yılların bilgi birikiminin başka ülkelere teknoloji aktarımına zemin hazırladığını yazar.
Askerî ürünlerde gece nişangâhı için trityum tüp kullanılır (M21, M05 ve M19 kataloglarında geçer); bu nişangâhlar üretimde ayrı bir bileşen grubudur.
Zastava Maliyeti Nedir?
Zastava'yı edinmenin maliyeti dört kalemden oluşur: silahın satın alma bedeli, mühimmat, dürbün ve aksesuarlar ile ruhsat ve yasal giderler. Türkiye için bu kalemlerin hiçbirinde doğrulanmış resmî fiyat bulunamadı. Aşağıda ABD verilerinden derlenen kalemler var; silahların satın alma fiyatları ise ayrıntılı olarak "Zastava Fiyatları" bölümünde.
| Maliyet kalemi | Bulgu | Kaynak niteliği |
|---|---|---|
| Silah bedeli | ABD'de AK sınıfı tüfekler yaklaşık 1.000-1.900 dolar, CZ 999 gibi tabancalar 600 dolar civarından başlar | İthalatçı ve bayi listeleri, 15 Kasım 2026 |
| Fabrika donanımı | Fabrikadan çıkma yıpranmış (blem) ahşap donanım seti 149,99 dolar | İthalatçı mağazası, 15 Kasım 2026 |
| Dürbün ve bipod | M91 dürbünle birlikte gelir; M07-AS bipodu 94,99 dolardan indirimli 76,00 dolar | İthalatçı mağazası |
| Kılıf | CZ 999 ve EZ 9 için kılıflar 19,99-59,99 dolar aralığında (kemer, omuz, bacak, bel içi) | İthalatçı mağazası |
| Mühimmat | 7,62x39 mm, 5,56x45 mm ve 9x19 mm yaygın kalibrelerdir; .338 Lapua ve .50 BMG daha pahalı sınıftadır. Fişek fiyatı bu çalışmada taranmadı | Genel bilgi |
| Ruhsat ve harç | Tutarlar yönetmeliklerle belirlenir; bu çalışmada rakam doğrulanmadı | — |
Bir tüfeğin gerçek yıllık maliyeti atış sıklığına ve kalibreye bağlıdır. Yaygın kalibrelerdeki bir otomatik tüfek ile .50 BMG kalibreli bir sürgülü tüfeğin işletme gideri birbirinden çok farklıdır; M93'ün 10 bin dolar civarındaki satın alma bedeline mermi ve yedek parça eklenir.
Fiyat notu: Rakamlar ABD içindir, dolar cinsinden verilmiş ve TL'ye çevrilmemiştir. Türkiye'de vergi, gümrük ve ruhsat giderleri ayrıca hesaplanmalıdır.
Zastava Menzili Nedir?
Zastava'nın menzili modele göre 50 metrelik tabanca mesafesinden 1.800 metreyi aşan ağır tüfeğe kadar geniş bir aralıkta değişir: AK türevi tüfekler 350-600 m, M91 1.000 m, M07 M 1.300 m, M93 ve M12 1.800 m civarında "etkili menzil" gösterir. Bu değerler üretici ve ikincil kaynak tanımıdır, güvenli atış mesafesi değildir.
| Model | Kalibre | Etkili menzil | Kaynak niteliği |
|---|---|---|---|
| CZ 99 (tabanca) | 9x19 mm | Yaklaşık 50 m | Vikipedi |
| M92 (karabina) | 7,62x39 mm | 200-400 m | Vikipedi |
| M70 | 7,62x39 mm | Yaklaşık 350 m | Vikipedi |
| M21 | 5,56x45 mm | 450 m (açık nişan), 600 m (optik) | Vikipedi |
| M77 | 7,62x51 mm | Yaklaşık 600 m | Vikipedi |
| M76 | 7,92x57 mm | 800 m (optikle) | Vikipedi |
| M91 | 7,62x54R | 1.000 m | Üretici kataloğu |
| M84 hafif makineli | 7,62x54R | 1.000 m | Üretici kataloğu |
| M07 M | .338 Lapua Magnum | 1.300 m | Üretici kataloğu |
| M93 ve M12 | 12,7x108 mm | 1.800 m (M12 .50'de 1.600 m) | Vikipedi, üretici kataloğu |

M76'nın dürbünle 800 m, M91'in demir mira ile 1.000 m'e kadar nişan alabildiği üretici verisidir; ancak M91 için en iyi sonuçların 800 m'e kadar alındığı da aynı katalogda yazar. Vikipedi, M91'de insan kafası boyundaki hedef için etkili mesafenin yaklaşık 320 m, göğüs boyu hedef için 450 m, hareketli boy hedef için 650 m olduğunu yazar.
