SM-3 Nedir? Özellikleri, Menzili ve Aegis Füze Savunması

SM-3 (RIM-161), Aegis gemilerinden ve Aegis Ashore'dan atılan balistik füze önleyicisidir. Block IA, IB, IIA sürümleri, menzil, fiyat ve Türkiye bağlantısı.

SM-3 (resmî adıyla RIM-161 Standard Missile-3), balistik füzeleri atmosferin dışında, uzaya yakın yükseklikte vurmak için geliştirilmiş gemi ve kara fırlatmalı önleyici füzedir. ABD Donanması'nın Aegis savaş sistemiyle çalışır, ana yüklenicisi Raytheon'dur ve Block IIA sürümü Japon sanayisiyle ortak üretilir. Füzede patlayıcı yoktur; hedefe çarparak onu yok eder.

Bu sayfadaki bilgiler 17 Kasım 2026 itibarıyla ABD Kongresi Araştırma Servisi'nin (CRS) Aegis raporuna, NATO'nun resmî sayfalarına, üretici ve ABD Savunma Bakanlığı duyurularına, CSIS analizlerine ve savunma basınına dayanır. Açıklanmamış değerler için "açıklanmadı" yazılır; savaş sahasından gelen haberler, kimin söylediği belirtilerek ayrıca işaretlenir.

Alacakaranlıkta bir savaş gemisinin güvertesinden dikey olarak yükselen füze ve arkasında turuncu egzoz izi gösteren temsili illüstrasyon
Temsili görsel (yapay zeka ile üretilmiştir). Belirli bir sistemi birebir göstermez.

Veri notu: SM-3'ün menzil, irtifa ve kütle değerleri resmî olarak yayımlanmaz. CRS raporu da sayı vermeyip yalnızca sürümler arasında kıyas yapar. Aşağıdaki rakamların bir kısmı kamuya açık derlemelerden alınmıştır; her rakamın yanında kaynağın türü ve kaynaklar birbirinden farklı yazıyorsa bu durum belirtilir.

SM-3 Nedir?

SM-3, gemiden veya karadaki bir Aegis tesisinden dikey olarak ateşlenen, üç kademeli ve katı yakıtlı bir füzedir. Görevi, kısa ile orta-uzun menzilli balistik füzeleri uçuşlarının ortasında, atmosferin dışında durdurmaktır. Başlığında patlayıcı bulunmaz; hedefle doğrudan çarpışarak onu parçalar. Amerikan Aegis balistik füze savunmasının asıl silahıdır.

Ad, Donanma'nın "Standard Missile" ailesinden gelir. CSIS'in Missile Threat sayfasına göre SM-3'ün ilk iki kademesi, gemi hava savunmasında kullanılan SM-2 Block IV ile ortak motorlara dayanır; üçüncü kademe ve uçtaki kinetik başlık ise bu füzeye özgüdür. SM-6 gibi aileden diğer füzeler daha çok uçak ve seyir füzesi savunmasına, bazı sürümleriyle de balistik füzelerin son aşamasına yöneliktir.

SM-3'ün tek başına bir sistem olmadığını da baştan söylemek gerekir. Füze, gemideki radar, savaş yönetim yazılımı ve dikey fırlatıcıyla birlikte çalışır; bunların tamamına Aegis denir. Bu yüzden füzenin kendisini anlatan bölümlerle Aegis'i anlatan bölümler ("Aegis Balistik Füze Savunması Nedir?" ve "Aegis Ashore Nedir?") birbirini tamamlar. Üç ana sürümün (Block IA, IB ve IIA) farkları "Versiyonları" bölümünde ayrıca anlatılır.

SM-3 Ne İşe Yarar?

