SM-1, yani Standard Missile-1, ABD Donanması için 1960'larda geliştirilen ve gemilerden havaya doğru atılan ilk "Standard" füzedir. Kayıtlarda iki kolu vardır: orta menzilli SM-1MR (RIM-66) ve füzeye ek bir hızlandırıcı takılarak uzatılmış menzilli SM-1ER (RIM-67A). Ana üreticisi General Dynamics'in Pomona bölümüdür; iş sonradan Hughes üzerinden Raytheon'a geçmiştir.
ABD Donanması füzeyi 2003'te hizmetten çıkardı, ancak aynı füze bazı yabancı donanmalarda kullanılmayı sürdürüyor; Türkiye bu ülkeler arasındadır. Bu sayfa 20 Kasım 2026 itibarıyla açık kaynaklardaki bilgiye dayanır: Andreas Parsch'ın füze rehberi, SeaForces ve Naval Gazing dökümleri, ABD Savunma Güvenliği İşbirliği Ajansı (DSCA) bildirimi, Tayvan basını ve genel ansiklopedik derlemeler. Resmî değer bulunmayan yerde bunu açıkça yazacağız.

Veri notu: SM-1 için yayımlanmış tek ve resmî bir veri föyü yok. Menzil, hız ve ağırlık rakamları sürüme göre değişen ikincil derlemelerden gelir; derleyenlerin kendisi de "kaynaklara göre küçük farklar var" uyarısı koyar. Rakamlar yalnızca büyüklük fikri verir.
SM-1 Nedir?
SM-1, gemilere kurulu radarın hedefe tuttuğu ışıkla yönlenen, katı yakıtlı, yarı aktif radar güdümlü bir yüzeyden havaya füzedir. 1960'larda Donanma'nın eski Terrier, Tartar ve Talos füzelerinin yerini almak için tasarlanan Standard ailesinin ilk üyesidir. Orta menzilli kolun resmî adı RIM-66, uzun menzilli kolunki RIM-67'dir.
Aile fikri basitti. 1960'ların sonunda Donanma'nın elindeki birinci kuşak füzeler güvenilmezlik sorunu yaşıyordu; çözüm, ön bölümü ortak, yalnızca motoru ve güç ünitesi farklı olan tek bir füze gövdesi üretmekti. Naval Gazing, bu füzeye daha iyi bir ad bulunmadığını, "Standard" adının bugüne kadar kullanıldığını anlatır. Yani "Standard", markadan çok bir tasarım felsefesinin adıdır.
SM-1'in gövdesi eski Tartar füzesi RIM-24C ile aynı ölçüde tutuldu; böylece mevcut fırlatıcılar ve şarjörler değiştirilmeden kullanılabildi. Füzenin mantığı "Nasıl Çalışır?" bölümünde, sonraki kuşakla ilişkisi ise "SM-1 ile SM-2 Arasındaki İlişki Nedir?" başlığında anlatılır.
SM-1 Ne İşe Yarar?
SM-1 bir geminin uçak, helikopter ve gemiye yönelen seyir füzesi gibi hava tehditlerine karşı kendini ve yakınındaki gemileri savunmasını sağlar. Tasarımı "bölge savunması" içindir: Gemi kendi çevresinde bir koruma kabarcığı oluşturur. Sınırlı biçimde, hedefi doğrudan görüş hattında olan yüzey gemilerine karşı da kullanılabilir.
Füzenin yüzey hedeflerine karşı kullanımı SeaForces dökümünde açıkça yazılıdır: Standard, görüş hattı menzilinde yarı aktif kipiyle bir gemiye atılabilir. Bu özellik 1988'de gerçek bir olayda denendi; "SM-1 Kullanıldığı Yerler" bölümünde ayrıntısı var. Yani SM-1 yalnızca bir "uçaksavar" değil, gerektiğinde bir yakın mesafe gemi karşıtı silahtır.
Karadaki hedefler ya da balistik füzeler SM-1'in görev alanı dışındadır. Bu tür görevler çok sonra gelen, farklı gövdeli ve farklı güdümlü Standard sürümlerine bırakılmıştır; bunların kimlik kartları SM-3 ve SM-6 yazılarında ayrıca incelenir.
SM-1 Hangi Ülkenin?
SM-1, Amerika Birleşik Devletleri'nin silahıdır. Standard programını 1963'te ABD Donanması başlattı; ilk imalatçı, Kaliforniya'daki General Dynamics Pomona Bölümü'ydü. İhracatı, ABD hükûmetinin yabancı askerî satış izniyle yapılır. Bu yüzden Türkiye, İspanya veya Tayvan'daki füzeler de ABD menşelidir. Hangi ülkeye ne zaman kaç füze satıldığı açık kaynakta düzenli belgelenmiş değildir.
Üretici zincirinin sonraki halkaları ikincil kaynaklarda şöyle anlatılır: General Dynamics Pomona 1992'ye kadar füzeyi yaptı, sonra bölüm Hughes Missile Systems'e geçti; Hughes ve Raytheon ortak bir şirket (Standard Missile Company) kurdu, Hughes'un füze işi de Raytheon'a satılınca Raytheon tek yüklenici kaldı. Bu bilgiyi belgeleyen bir birincil sözleşme okumadık; "SM-1'i Kim Üretti?" başlığında ayrıntı verilir.
Füze ABD'nin dışında da yerel olarak bakım gören bir silah haline gelmiştir. Tayvan'ın Chung-Shan Bilim ve Teknoloji Enstitüsü (NCSIST), ABD desteği bitince fırlatıcı ve füze desteğini üstlenmiştir; bunun ayrıntısı "SM-1 Hâlâ Kullanılıyor mu?" bölümünde yer alır.
SM-1 Özellikleri Nelerdir?
Orta menzilli SM-1MR Block V (RIM-66B) için yaygın değerler şöyledir: yaklaşık 4,47 metre boy, 34 santimetre çap, 1,07 metre kanat açıklığı, 621 kilogram ağırlık ve Mach 3,5 hız. Menzil olarak 46 kilometre (25 deniz mili), tavan olarak 24.400 metre verilir. Bunlar resmî değil, derleme rakamlardır.