Güvenlik uyarısı: Mermi, etkili menzilin çok ötesine uçabilir. Atış yalnızca yetkili ve onaylı poligonlarda, uygun set ve yönlendirme ile yapılmalıdır. Bu tablo atış planlaması için değil, bilgi için verilmiştir.
Zastava Nerenin?
Zastava Sırp yapımıdır ve Sırbistan devletinin en büyük hissedar olduğu bir şirkettir; fabrikası Kragujevac'tadır. Adı ise sık karıştırılır: Çek CZ ile, Yugo otomobilleriyle, Rus Kalaşnikof'uyla ve ABD'deki satış koluyla. "Nerenin" sorusunun cevabı bu karışıklıkların tek tek ayrılmasından geçer ve tabloda her biri kaynağıyla özetleniyor.
| Karışıklık | Gerçek durum | Kaynak niteliği |
|---|---|---|
| CZ tabancaları Çek mi? | Zastava CZ 99'daki "CZ" Çek Česká zbrojovka değil, "Crvena Zastava" kısaltmasıdır | Vikipedi CZ 99 maddesi |
| Yugo otomobilleri | Aynı fabrika kompleksinin 1953'ten sonra ayrılan otomobil kolu; silah şirketinden ayrı | Vikipedi Zastava Automobiles maddesi |
| Üreticinin ABD kolu | Üretici firmanın ABD'deki satış ve dağıtım kolu, üretici değil | Üretici kolu sayfası, Vikipedi |
| Rus Kalaşnikof'u | Zastava'nın AK türevleri lisanssız olarak Yugoslavya'da geliştirildi | Vikipedi M70 maddesi |
| ZRAK dürbünü | M76'nın ZRAK dürbünü ilk olarak Saraybosna'daki ZRAK fabrikasında üretildi | Vikipedi M76 maddesi |
ABD tarafında marka yıllar içinde farklı ithalat düzenlemeleriyle çalıştı. Vikipedi'ye göre eski PAP modelleri üçüncü taraf firmalarca ithal edildi ve bazıları ABD yapımı parçalarla ithalat kurallarına uyduracak biçimde değiştirildi; Zastava ise 2005'te bir ABD'li üreticiyle av ve spor silahlarının ABD, Kanada ve Meksika'ya ihracatı için mutabakat imzaladı. 2019'dan sonra üreticinin kendi ABD kolu "münhasır ithalatçı ve dağıtıcı" oldu. Bu kolun kendi sayfası kuruluşu 2018 olarak anlatır, Vikipedi ise 2019'da duyurulduğunu yazar; tarih kaynaklarda farklıdır.
En İyi Zastava Modeli Hangisi?
En iyi Zastava modeli tek değildir; kullanım amacına göre değişir. Avcı için LK M70, hizmet tabancası arayan için CZ 999 veya EZ 9, yarı otomatik AK tüfeği arayan için ZPAP M70, uzun menzil için M91, M07 M ve M12 M öne çıkar. Seçimde kalibre, ağırlık, bulunabilirlik ve yasal durum belirleyicidir.
| Amaç | Uygun aday | Ölçüt |
|---|---|---|
| Orta ve büyük av | LK M70 | Mauser 98 sistemi, geniş kalibre seçeneği (.243'ten .458'e) |
| Küçük av ve eğitim | LK M85, MP22 | Hafiflik (2,7-2,9 kg) ve düşük tepme |
| Hizmet ve savunma tabancası | CZ 999, EZ 9 | 15 mermi, iki taraflı kumanda, mermi yatağı göstergesi, düşük MSRP |
| Yarı otomatik AK tüfeği | ZPAP M70 | 1,5 mm gövde, krom kaplı namlu, 30 mermilik şarjör |
| Orta ve uzun mesafe atış | M91, M07 M | Dürbünle birlikte, 1.000-1.300 m etkili menzil |
| Çok uzun mesafe yarışma | M12 M | Tek ayak, darbe sönümleyici dipçik, .50 BMG |
| Koleksiyon | M57, lüks oyma seri | Tarihî değer |
"En iyi" hükmü vermek için bu çalışmada bağımsız atıcılık testi ve kullanıcı puanı toplanmadı; yalnızca üretici verisi ve birkaç ikincil kaynak kullanıldı. Dolayısıyla tablo bir sıralama değil, ölçütlerin dökümüdür. Atıcılık yayınlarında M91 için American Rifleman gibi dergilerde incelemeler bulunur; bu çalışmada okunmadı.
