TUSAŞ, açılımıyla Türk Havacılık ve Uzay Sanayii A.Ş., Türkiye'nin savaş uçağı, eğitim uçağı, helikopter, insansız hava aracı ve uydu entegrasyonunu aynı yerleşkede toplayan en büyük havacılık ve uzay şirketidir. Merkezi Ankara'nın Kahramankazan ilçesindedir. Hisselerin yaklaşık yüzde 54,5'i Türk Silahlı Kuvvetlerini Güçlendirme Vakfı'nda, yüzde 45,5'i Savunma Sanayii Başkanlığı'ndadır. Aşağıdaki bölümler şirketin tarihini, yapısını, ürünlerini, sözleşmelerini ve 21 Kasım 2026 itibarıyla durumunu anlatır.

TUSAŞ Nedir?
TUSAŞ, Türkiye'de uçak, helikopter, insansız hava aracı ve uzay sistemlerinin tasarımını, üretimini, modernizasyonunu ve kullanım ömrü boyunca desteğini üstlenen anonim şirkettir. Uluslararası yazışmalarda Turkish Aerospace ya da kısaca TAI adıyla geçer. Sahipleri kamu kuruluşlarıdır; özel bir pay sahibi yoktur. Yurt dışı satışlar 2025'te konsolide satışların yaklaşık yüzde 40'ına ulaşmıştır.
Şirketin kendi tanımı, Türkiye'nin havacılık ve uzay alanındaki teknoloji merkezi olmaktır. Resmî vizyonu, özgün ürünler ve küresel rekabet gücüyle havacılık ve uzayda dünya markası olmak şeklinde yazılmıştır. Örgüt yapısı uçak, helikopter, insansız sistemler, uzay sistemleri, milli muharip uçak, mühendislik ve yapısal parçalar gruplarına ayrılır; her ürünün entegre lojistik desteği de aynı şirket tarafından sağlanır.
Büyüklüğü hakkında şirketin 2025 sürdürülebilirlik raporu şu sayıları verir: yaklaşık 16.000 çalışan, bunların 6.000'den fazlası Ar-Ge kadrosunda; konsolide satışlar 3,82 milyar dolar. Şirket, pazar geliştirme çalışmalarını altı kıtada ve 100'den fazla ülkede sürdürdüğünü belirtir. Bu rakamlar şirket beyanıdır; raporda dış güvence (bağımsız doğrulama) yapılmadığı açıkça yazılmıştır.
Kuruluş ve Tarihçe
Şirketin kökü, savunma sanayisinde dış bağımlılığı azaltmak amacıyla 28 Haziran 1973'te kurulan Türk Uçak Sanayii'ne uzanır. Bugünkü TUSAŞ, 1984'te F-16 üretimi için kurulan Türk-ABD ortak yatırımı TAI ile Türk Uçak Sanayii'nin 2005'te tek çatıda birleşmesiyle ortaya çıktı. Kendi tasarımı ürünler ise 2010'lardan itibaren sıralanmaya başladı.
1984'teki kuruluşun amacı, Hava Kuvvetleri'nin F-16 ihtiyacının yurt içinde monte edilmesi, uçak sistemlerinin entegrasyonu ve uçuş testleriydi; ortaklık 25 yıllık süreyle tasarlanmıştı. Bu süre dolmadan, 2005'te yabancı ortakların payları Türk hissedarlarca satın alındı ve şirket yeniden yapılandırıldı. Kaynaklarda devredilen payların Lockheed Martin of Turkey için yüzde 42, General Electric International için yüzde 7 olduğu yazılıdır; hisse devir anlaşması 12 Ocak 2005 tarihlidir.
İsim konusunda sık karışıklık yaşanır. 2005'e kadar "TUSAŞ" ve "TAI" ayrı şirketlerdi; birleşmeden sonra tek tüzel kişi kaldı ve iki kısaltma aynı kuruluşu anlatır. Şirket bugün Türkçe yazışmada TUSAŞ, İngilizce yazışmada Turkish Aerospace adını kullanır.
| Tarih | Olay |
|---|---|
| 28 Haziran 1973 | Dış bağımlılığı azaltmak amacıyla Türk Uçak Sanayii kuruldu. |
| 1984 | F-16 üretimi için 25 yıllık Türk-ABD ortak yatırımı TAI kuruldu. |
| 2005 | Yabancı paylar Türk hissedarlara geçti; TAI ve TUSAŞ birleşti. |
| 19 Ocak 2009 | Kahramankazan'daki Ar-Ge merkezi faaliyete geçti (şirket raporu). |
| 2009-2013 | T129 ATAK prototipi (2009), ANKA (2010) ve HÜRKUŞ (2013) ilk uçuşlarını yaptı. |
| Temmuz 2019 | Türkiye F-35 programından çıkarıldı; TUSAŞ'ın bu programdaki parça üretimi sona erdi. |
| 25 Nisan 2023 | HÜRJET prototipi ilk uçuşunu yaptı. |
| 21 Şubat 2024 | KAAN'ın ilk prototipi 13 dakikalık ilk uçuşunu yaptı. |
| 23 Ekim 2024 | Kahramankazan yerleşkesine silahlı ve bombalı saldırı düzenlendi. |
| Haziran-Temmuz 2025 | Endonezya ile 48 KAAN için çerçeve anlaşma ve nihai sözleşme imzalandı. |
| 29 Aralık 2025 | İspanya'ya 30 HÜRJET satışı için imzalar duyuruldu. |
| 6 Mayıs 2026 | KAAN için Savunma Sanayii Başkanlığı ile tedarik sözleşmesi imzalandı. |
| 30 Ağustos 2026 | Hava Kuvvetleri için üretilen ilk HÜRJET ilk uçuşunu yaptı. |
| 28 Eylül 2026 | İlk iki HÜRKUŞ-II Hava Kuvvetleri'ne teslim edildi. |
Veri notu: 1984 ve 2005 olaylarının yıl düzeyindeki bilgisi şirketin resmî sitesinden alınmıştır. Hisse devrindeki yüzde 42 ve yüzde 7 oranları ile 12 Ocak 2005 tarihi ikincil kaynaklarda geçer; resmî sitede bu ayrıntı yer almaz. İlk uçuş yıllarının bir bölümü ansiklopedik derlemelere dayanır. Şirket, 2025 raporunda 10.000. üretim gününü tamamladığını da bildirmiştir.