| Parametre | SM-1MR (RIM-66A) | SM-1MR Block V (RIM-66B) | SM-1ER (RIM-67A) |
|---|---|---|---|
| Rol | Tartar füzesinin yerine | Aynı rolün güçlendirilmiş hali | Terrier ve Talos'un yerine |
| Uzunluk | Açık kaynakta ayrı değer yok | 4,47 m | 7,98 m (hızlandırıcı dahil) |
| Çap | 0,34 m | 0,34 m | 0,34 m (hızlandırıcıda 0,45 m) |
| Ağırlık | Ayrı değer yok | 621 kg | 1.340 kg |
| Hız | Mach 3,5 (aileye ait) | Mach 3,5 | Mach 2,5 |
| Menzil | 32 km (17 deniz mili) | 46 km (25 deniz mili) | 65 km (35 deniz mili) |
| Tavan | 19.800 m | 24.400 m | 24.400 m'nin üzeri |
| Motor | Aerojet MK 27, çift itkili | Aerojet MK 56, çift itkili | ARC MK 30 sürdürücü + Hercules MK 12 hızlandırıcı |
| Başlık | 62 kg, MK 51 sürekli çubuklu | MK 90 patlama-parçacık | Aynı ailenin gövde başlığı; ayrı değer yok |
Tablodaki değerlerin çoğu Andreas Parsch'ın rehberinden alınmıştır ve kendisi de rakamların kaynaktan kaynağa az çok değiştiğini yazar. Block VI (RIM-66E) için ayrı bir kütle, boy ve menzil değeri açık kaynakta bulunmaz; bu sürümün farkları "Güdüm" ve "Ne Zaman Üretildi?" bölümlerinde anlatılır.
SM-1'in Avantajları Nelerdir?
SM-1'in en büyük artısı sadeliğidir: tamamen katı hal elektroniği ve elektrikli kanat motorları kullanır, hazır olma süresi saniyelere iner ve eski fırlatıcılara uyum sağlar. Dikey fırlatıcı ya da gelişmiş bir radar gerektirmez; bu yüzden 1960'ların silah sistemleri yeni füzeyi kolaylıkla kabul edebildi.
Naval Gazing'in aktardığına göre eski Tartar füzesinin ısınması 26 saniye sürerken SM-1'de bu süre bir saniyeye indi. Füzeler ayrıca "tahta mermi" olarak taşındı: depo bakımları arasındaki üç yıl boyunca gemide test edilmesi gerekmiyordu. Bu bilgiler tek kaynaktandır; ancak füzenin uzun süre bakımsız beklemesinin neden önemsendiğini açıklar.
İkinci avantaj, ailenin ortak gövdesidir. MR ve ER sürümleri neredeyse aynı elektroniği taşıdığı için bakım, eğitim ve yedek parça düzeni birleştirilebildi. Üçüncüsü yabancı donanmalar açısından önemlidir: Block VI sürümü, SM-2'den alınan monopulse arayıcı ve yakınlık tapasıyla güncellendiği için eski gemilerde bile karşı tedbirlere daha dayanıklı bir füze sunar.
SM-1'in Dezavantajları Nelerdir?
SM-1'in başlıca zayıflıkları, hedefi uçuşun tamamında radarla aydınlatma gereksinimi, kısa menzil, yolun ortasında gemiden güncelleme alamaması ve ABD'nin desteğini bırakmış olmasıdır. Aynı anda birkaç hedefe karşı kullanımı sınırlıdır; çünkü her füze, hedef vurulana kadar gemideki aydınlatıcı radara ihtiyaç duyar. Bu sınırlar füzeyi işlevsiz kılmaz, yalnızca kullanım alanını daraltır.
Naval Gazing, birinci kuşak Standard'ın kapasitesinin, ağır deniz yüzeyi füze saldırılarına karşı yetersiz kaldığını belirtir; bunun için bütünleşik bir radar ve savaş yönetim sistemi gerekiyordu. Bir ansiklopedi derlemesi de SM-1MR'nin deniz yüzeyine çok yakın uçan füzeleri düşürme yeteneğinin sınırlı olduğunu yazar; iki kaynak aynı yönde, ancak ikisi de ikincildir.
Lojistik sorun da önemlidir. ABD Donanması füzeyi 2003'te bıraktı; Perry sınıfı fırkateynlerden Mk 13 fırlatıcılar 2004-2005 arasında söküldü. Müşteri ülkelerin parça ve motor tedariki bu yüzden ya kalan stoklara ya da kendi çabalarına bağlıdır. Tayvan örneği bunun nasıl çözülebildiğini gösterir; her ülke aynı imkâna sahip değildir.
SM-1 Ne Zaman Üretildi?
Standard programı 1963'te başladı; ilk uçuş testleri 1965'te yapıldı ve SM-1MR'nin ilk üretim sürümü RIM-66A 1967 ile 1968 arasında Donanma'ya girdi (kaynaklar farklı yıl verir). Son sürüm Block VI (RIM-66E) 1980'lerin başında üretime ve 1983'te hizmete girdi. Aşağıdaki tablo kilometre taşlarını özetler.
| Yıl | Gelişme | Dayanak |
|---|---|---|
| 1963 | Standard programının başlaması | Parsch, SeaForces |
| 1965 | YRIM-66A prototiplerinin uçuş testleri | Parsch |
| 1967-1968 | RIM-66A'nın Donanma'da hizmete girişi (kaynaklar farklı yazıyor) | Parsch (1967), SeaForces ve Naval Gazing (1968) |
| 1970'lerin başı | İlk muharebe kullanımı (Vietnam Savaşı; ayrıntısı yok) | SeaForces, ansiklopedik derleme |
| 1978 | Sonraki kuşak SM-2'nin ilk sürümü RIM-66C hizmette | Parsch |
| 1980-1983 | RIM-66E (Block VI) üretimi başladı, 1983'te hizmete girdi | Parsch, SeaForces |
| 1987 | Block VI üretiminin sona erdiği bildirilir | Ansiklopedik derleme |
| 18 Nisan 1988 | Basra Körfezi'nde SM-1 ile gemi hedefine atış | SeaForces, ansiklopedik derleme |
| 2003 | ABD Donanması SM-1MR'yi hizmetten çıkardı | SeaForces, ansiklopedik derleme |
| 2004-2005 | Perry sınıfı gemilerden Mk 13 fırlatıcılar söküldü | Ansiklopedik derlemeler |
| 6 Eylül 2005 | DSCA, İspanya'ya 94 SM-1 Block VIB için olası satış bildirdi | DSCA bildiriminin yeniden yayını |
Blok I, II ve III ön sürüm sayılır; seri üretim sürümü Blok IV'tür ve SeaForces'a göre bunların hepsi sonradan Blok V'e dönüştürüldü. Tarih çelişkileri, metinde ayrıca işaretlendi.
Türkiye'nin SM-1'i Var mı?
Evet, Türk Deniz Kuvvetleri'nin Gabya sınıfı fırkateynleri SM-1MR füzesini kullanan gemilerdir. Sekiz gemi, eski ABD Oliver Hazard Perry sınıfından 1997 ile 2003 arasında devralınıp yenilendi. Füze, geminin pruvasındaki tek kollu Mk 13 fırlatıcıdan atılır. Stok sayısı ve fiilî hazırlık durumu açıklanmamıştır.