SM-3, ülkeleri, üsleri ve deniz görev gruplarını balistik füze tehdidine karşı korumak için kullanılır. Hedefi, füzenin yerden yükselip yeniden atmosfere dönmeden önceki uzun boşluk uçuşunda yakalar. CRS, SM-3'ü Aegis'in "orta rota" (midcourse) önleyicisi olarak tanımlar; yani hedefin ne fırlatma anında ne de son iniş anında vurulduğu evre kastedilir.

Pratikte üç kullanım öne çıkar. Birincisi donanma içindir: Aegis gemileri deniz görev gruplarını ve kıyıdaki hedefleri kendi ateşledikleri SM-3'lerle korumaya çalışır. İkincisi kıyıdaki ve içerideki varlıkların savunmasıdır; Avrupa'da Romanya ve Polonya'daki kara tesisleri bu görevi üstlenir. Üçüncüsü müttefikler arası paylaşımdır: NATO'nun füze savunma ağı, ABD gemilerinin ve kara tesislerinin ürettiği hava resmini birleştirir.

SM-3 "her şeye karşı" bir füze değildir. Uçaklara, seyir füzelerine ve insansız araçlara karşı başka füzeler kullanılır. Block IIA için GAO'nun kaydı da önemlidir: füze, orta-uzun menzilli (intermediate-range) balistik füzeler için tasarlanmıştır; kıtalararası füzelere karşı denemeler bu amaçla yapılmış tam bir savunma sistemi anlamına gelmez. Ayrıntılar "Neleri Vurabilir?" bölümünde yer alır.

SM-3 Hangi Ülkenin?

SM-3, Amerika Birleşik Devletleri'ne aittir. Füzeyi ABD Füze Savunma Ajansı (MDA) ve Donanma yönetir, ana yüklenici RTX çatısındaki Raytheon'dur. Block IIA sürümü ABD ile Japonya'nın ortak programıdır; Japonya geliştirme maliyetinin önemli bir bölümünü karşıladı ve füzenin bazı parçalarını kendi sanayisinde üretiyor.

Üretim Raytheon'un Arizona'daki Tucson ve Alabama'daki Huntsville tesislerinde yapılır; RTX'in 10 Ağustos 2026 tarihli duyurusu iki tesisi de adıyla anıyor. Füze kanisterlerini ve taşıma kitlerini ise ABD'nin satış bildirimlerine göre BAE Systems sağlar. Aegis savaş yönetim sistemi ayrı bir ürün olup Lockheed Martin'e aittir.

Japonya ilişkisi iki katmanlıdır. Birincisi 1999 tarihli ABD-Japonya anlaşmasıyla başlayan ortak teknoloji geliştirmedir; CRS bu anlaşmanın sensör, gelişmiş kinetik başlık, ikinci kademe itki sistemi ve hafif burun konisi alanlarında risk azaltma çalışması içerdiğini yazıyor. İkincisi Japonya'nın ürünü kendi gemileri için satın almasıdır. Ayrıntı "Japonya ile Nasıl Ortak Geliştirildi?" bölümündedir.

SM-3 Özellikleri Nelerdir?

SM-3 yaklaşık 6,55 m uzunluğunda, üç kademeli, katı yakıtlı bir önleyicidir. Block IA ve IB'de gövde büyük bölümüyle 13,5 inç (yaklaşık 34 cm) çapındadır, IIA'da ise tüm uzunluk boyunca 21 inçtir. Hız ve menzil için resmî sayı yoktur; kamuya açık derlemelerdeki değerler aşağıdaki tabloda kaynağıyla gösterilmiştir.