Zastava Kaç MM Çeşitlere Sahip?
Zastava ürünleri otuzdan fazla kalibrede sunulur: tabancalarda 7,65 mm'den 9x19 mm'ye, tüfeklerde .17 HMR'den .458 Win Mag'e, ağır sistemlerde 12,7x108 mm ve .50 BMG'ye, toplarda 20 ile 40 mm'ye kadar. En yaygın kalibreler 7,62x39 mm, 5,56x45 mm, 7,62x51 mm ve 9x19 mm'dir.
| Grup | Kalibreler | Örnek model |
|---|---|---|
| Küçük çaplı | .22 LR, .22 WMR, .17 HMR, .22 Hornet | MP22, MP17, LK M85 Hornet |
| Küçük şişe boyunlu | .222 Rem, .222 Rem Mag, .223 Rem, 5,56x45 mm, .22-250 Rem, 6 mm Rem | LK M85, M21, ZPAP85 |
| Orta ve büyük av kalibreleri | .243, 6,5x55 SE, 6,5x57, .25-06, .264 Win Mag, .270, 7x57, 7x64, 7 mm-08, 7 mm Rem Mag, .308, .30-06, .300 Win Mag, 8x57 JS, 9,3x62 | LK M70 |
| Büyük av | .375 H&H, .458 Win Mag | LK M70 |
| Ara fişek | 7,62x39 mm, 6,5x39 mm | M70, M92, M19 |
| Tam güçlü tüfek | 7,62x51 mm, 7,62x54R, 7,92x57 mm, .338 Lapua Magnum | M77, M91, M76, M07 M |
| Ağır | 12,7x108 mm, .50 BMG | M93, M12, M87 |
| Tabanca | 7,62x25 mm, 7,65 mm (.32 ACP), 9 mm Kratak (.380 ACP), 9x19 mm, .40 S&W | M57, M70, M88, CZ 99, EZ 9 |
| Top | 20 mm, 30x173 mm, 40 mm | M55, M12 top, Bofors |
Kalibre listesi üretici kataloglarına, M70 ve M85 av tüfeği sayfalarına ve Vikipedi model maddelerine dayanır. Tüm kalibreler her pazarda satılmaz; ABD ithalatçısının listesi daha dar olup 7,62x39 mm, 5,56x45 mm, .308 Win, 7,62x54R, .50 BMG ve 9x19 mm ağırlıklıdır.
En Popüler Zastava Modelleri?
En popüler Zastava modeli, AK sistemli M70'in ABD'de yarı otomatik sivil sürümüdür. Radio Free Europe'un aktardığı habere göre ABD pazarının önde gelen Zastava ürünü M70 varyantıdır. Onu ZPAP85, ZPAP92, PAP M77, LK M70 ve CZ 999 ile EZ 9 tabancaları izler.
Popülerlik için resmî satış sayısı yayımlanmıyor. Elde edilebilen göstergeler üreticinin ABD ürün listesi, ithalatçı sayfasındaki AK serisi ürün sayısı ve basın haberleridir. RFE'nin aktardığına göre Zastava ABD'de sivil spor ve av programını satar.
| Model | Popülerlik göstergesi | Kaynak niteliği |
|---|---|---|
| M70 (ZPAP M70) | ABD pazarında önde gelen ürün; ithalatçı sayfasında onlarca renk ve donanım kodu | RFE/N1, ithalatçı ürün listesi |
| ZPAP85 ve ZPAP92 | İthalatçının AK ürün listesinde ayrı sayfalar; kısa pistoller | İthalatçı ürün listesi |
| PAP M77 | 2022'de yeniden ithalat | Vikipedi |
| CZ 999, EZ 9 | İthalatçının tabanca listesinde | İthalatçı ürün listesi |
| M57 | Tarihî hizmet tabancası; fabrika yenilemeleri satışta | İthalatçı mağazası, Vikipedi |
| LK M70 | Av tüfeği; ithalatçıda ve bayilerde çoklu kalibre | İthalatçı sayfası, bayi listeleri |
Kendi ülkesinde ise askerî olarak M70 ailesi uzun yıllar Yugoslav ordusunun standart tüfeği oldu; M57 1961'den, CZ 99 1990'lardan itibaren hizmet tabancasıydı. Bu bilgi popülerlik değil, hizmet süresi göstergesidir.
Zastava Fabrikası Nerede?