Gabya projesinin modernizasyonu, Türkiye'nin yerli yazılımlı GENESIS savaş yönetim sistemini, SMART-S Mk2 üç boyutlu hava arama radarını, yenilenen Mk 92 ateş kontrolünü ve Mk 41 dikey fırlatıcıda sekiz hücreyi kapsadı. Mk 41, Mk 13'ün önüne yerleştirildi ve ESSM füzeleri taşır; böylece SM-1 geminin tek hava savunma silahı olmaktan çıktı. Mk 41'i alan ilk gemi TCG Gediz'dir.
| Konu | Bilinen durum | Dayanak |
|---|---|---|
| Gemi sayısı | Sekiz gemi (F 490-F 497); ayrıca parça gövdesi olarak alınan bir gemi | Ansiklopedik gemi listeleri |
| Fırlatıcı | Tek kollu Mk 13; ön tarafında Mk 41 (8 hücre, ESSM) | Gabya derlemeleri |
| Füze adedi | Kaynaklar farklı: bir derleme 40, başka bir listeleme 36 SM-1MR yazıyor | Doğrulanamadı; metinde tek rakam benimsenmedi |
| Sürüm | Block VI (RIM-66E) ihracat sürümü olarak anılıyor; Türkiye için ayrı teyit yok | SeaForces |
| Satış kaydı | Bu araştırmada Türkiye'ye özel bir SM-1 satış bildirimi bulunamadı | DSCA aramaları |
2005'te DSCA'nın İspanya için yayımladığı bildirimde Türkiye ve Mısır, SM-1 kullanan donanmalar arasında anıldı (bildirimin tam metnine ulaşılamadı, arama özetinden). Bir derlemede yer alan 2020 tarihli bir atış iddiası tek kaynaklı ve tartışmalı olduğu için buraya alınmadı.
Kaynak notu: Gabya gemilerinin tamamının bugün aktif olup olmadığını açık kaynaktan doğrulayamadık. Bir derleme sekiz geminin aktif olduğunu yazıyor, ama tarihsiz. TCG Gelibolu'nun Temmuz 2025'te NATO'nun SNMG2 grubuna katıldığı haberi, en az bir geminin 2025'te görevde olduğunu gösterir. Yerli alternatifler (Hisar-D, Siper deniz sürümü) bu füzenin doğrudan halefi olarak ilan edilmedi.
SM-1 mi Daha İyi, SM-2 mi?
Hangisi daha iyi olduğu, gemiye ve göreve bağlıdır. SM-2 daha uzun menzilli, yolun ortasında yönlendirilebilen ve aydınlatmayı yalnızca son saniyelerde isteyen bir füzedir; SM-1 ise eski gemilerin eski radarlarıyla çalışabilen daha basit bir silahtır. Teknik açıdan SM-2 daha yeteneklidir ama SM-1'in sağladığı şey, mevcut gemide hâlâ çalışması ve yeni donanım gerektirmemesidir.
| Ölçüt | SM-1MR | SM-2MR |
|---|---|---|
| Güdüm | Uçuşun tamamında yarı aktif radar; ara aşama güncellemesi yok | Eylemsiz seyrüsefer, Aegis gemilerinde komut güncellemesi; yarı aktif yalnızca son aşamada |
| Aydınlatma yükü | Hedef vurulana dek sürekli | Birkaç saniye |
| Menzil (derleme) | Block V için yaklaşık 46 km | Yaklaşık 74 km (Parsch) |
| Etkin menzil farkı | Taban | Parsch'a göre SM-1MR'den yaklaşık yüzde 60 daha uzun |
| Fırlatıcı | Mk 13, Mk 26 gibi kollu ya da raylı sistemler; dikeyden atılamaz | Mk 41 dikey fırlatıcı dahil |
| Radar gereksinimi | Ateş kontrol radarı; Aegis şart değil | Aegis'te tam yetenek |
Burada kesin bir hüküm kurulmaz; Parsch'ın yüzde 60 farkı ile Naval Gazing'in "yaklaşık 40 deniz mili" tahmini bir arada okunmalıdır. SM-2'nin ayrıntıları ve sürümleri ayrı bir yazıda; burada yalnızca halefin temel farkı verilir.
SM-1 Jet Uçağı Vurabilir mi?
Teorik olarak evet; SM-1, uçak ve helikopterleri vurmak üzere tasarlanmış bir füzedir ve yakınlık tapalı bir başlık taşır. Ancak açık kaynakta, SM-1'in doğrulanmış bir jet uçağı düşürme kaydına rastlamadık. Muharebe geçmişi büyük ölçüde gemi hedeflerine yönelik atışlarla ve eğitim ya da test atışlarıyla sınırlıdır.
Vietnam'daki ilk muharebe kullanımının ne olduğu açık kaynakta ayrıntılandırılmadı; kayıtlar yalnızca "1970'lerin başında" diyor. Bu yüzden bir hedefin düşürüldüğünü ya da düşürülemediğini yazmak doğru olmaz.
Hedefe yaklaşıldığında patlayan bir yakınlık tapası, jete karşı doğrudan çarpma yerine yakın patlamayla etki eder. Hızlı ve manevralı bir uçağa karşı gerçek başarı oranı, bağımsız doğrulanmış bir veriyle ortaya konmuş değildir; üretici de böyle bir oran yayımlamaz.
SM-1 Kaç Parçadan Oluşur?
SM-1 için yayımlanmış resmî bir parça sayısı yok. Mimari olarak füze; arayıcı, otopilot ve elektronik bölümü, yakınlık tapası, harp başlığı, güç ünitesi, kanat sürücüleri ve roket motoru olmak üzere altı ana bölüme ayrılır. Uzun menzilli SM-1ER'de buna ayrılabilen bir hızlandırıcı eklenir.
| Bölüm | Görev | Not |
|---|---|---|
| Arayıcı (anten ve alıcı) | Hedeften dönen radar enerjisini yakalar | Block I-IV'te konik taramalı, Block V'te düzlem taramalı, Block VI'da monopulse (Parsch) |
| Otopilot ve elektronik | Arayıcı verisini kanat komutuna çevirir | Tamamen katı hal; Block V'te daha hızlı tepki veren otopilot |
| Yakınlık tapası | Hedefe yaklaşıldığında başlığı tetikler | Block VI'da MK 45 Mod 4 ve sonrası |
| Harp başlığı | Hedefin yakınında patlayacak şekilde tasarlandı | RIM-66A'da 62 kg'lık MK 51; Block V'te MK 90 patlama-parçacık |
| Güç ünitesi ve kanat sürücüleri | Elektrik sağlar ve kanatçıkları döndürür | Hidrolik yerine elektrik motorları; ER'de uzun uçuş için dayanıklı güç ünitesi |
| Roket motoru | Çift itkili katı yakıt: önce hızlı yanan, sonra yavaş yanan bölüm | MR'de MK 27 ve MK 56; ER'de MK 30 sürdürücü + MK 12 hızlandırıcı |
SM-1'in "parça" sayısı üzerinde konuşurken füzeyi ve geminin silah sistemini ayırmak gerekir. Fırlatıcı, şarjör, ateş kontrol radarı ve savaş yönetim bilgisayarı gemiye aittir ve ayrı bir listede ele alınır: "Gemiye Nasıl Kurulur?" bölümü.