Sahiplik ve Yapı
TUSAŞ'ın hisselerinin yüzde 54,49'u Türk Silahlı Kuvvetlerini Güçlendirme Vakfı'na, yüzde 45,45'i Savunma Sanayii Başkanlığı'na, yüzde 0,06'sı Türk Hava Kurumu'na aittir. Pay tablosunda özel ya da yabancı ortak görünmez. Şirket, vakfın bağlı ortaklığı ve Başkanlığın iştiraki olarak tanımlanır. Genel müdür Mehmet Demiroğlu'dur.
| Pay sahibi | Oran |
|---|---|
| Türk Silahlı Kuvvetlerini Güçlendirme Vakfı | %54,49 |
| Savunma Sanayii Başkanlığı | %45,45 |
| Türk Hava Kurumu | %0,06 |
Şirketin 2025 raporuna göre yönetim kurulu başkanı Ömer Cihad Vardan, genel müdür Mehmet Demiroğlu'dur. Temmuz 2025'te yapılan Endonezya sözleşme töreninin duyurusunda yönetim kurulu başkan vekili olarak Milli Savunma Bakan Yardımcısı Şuay Alpay anılmıştır. Yönetim kuruluna bağlı denetim komitesi iç kontrol, risk yönetimi ve iç denetim sistemlerini izler.
Kamu sahipliği, şirketin iki yönünü belirler. Birincisi müşteri yapısıdır: yurt içindeki başlıca alıcılar Savunma Sanayii Başkanlığı üzerinden Türk Silahlı Kuvvetleri, jandarma ve diğer güvenlik birimleridir. İkincisi finansmandır: şirketin raporunda 2025 Ar-Ge harcamasının 57,5 milyar lirası dış kaynaklı, yani sözleşmeyle finanse edilen; 7,7 milyar lirası öz kaynaklı olarak gösterilir (aşağıdaki mali tabloya bakınız).
Ürün ve Program Portföyü
TUSAŞ'ın portföyü beş kolda toplanır: savaş ve eğitim uçakları, helikopterler, insansız hava araçları, uydu ve uzay sistemleri ile sivil ve askerî uçaklar için yapısal parçalar. Şirket ayrıca aviyonik modernizasyon, özel görev uçağı dönüşümü ve ürünleri için entegre lojistik destek verir. Aşağıdaki tablo ana ürünlerin 21 Kasım 2026 itibarıyla durumunu gösterir.
| Ürün | Tür | Durum (21 Kasım 2026) |
|---|---|---|
| KAAN | Beşinci nesil savaş uçağı | Prototip uçuşları sürüyor; seri üretim sözleşmesi 6 Mayıs 2026'da imzalandı. |
| HÜRJET | Jet eğitim ve hafif taarruz uçağı | İlk seri uçak 30 Ağustos 2026'da uçtu; Hava Kuvvetleri teslimatının 2027 sonunda başlaması bekleniyor. |
| HÜRKUŞ-II | Turboprop eğitim ve görev uçağı | İlk iki uçak 28 Eylül 2026'da teslim edildi. |
| ANKA | Orta irtifa uzun havada kalış süreli İHA | Yurt içinde hizmette; birkaç ülkeye satıldı. |
| ANKA-3 | Kanatlı gövde insansız muharip uçak | Seri üretim sürüyor; ilk teslimat 2027 için bekleniyor. |
| AKSUNGUR | Yüksek faydalı yük kapasiteli İHA | 2025'te yerli motorla irtifa rekoru denemesi yaptı. |
| T129 ATAK | Taarruz ve taktik keşif helikopteri | Türkiye'de teslimatlar sürdü; Filipinler ve Nijerya'ya ihraç edildi. |
| T625 GÖKBEY | Genel maksat helikopteri | Seri üretimde; 57 adetlik yeni sözleşme 2025'te kararlaştırıldı. |
| T925 | Ağır sınıf yardımcı helikopter | İlk yapısal parça 2025'te montaj hattına verildi. |
| Türksat 6A | Haberleşme uydusu | Entegrasyon ve testleri TUSAŞ'ta yapıldı; Temmuz 2024'te fırlatıldı. |

KAAN
KAAN, Hava Kuvvetleri envanterindeki F-16'ların 2030'lu yıllardan itibaren kademeli olarak yerine geçmesi hedeflenen yerli savaş uçağı projesidir. İlk prototip 21 Şubat 2024'te uçtu. Ayrıntılı teknik bilgi KAAN başlığında ayrıca yer alır; burada şirket açısından önemli noktalar toplanmıştır.
Savunma Sanayii Başkanlığı ile TUSAŞ arasındaki tedarik sözleşmesi 6 Mayıs 2026'da SAHA 2026 fuarında imzalandı. Başkanlık başkanı Haluk Görgün, 2028'den başlayarak 2030 sonuna kadar 20 Blok-10 uçağın Hava Kuvvetleri'ne teslimini hedeflediklerini söyledi. Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler 18 Kasım 2026'da TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu'nda aynı takvimi doğruladı: 2030 sonuna kadar 20, 2035 sonuna kadar 100 uçak öngörülüyor. Blok-10 uçaklar ABD yapımı F110 motorlarıyla uçacak; yerli TF35000 motorunun uçağa entegrasyonu için 2032 civarı anılıyor ve motor Şubat 2026'da kritik tasarım inceleme aşamasına girdi.