Zastava fabrikası Sırbistan'ın Kragujevac kentinde, Kosovska 4 adresindedir. Şirketin ihracat ve ithalat ofisi Belgrad'da, Terazije 27'dedir. Kragujevac'ta ayrıca şirketin tarihî "Eski Silah Dökümhanesi" binasında bir müze vardır. Tabloda birimlerin adresleri ve kaynak niteliği ayrı ayrı veriliyor; ABD kolunun adresi kaynaklarda tutarsızdır.
| Birim | Konum | Kaynak niteliği |
|---|---|---|
| Fabrika ve merkez | Kosovska 4, 34000 Kragujevac, Sırbistan (koordinatlar yaklaşık 44,008 K, 20,914 D) | Üretici sitesi, Vikipedi |
| İhracat-ithalat ofisi | Terazije 27, üçüncü kat, Belgrad | Üretici sitesi |
| Müze | "Old Gun Foundry" (Eski Silah Dökümhanesi), Kragujevac | Üretici sitesi |
| ABD kolu | Üreticinin ABD kolu; ABD'deki depo ve yedek parça bölümü | Üretici kolu sayfası |
Üreticinin sitesi, müze çatısı onarımı için müzenin bir süre ziyarete kapalı kaldığını ve sonradan yeniden açıldığını duyurmuştur. ABD kolunun posta adresi için kaynaklar farklı şehirler gösterdiği için burada yazılmadı.
Zastava'nın Anlamı Nedir?
"Zastava", Sırpça ve Hırvatçada "bayrak" demektir. Şirketin Yugoslavya dönemindeki adı Zavodi Crvena Zastava, yani "Kırmızı Bayrak Fabrikaları"ydı. Bugünkü Zastava oružje AD adındaki "oružje" ise "silah" anlamına gelir. Model adlarındaki kısaltmaların bir bölümü de Sırpça sözcüklerin baş harfleridir; hepsinin anlamı kaynaklarda verilmiyor.
| Ad veya kısaltma | Anlamı | Kaynak niteliği |
|---|---|---|
| Zastava | Bayrak | Sözlük anlamı |
| Zavodi Crvena Zastava | Kırmızı Bayrak Fabrikaları (savaş sonrası ad) | Vikipedi Zastava Automobiles maddesi |
| CZ | Crvena Zastava (Kırmızı Bayrak) | Vikipedi CZ 99 maddesi |
| oružje | Silah | Sözlük anlamı |
| PAP | Poluautomatska puška, yani yarı otomatik tüfek | Vikipedi M59/66 maddesi |
| AP M70 | Automatska puška Model 1970 | Vikipedi M70 maddesi |
| CZ M70 | Crvena Zastava Model 1970 | Vikipedi M70 tabanca maddesi |
| Pčelica | "Küçük arı", M70 tabancasının halk arasındaki adı | Vikipedi M70 tabanca maddesi |
Model adlarındaki rakamlar çoğu kez kabul yılını gösterir (M57, M70, M88). Her rakamın yıl olduğunu söylemek doğru değildir; örneğin M21 ve M05 için bu çalışmada açıklayıcı bir kaynak bulunamadı.
Zastava Hangi Yıl Üretildi?
Zastava'nın kuruluşu 27 Ekim 1853'tür; o gün dört topun ve iki kısa obüsün üretimi başarıyla tamamlandı. İlk modern tüfekler 1880'lerde, ilk Yugoslav AK türevi M70 ise 1970'te seri üretime girdi. Günümüzdeki M21, M19 ve M07 gibi ürünler 2000'lerde ve sonrasında tanıtıldı; ayrıntılı çizelge aşağıda.