ÖzellikDeğerKaynak türü ve not
Resmî adRIM-161 Standard Missile-3Donanma/MDA adlandırması
YükleniciRaytheon (RTX); IIA için Japon sanayisiyle ortakRTX duyurusu, DSCA bildirimi
GörevOrta rota, atmosfer dışı balistik füze önlemeCRS
KademeÜçCSIS derlemesi
Uzunluk6,55 mCSIS derlemesi
ÇapIA/IB: 21 inç sevk kademesi, gövdenin kalanı 13,5 inç; IIA: tüm boyda 21 inçCRS
KütleYaklaşık 1,5 ton (blok belirtilmeden)Derleme; resmî değer yok
En yüksek hızIA/IB yaklaşık 3,0 km/s; IIA yaklaşık 4,5 km/sCSIS derlemesi; resmî değer yok
MenzilResmî olarak açıklanmadı; derlemeler farklı"Menzili Ne Kadar?" bölümüne bakın
BaşlıkPatlayıcısız kinetik başlık (LEAP türevi)CSIS derlemesi
ArayıcıIA: uzun dalga kızılötesi; IB: iki renkli; IIA: iki renkli artı ışığa duyarlı sensörCSIS, MDA'ya atfen
FırlatıcıMk 41 dikey fırlatma sistemiCSIS derlemesi

Kütle satırı özellikle dikkatle okunmalıdır. Rakam, ansiklopedik derlemelerde yaklaşık 1,5 ton olarak geçer, ancak hangi sürüme ait olduğu ve üretici onayı belli değildir. IIA'nın daha geniş gövdesi nedeniyle bu sürümün daha ağır olması beklenir; yine de sayı yayımlanmamıştır.

Arayıcıya ilişkin farklar da gözden kaçmamalı. MDA'ya atfedilen bilgiye göre IIA'daki sensör, IB'dekine göre iki kattan fazla duyarlılığa ve üç kattan fazla yön değiştirme (divert) yeteneğine sahiptir. Bu oranlar üretici/ajans açıklamasıdır; bağımsız ölçüm yoktur.

SM-3'ün Avantajları Nelerdir?

SM-3'ün en büyük üstünlüğü, balistik füzeyi atmosferin dışında, hedeften uzakta durdurabilmesi ve bunu denizde hareket eden bir platformdan yapabilmesidir. Füze ayrıca gerçek harpte denenmiş, kıtalararası füze benzeri bir hedefe karşı da bir kez sınanmış ve birkaç ülkenin ortak ağına bağlanabilen bir sistemdir.

Hareketlilik ilk fark yaratan unsurdur. Kara tesisi sabit kalır, oysa Aegis gemisi tehdit bölgesine yaklaşıp savunma hattını kaydırabilir. CRS, uzak sensörlerden gelen veriyle ateş edebilen "Engage-on-Remote" yeteneğinin, MDA direktörünün ifadesiyle, tek başına çalışan bir Aegis platformuna göre savunma kapsamını yedi kat artırdığını aktarıyor. Bu yedi kat, MDA'nın 2020 tarihli açıklamasıdır ve bağımsız bir ölçüm değildir.

İkinci üstünlük deneyimdir. SM-3 Nisan 2024'te ilk kez gerçek bir balistik füze saldırısına karşı kullanıldı, ardından Ekim 2024, Haziran 2025 ve 2026'daki olaylarda yeniden devreye girdi. Bu kayıtların ayrıntısı "Kullanıldığı Yerler" bölümünde; burada önemli olan füzenin harp ortamında defalarca ateşlenmiş olmasıdır.

Üçüncüsü sanayi ve ittifak yapısıdır. Japonya'nın ortaklığı üretim kapasitesini ve finansmanı genişletir; Romanya ve Polonya'daki kara tesisleri aynı füzenin karadan da ateşlenebildiğini gösterir. Mk 41 dikey fırlatma hücreleri ise SM-3'ün yanında SM-2 ve SM-6 gibi başka füzeleri de taşıyabildiği için (Güney Kore'nin yeni muhripleri için aktarılan yük planı da böyledir) bir geminin görev karması değiştirilebilir.

SM-3'ün Dezavantajları Nelerdir?

SM-3'ün başlıca sınırları maliyeti, sayıca azlığı ve dar görev alanıdır. Füze pahalıdır, üretimi yavaştır ve yalnızca atmosfer dışındaki balistik hedefler için tasarlanmıştır. CSIS ayrıca SM-3 gibi önleyicilerin, yüksek fiyat ve kıtlık yüzünden dronlara karşı uygun olmadığını açıkça yazıyor; yani füze pahalı hedefler için ayrılmış bir kaynaktır.