Endonezya, programın ilk yurt dışı müşterisidir: 48 uçak, 120 ay içinde teslim edilecek biçimde sözleşmelendi (ayrıntılar ihracat bölümünde). Mayıs 2026'da TUSAŞ, İspanyol Hava ve Uzay Kuvvetleri'nin KAAN hakkında resmen bilgi talep ettiğini doğruladı; genel müdür görüşmelerin keşif aşamasında olduğunu, rakam, takvim veya mali koşul açıklanmadığını belirtti.
Yeni prototiplerin uçuşu ise henüz gerçekleşmedi. Temmuz 2025'te açıklanan hedef, ikinci ve üçüncü prototiplerin Nisan ile Temmuz 2026'da uçmasıydı. Genel müdür Mehmet Demiroğlu 2 Ekim 2026'da P1 prototipinin sistem kontrollerini tamamladığını ve uçuşun birkaç hafta içinde beklendiğini söyledi; uçuş 21 Kasım 2026 itibarıyla doğrulanmış bir haberle bildirilmemiştir.
HÜRJET
HÜRJET, tek motorlu, iki koltuklu bir jet eğitim uçağıdır; hafif taarruz görevi için de geliştirilmektedir. Prototipi 25 Nisan 2023'te uçtu. Şirket, uçağın son test uçuşlarında Mach 1,2 hıza ulaştığını açıkladı (üretici beyanı; bağımsız doğrulama yok).
Hava Kuvvetleri için üretilen ilk uçak 30 Ağustos 2026'da 18 dakikalık ilk uçuşunu yaptı. Demiroğlu, Ekim 2026'da seri üretimin başladığını, Hava Kuvvetleri teslimatlarının 2027 sonunda, İspanya teslimatlarının 2028 sonunda başlayacağını söyledi; daha önceki haberlerde 2026 sonu ve 2027 başı gibi tarihler geçmişti, yani kaynaklar farklı yazıyor. Aynı konuşmada iki prototipin 600'den fazla uçuş saati yaptığı, üçüncü prototipin Eylül'de uçtuğu belirtildi. Motor tarafında şirket, General Electric ile F404 motorunun HÜRJET'te kullanımına ilişkin mutabakat imzalamıştır. İspanya sözleşmesinin ayrıntıları ihracat bölümündedir.
HÜRKUŞ
HÜRKUŞ, pervaneli bir eğitim ve görev uçağıdır; askerî tip sertifikalı HÜRKUŞ-II sürümü Hava Kuvvetleri'ne teslim edilmeye başlandı. Savunma Sanayii Başkanı Görgün, 28 Eylül 2026'daki törende ilk iki uçağın teslim edildiğini ve alım programının 15'ten 55 uçağa çıkarıldığını açıkladı; 55 uçağın 2028 sonuna kadar envantere girmesi hedefleniyor.
Bu rakamlar teslim edilmiş uçak değil, program hedefidir. Temmuz 2026'da Demiroğlu, resmî teslimattan önce bir uçağın eğitim programını hazırlamak üzere eğitmen pilotlarca kullanıldığını söylemişti. İhracat tarafında Azerbaycan için Eylül 2026'da 14 HÜRKUŞ-II'lik sözleşme imzalandığı bildirildi. Daha önce Nijer ve Çad için HÜRKUŞ-C satışları duyurulmuştu; adetler kaynaklara göre değişiyor.
Helikopterler, İnsansız Sistemler ve Uzay Ürünleri
TUSAŞ'ın uçak dışındaki ürünleri üç ailede toplanır: T129 ATAK, T625 GÖKBEY ve T70 helikopterleri; ANKA, AKSUNGUR ve ANKA-3 insansız araçları; Türksat 6A gibi uyduların entegrasyonu ve testi. Helikopter ve insansız araç ailelerinde ortak hedef yerli motor kullanımıdır; üretimlerin büyük bölümü Kahramankazan'daki aynı yerleşkede yapılır.
Helikopterler
Şirketin 2025 sürdürülebilirlik raporuna göre toplam 125 helikopter teslim edilmiştir: 33 T70, 88 T129 ATAK ve 4 T625 GÖKBEY. T129, İtalyan A129 Mangusta tabanlı lisanslı bir tasarımdan geliştirilmiş taarruz helikopteridir; ilk uçuşu 2009'dadır. Yerli bir tasarım olan GÖKBEY'in sivil sürümü, 30 Aralık 2024'te Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü'nden üretim organizasyonu onayı aldı. Savunma Sanayii Başkanlığı ile şirket Temmuz 2025'te 57 GÖKBEY'in yerli TEI-TS1400 motoruyla üretilmesi konusunda anlaştı.
T925 ağır sınıf helikopterinin ilk yapısal parçası 2025'te montaj hattına verildi; T925 orman yangınlarında da kullanılmak üzere tanıtılmaktadır. T70 helikopteri Özel Kuvvetler Komutanlığı'na teslim edilmektedir. Şirket hedeflerinde (Ekim 2026, genel müdür beyanı) 2035'e kadar 200'den fazla GÖKBEY, 150 T925 ve 100 T129 üretimi yer alır.
İnsansız hava araçları
ANKA orta irtifa uzun havada kalış süreli bir insansız hava aracıdır; 2025 raporuna göre 15.000 fit irtifadan Roketsan yapımı L-UMTAS füzesiyle hedef vurdu. AKSUNGUR, 16 Nisan 2025'te yerli TEI-PD170 motoruyla 40.000 fit irtifaya çıkarak şirketin daha önceki 37.500 fit rekorunu aştı (şirket raporu; bağımsız doğrulama yok). ANKA-3 ise gizlilik özelliklerine ağırlık veren kanatlı gövde bir insansız muharip uçaktır; 13 Mart 2025'te ASELSAN yapımı 280 kg'lık LGK-82 mühimmatını fırlattı. Süper Şimşek'in ANKA-3'ten bırakılma testi de aynı yıl yapıldı.