SM-1 Fiyatı Nedir?
SM-1 için güncel ya da resmî bir birim fiyat açıklanmadı. Füze 2003'te ABD Donanması'ndan çekildi; yeni imalat ve yeni sipariş de kamuya açık değil. Elimizdeki tek somut tutar, 2005 tarihli bir olası satış bildirimidir ve birim fiyat çıkarmak için kullanılamaz.
| Tarih | Konu | Tutar ve kapsam |
|---|---|---|
| 6 Eylül 2005 | İspanya için olası yabancı askerî satış bildirimi (DSCA; yeniden yayın metnine göre) | 94 adet SM-1 Block VIB; 94 adet MK 56 çift itkili motor, kap, eğitim başlığı, destek ve test ekipmanı, yedek parça, eğitim, belge ve teknik yardım dahil; tüm seçenekler kullanılırsa en çok 41 milyon dolar |
Bu tutar paket bedelidir; motorlar, kaplar ve destek hizmetleri aynı kalemin içindedir. Tutarı füze sayısına bölmek yanıltıcı olur ve bu sayfada yapılmadı. Bildirimin hangi şartlarla sözleşmeye dönüştüğü ya da ne kadarının fiilen harcandığı da açık kaynakta yok. Eldeki başka bir fiyat verisi ya da tahmin yok.
Veri notu: Fiyat bölümünde yalnızca DSCA bildiriminin metni esas alındı. Bildirimin kendi sayfasına doğrudan ulaşılamadı; tutar ve adet, aynı bildirimi aktaran bir savunma haber sitesinin yeniden yayınından okundu (tek kaynak).
SM-1 Kaç Yılında Üretildi?
SM-1 tek yılda değil, yaklaşık yirmi yıllık bir hat boyunca üretildi: ilk seriler 1960'ların ikinci yarısında, son Block VI üretimi bir derlemeye göre 1987'ye kadar sürdü. Parsch'ın rehberi tüm Standard sürümleri için 2001'e kadar 21.000'den fazla füze yapıldığını söyler; bu toplam SM-1'e özel değildir.
Üretim iki fazda anlatılabilir. İlk fazda Block I-III ön sürümlerdir; Block IV ise gerçek seri üretim sürümüdür. İkinci fazda Block IV ve eski modeller yenilenerek Block V'e dönüştürüldü: SeaForces, birçok RIM-66A'nın Block V'e yeniden imal edildiğini yazar. Üretimin son halkası Block VI'dır; bu sürüm Parsch'a göre 1980'de üretime başladı ve ihracat müşterileri için bir süre daha sürdü.
| Sürüm | Kod | Üretim notu |
|---|---|---|
| Block I-III | RIM-66A | Ön sürümler; sonradan IV ve V seviyesine getirildi |
| Block IV | RIM-66A | Ana seri; ECCM iyileştirmeleri, daha kısa asgari menzil, daha hızlı yüzey hedefi yakalama |
| Block V | RIM-66B | Yeni arayıcı, güçlendirilmiş motor, yeni başlık; birçok eski füze bu seviyeye dönüştürüldü |
| Block VI, VIA, VIB | RIM-66E | 1980'de üretim, 1983'te hizmet; SM-2'den alınan arayıcı ve tapa |
"Toplam kaç SM-1 yapıldı" sorusunun açık kaynakta temiz bir cevabı yok. Parsch'ın 21.000 rakamı MR, ER ve SM-2 ile birlikte tek sayıdır; başka bir derleme "5.000'den fazla" yazar ve hangi sürümü kapsadığı belirsizdir. İki rakam birbirini doğrulamaz, bu yüzden yalnızca kaynakta geçtiği biçimiyle verildi.
SM-1 Menzili Ne Kadar?
SM-1MR'nin menzili sürüme göre değişir ve resmî bir değer yayımlanmamıştır. Parsch, RIM-66A için 32 kilometre (17 deniz mili), Block V için 46 kilometre (25 deniz mili) verir. Naval Gazing ise testlerde Block V'in 38 deniz miline (yaklaşık 70 km), SM-1ER'in ise 70 deniz miline (yaklaşık 130 km) ulaştığını yazar.
Üç ayrı sayının hepsi aynı ölçüt için geçerli değil. Parsch'ın değerleri nominal tasarım menzilidir, Naval Gazing'inkiler test sonuçlarıdır ve bunların bir kısmı kamuya açık belgeyle doğrulanmamıştır. Aynı kaynak, menzil ve irtifa değerlerinin aynı anda elde edilemeyeceğini; gerçek zarfın gizli tutulduğunu da not eder.
| Sürüm | Menzil (derleme) | Kaynak ve not |
|---|---|---|
| RIM-66A (SM-1MR) | 32 km (17 deniz mili) | Parsch ve Naval Gazing aynı değeri verir |
| RIM-66B (SM-1MR Block V) | 46 km (25 deniz mili) tasarım; test sonucu yaklaşık 70 km (38 deniz mili) | Parsch; Naval Gazing |
| RIM-66E (Block VI) | Ayrı değer yok | Açık kaynakta bulunamadı |
| RIM-67A (SM-1ER) | 65 km (35 deniz mili) tasarım; Naval Gazing 40 deniz mili (yaklaşık 74 km) ve test sonucu 70 deniz mili | Parsch; Naval Gazing (rakamlar farklı) |
Bir derlemeden diğerine rakam farkı birkaç on kilometreyi bulabilir ve hiçbirinin yanında "bu füze şu hedefi şu mesafeden vurur" garantisi yoktur. Hedefin irtifası, hızı ve geminin radar ufku etkin menzili belirler.
SM-1 Fırlatıcısında Kaç Füze Bulunur?
SM-1MR'nin standart fırlatıcısı Mk 13 tek kollu fırlatıcıdır; 40 füzelik bir şarjörü vardır: dış halkada 24, iç halkada 16 füze dikey olarak saklanır. Bir eğitim füzesi de bu kapasiteden bir yer ayırır. Perry türevi fırkateynlerde şarjör SM-1MR ve Harpoon füzeleri arasında paylaştırılır.