| Yıl | Olay | Kaynak niteliği |
|---|---|---|
| 1851 | Silah dökümhanesinin Belgrad'dan Kragujevac'a taşınmasına karar | Üretici sitesi |
| 1853 | İlk top namluları döküldü; kuruluş tarihi 27 Ekim | Üretici sitesi, Vikipedi |
| 1880 | Mauser-Milovanović M1880 tüfeği | Vikipedi |
| 1924-1925 | FN ile sözleşme; M24 sürgülü tüfekler | Vikipedi |
| 1936 | Zbrojovka Brno'dan hafif makineli tüfek lisansı | Vikipedi |
| 1948-1950 | M48 tüfeği tasarımı ve üretimi | Vikipedi |
| 1953 | Otomobil kolu ayrıldı; çalışanların referandumu | Vikipedi Zastava Automobiles |
| 1961-1964 | M57 tabanca hizmete girdi; PAP M59 seri üretimi | Vikipedi |
| 1970 | M70 tüfeği JNA'da | Vikipedi |
| 1984-1988 | M84, M87 makineli tüfekler; M88 tabanca | Vikipedi |
| 1990-1992 | CZ 99 üretimi; M92 karabina | Vikipedi |
| 1991 | BM Güvenlik Konseyi'nin 713 sayılı silah ambargosu kararı | BM kayıtları, Vikipedi |
| 1998 | M93 Black Arrow seri üretim | Vikipedi |
| 2004-2007 | M21 (2004), M07 (2007) | Vikipedi |
| 2005 | BM onaylı tedarikçi listesine giriş; Remington ile mutabakat | Üretici sitesi, Vikipedi |
| 2018-2019 | Üreticinin ABD kolunun kuruluşu ve duyurusu | Üretici kolu sayfası, Vikipedi |
| 2019-2022 | M19 tasarlandı (2019), hizmete girdi (2022) | Vikipedi |
| 2021 | 235 milyon dolarlık ABD sözleşmesi duyurusu | N1 (Beta aktarımı) |
| 2025 | Sırbistan'ın silah ihracatını durdurduğu açıklandı | RFE/RL, N1 |
Vikipedi, 1991-1995 arasında BM yaptırımlarının üretimi yavaşlattığını ve 1999'da kompleksin hasar gördüğünü yazar; ikisi de yorum katılmadan olgu olarak burada anılıyor. 713 sayılı karar BM Güvenlik Konseyi'nin 25 Eylül 1991 tarihli, Yugoslavya'ya silah sevkiyatını yasaklayan kararıdır.
Zastava'nın Tüfeği Var mı?
Evet, Zastava'nın tüfek ürünleri çok geniştir: Kalaşnikof sistemli otomatik ve yarı otomatik tüfekler (M70, M21, M05, M19), nişancı tüfekleri (M91, M07), ağır uzun menzilli tüfekler (M93, M12), Mauser sistemli av tüfekleri (LK M70, LK M85) ve küçük çaplı tüfekler (MP22, MP17). Yivsiz av tüfeği güncel kataloglarda yoktur.

| Tüfek grubu | Modeller | Sistem |
|---|---|---|
| Otomatik ve yarı otomatik piyade | M70, M92, M85, M90, M21, M24, M05, M19, M20, M77 | Kalaşnikof tipi gaz sistemi |
| Hafif makineli | M72, M05 G1 | Kalaşnikof tipi, ağır namlulu |
| Yarı otomatik nişancı | M76, M91 | Uzatılmış AK sistemi |
| Sürgülü nişancı ve ağır | M07, M07 M, M93, M12, M12 M | Mauser 98 |
| Sürgülü av | LK M70, LK M85 | Mauser 98 ve Mini Mauser |
| Küçük çaplı | MP22, MP17 | Sürgülü |
| Tarihî hizmet tüfeği | M48, M59/66 | Sürgülü Mauser; SKS lisanslı yarı otomatik |
| ABD sivil | ZPAP M70, ZPAP85, ZPAP92, ZPAP M90, PAP M77, ZPAP M72 | Yarı otomatik AK |
Zastava'nın tarihinde yivsiz av tüfeği üretimi de vardı: Vikipedi, fabrikanın 1954'te av tüfeği ve küçük çaplı tüfek üretimine başladığını yazar. 2026 av-spor kataloğunda ise çifte veya pompalı yivsiz av tüfeği yer almıyor.
Kaç Çeşit Zastava Var?
Zastava'nın çeşit sayısı sayım yöntemine bağlıdır: resmî kataloglar iki ayrı program olarak yaklaşık 60 model ve yapılandırma başlığı sayar; ailelere göre toplarsak 10-12 ana aile çıkar. Kesin tek bir sayı yayımlanmaz, bu yüzden tabloya dayanak olan sayım biçimi açıkça yazıldı.