ANKA-3 için Türk Silahlı Kuvvetleri'nin 80 adet sipariş verdiği, ilk teslimatın 2027'de beklendiği yazılıdır (Breaking Defense, Ekim 2026). Mayıs 2026'daki ilk seri üretim duyurusunda ise "50'den fazla" ifadesi kullanılmıştı; resmî bir tutar ya da adet açıklaması yoktur ve kaynaklar farklı yazıyor. Şirket, daha büyük gövdeli ve yaklaşık 1,75 ton yük kapasiteli yeni bir sürüm için ikinci üretim hattını Kasım 2026'da açmayı planlıyor.
Uzay sistemleri
Kahramankazan'daki Uzay Sistemleri Entegrasyon ve Test Merkezi, uydu montajı, entegrasyonu ve çevresel testleri için kuruldu; ilk işi GÖKTÜRK-1 uydusunun testleri olmuştur. Türksat 6A'nın montaj, entegrasyon ve testleri bu merkezde yapıldı; proje TÜBİTAK UZAY koordinasyonunda TUSAŞ, ASELSAN ve CTech ortaklığıyla yürütüldü. Uydu 8-9 Temmuz 2024 gecesi Cape Canaveral'dan bir Falcon 9 roketiyle fırlatıldı ve 42 derece doğu boylamındaki yörüngeye yerleştirilmesi planlandı. Basın haberlerinde yerlilik oranı yüzde 80'in üzerinde olarak geçer; resmî ayrıntı için TÜBİTAK açıklamalarına bakmak gerekir.
Şirketin uydu iştiraki GSATCOM için raporda, yönetim kurulu kararıyla kapanış işlemlerinin yürütüldüğü belirtilmiştir.

Motor
Motor üretimi, TUSAŞ'ın yüzde 50,5 paya sahip olduğu Eskişehir merkezli TUSAŞ Motor Sanayii (TEI) tarafından yürütülür. TEI, Ocak 2026'da yurt dışından 22 farklı motor programına ait parça ve bakım-onarım hizmetleri için 2,95 milyar dolarlık sipariş aldığını duyurdu; haberi Savunma Sanayii Başkanı Görgün paylaştı. Aynı kuruluş KAAN için TF35000, İHA'lar için TF6000 ve TF10000 gibi yerli motorlar üzerinde çalışmaktadır; TF35000 Şubat 2026'da kritik tasarım inceleme aşamasına girdi.
Mali Büyüklük, Ar-Ge ve İstihdam
TUSAŞ'ın 2025 konsolide satışları şirket raporuna göre 3.823 milyon dolar, konsolide ihracatı 1.543 milyon dolardır. Şirket yaklaşık 16.000 kişi çalıştırır; Ekim 2026'da genel müdür 16.500 rakamını kullandı. Toplam Ar-Ge harcaması 2025'te 65,2 milyar liradır. Satışlar 2021'den 2025'e yaklaşık 2,4 katına çıkmıştır.
| Gösterge | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 |
|---|---|---|---|---|---|
| Konsolide satışlar (milyon dolar) | 1.566 | 1.839 | 2.674 | 3.287 | 3.823 |
| Konsolide ihracat (milyon dolar) | 731 | 736 | 1.198 | 1.353 | 1.543 |
| Toplam Ar-Ge harcaması (milyar lira) | 4,3 | 12,5 | 28,1 | 51,4 | 65,2 |
| Öz kaynaklı Ar-Ge (milyar lira) | 1,2 | 3,3 | 6,0 | 7,9 | 7,7 |
| Tamamlanan Ar-Ge projesi (adet) | 165 | 168 | 184 | 211 | 237 |
| Onaylı yerli tedarikçi (adet) | 292 | 344 | 422 | 530 | 545 |
Veri notu: Tablo şirketin 2025 sürdürülebilirlik raporunun ekindeki ekonomik göstergelerden alınmıştır. Rapor, bağımsız dış güvence içermediğini belirtir. Liraya dayalı Ar-Ge tutarları yıllar arasında enflasyon etkisiyle doğrudan karşılaştırılamaz; tablodaki iki rakamdan hesaplanan ihracat payı 2025'te yaklaşık yüzde 40'tır.
Ar-Ge kadrosu 2025 sonunda 5.972 kişidir. Kahramankazan'daki Ar-Ge merkezi, ülkenin ilk ve en büyük merkezlerinden biri olarak 2009'dan beri çalışır. Şirket, Turkishtime'ın Ar-Ge 500 listesinde genel sıralamada birinci olduğunu, Defense News Top 100 listesinde 47. sırada yer aldığını ve İstanbul Sanayi Odası'nın Türkiye'nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu araştırmasında 7. sıraya yükseldiğini bildirir.
Önemli Sözleşmeler ve İhracat
TUSAŞ'ın en büyük yurt dışı sözleşmeleri Endonezya ile 48 KAAN ve İspanya ile 30 HÜRJET anlaşmalarıdır. Bunların yanında ANKA, T129 ATAK ve HÜRKUŞ için daha küçük sözleşmeler vardır. Yurt içinde KAAN, ANKA-3, HÜRKUŞ ve GÖKBEY için seri üretim sözleşmeleri imzalanmıştır. Şirketin 2025 konsolide ihracatı kendi raporuna göre 1,54 milyar dolardır.