Stok sorunu 2026'da öne çıktı. CSIS'in Nisan 2026 tarihli "Last Rounds?" çalışması, İran savaşı öncesi stoku yaklaşık 410, savaştaki harcamayı 130-250 adet olarak tahmin ediyor ve yeni füzelerin teslimatının 52 ila 64 ay sürebileceğini hesaplıyor. Bunlar yazarların bütçe belgelerinden yaptığı kestirimlerdir, Pentagon verisi değildir. Ağustos 2026'da Wall Street Journal'a atfen yayımlanan haberler, stokun yaklaşık yarısının kullanıldığını yazdı; bu da dolaylı aktarımdır.

Gemideki yük de sınırlayıcıdır. CSIS, SM-3'ün sahadaki stokunun, füzelerin limanda yeniden yüklenmesi gerektiği için kısıtlı kaldığını not ediyor. Başka bir deyişle bir gemi hücrelerindeki füzeleri harcadığında yenisini denizde kolayca alamaz.

Test geçmişi de pürüzsüz değildir. CRS'nin tablosunda 2003'teki FM-5 başarısızdır; 2015 sonuna kadar MDA'nın SM-3 ve SM-2 fırlatmaları için sayımı 39 denemede 32 başarıdır. GAO ise yıllık teslimat ve test hedeflerinin tutturulamadığını raporlamıştır. Bunlar füzenin işe yaramadığı değil, tarihçesinin dalgalı olduğu anlamına gelir. Bir de füzenin bölgesel bir önleyici olduğu unutulmamalı: Army Recognition, Block IIA'nın ABD'nin ana ülke savunması için kullanılan Ground-based Midcourse Defense sisteminin yerini almadığını hatırlatıyor.

SM-3 Ne Zaman Üretildi?

SM-3 programı 1990'ların sonunda şekillendi, ilk önleme denemeleri 2002'den itibaren yapıldı ve füze 2000'lerin ortasında Donanma gemilerine verildi. IIA sürümünün geliştirilmesi 2010'lu yıllarda sürdü, resmî olarak tam hızlı üretime ise ancak Ekim 2024'te geçti. Aşağıdaki çizelge program kilometre taşlarını verir.

DönemGelişmeKaynak türü
1999ABD-Japonya anlaşması: sensör, kinetik başlık, ikinci kademe itki ve burun konisi için risk azaltma çalışmasıCRS
2002'den itibarenSM-3 önleme denemeleri; CSIS 2023'te 45'ten fazla deneme sayıyorCSIS derlemesi
18 Haziran 2003FM-5 denemesi başarısızCRS
2005-2006Block IA ilk konuşlandırma; kaynakta iki farklı yıl geçiyorCSIS (kendi içinde farklı)
Şubat 2008Değiştirilmiş SM-3 ile uydu imhası (Burnt Frost)CRS, MDA arşivi
2013FTM-22 sonrası Block IB operasyonel hazır ilan edildiCSIS derlemesi
Mart 2013Block IIB iptal edildi; CRS de bu sürümün "yıllar önce sonlandırıldığını" yazıyorCSIS, CRS
2014Block IB hizmetteCSIS derlemesi

1999-2013 arası dönem, Block IIA'nın nasıl doğduğunu da gösterir. Block IIB, IIA'nın ardılı olarak planlanan sürümdü; 2013'te iptal edilince Japonya ile yürütülen IIA, hat boyunca tek ilerleme kolu olarak kaldı. CRS ayrıca MDA'nın IIA'nın ardılı için yeni bir program yürütmediğinin bildirildiğini yazıyor.