| Program | Aile | Katalogdaki başlıklar |
|---|---|---|
| Savunma | Modüler tüfekler | M19, M20 (M24 sitede ayrıca) |
| Savunma | M21 grubu | Hafif makineli M21 BS, M21 SBS, M21 ABS |
| Savunma | M05 grubu | E1, E2, E3, C1, G1, N1, N2 (S sürümleriyle) |
| Savunma | Nişancı tüfekleri | M91, M07 AF, M07 AS, M07 M, SRX 20 (dizinde) |
| Savunma | Uzun menzilli | M12, M12 M, M12 Black Spear |
| Savunma | Makineli tüfekler | M84, M84M, M86, M87, M02 Coyote |
| Savunma | Bombaatar ve ekipman | AGL M93, BGP 40 mm, GL M19 |
| Savunma | Tabanca | CZ 999, EZ 9, EZ 9 Compact |
| Av-spor | Sürgülü tüfekler | M70 (Standard, Fullstock, Left hand, Battue, PS, lamine), M85 (Standard, Fullstock, Hornet, Hornet Fullstock), M07 M, M12 M |
| Av-spor | Küçük çaplı | MP22 ve MP17 (temel, N, Fullstock) |
| Av-spor | Yarı otomatik | PAP G, M2010 G, PAP M21 BSF, PAP M05 C1TF |
| Av-spor | Tabanca | M70, M57 / M57 A, M70 A / M70 AA, M88, M88 A, CZ 999, CZ 999 Compact, EZ 9 / EZ 40, EZ 9 Compact |
Bunlara ABD için ayrı kodlanan onlarca ZPAP renk ve donanım sürümü, eski askerî ve eski ihracat modelleri eklenmez. Sayım "yaklaşık"tır; üreticinin katalog dizinleri her aileyi tek başlık altında gösterebilir.
Zastava Ne Kadar Mermi Alır?
Zastava şarjör kapasiteleri modele göre 3-5 mermilik av tüfeklerinden 30 mermilik otomatik tüfeklere ve kayışla beslenen makineli tüfeklere uzanır. En yaygın değerler: AK türevlerinde 30, CZ 999 ve EZ 9'da 15, M91'de 10, M07'de 5, M57'de 9 mermi.
| Model | Kapasite | Kaynak niteliği |
|---|---|---|
| M70, M92, M05 (7,62x39) | 30 mermilik şarjör | Üretici kataloğu, Vikipedi |
| M21, M24 | 30 mermilik şarjör | Üretici kataloğu ve sitesi |
| M19 ve M20 | 7,62 mm için 30, 6,5 mm için 25 mermi (Vikipedi 20 mermilik şarjörü de anar) | Üretici kataloğu, Vikipedi |
| M05 N, M77 (7,62x51) | 20 mermilik şarjör | Üretici kataloğu, Vikipedi |
| M72 | 30 ve 40 mermilik kutu şarjör, 75 mermilik kutu şarjör | Vikipedi |
| M76, M91 | 10 mermilik şarjör | Vikipedi, üretici kataloğu |
| M07, M12, LK M85, MP22 | 5 mermilik şarjör | Üretici kataloğu |
| M93 | 5 veya 10 mermilik şarjör | Vikipedi |
| LK M70 | Kaliberlere göre 3, 4 veya 5 mermi | Üretici kataloğu |
| PAP G, M2010 G, PAP M21 BSF | 10 mermilik şarjör | Üretici kataloğu |
| M59/66 | 10 mermilik sabit şarjör, tarakla dolar | Vikipedi |
| M57 | 9 mermi | Üretici kataloğu |
| M70 tabanca, M88 | 8 mermi (7,65 mm); 8 mermi (9x19 mm) | Üretici kataloğu |
| CZ 999, EZ 9 | 15 mermi; EZ 9 için 10 veya 15 mermi | Üretici kataloğu |
| M87, M02 Coyote | Kayışla; kayış 60 mermilik kutularda | Vikipedi |
Kapasite ürünün tasarımını gösterir; ülkelere göre ruhsat veya ithalat koşulları kapasiteyi sınırlayabilir. ABD'ye ithal edilen bazı sivil sürümler ithalat kuralları nedeniyle 10 mermilik şarjörle gelmişti (örneğin 2014-2015 M77PS); Türkiye'de ise böyle bir ithalat bulunamadı.
Zastava Nasıl Sökülür?
Zastava silahlarının sökülmesi, modele göre değişen ve yalnızca kullanım kılavuzundaki sırayla yapılması gereken bir iştir. Günlük temizlik için yapılan "sahada sökme" ile uzman müdahalesi gerektiren ileri sökme farklı seviyelerdir. Bu sayfa adım adım talimat vermez; kılavuz, üretici veya yetkili tamirci esastır.