İhracat sözleşmeleri
| Ülke | Ürün ve adet | Tarih | Değer ve not |
|---|---|---|---|
| Endonezya | 48 KAAN | 11 Haziran 2025 çerçeve anlaşma; 26 Temmuz 2025 nihai sözleşme | Resmî tutar açıklanmadı; teslimat 120 ay; teknoloji aktarımı ve yerel üretim altyapısı kapsamda. |
| İspanya | 30 HÜRJET | 29 Aralık 2025 duyuru | SSB Başkanı'na göre 2,6 milyar avro proje bütçesi; teslimat 2028'de başlıyor; eğitim sistemi, simülatör ve bakım dahil. |
| Azerbaycan | 14 HÜRKUŞ-II | Eylül 2026 | Değer açıklanmadı. |
| Filipinler | 6 T129 ATAK | Sipariş 2020; son teslimat 2024 | T129'un ilk ihracat teslimatı. |
| Nijerya | 6 T129 ATAK | Sipariş 2021; teslimat 2022'de başladı | Teslimat ayrıntıları kaynaklarda farklılık gösterir. |
| Tunus, Kazakistan, Endonezya, Malezya, Cezayir, Çad | ANKA | 2020 sonrası | Adet ve tutarlar kaynaklara göre değişir; Kazakistan için yerel üretim anlaşması bildirildi. |
| Yurt dışı müşteri (TEI) | 22 motor programı için parça ve bakım | Ocak 2026 | 2,95 milyar dolarlık sipariş; teslimat 2026'da başlıyor. |
İspanya sözleşmesi Madrid'de Airbus tesislerinde imzalandı ve Airbus, ülkenin entegre eğitim sisteminde koordinatör olarak yer alıyor. İspanyol hükümetinin onayının 45 uçağa kadar bir üst sınır içerdiği haberlerde yazılıdır; kesin sipariş 30 uçaktır. Demiroğlu Ekim 2026'da İspanya'nın 15 uçak daha almayı planladığını söyledi; bu beyan tek kaynakta geçiyor ve henüz sözleşmeye bağlanmış değildir. Bir yayına göre ilk teslimatlar 2028-2029'da, ikinci aşamadaki geliştirilmiş standart ise 2031-2035 arasında planlanıyor.

Yurt içi seri üretim sözleşmeleri
| Program | Sözleşme / sipariş | Tarih | Teslimat hedefi |
|---|---|---|---|
| KAAN | Tedarik sözleşmesi; Türk basınındaki duyurularda adet verilmedi | 6 Mayıs 2026 | Bakan Güler: 2030 sonuna kadar 20, 2035 sonuna kadar 100 uçak |
| ANKA-3 | 80 adet (Breaking Defense); Mayıs 2026 haberlerinde 50'den fazla | Mayıs 2026 seri üretim sözleşmesi; resmî adet duyurusu yok | İlk teslimat 2027 |
| HÜRKUŞ | 15 adetlik program 55 adede çıkarıldı | Teslimat töreninde duyuruldu, 28 Eylül 2026 | 2028 sonuna kadar 55 |
| HÜRJET | Hava Kuvvetleri için başlangıçta 16 adet (basın özeti) | — | Teslimat 2027 sonu |
| GÖKBEY | 57 adet | Temmuz 2025 | Yerli motorla |
Veri notu: Endonezya sözleşmesinin değeri resmî olarak açıklanmadı. Türk basınında yaklaşık 10 milyar dolar, Ocak 2026'daki bir şirket görüşmesi özetinde yaklaşık 15 milyar dolar yazılıdır; iki rakam birbiriyle uyuşmaz. 20 Blok-10 KAAN rakamı, Başkanlık başkanının SAHA 2026'daki sözlerine atıfla uluslararası bir yayında yer aldı; Bakan Güler'in 18 Kasım 2026 tarihli açıklaması aynı sayıyı doğruluyor. Sözleşme tutarı hiçbir kaynakta resmî olarak verilmemiştir.
Ortaklıklar ve Yerli Tedarik
TUSAŞ'ın ortaklıkları üç katmanlıdır: TEI gibi yurt içi iştirakler, Airbus, BAE Systems ve GE Aerospace gibi yabancı sanayi ortakları ve dokuz ülkedeki yurt dışı şirket ile şubeler. 2025'te yerli tedarikçilere yapılan harcamanın payı yüzde 52,51 olmuştur (şirket raporu). Motor gibi kritik kalemlerde yabancı bağımlılık ise kısmen sürmektedir.
Yabancı ortaklıklar iki başlıkta toplanır. Uçak yapısalları tarafında Airbus ile ilişki derindir: Paris Hava Gösterisi'nde imzalanan anlaşmayla A320'nin dümenleri ve A350F kargo uçağının metal parçalarının üretimi TUSAŞ'a verildi; şirket A350F'nin metal parçalarında dünya genelinde tek kaynak olduğunu açıklıyor. Şirket raporuna göre A220 programında 250. kanopi, A320 programında 500. S18/19 gövde bölümü teslimi tamamlandı. Uzun yıllardır A400M konsorsiyumunda ortak sanayi kuruluşu olarak yer alır. Şirketin program listesine göre Boeing tarafında 737 MAX ve 787 gibi programlarda parça üretimi yapar. Uçak sistemleri tarafında GE Aerospace ile HÜRJET'in F404 motoru için mutabakat, BAE Systems ile insansız sistemler ve ilgili teknolojiler alanında 2025'te stratejik mutabakat imzalanmıştır.