Mk 13, her sekiz saniyede bir Standard füze atabilir; Harpoon için bu aralık 22 saniyedir (Wikipedia'nın NAVEDTRA aktarımı). Şarjör dönen bir yapıdadır: füze rayın altına gelir, kaldırılır ve ateşlenir. Yangın halinde şarjör sprinkler ve CO2 ile korunur; ateşlenmeyen füze denize atılabilir.
| Gemi sınıfı | Fırlatıcı | Bildirilen yük |
|---|---|---|
| Santa María (İspanya) | Mk 13, 40 füzelik şarjör | 32 SM-1MR + 8 Harpoon (ansiklopedik derleme) |
| Cheng Kung (Tayvan) | Mk 13 | Derlemede 40 füzelik şarjör; hem SM-1MR hem Harpoon |
| Gabya (Türkiye) | Mk 13 | Bir derleme 40 SM-1MR, başka bir listeleme 36 SM-1MR yazıyor; doğrulanamadı |
| Baleares ve Brooke sınıfı | Mk 22 (yalnızca 16 füzelik iç halka) | Mk 13'ün küçültülmüş türevi |
Aritmetik olarak, 32 füzenin sekizer saniye arayla atılması dört dakikadan biraz uzun sürer; ama bu fırlatıcının teorik sınırıdır, fiilî hız radarın aynı anda kaç hedefi aydınlatabildiğine bağlıdır.
SM-1 Hangi Ülkelerde Var?
SM-1MR'nin bugün kullanıldığı belirtilen donanmalar Türkiye, İspanya, Tayvan ve Polonya'dır; derlemeler ayrıca Mısır ve Pakistan'ı da sayar. ABD, Avustralya, Fransa, Almanya, Hollanda, İtalya, Yunanistan ve Kanada eski kullanıcılar arasındadır. Güncel durum, her ülke için ayrı doğrulama gerektirir; çoğu kaynak tarihsizdir.
| Ülke | Gemi ve ilişki | Durum / dayanak |
|---|---|---|
| Türkiye | Gabya sınıfı (eski Perry); Mk 13 | Kullanıyor görünür; 2005 DSCA metni Türkiye'yi anar (özet) |
| İspanya | Santa María sınıfı (altı gemi); Mk 13 | 2005'te 94 SM-1 Block VIB için olası satış (DSCA) |
| Tayvan | Cheng Kung sınıfı; Mk 13 | NCSIST desteği; SM-2'ye geçiş planı basında |
| Polonya | İki eski Perry (ORP Pułaski, ORP Kościuszko) | Güncel durum teyit edilemedi |
| Mısır | Dört eski Perry, 1996-1999 arasında devralındı | Füzenin SM-1 olup olmadığı derlemelerde ayrışmıyor |
| Pakistan | PNS Alamgir (eski USS McInerney, 2010) | Mk 13 kullanıcıları arasında sayılır; güncel durum yok |
| Bahreyn | RBNS Sabha (eski USS Jack Williams, 1996) | SM-1 kullanımı bu araştırmada doğrulanmadı |
| Avustralya | Adelaide sınıfı; dört gemi SM-2 ve ESSM'e yükseltildi | Eski kullanıcı (ansiklopedik derleme) |
| Almanya ve Yunanistan | Lütjens ve Charles F. Adams sınıfları | SM-1'i bıraktıkları bir analizde geçer (tek kaynak) |
Fransa (Cassard sınıfı), Hollanda (Tromp ve Jacob van Heemskerck), İtalya (Durand de la Penne) ve Kanada gibi öbür eski kullanıcılar Mk 13 listelerinde anılır; bunların SM-1 kullanımı kaynağa göre ayrı ayrı teyit edilmedi. Mısır, Pakistan ve Bahreyn için füze sürümü açık kaynakta yok.
SM-1 Maksimum Hızı Ne Kadar?
SM-1MR için en çok tekrarlanan azami hız Mach 3,5'tir; yani ses hızının yaklaşık üç buçuk katı. Uzun menzilli SM-1ER için Parsch daha düşük bir değer, Mach 2,5 verir; nedeni açık kaynakta açıklanmıyor. Her iki değer de resmî bir veri föyünden değil, derlemelerden gelir.
Mach sayısı, havanın sıcaklığına bağlı olarak değişen yerel ses hızına göredir. Deniz seviyesinde yaklaşık 1.225 km/h olan ses hızı yükseklikte düşer; bu yüzden aynı Mach değeri yüksekte daha az km/h anlamına gelir. Metinde km/h'e çevirme yapılmadı.
Hız, füzenin "kaç saniyede nereye ulaşacağını" etkiler ama tek başına belirleyici değildir. Naval Gazing'in uyardığı gibi, tahmin edilen zarf değerleri basitleştirilmiştir ve en yüksek menzil ile en yüksek irtifa aynı anda mümkün değildir.
SM-1 Ağırlığı Ne Kadar?
SM-1MR Block V (RIM-66B) için derlemelerde 621 kilogram (1.370 libre) yazar. Uzun menzilli SM-1ER'in toplam ağırlığı hızlandırıcıyla birlikte 1.340 kilogramdır (Parsch). RIM-66A ve Block VI için ayrı bir kütle değeri açık kaynakta yoktur; bu yüzden onlar için rakam verilmedi. Tek bir sayı yerine sürüm bazlı bir aralık düşünmek daha doğrudur.
Ağırlık, füzenin şarjörde taşınması, rayın yük kapasitesi ve geminin yükü açısından önemlidir. Başlık bu kütlenin küçük bir kısmıdır: RIM-66A için 62 kilogramlık sürekli çubuklu MK 51 başlığı bildirilmiştir. Naval Gazing'in "yaklaşık 140 libre" ifadesi de aynı büyüklüktedir.
Gemide taşınan SM-1 sayısı ise şarjör kapasitesine ve Harpoon ile paylaşım kararına bağlıdır; bu karışım açıklanmaz.
SM-1 Neleri Vurabilir?
SM-1 uçakları, helikopterleri ve gemi savar füzeleri gibi hava hedeflerini vurmak için tasarlanmıştır. Görüş hattı menzilindeki yüzey gemilerine karşı da kullanılabilir. Küçük insansız hava araçlarına karşı performansı hakkında bağımsız bir veri yoktur; çünkü füze, bu tehdit ortaya çıkmadan önce tasarlanmıştı.
Hedef türüne göre durum şöyledir: Uçaklar ve helikopterler, füzenin ana hedef sınıfıdır. Gemi savar füzelere karşı, sonraki yıllarda eklenen çift ışınlı yakınlık tapası yardımcı oldu; yine de Naval Gazing, birinci kuşak Standard'ın saldırıların birden çok füzeyle yapıldığı durumlarda yetersiz kaldığını anlatır. Yüzey gemilerine karşı SeaForces, yarı aktif kipin görüş hattı menzilinde yeterli olduğunu söyler.
Balistik füzeler ve kara hedefleri kapsam dışıdır. Aynı gövde, anti-radyasyon füzesi AGM-78 Standard ARM ve yüzeyden yüzeye RGM-66 serisi gibi farklı silahlara temel oldu; ama bunlar ayrı mühimmat türleridir ve SM-1'in "neleri vurabilir" sorusunu genişletmez.