| Seviye | Kim yapar | Başvuru kaynağı |
|---|---|---|
| Temizlik için sahada sökme | Silahın sahibi, silah boşaltılıp kontrol edildikten sonra | Model kullanım kılavuzu (ABD ithalatçısı kılavuzları sitesinde yayımlar) |
| Dipçik ve koruyucu değişimi | Sahibi veya tamirci | İthalatçının "donanım takma talimatları" sayfası |
| Gövde, namlu, tetik grubu ve sabit parçalar | Yalnızca yetkili tamirci veya üretici | Üretici veya yetkili servis |
Kalaşnikof sistemli Zastava tüfekleri için Vikipedi, sökme ve çalıştırmanın genel olarak AK-47 ailesine benzediğini, M76'da yalnızca gaz ayarlayıcıda küçük bir fark olduğunu yazar. Yine de her modelin sökme sırası ve parça uyumu farklıdır; yanlış sökme veya eski sürüm parçasıyla birleştirme güvenlik riski doğurur. ABD ithalatçısı sitesinde sahip kılavuzları, kayıt, yedek parça ve garanti sayfaları bulunur.
Güvenlik uyarısı: Silah sökülmeden önce şarjör çıkarılmalı ve yatağın boş olduğu gözle ve elle doğrulanmalıdır. Kalıcı parça (gövde, namlu, tetik grubu) müdahalesi hem güvenliği bozar hem de ülkeye göre suç olabilir. Türkiye'de ateşli silahın ana parçalarının yapılması, değiştirilmesi veya bulundurulması 6136 sayılı Kanun kapsamındadır; bu bilgi genel çerçevedir, hukuki tavsiye değildir.
Zastava'nın En İyi Modeli Hangisidir?
Zastava'nın "en iyi" modeli için ölçülebilir tek bir ölçüt yoktur; ancak somut kanıt iki yöne işaret eder: hizmet süresi (M70, M57, CZ ailesi) ve resmî kabul (M21, M19, M91, M07). Bu bölüm bir hüküm değil, bu kanıtların dökümüdür.
| Ölçüt | Öne çıkan model | Kanıt |
|---|---|---|
| Uzun hizmet süresi (tüfek) | M70 ailesi | 1970'te JNA'ya girdi, 1982'den beri standart tüfek olarak anılır, bugün de üretimde |
| Uzun hizmet süresi (tabanca) | M57 | 1961'den 1990'lara kadar JNA tabancası |
| Tabanca evrimi | CZ 99, CZ 999, EZ 9 | Aynı tasarımın üç nesli; CZ 99 M57'nin yerini aldı |
| Güncel resmî hizmet | M21, M19 | Jandarma ve silahlı kuvvetlerde kullanım (Vikipedi) |
| Nişancılık | M91, M07 | M91 M76'nın yerini aldı; M07 2007'den hizmette |
| Av | LK M70 | 1970'ten beri üretim; 19 kalibre seçeneği |
| Ağır tüfek | M93, M12 | 1998'den beri üretim; 1.800 m etkili menzil |
"En iyi" demek kullanıcı ihtiyacına bağlıdır; bu çalışmada bağımsız atıcılık testleri, kullanıcı puanları veya arıza istatistikleri toplanmadı. Dolayısıyla bir model diğerlerinden "üstündür" demek için yeterli kanıt yoktur. Seçim için önceki bölümdeki "amaç" tablosu daha yararlıdır.
Zastava 9 mm Kaç Para?
9x19 mm kalibreli Zastava tabancalarının ABD'deki başlangıç MSRP'si 600 dolar civarındadır: CZ 999 599,99 dolardan, EZ 9 Compact 609,99 dolardan başlar (15 Kasım 2026). Türkiye'de bu tabancaların resmî ithalatçısı veya TL fiyatı bulunamadı; tablo model bazında dökümü verir.
| Model | Kalibre ve kapasite | ABD fiyatı (dolar) |
|---|---|---|
| CZ 999 | 9x19 mm, 15 mermi | 599,99'dan başlayan MSRP (ithalatçı sayfası); bayi listelerinde 567,99-703,99 |
| CZ 999 Compact | 9x19 mm, 15 mermi | Güncel fiyat bulunamadı |
| EZ 9 | 9x19 mm, 10 veya 15 mermi | Bayi listelerinde yaklaşık 430-554; ithalatçı bir kodda 659,99'dan |
| EZ 9 Compact | 9x19 mm, 15 mermi | 609,99'dan başlayan MSRP |
| M88 ve M88 A | 9x19 mm, 8 mermi | Güncel fiyat bulunamadı |
| M70 A / M70 AA (M57'nin 9 mm ihracat sürümü) | 9x19 mm, 8 mermi | Güncel fiyat bulunamadı |
| CZ 99 | 9x19 mm, 15 mermi | Üretimden kalktı; güncel fiyat yok |
Yazıdaki fiyatlar 15 Kasım 2026 taramasıdır, vergi ve nakliye dışıdır. M70 tabancanın 9 mm Kratak (.380 ACP) sürümü 9x19 mm ile aynı kalibre değildir; bu tabloya girmedi. Model bazlı ayrıntı "Zastava Fiyatları" bölümündedir.