Üretim ve hizmete giriş yılları ayrı bir bölüme ayrılmıştır ("Kaç Yılında Üretildi?"). Orada her sürümün sahaya ne zaman verildiği, kaç füze alındığı ve bugünkü üretim temposu bulunur.

Türkiye'nin SM-3'ü Var mı?

Hayır, Türkiye'nin envanterinde SM-3 yoktur ve açık kaynakta bir alım kararı da bulunmaz. Türkiye'nin SM-3'le bağı iki yoldan kurulur: Kürecik'te NATO füze savunmasına bağlı, ABD'ye ait bir radar bulunur; 2026'da ise Türkiye'ye yönelen İran füzelerinin önlenmesinde ABD gemilerinin SM-3 attığı bildirildi.

Önce olguları ayıralım. NATO'nun resmî sayfasına göre Türkiye, Eylül 2011'de ABD'ye ait bir balistik füze savunma radarını Kürecik'te barındıracağını duyurdu. Radarın tipi NATO sayfasında yazmaz; CSIS bunu AN/TPY-2 olarak, ileri konuşlu modda çalışan ve verisini MDA'nın komuta ağıyla paylaşan bir sensör diye tanımlıyor. Radar SM-3 atmaz, yalnızca hedef verisi üreten bir sensördür. Hürriyet Daily News'in Ocak 2012 tarihli haberi radarın 1 Ocak 2012'de gözetlemeye başladığını yazıyor; bu tarih tek gazete haberine dayanır, resmî teyidi bulunamadı.

2026'daki olaylar için kaynaklar şöyle sıralanabilir. Milli Savunma Bakanlığı 4 Mart 2026'da, İran'dan Türk hava sahasına yönelen bir balistik füzenin Doğu Akdeniz'deki NATO hava ve füze savunma unsurlarınca etkisiz hâle getirildiğini, önleyici füzenin parçalarının Hatay'ın Dörtyol ilçesine düştüğünü duyurdu. Bakanlık füzenin türünü ya da atan platformu belirtmedi. 9 Mart'ta bir önleme daha yaşandı; Al Jazeera'ya göre füze Gaziantep'in Şahinbey ilçesi üzerinde düşürüldü ve NATO sözcüsü müdahaleyi doğruladı.

TarihAçıklamaKaynak ve dayanak
Eylül 2011Türkiye, ABD'ye ait füze savunma radarına ev sahipliği yapacağını duyurduNATO, resmî
4 Mart 2026Türkiye'ye yönelen balistik füze NATO unsurlarınca önlendi; önleyici füze kalıntısı Hatay'a düştüTürkiye Milli Savunma Bakanlığı; füze türü belirtilmedi
4 Mart 2026Anonim ABD askerî kaynağa göre füzeyi bir ABD gemisi SM-3 ile vurduİkinci elden, tek anonim kaynak
9 Mart 2026İkinci önleme, Gaziantep üzerindeTürkiye Milli Savunma Bakanlığı; NATO sözcüsü doğruladı
13 Mart 2026Bir ABD yetkilisinin AP'ye ve Business Insider'a aktardığına göre USS Oscar Austin en az bir SM-3 ateşlediİki haber kuruluşu, adı açıklanmayan ABD yetkilisi
Mart 2026NATO, balistik füze savunmasının İran'dan gelen füzeleri tespit, izleme ve önleme yaptığını; Avrupa Müttefik Yüksek Komutanı'nın Birlik genelinde duruşu yükselttiğini açıkladıNATO, resmî

Bu tablodan çıkan sonuç şudur: SM-3'ün kullanıldığı iddiası iki ayrı yayın organının aynı yetkiliye dayanan haberine ve enkaz fotoğrafı analizlerine dayanır. Türk hükümeti ve NATO platformu adlandırmamıştır. Ayrıca AFP'ye konuşan adı açıklanmayan bir Türk yetkiliye atfen, 4 Mart'taki füzenin Türkiye'yi değil Kıbrıs'taki bir üssü hedeflemiş olabileceği yazıldı; hedef konusunda kaynaklar farklı. Bazı haberlerde İran'ın Türkiye'ye füze atmadığını söylediği aktarılıyor; bu beyanın doğrulaması sınırlıdır.