SM-1 Kullanıldığı Yerler
SM-1, ABD Donanması'nın Tartar ve Terrier sınıfı gemilerinde, Perry fırkateynlerinde ve yabancı donanmaların benzer gemilerinde kullanıldı. Belgelenmiş gerçek ateşleme olaylarının başında 18 Nisan 1988'de Basra Körfezi'ndeki Operation Praying Mantis gelir. Vietnam'daki ilk kullanım ise ayrıntısız kayıtlıdır. Açık kaynakta belgelenmiş olay sayısı azdır; aşağıda hepsi tek tek sıralanır.
| Tarih | Olay | Dayanak ve not |
|---|---|---|
| 1970'lerin başı | Vietnam Savaşı'nda ilk muharebe kullanımı | SeaForces ve ansiklopedik derleme; gemi ve sonuç belirtilmiyor |
| 18 Nisan 1988 | USS Simpson, İran'ın Joshan adlı hızlı hücumbotuna dört SM-1 attı; ilk füze isabet etti. USS Wainwright da iki RIM-67 (SM-1ER) ateşledi | SeaForces ve ansiklopedik Perry sayfası; sayılar iki kaynakta tutarlı |
| 18 Nisan 1988 | Joshan'ın üst yapısı yok edildi ama hemen batmadı; daha sonra Wainwright'ın top ateşi ile batırıldı | SeaForces; ansiklopedik Perry sayfası |
| 1980'ler | Körfez'de ABD gemilerini korumak için Standard füzeleri konuşlandırıldı | SeaForces; tek kaynak |
Olayda Joshan'ın önce ABD yapımı bir Harpoon füzesini gemilere doğru ateşlediği aktarılır; bu, iki farklı kaynağın anlatısıyla uyuşur, ancak tek tek isabetler bağımsız bir kayıtla doğrulanmamıştır. Simpson'ın attığı ilk füzenin isabeti ile sonraki üç füzenin sonuçları ayrıştırılmadı.
SM-1 başka çatışmalarda kullanıldı mı? Açık kaynakta hiçbir doğrulanmış kayıt bulamadık. 1986 Libya operasyonunda SM-1 kullanıldığına dair kanıt aramamızda da bir kaynağa rastlanmadı. Bu yüzden başka kullanım iddiaları metne alınmadı.
SM-1 Hangi Güdüm Sistemini Kullanıyor?
SM-1 yarı aktif radar güdümü kullanır: füzenin kendisi radar yayınlamaz, gemideki aydınlatıcı radarın hedefe tuttuğu ışığın yansımasını dinler ve ona doğru yönelir. Ara aşamada eylemsiz seyrüsefer ya da gemiden komut güncellemesi yoktur; bu yetenek yalnızca sonraki kuşak SM-2 ile geldi. Arayıcı tipi sürümlere göre değişti.
Block I-IV'teki arayıcı konik taramalıydı; Block V'te düzlem taramalı yeni bir arayıcı ve daha hızlı tepki veren otopilot geldi (Parsch). Block VI ise SM-2'den alınan monopulse arayıcıyı kullanır ve Wikipedia'ya göre komut ya da eylemsiz ara aşama güdümü yoktur. Monopulse yapı, karıştırma karşısında daha dirençli kabul edilir.
| Sürüm | Arayıcı | Sınır |
|---|---|---|
| Block I-IV (RIM-66A) | Konik taramalı yarı aktif radar | Aydınlatıcı hedefe sürekli bakmak zorunda |
| Block V (RIM-66B) | Düzlem taramalı yeni arayıcı | Aynı bağımlılık, daha hızlı otopilot |
| Block VI (RIM-66E) | SM-2 türevi monopulse arayıcı | Ara aşama güncellemesi yok |
Bu tasarımın pratik sonucu, her aydınlatıcı radarın aynı anda yalnızca bir füzeyi hedefe yönlendirebilmesidir. Naval Gazing ve SeaForces'a göre sonraki SM-2'nin ana yeniliği, aydınlatmayı yalnızca son birkaç saniyeye sıkıştırıp radarı birden çok hedef arasında paylaştırmaktı.
SM-1 Gemiyi Kaç Km'lik Alanda Korur?
SM-1 için resmî bir koruma yarıçapı ya da alanı yayımlanmadı. Derlemelerdeki 32-46 kilometrelik menzil değerleri, kuramsal olarak çok yaklaşık bir koruma dairesinin yarıçapı olarak okunabilir; ancak gerçek alan hedefin irtifasına, geminin radar ufkuna ve aydınlatıcı radarın görüş sınırına bağlı olarak çok daha küçük ve düzensizdir.

Yalnızca geometri açısından: 32 km yarıçaplı bir daire yaklaşık 3.200 kilometrekare, 46 km yarıçaplı bir daire yaklaşık 6.650 kilometrekare eder. Bunlar resmî koruma alanı değil, menzilin daire olarak çizilmesidir ve gemi bu alanın her noktasını aynı güvenle savunamaz.
Bu füzenin sınırı radarın görüşüyle belirlenir: eski nesil aydınlatıcı radar, hedefin üzerinde yalnızca tek bir füzeyi tutabilir ve gemi radarının alçak hedefi ufuk ötesinde göremeyeceği hesaba katılmalıdır. Gabya gibi gemiler aynı koruma alanını ESSM ve SMART-S radarıyla genişletir; bu paket ayrı bir sistemin kapasitesidir.
SM-1 Gemiye Nasıl Kurulur?
SM-1, geminin hava savunma sisteminin bir parçası olarak kurulur: bir fırlatıcı ve şarjör, ateş kontrol bilgisayarı, aydınlatıcı radar ve arama radarı gerekir. Füzenin kendisi gemiye kap içinde ya da şarjöre yüklenerek verilir. Aşağıda genel mimari anlatılır; talimat niteliğinde bir ayrıntı yoktur.
| Birim | Görev | Örnek |
|---|---|---|
| Fırlatıcı ve şarjör | Füzeleri saklar, rayına getirir ve ateşler | Mk 13 (tek kollu); SM-1ER için Mk 10 (iki kollu) fırlatıcı |
| Ateş kontrol sistemi | Hedefi izler ve füzeyi yönetir | Mk 74 (Tartar); Mk 92 (Perry fırkateynleri) |
| Aydınlatıcı radar | Hedefi aydınlatıp füzenin yönelmesini sağlar | SM-1ER için AN/SPG-55 (SeaForces) |
| Arama radarı | Hedefi ilk bulan radar | Gabya'da SMART-S Mk2 |
| Savaş yönetim sistemi | Hedef seçimi ve silah ataması | Gabya'da GENESIS |

SM-1, dikey fırlatıcıdan atılamaz: Naval Gazing'in belirttiği gibi dikey fırlatma, otopilotun füzeyi hedefi görebileceği bir noktaya çevirebilmesiyle mümkün oldu ve bu yetenek SM-2 ile geldi. Dolayısıyla bir gemiye SM-1 eklemek, mevcut kollu fırlatıcıyı ve aydınlatıcı radarı kullanmak demektir. Gabya sınıfında modernizasyonla Mk 13'ün önüne Mk 41 eklendi; Mk 41 yalnızca ESSM için kullanılır.