| Ülke | Şirket veya şube (kuruluş yılı) |
|---|---|
| ABD | TAI USA Inc. (2016); Wichita, Kansas şubesi (2018) |
| İspanya | Airbus Military Sociedad Limitada (2002); Airbus-TAI geçici ortak girişim (2025) |
| Almanya | TAI GmbH ve Hamburg şirketi (2016) |
| Fransa | TAI GmbH Toulouse şubesi (2018) |
| Malezya | TUSAS Malaysia Sdn Bhd (2019) |
| Endonezya | PT Turkish Aerospace Indonesia (2022) |
| Kazakistan | Turkish Aerospace Limited (2023) |
| Pakistan | Turkish Aerospace (SMC-Private) Limited (2023) |
| Azerbaycan | Turkish Aerospace Azerbaijan LLC (2024) |
Yerli tedarik tarafında rakamlar şunlardır: 2025'te 545 onaylı yerli ve 1.154 onaylı yabancı tedarikçi; yerli tedarikçilere yapılan harcama payı 2024'te yüzde 56,21, 2025'te yüzde 52,51. Ekim 2026'da Demiroğlu, üretimin yaklaşık yüzde 70'inin alt yüklenicilere devredilmesini hedeflediklerini, nihai montajın şirkette kalacağını söyledi. Detay parça üretiminin yaklaşık yüzde 60'ı zaten dışarı verilmiş durumda. İlk örneklerden biri, HÜRJET'in bir bölümünün montajının Kayseri'deki TOMTAŞ'a devredilmesidir: yaklaşık 7.000 detay parça beş büyük yapısal bileşene dönüştürülecek ve ilk teslimatın Aralık 2026'da yapılması planlanıyor.
Yerlilik sorunu tamamen çözülmüş değildir. KAAN'ın Blok-10 sürümü ABD yapımı motor kullanır, T129 ATAK ABD yapımı LHTEC T800 motorlarıyla uçar, HÜRJET'in motoru General Electric yapımıdır. Şirket buna karşılık GÖKBEY için TEI-TS1400, AKSUNGUR için TEI-PD170 motorlarını geliştirdi ve KAAN için TF35000 üzerinde çalışıyor.
Tesisler
TUSAŞ'ın ana tesisi, Ankara'nın Kahramankazan ilçesindeki yaklaşık 4 milyon metrekarelik yerleşkedir. Uçak, helikopter, insansız araç, uydu ve yapısal parça faaliyetleri bu yerleşkede yürür. Kahramanmaraş'ta ayrı bir üretim tesisi ve birçok teknoparkta Ar-Ge ofisleri vardır. Tesisler bu bölümde yalnızca genel ve açık kaynaklı düzeyde anlatılır.
Şirketin güncel sitesi yerleşkenin alanını 4 milyon metrekare olarak verir; eski bir derlemede 5 milyon metrekare ve 186.000 metrekare kapalı alan yazılıdır, kaynaklar farklı yazıyor. Aynı yerleşkede lojman, misafirhane, market, banka, spor alanları, cami, kreş ve ilk ile ortaöğretim okulları gibi sosyal tesisler bulunduğu şirket tarafından belirtilir. Ekim 2026'da Demiroğlu, KAAN, HÜRJET, HÜRKUŞ, helikopter, insansız araç, uydu ve yapısal parça çalışmalarının altı farklı alanda aynı yerleşkede yürüdüğünü söyledi.
Test altyapısı arasında 2025'te ilk resmî testlerini yapan ve şirketin Avrupa'nın hız ve boyut bakımından önde gelen alt ses rüzgâr tünellerinden biri olarak tanımladığı tesis ile uydu entegrasyon ve test merkezi bulunur. Ar-Ge faaliyetleri Kahramankazan dışında ODTÜ Teknokent, İTÜ ARI Teknokent, Teknopark İstanbul, YTÜ Teknopark, Uludağ Üniversitesi ULUTEK, Antalya Teknokent ve Hacettepe Teknokent yerleşkelerinde de yürütülür. Yan kuruluşlar ise Eskişehir'de motor (TEI) ve Kayseri'de yapısal parça (TOMTAŞ) alanında çalışır. Hassas konum ve güvenlik düzenlemelerine ilişkin ayrıntı bu metinde yer almaz.

Güvenlik Olayı ve Dış Tedarik Kısıtları
TUSAŞ, 23 Ekim 2024'te Kahramankazan yerleşkesinin girişinde patlamayla başlayan silahlı bir saldırıya uğradı; resmî açıklamalara göre beş kişi öldü, iki saldırgan etkisiz hale getirildi. Şirket ayrıca 2019'da F-35 programından çıkarıldı ve T129 için ABD motor lisansı sorunuyla karşılaştı. Üçü de resmî açıklamalar ve haber ajanslarının aktardığı bilgilerle belgelenmiştir.
23 Ekim 2024 saldırısı
Saldırı, yaklaşık 15.35'te yerleşkenin girişindeki bir patlamanın ardından silahlı çatışmayla sürdü. İlk haberlerde dört ölü ve 14 yaralı yazıldı; İçişleri Bakanı Ali Yerlikaya'nın sonraki açıklaması beş ölü ve 22 yaralıydı. Haber ajanslarına göre ölenler arasında dört şirket çalışanı ve bir taksi şoförü bulunuyordu. Her iki saldırgan, güvenlik güçlerince etkisiz hale getirildi.
Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler saldırıdan PKK'yı sorumlu tuttu; olay gününde hiçbir örgüt saldırıyı üstlenmedi ve soruşturma sürüyordu. NATO Genel Sekreteri Mark Rutte saldırıyı kınadı. TUSAŞ'ın 2025 raporuna göre Savunma Sanayii Başkanlığı, saldırıda yaşamını yitiren çalışanların anısına verilen adlarla ZAHDE, ATAKAN ve CANBAZ adlı üç Ar-Ge projesini imzaladı.
F-35 programından çıkarılma
TUSAŞ, F-35 savaş uçağının orta gövdesi için ikinci kaynak üreticiydi ve program kapsamında 1.000'den fazla parça üretiyordu. Türkiye Temmuz 2019'da, Rus yapımı S-400 hava savunma sistemini almasının ardından Washington tarafından programdan çıkarıldı. ABD Savunma Bakanlığı, Türk firmalarının bileşen üretiminin 2022'ye kadar sürdürüleceğini açıkladı; orta gövde üretimi sonradan tek başına Northrop Grumman'a geçti. Milli Savunma Bakanı Güler ise Kasım 2026'da F-16, F-35, Eurofighter ve C-130J tedarikinin KAAN yeterli sayıya ulaşana dek sürdüğünü söyledi.
