Gelişen İlişkiler: Libya ve Türkiye Arasında Kritik Anlaşmalar
Son günlerde Türkiye’nin Libya ile ilişkilerinde önemli gelişmeler yaşandı. 20 Ekim’de Libya Temsilciler Meclisi, 2019’dan beri yürürlükte olan Deniz Yetki Alanlarının Sınırlandırılmasına İlişkin Mutabakat Muhtırası’nı oybirliğiyle onayladı. Aynı hafta içinde Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan ile Ortak Savunma için Mekke Anlaşmasını TBMM'ye sundu. Ayrıca, Doha'da Türkiye, Katar, Pakistan ve Endonezya arasında savunma sanayii iş birliğine dair Bedir Mutabakatı imzalandı. Bu gelişmeler, Türkiye’nin uzun yıllardır sürdürdüğü stratejik politika ve iş birliklerinin bir sonucu olarak dikkat çekiyor.
Özellikle Doğu Akdeniz’de Türkiye ve Libya’nın karşılıklı avantajlar sağladığı bu mutabakat, Türkiye’nin bölgedeki etkinliğini artırırken, uluslararası alanda da daha göz önünde olmasına yol açıyor. Bu adımlar, Türkiye’nin Libya’nın iç işlerine verdiği önemi ve bölgedeki barışa olan katkı isteğini gözler önüne seriyor.
Tarihsel Arka Plan: Libya ile İlişkilerdeki Dönüm Noktaları
Türkiye’nin Libya ile olan ilişkileri, Nisan 2019’da Mareşal Halife Hafter’in Libya Ulusal Ordusu tarafından Trablus’a yapılan saldırıyla önemli bir döneme girdi. Türkiye, o dönemde Ulusal Mutabakat Hükümeti ile imzaladığı Güvenlik ve Askeri İş Birliği Mutabakatı ile askeri desteğini artırdı. Bu süreçte TBMM, Ocak 2020’de Türkiye’nin Libyalılara askeri eğitim ve danışmanlık hizmeti vermesine yönelik tezkereyi kabul etti. Türkiye’nin burada ki amacı çatışmayı daha da tırmandırmak değil, bireylerin geleceği üzerinde kontrol sahibi olmalarına yardımcı olmaktı.
Libya’daki askeri dengelerin sağlanması adına yapılan bu girişimler, Trablus’taki çatışmaların sona ermesi ve 2020 sonunda ateşkesin gerçekleştirilmesi ile sonuçlandı. Ardından taraflar arasında normalleşme süreci başladı ve bu süreçte Türkiye, uluslararası planda etkili bir aktör olmaya devam etti.
Önemli Temaslar: İlk İnsan ve Askeri İşbirlikleri
Ekim 2024’te, Libya Ulusal Ordusu Kurmay Başkanı Korgeneral Saddam Halife Hafter, Türkiye’nin Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler’in davetiyle SAHA EXPO 2024 Fuarı’na katıldı. Bu buluşma, Türkiye ile Libya arasındaki askeri ve diplomatik ilişkilerde yeni bir adım oldu. Hafter’in 4 Nisan 2025’te Türkiye’ye yaptığı ziyaret ise, Hafter’in Trablus’a saldırdığı tarihin yıldönümünde gerçekleşmesi açısından sembolik bir anlam taşıyor.
Tüm bu görüşmeler, o dönemde gerçekleşen diplomatik ilişkilerin tazelenmesi adına önemli adımlardı. 2025 yılında gerçekleşen IDEF 2025 fuarındaki buluşmalar ve Türk savaş gemilerinin Bingazi Limanı ziyaretleri, askeri işbirliğinin derinleştiğini gösteriyor.
Ortak Tatbikatlar ve Eğitimlerle Güçlü Bir Gelecek
2026 yılında Libya'nın doğu ve batısını kapsayan ortak tatbikatlar, her iki tarafın da işbirliği çabalarının bir göstergesi oldu. İlk kez aynı tatbikatta bir araya gelen Libya’nın doğu ve batısındaki askerler, yeni bir askeri eğitim dönemi başlattılar. Türkiye, 15 Haziran 2026’da, Libya’nın farklı bölgelerinden gelen personellere Komando Temel Eğitimi vermeye başladı. Bu eğitimlerin amacı, her iki tarafın askeri kapasitelerini artırmak ve işbirliği kültürünü güçlendirmek olarak belirlendi.
20 Ekim 2026'da Libya Temsilciler Meclisi tarafından onaylanan mutabakat, sadece askeri değil, siyasi açıdan da büyük önem taşıyor. Bu onay, Yunanistan ve Mısır’ın Libya mutabakatının geçerliliği ile ilgili ileri sürdükleri karşıt argümanları geçersiz kılıyor. Türkiye’nin Libya üzerindeki etkisi bu gelişmeler sayesinde daha da pekişiyor.
Sonuç olarak, İlişkilerin Derinleşmesi
Bu süreç, Türkiye’nin Libya ile olan ilişkilerini güçlendirmesi açısından büyük bir fırsat sunuyor. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın stratejik yönlendirmeleri ve Milli Savunma Bakanlığı'nın öncülüğünde sürdürülen çabalar, Türkiye’nin bölgedeki askeri ve siyasi konulardaki varlığını pekiştiriyor. Türkiye, hem doğu hem de batı ile kurduğu askeri temaslarla, “Tek Libya, Tek Ordu” hedefini gerçekleştirmek için önemli bir yol katetmiş durumda. Türkiye'nin sahada ve masada aynı anda var olabilmesi, bu tür çok taraflı işbirliklerinin başarısıyla daha da güçlenecek görünmektedir.