Türkiye'nin kendi gemi savunma planı da farklı bir yöne gidiyor. Defense News'in Mart 2024 haberine göre TF-2000 hava savunma muhripinin ana füzeleri yerli Siper ve Hisar aileleridir, fırlatıcı da ABD yapımı Mk 41 yerine yerli MİDLAS'tır. Bir ansiklopedik derleme Türkiye'nin TF-2000 için SM-3'ü değerlendirdiğini söylüyor; bunu doğrulayan resmî bir kaynak bulunamadı, tek kaynaklı ve doğrulanmamış bir bilgi olarak okunmalıdır.

SM-3 mü Daha İyi, THAAD mı?

İkisi birbirinin rakibi değil, aynı savunma zincirinin farklı halkalarıdır. SM-3 gemiden ya da Aegis Ashore'dan atılır ve hedefi atmosfer dışında yakalar; THAAD kamyon taşımalı bataryadır, hedefi daha çok son aşamada, atmosferin içinde ve dışında vurur. Hangisinin "daha iyi" olduğu, hangi görev için sorulduğuna bağlıdır.

ÖlçütSM-3THAAD
PlatformAegis gemisi veya Aegis Ashore tesisiKara; CSIS'e göre tipik batarya altı fırlatıcıdan oluşur
Uçuş evresiOrta rota, atmosfer dışıSon aşama; atmosfer içinde ve dışında
Hedef sınıfıKısa ile orta-uzun menzilli balistik füzelerBalistik füzeler, son aşamada
Savunulan alanResmî sayı yok; kamuya açık menzil rakamları yaklaşık 700 ile 2.500 km arasında değişirCSIS 150-200 km yazıyor
HareketlilikGemi yer değiştirir; kara tesisi sabittirFırlatıcılar kamyon üzerindedir; yer değiştirebilir
BaşlıkPatlayıcısız, çarparak yok edenPatlayıcısız, çarparak yok eden
Katmandaki rolÜst katmanOrta katman; Aegis'in altında yer alan "underlay"
Kıyı, gemi ve radar kulesi silüetinin üzerinde üç eş merkezli yarı saydam kubbe katmanı gösteren soyut savunma illüstrasyonu
Temsili görsel (yapay zeka ile üretilmiştir). Belirli bir sistemi birebir göstermez.

CSIS'e göre THAAD, ABD'nin balistik füze savunma sisteminin orta halkasıdır; Patriot'tan daha geniş bir alanı korur ve atmosfer dışı Aegis ile kara tabanlı GMD sisteminin altında yer alır. İki sistem komuta ve kontrol ağı üzerinden veri alışverişi yapabilir. Bu yüzden hedef bir kez SM-3'ün, bir kez de THAAD'ın önüne çıkabilir; ikinci hat birincinin ıskalamasını telafi eder.

Rakamsal karşılaştırmalar kırılgandır. THAAD için CSIS'in 2021 tarihli sayfası yaklaşık 6,2 m uzunluk, 0,4 m çap ve 662 kg kalkış kütlesi veriyor; menzil ve irtifa değerleri de üretici açıklamasına değil dolaylı tahminlere dayanır. SM-3 için de yukarıda anlatıldığı gibi resmî değer yoktur. Maliyet ve stok karşılaştırması "Fiyatı Nedir?" bölümünde ele alınır.

2026 savaşında iki sistem de kullanıldı; Washington Post'a atfen yayımlanan haberlere göre ABD yalnızca İsrail'in savunmasında 200'den fazla THAAD önleyicisi ve Doğu Akdeniz'deki gemilerden 100'den fazla SM-3 ve SM-6 ateşledi. Rakamlar tek gazetenin, adı açıklanmayan kaynaklara dayanan aktarımıdır; Pentagon belgesi yayımlanmamıştır.