T129 için motor lisansı
T129'un LHTEC T800 motorları ABD yapımı olduğundan ihracat için Washington'un lisansı gerekir. 2018'de Pakistan için duyurulan 30 helikopterlik yaklaşık 1,5 milyar dolarlık anlaşmada motor lisansı çıkmadı; Cumhurbaşkanlığı sözcüsü 2021'de bunu doğruladı. Ocak 2022'de Pakistan'ın anlaşmayı iptal ettiği haberleri çıktı, Pakistan ordusunun medya birimi ise bu haberlerin yanlış yorumlandığını belirtti. Aynı dönemde Filipinler için motor lisansı verildi. TUSAŞ'ın yerli TEI-TS1400 motoru bu bağımlılığı azaltma çabasının parçasıdır.
Güncel Gelişmeler (Kasım 2026)
Kasım 2026'da TUSAŞ prototipten seri üretime geçiş döneminde: KAAN için ilk seri üretim sözleşmesi imzalandı, HÜRJET ve HÜRKUŞ-II ilk seri uçaklarını verdi, ANKA-3 için ikinci hat açılıyor. KAAN'ın yeni prototipinin ilk uçuşu ise 21 Kasım itibarıyla doğrulanmış değil. Şirketin 2035 hedefleri de Ekim 2026'da açıklandı.
| Tarih | Gelişme |
|---|---|
| 18 Kasım 2026 | Bakan Güler: KAAN'dan 2030 sonuna kadar 20, 2035 sonuna kadar 100 uçağın Hava Kuvvetleri'ne teslimi öngörülüyor. |
| 19-20 Kasım 2026 | Türkiye-Birleşik Krallık Savunma Sanayii Konseyi'nin ikinci toplantısı Ankara'da yapıldı; Birleşik Krallık Bakanı Luke Pollard ve heyeti TUSAŞ'ı ziyaret etti. |
| Kasım 2026 | ANKA-3'ün yeni sürümü için ikinci üretim hattının açılması planlanıyor. |
| Ekim 2026 | Genel müdür 2035 hedeflerini açıkladı: 150'den fazla KAAN, 200 HÜRJET, 150 HÜRKUŞ, 250'den fazla ANKA-3 ve 10.000'den fazla taktik İHA; üretimin yüzde 70'i alt yüklenicilere. |
| Eylül 2026 | Azerbaycan için 14 HÜRKUŞ-II sözleşmesi; ilk iki HÜRKUŞ-II Hava Kuvvetleri'nde; HÜRJET'in üçüncü prototipi uçtu. |
| 30 Ağustos 2026 | Hava Kuvvetleri için üretilen ilk HÜRJET uçtu. |
| Ağustos 2026 | Şirketin 2025 sürdürülebilirlik raporu (dosya tarihi 14 Ağustos 2026) kamuya açıldı. |
| 6 Mayıs 2026 | KAAN tedarik sözleşmesi imzalandı. |
| Ocak 2026 | TEI için 2,95 milyar dolarlık yurt dışı motor siparişi duyuruldu. |
Bu takvimin dışında iki başlık dikkat çeker. Birincisi KAAN'ın teslimat takvimidir: şirketin 2035 için kendi hedefi 150'den fazla uçaktır, Bakanın Hava Kuvvetleri için açıkladığı sayı 100'dür. İki rakamın kapsamı farklı olabilir, örneğin ihracat uçakları şirket hedefine dahil olabilir; kaynaklar bu ayrımı açıklamıyor. İkincisi ANKA-3, KAAN ve HÜRJET ile birlikte insanlı-insansız takım çalışması senaryosunda anılır; şirket Temmuz 2026'da BAE Systems ile bu konuda mevcut Typhoon gibi platformlarla somut bir proje olmadığını belirtti.
Ekim 2026'da şirket, Hava SOJ olarak anılan iki elektronik harp uçağının uçuş yeterlilik testlerinin sürdüğünü ve ikisinin de 2027'de teslim edilmesini hedeflediğini açıkladı. Bu program ASELSAN ve Savunma Sanayii Başkanlığı ile birlikte yürütülüyor.
Veri notu: Bu bölüm 21 Kasım 2026 tarihli kaynaklara göre yazılmıştır. Teslimat ve uçuş takvimleri geçmişte birden fazla kez ertelenmiştir; bir uçuşun gerçekleşip gerçekleşmediği için şirketin ve Savunma Sanayii Başkanlığı'nın resmî duyurularına bakmak gerekir. Genel müdürün 2035 hedefleri bir tedarik zinciri çalıştayındaki sunumdan aktarılmıştır; resmî bir plan belgesi yayımlanmamıştır.
Rakipler ve Konumu
TUSAŞ'ın rakipleri ürün sınıfına göre değişir: savaş uçağında Lockheed Martin ve KAI, jet eğitim uçağında Leonardo ve KAI, helikopterde Airbus Helicopters ve Leonardo, insansız araçta ise yurt içinde Baykar ile uluslararası üreticiler. Şirket, Defense News Top 100 listesinde 47. sıradadır; aşağıdaki tablo üstünlük sıralaması değil, yalnızca aynı sınıftaki ürünleri gösterir.
| Alan | TUSAŞ ürünü | Aynı sınıftaki örnekler |
|---|---|---|
| Savaş uçağı | KAAN | F-35 (Lockheed Martin), KF-21 (KAI) |
| Jet eğitim ve hafif taarruz | HÜRJET | M-346 (Leonardo), T-50 ailesi (KAI) |
| Taarruz helikopteri | T129 ATAK | AH-64 (Boeing), Z-10 (Changhe) |
| Orta irtifa İHA | ANKA, AKSUNGUR | Akıncı (Baykar), MQ-9 (General Atomics) |
| Uçak yapısalları | A320, A350F ve 737 MAX parçaları | Dünyadaki diğer havacılık yapısal parça tedarikçileri |
Bu tablo üstünlük sıralaması değildir; ürünlerin menzil, yük, maliyet ve görev farkları bulunur ve birebir karşılaştırma yapılmamıştır. TUSAŞ'ın konumu üç ölçütle okunabilir. Birincisi kamu sahipliği ve yurt içi sipariş garantisidir. İkincisi geniş ürün yelpazesidir: aynı şirket savaş uçağı, helikopter, İHA ve uydu entegrasyonunu birlikte yapar. Üçüncüsü ihracat paylaşımıdır; yurt dışı satışlar 2025'te konsolide satışların yaklaşık yüzde 40'ına karşılık gelmiştir.