Füzeyi gemiye vinç ve kap sistemiyle yükleme, depo bakımı ve test düzenleri üreticinin ve donanmanın iç belgelerinde yer alır; açık kaynakta bulunmaz.
SM-1 Nasıl Çalışır?
SM-1 dört adımda çalışır. Gemi radarı hedefi bulur ve ateş kontrol sistemi onu izler; fırlatıcı füzeyi rayına getirip ateşler; füze, aydınlatıcı radarın hedefe tuttuğu enerjiyi dinleyerek hedefe doğru uçar; yaklaşınca yakınlık tapası başlığı patlatır. Bu zincirde füze yalnızca son halkadır.

Ateşlemeden önce radar hedefi izlemeye başlar. Füze rayda hazır beklerken elektroniği ısınır: Naval Gazing, eski Tartar için 26 saniye süren bu işlemin SM-1'de bir saniyeye indiğini yazar. Fırlatma sonrası çift itkili motor önce hızlı yanan bölümüyle füzeyi hızlandırır, sonra yavaş yanan bölümüyle hızı korur. Kanatçıkları elektrik motorları çevirir.
Seyir sırasında füze, hedeften yansıyan radar ışığına doğrudan yönelerek uçar. Naval Gazing, hedefe bu biçimde kilitli giden yolun göreceli olarak verimsiz olduğunu, SM-2'nin programlı otopilotuyla daha verimli bir yol izleyebildiğini ve menzilin bu sayede arttığını anlatır.
Son aşamada yakınlık tapası çalışır. Naval Gazing, eski tapaların hedef algıladıktan sonra sabit bir süre beklediğini; sonradan iki ışınlı tapalarla hedef uzunluğunun ölçülebildiğini ve gecikmenin ona göre ayarlandığını yazar. Sonuç, patlamanın hem iri bir uçağa hem de küçük bir gemi savar füzeye göre daha doğru zamanlanmasıdır.
SM-1MR ve SM-1ER Arasındaki Fark Nedir?
SM-1MR orta menzilli ve tek kademeli bir füzedir; yerini aldığı eski silah Tartar'dır ve kodu RIM-66'dır. SM-1ER ise aynı füzenin altına ek bir hızlandırıcı takılmış uzun menzilli halidir; Terrier'in yerine geçti ve kodu RIM-67A'dır. Parsch'a göre aralarındaki fark esas olarak itki sistemidir.
| Özellik | SM-1MR | SM-1ER |
|---|---|---|
| Kod | RIM-66A, B, E | RIM-67A |
| Yerine geçtiği füze | RIM-24 Tartar | RIM-2 Terrier (SeaForces'a göre Talos'un yerini de aldı) |
| İtki | Çift itkili tek motor (MK 27, MK 56) | MK 30 sürdürücü + MK 12 hızlandırıcı |
| Boy (derleme) | 4,47 m (Block V) | 7,98 m (hızlandırıcı dahil) |
| Ağırlık | 621 kg | 1.340 kg |
| Menzil (nominal) | 32-46 km | 65 km |
| Fırlatıcı | Mk 13 ve küçültülmüş türevi Mk 22 | Mk 10; hiçbir zaman dikey fırlatıcıya uygun olmadı (SeaForces) |
ER sürümü bugün ağırlıklı olarak tarihîdir. SeaForces'a göre RIM-67'yi hizmette tutan son gemi, 2003'te emekli olan İtalyan helikopter kruvazörü Vittorio Veneto'ydu; kalan füzelerin, hedef füze olarak yeniden imal edildiği aynı kaynakta geçer. Bu bilgi tek kaynaklıdır.
SM-1 Hangi Gemilerde Kullanıldı?
SM-1MR; ABD'nin Charles F. Adams sınıfı muhripleri, Perry sınıfı fırkateynleri ve Tartar donanımlı öbür gemilerinde kullanıldı. SM-1ER ise Leahy, Belknap, Farragut ve Long Beach gibi Terrier gemilerindeydi. Yabancı donanmalarda Perry türevi gemiler ve bazı Avrupa muhripleri aynı füzeyi taşıdı. Hangi gemide hangi sürümün bulunduğu ülkeye ve yıla göre değişir.
| Gemi sınıfı | Ülke | Füze ve fırlatıcı |
|---|---|---|
| Charles F. Adams (son on gemi) | ABD | SM-1MR, Mk 13 |
| Oliver Hazard Perry | ABD, Avustralya, Polonya, Mısır, Pakistan, Bahreyn | SM-1MR, Mk 13 (ABD'de 2004'e kadar) |
| Gabya (Perry türevi) | Türkiye | SM-1MR, Mk 13; ek olarak Mk 41 (ESSM) |
| Santa María | İspanya | SM-1MR, Mk 13 |
| Cheng Kung | Tayvan | SM-1MR, Mk 13 |
| Cassard | Fransa | Mk 13 (güncel kullanım yok) |
| Lütjens, Tromp, Jacob van Heemskerck, Durand de la Penne, Perth | Almanya, Hollanda, İtalya, Avustralya | Mk 13 donanımlı sınıflar; SM-1 kullanımı genel kaynaklarda anılır |
| Leahy, Belknap, Farragut, Long Beach | ABD | SM-1ER, Mk 10 (iki kollu) |

Tabloda "Perry sınıfı" satırı gemi ve ülkeleri birlikte sayar; Mısır, Pakistan ve Bahreyn için füzenin sürümü açık kaynakta ayrışmaz. Mk 13 fırlatıcı, Wikipedia'daki kullanıcı listesinde Fransa, Hollanda, Almanya, İtalya, Polonya, Pakistan ve Türkiye için anılır; bu listedeki bazı satırlar kaynaksızdır ("citation needed").
SM-1 ile SM-2 Arasındaki İlişki Nedir?
SM-2, SM-1'in doğrudan evrimidir: aynı gövde ailesini ve fırlatma mantığını sürdürür, fakat eylemsiz seyrüsefer ve gemiden komut güncellemesi ekler. İlk sürümü RIM-66C, Parsch'a göre 1978'de hizmete girdi. SM-1'den ayrıldığı yer, aydınlatma gereksinimini uçuşun tamamından son birkaç saniyeye indirmesidir. Bu geçiş bir anda değil, onlarca yıla yayılan kademeli bir süreçle yaşandı.