Zastava Havalı Tabanca Modelleri
Zastava'nın güncel av-spor kataloğunda havalı tabanca yoktur. Üreticinin "Hakkımızda" sayfası ürün gruplarını sayarken hava tüfeğinden söz eder; Vikipedi ise 1953'te M48 tabanlı hava tüfeği ve spor tüfeği üretimine başlandığını yazar. Havalı tabanca modeli ise bu çalışmada doğrulanamadı; ürün gamında bu alan yok sayılmalıdır.
Üreticinin 2026 av-spor kataloğu sürgülü tüfekleri, küçük çaplı tüfekleri, yarı otomatik tüfekleri ve ateşli tabancaları kapsar; hava veya gaz basınçlı bir ürün içermez. Başka bir markanın Zastava lisanslı havalı replikası da bulunamadı. Vikipedi'nin Zastava şablonunda "GP45" adlı bir hava tabancası geçer, ancak yapılan aramada bu adı taşıyan bir Zastava ürünü doğrulanamadı.
Hukuki not: Hava ve gaz basınçlı nişan tüfek ve tabancaları Türkiye'de 2521 sayılı Kanun kapsamındadır; kanun bunların yapımı, satımı, bulundurulması ve taşınmasını belgeye bağlar. Bu bilgi genel çerçevedir, hukuki tavsiye değildir. Bu sayfa hava silahı satışını veya kampanyasını içermez; yalnızca Zastava'nın ürün gamında bu alanın bulunmadığını belirtir.
En İyi Zastava Av Tüfeği Hangisi?
Zastava'nın av tüfeği olarak sunduğu başlıca ürünler Mauser sistemli LK M70 ve Mini Mauser LK M85'tir. LK M70 geniş kalibre aralığı (.243'ten .458 Win Mag'e) ve birçok donanım seçeneğiyle genel av tüfeği olarak öne çıkar; LK M85 ise daha küçük kalibreler içindir. Yivsiz av tüfeği güncel katalogda yok.

| Model | Kalibre aralığı | Ağırlık ve namlu | Not |
|---|---|---|---|
| LK M70 Standard | .22-250'den .458 Win Mag'e | 3,6 kg (.375 H&H ve .458 Win Mag için 3,9 kg); 600/560 mm | Pig Back veya Monte Carlo ceviz dipçik, tek/DAT/çift tetik |
| LK M70 Fullstock | Aynı | 3,6 kg; 510 mm | Tam boy ceviz dipçik |
| LK M70 Battue | Aynı | 3,6 kg; 600/560 mm | Sürek avı için kaburgalı mira |
| LK M70 PS | Aynı | 3,6 kg | Fiberglas takviyeli polimer dipçik |
| LK M70 lamine dipçikli | Aynı | 4,03 kg | Ayarlanabilir yanak ve çekme boyu; üç dipçik biçimi, dört renk |
| LK M85 | .222, .223, .222 Mag, .22-250, 7,62x39 | 2,8 kg; 510 mm | Mini Mauser; Hornet sürümü .22 Hornet |
"En iyi" seçimi avlanacak türe, mesafeye ve yasal duruma bağlıdır. Türkiye'de avda hangi silahın kullanılabileceği 4915 sayılı Kanun ve ilgili yıllık av düzenlemelerinde belirlenir; 4915'in 6. maddesi haznesi iki fişekle sınırlandırılmamış otomatik, yarı otomatik ve pompalı yivsiz tüfekleri avda yasaklar. Yivli sürgülü tüfeklerin ülkeye sokulması ise 6136 sayılı Kanun'un kapsamındadır ve Türkiye'de resmî ithalatçısı bulunamadı.
ABD'de LK M70 için ithalatçı sayfası MSRP olarak 799 dolardan başlayan bir değer, .375 H&H ve .458 Win Mag sürümleri için bayi listeleri 1.267,99 dolar gösterir (ayrıntılar fiyat bölümünde). Kullanıcı görüşleri dağınıktır: bir inceleme sitesi tüfeği benzerlerinden biraz ağır bulur, bir bayi yorumu fiyatına göre kaliteli bulur; bu çalışmada bağımsız atış testi okunmadı.
Hukuki not: Bu bölüm genel bilgidir, hukuki tavsiye değildir. Kişisel durum için il emniyet müdürlüğüne veya bir avukata danışılmalıdır.