SM-3 Uydu Vurabilir mi?

Evet, bir kez vurdu. 20-21 Şubat 2008'de USS Lake Erie'den ateşlenen, bu iş için değiştirilmiş bir SM-3, yaklaşık 247 km yükseklikte, işlevsiz bir ABD casus uydusunu (USA-193) imha etti. Bu atış operasyonel bir uydu savar görevi değil, tek seferlik bir görevdi; füze o günden sonra eski haline döndürüldü.

Dünya ufkunun üzerinde bir balistik yörüngeyi kesen daha kısa bir önleyici füze izini gösteren soyut uzay illüstrasyonu
Temsili görsel (yapay zeka ile üretilmiştir). Belirli bir sistemi birebir göstermez.

Olayın nedeni resmî olarak şöyle açıklandı: uyduda 1.000 librenin (yaklaşık 450 kg) üzerinde hidrazin yakıtı bulunuyordu ve kontrolsüz düşerse yer yüzeyinde zehirli bir bulut riski doğurabilirdi. Savunma Bakanlığı'nın 25 Şubat 2008 tarihli açıklaması, enkaz analizine göre hidrazin tankının vurulduğunu ve insanlara yönelik riskin azaldığını bildirdi. Uydu 14 Aralık 2006'da fırlatılmış, hiç işlevsel hâle gelmemişti.

Atış için füze ve gemilerin yazılımı özel olarak ayarlandı; ABD'nin açıklamasına göre bu değişiklikler operasyondan sonra geri alındı (derleme aktarımı). Yani SM-3, uydu karşıtı bir silah olarak konuşlandırılmış değildir. Uydunun yörüngesi 19 Şubat'ta 244 x 261 km'ye inmişti; bu düşük irtifa füzenin ulaşabildiği aralık içindeydi. Daha yüksek yörüngelerdeki uydular için SM-3'ün yeteneği açık kaynakta yer almaz.

Tartışmanın siyasi bir yüzü de vardı. Çin ve Rusya operasyonu eleştirdi; Rusya, hidrazin gerekçesinin bir uydu savar silahı denemesini örtmek için kullanıldığını savundu. ABD ise yakıt riskini gerekçe gösterdi ve düşük irtifa nedeniyle uzun ömürlü enkaz oluşmadığını söyledi. Aynı kaynak, 174 katalogda izlenen parçanın çoğunun birkaç ay içinde atmosfere girdiğini, son parçanın 28 Ekim 2009'da düştüğünü yazıyor; bu veri tek bir derlemeye aittir. Nisan 2022'de ABD, enkaz üreten yıkıcı doğrudan çıkışlı uydu savar füze denemelerini yapmayacağını açıkladı; bu taahhüt benzer bir atışı siyaseten zorlaştıran bir çerçevedir; SM-3'e özgü resmî bir yorum bulunamadı.

SM-3 Kaç Parçadan Oluşur?

SM-3 temelde dört ana bölümden oluşur: kanister, iki kademeli itici (birinci kademe ve ikinci kademe motoru), üçüncü kademe motoru ve en uçta hedefi vuran kinetik başlık. Burun konisi başlığı fırlatma sırasında korur. Aegis'in radarı ve komuta yazılımı füzenin parçası değil, onu yöneten sistemin parçalarıdır.