Bu ilişki iki yönlü işledi. Birinci yönde SM-2, birçok SM-1 gemisine "Yeni Tehdit Yükseltmesi" (NTU) programıyla getirildi. İkinci yönde SM-2'nin iyileştirmeleri SM-1MR'ye geri taşındı: Block VI (RIM-66E), SM-2'nin monopulse arayıcısını ve yeni tapayı aldı; Naval Gazing'e göre bu, NTU yükseltmesi almayan gemiler içindi.
| Yön | Ne değişti | Dayanak |
|---|---|---|
| SM-1 sonrası SM-2 Block I | Eylemsiz seyrüsefer, komut güncellemesi, monopulse arayıcı | Parsch, SeaForces |
| SM-2 Block II (1983) | Yeni motor, menzilde yaklaşık iki kat artış | SeaForces, Naval Gazing |
| SM-2'den SM-1'e (Block VI) | Monopulse arayıcı ve yeni tapa SM-1MR'ye aktarıldı | Parsch, Naval Gazing |
SM-2'nin sürümleri, Aegis ile ilişkisi ve kullanıcıları, ayrı yazıda. SM-3 ve SM-6 ise aynı aile adını taşıyan ama farklı görevlere ve farklı gövdeye sahip füzelerdir; kimlikleri kendi sayfalarında ele alınır.
SM-1'i Kim Üretti?
SM-1'i ilk olarak General Dynamics'in Pomona bölümü üretti. 1992'de bölüm Hughes Missile Systems'e geçti; Hughes, Raytheon ile Standard Missile Company adlı ortak girişimi kurdu ve Hughes'un füze işi sonradan Raytheon'a satılınca Raytheon tek yüklenici kaldı. SM-1'in yapısal bileşenlerini veren alt tedarikçiler de bilinir.
| Bileşen | Üretici (kaynakta anılan) |
|---|---|
| Füze ve ana yüklenici | General Dynamics Pomona; sonra Hughes ve Raytheon |
| MK 27 ve MK 56 çift itkili motor | Aerojet (Parsch) |
| SM-1ER sürdürücü motoru MK 30 | Atlantic Research Corporation |
| SM-1ER hızlandırıcısı MK 12 | Hercules |
| Mk 13 fırlatıcı | FMC; sonradan United Defense ve BAE (Wikipedia) |
Şirket devir zinciri SeaForces ve ansiklopedik kaynaklardan derlenmiştir; birincil kaynakla doğrulanmadı. Bugün SM-1 üretilmiyor; Parsch Block VI'nın ihracat müşterileri için üretimde kaldığını yazar, ama bu bilginin tarihi belirsiz. Güncel olarak Standard ailesinin üretimi Raytheon'dadır ve SM-2 ile SM-6 üzerinde yoğunlaşır.
SM-1 Hâlâ Kullanılıyor mu?
Evet, ama ABD Donanması'nda değil. ABD füzeyi 2003'te bıraktı ve Perry fırkateynlerinden Mk 13 fırlatıcıları 2004-2005'te söktü. SM-1MR bazı yabancı donanmalarda, özellikle Türkiye, İspanya, Tayvan ve Polonya gibi Perry türevi gemi işleten ülkelerde hizmette görünür. Bu bilginin bir kısmı yeni olmayan kaynaklara dayanır.

SeaForces füzenin yaklaşık 2020'ye kadar "uygulanabilir" kalması beklendiğini yazar; bu tarih geçmiştir ve güncel bir resmî açıklamayla yenilenmemiştir. İspanya 2005'te 94 Block VIB için olası satış istedi (DSCA bildirimi); Tayvan ise ABD desteği bitince NCSIST üzerinden bakımı ve yükseltmeyi üstlendi. Bir derlemeye göre Tayvan'daki yükseltme daha iyi bir roket motoru ve aktif bir arayıcı içeriyor; bu tek kaynaklı bir ansiklopedik bilgidir.
| Ülke | Durum | Dayanak |
|---|---|---|
| ABD | 2003'te emekli; Mk 13'ler 2004-2005'te söküldü | SeaForces, ansiklopedik derleme |
| Türkiye | Gabya sınıfında Mk 13 ile bildiriliyor; stok açıklanmadı | Gabya derlemeleri |
| İspanya | Santa María sınıfı altı gemi aktif görünür; 2005'te 94 Block VIB için olası satış | Ansiklopedik derleme, DSCA |
| Tayvan | NCSIST desteği; Ağustos 2023 ve Mayıs 2024 haberlerinde SM-1'in SM-2 ile değiştirilmesi planı geçiyor | Taipei Times, Army Recognition (Liberty Times aktarımı) |
| Almanya, Yunanistan, Fransa | Hizmetten çıkardı; Almanya ve Yunanistan SM-1'i bıraktı | Analiz aktarımı, derleme |
Tayvan haberlerinde gemi sınıfı adlandırması tutarsız: Taipei Times, Cheng Kung sınıfını "eski Knox" olarak anıyor, Army Recognition ise SM-2 geçişini Kee Lung sınıfı için yazıyor. Bu çelişki giderilemedi; bu yüzden Tayvan için hangi geminin ne zaman füze değiştireceği kesin yazılmadı.
SM-1'in Halefleri Nelerdir?
SM-1MR'nin doğrudan halefi SM-2MR'dir. Eski gemilerde onun yerine, aynı rolü küçük boyutlu ve dikey fırlatıcılı bir füzeyle üstlenen ESSM geldi; Gabya sınıfında sekiz hücreli Mk 41'e dört füzelik paketlerle toplam 32 ESSM yerleştirildi. Daha uzun menzil için SM-6 ve yerli programlar anılır.
| Halef | İlişki | Not |
|---|---|---|
| SM-2MR ve SM-2ER | Doğrudan evrim; aynı aile | Ayrı yazıda |
| ESSM (RIM-162) | Aynı gemide tamamlayıcı, daha kısa menzilli füze | Gabya'da Mk 41 içinde 32 füze; Wikipedia aktarımı |
| SM-6 | Aynı Standard ailesi, daha uzun menzilli ve aktif arayıcılı | SM-1 ile doğrudan yer değiştirmez |
| Hisar-D, Siper deniz sürümü | Türk yerli deniz hava savunma füzeleri | SM-1'in resmî halefi olarak ilan edilmedi |
| Sky Bow (Tayvan) | Bir ansiklopedik kaynakta SM-1'in yerini alabileceği anılır | Tek kaynak, kesin değil |
Gerçekte halef seçimi, geminin radarına, fırlatıcısına ve bütçesine bağlıdır; bir ülke SM-1'i bırakırken SM-2, ESSM ya da yerli bir füzeye geçebilir. Kesin bir "SM-1'in halefi şudur" cümlesini hiçbir kaynak kurmuyor.