Türkiye içinde ASELSAN, Roketsan ve TEI tedarikçi ve ortak konumundadır; örneğin ANKA-3 ve AKSUNGUR üzerindeki mühimmatlar ASELSAN ve Roketsan'dan gelir. İnsansız araç alanında Baykar ise doğrudan rakiptir. Küresel ölçekte Defense News Top 100'de 47. sırada olan TUSAŞ, listenin üst sıralarındaki Lockheed Martin gibi şirketlerden daha küçüktür. Şirketin kendi raporundaki "küresel ilk elli oyuncu" ifadesi ise bağımsız bir kaynakla doğrulanamadı.
Sıkça Sorulan Sorular
TUSAŞ'ın açılımı nedir?
TUSAŞ, Türk Havacılık ve Uzay Sanayii Anonim Şirketi'nin kısaltmasıdır. Uluslararası alanda Turkish Aerospace ya da TAI olarak bilinir. Eski kullanımda TUSAŞ ile TAI ayrı şirketlerdi; 2005'ten beri tek şirkettir.
TUSAŞ devlet şirketi mi, özel mi?
Hisselerin yüzde 54,49'u Türk Silahlı Kuvvetlerini Güçlendirme Vakfı'nda, yüzde 45,45'i Savunma Sanayii Başkanlığı'nda, yüzde 0,06'sı Türk Hava Kurumu'ndadır. Bu nedenle şirket kamu sahipliğindedir; pay tablosunda özel ya da yabancı ortak görünmez.
TUSAŞ nerede, ne zaman kuruldu?
Merkezi ve ana tesisi Ankara'nın Kahramankazan ilçesindedir. Kuruluşunun kökü 28 Haziran 1973'tür; bugünkü yapı 2005'teki birleşmeyle oluşmuştur. Kahramanmaraş'ta ayrı bir üretim tesisi de vardır.
TUSAŞ'ta kaç kişi çalışıyor?
Şirketin 2025 raporu yaklaşık 16.000 çalışan ve 6.000'den fazla Ar-Ge çalışanı bildirir. Ekim 2026'da genel müdür 16.500 rakamını kullandı. İki rakam farklı tarihleri ve sayım yöntemlerini yansıtıyor olabilir.
TUSAŞ ne üretiyor?
KAAN savaş uçağı, HÜRJET jet eğitim uçağı, HÜRKUŞ eğitim uçağı, T129 ATAK ve GÖKBEY helikopterleri, ANKA, AKSUNGUR ve ANKA-3 insansız araçları üretir. Uydu entegrasyonu yapar ve Airbus ile Boeing uçakları için yapısal parça üretir.
KAAN ne zaman envantere girecek?
Savunma Sanayii Başkanı, 2028'de başlayan teslimatlarla 2030 sonuna kadar 20 Blok-10 uçağı hedeflediğini söyledi. Milli Savunma Bakanı 18 Kasım 2026'da 2030 sonuna kadar 20, 2035 sonuna kadar 100 uçağı öngördüğünü açıkladı. Yeni prototipin ilk uçuşu 21 Kasım itibarıyla doğrulanmadı.
TUSAŞ hangi ülkelere ihracat yaptı?
Endonezya 48 KAAN, İspanya 30 HÜRJET, Azerbaycan 14 HÜRKUŞ-II, Filipinler ve Nijerya T129 ATAK, birkaç ülke ise ANKA satın aldı. Tunus, Kazakistan, Malezya, Cezayir ve Çad ANKA müşterileri arasında anılır. Adet ve tutarlar kaynaklara göre değişir.
HÜRJET İspanya'ya satıldı mı?
Evet. İspanya için 30 HÜRJET'in alımına ilişkin imzalar 29 Aralık 2025'te duyuruldu; Savunma Sanayii Başkanı 2,6 milyar avroluk proje bütçesini açıkladı. Teslimatların 2028'de başlaması planlanıyor. Airbus, İspanya tarafında sistem koordinatörü olarak yer alıyor.
TUSAŞ'ın cirosu ne kadar?
Şirketin 2025 raporuna göre konsolide satışlar 3.823 milyon dolardır; bunun 1.543 milyon doları ihracattır. Rakamlar şirket beyanıdır ve bağımsız bir dış güvence raporu eklenmemiştir. 2021'de satışlar 1.566 milyon dolardı.
TUSAŞ ile Baykar aynı şirket mi?
Hayır. Baykar özel bir şirkettir; TUSAŞ ise kamu sahipliğindedir. İki şirket de insansız hava aracı üretir ancak ayrı tüzel kişilerdir ve ürün aileleri farklıdır.
İlgili Programlar
TUSAŞ'ın şirket profilini tamamlayan program ve sistem başlıkları aşağıda sıralanmıştır. Profilde yalnızca özetlenen konuların ayrıntısı bu başlıklarda bulunur; listede uçak, helikopter, insansız araç, motor ve uzay ürünleri yer alır.
- KAAN
- HÜRJET
- HÜRKUŞ
- ANKA ve ANKA-3
- AKSUNGUR
- T129 ATAK
- GÖKBEY
- TF35000 motoru
- Türksat 6A