BölümGöreviBilinen ayrıntı
KanisterFüzeyi gemi veya kara fırlatıcısında saklar ve taşırABD satış bildirimlerinde Mk 21 ve Mk 29 kanisterleri geçer; yüklenici BAE Systems
Birinci kademe (sevk kademesi)Füzeyi fırlatıcıdan çıkarıp hızlandırırMk 72 sevk motoru; IA/IB'de 21 inç çaplı
İkinci kademeAtmosferin üst katmanlarına kadar itki sağlarMk 104 çift itkili motor; SM-2 Block IV ile ortak (CSIS)
Üçüncü kademeKinetik başlığı hedefe doğru son hıza çıkarırMk 136 katı yakıtlı motor (CSIS)
Burun konisiBaşlığı kalkış ısı ve yükünden korurIIA'da Japon sanayisi sorumlu
Kinetik başlıkHedefi kızılötesi arayıcıyla bulur, yön düzeltir, çarparLEAP türevi; IB'de iki renkli arayıcı, IIA'da daha büyük gövdeli başlık

Hangi parçanın Japonya'da yapıldığı konusunda kaynaklar tam örtüşmez. CSIS, Japonya'nın IIA'daki burun konisinden ve ikinci ile üçüncü kademe motorlarından sorumlu olduğunu yazıyor. Wikipedia'nın derlemesi ise Mitsubishi Heavy Industries'in üçüncü kademe motoru ile burun konisini yönettiğini söylüyor. Bu fark, bildirilen iş paylaşımının resmî bir tabloya değil çeşitli haberlere dayandığını gösterir.

Kinetik başlığın içinde arayıcı, yön ve duruş kontrol sistemi ile hedefe son yaklaşmayı sağlayan küçük itki üniteleri bulunur. Atmosfer dışında hedefe yönelmesini bu küçük itki üniteleri sağlar. CRS, IIA'nın geniş gövdesinin daha büyük çaplı bir kinetik başlığa imkân verdiğini aktarır.

SM-3 Fiyatı Nedir?

SM-3 için herkese açık, resmî bir liste fiyatı yoktur. Bulunabilen rakamlar sözleşme tutarları, ABD'nin müttefiklere olası satış bildirimleri ve CSIS'in bütçe belgelerinden hesapladığı birim maliyettir. CSIS ise Nisan 2026'da bütçe belgelerinden aktardığı bir birim maliyeti yayımladı; bu rakam sözleşme fiyatı değildir ve tabloda yer alır.

Bu sayfada tek füze fiyatı hesaplanmadı. Sözleşme ve bütçe tutarları çoğu zaman yalnızca füzeyi değil, test, kanister, destek ve idame kalemlerini de içerir; RTX'in Ağustos 2026 duyurusu sözleşmenin "üretim ve idame" için olduğunu belirtiyor. Aşağıdaki tablo yalnızca açıklanmış tutarları, ait oldukları kalemle birlikte sıralar.

TarihKonuTutarKaynak türü
19 Kasım 2018Japonya'ya olası satış: 8 SM-3 Block IB, 13 SM-3 Block IIA ve kanisterler561 milyon dolar (tahmini toplam)ABD DSCA bildirimi
27 Ağustos 2019Japonya'ya olası satış: en çok 73 SM-3 Block IIA ve destek3,295 milyar dolar (tahmini azami değer)ABD DSCA bildirimi
Temmuz 2024MDA'nın Raytheon'a Block IIA için verdiği sözleşme1,9 milyar dolarİkincil basın aktarımı; MDA'nın kendi duyurusu bulunamadı
FY2026 talebiMDA bütçesinde 12 adet SM-3 Block IIA için satın alma satırı444,8 milyon dolarCRS (Ocak 2026 güncellemesi), bütçe talebi
Nisan 2026CSIS'in FY2026 bütçe belgelerinden aktardığı "en yeni sürüm" birim maliyeti28,7 milyon dolarAraştırma kuruluşu analizi; bütçe belgesine atıf
10 Ağustos 2026MDA'nın Raytheon'a Block IIA üretim ve idame sözleşmesi745 milyon dolar (Huntsville Business Journal: 745.387.095 dolar)RTX duyurusu; ABD ve Japonya adına

Tabloda "olası satış" değerlerini sözleşme gibi okumamak gerekir. Bunlar Kongre'ye bildirilen üst sınırlardır; gerçek anlaşma farklı çıkabilir. 2018 ve 2019 bildirimlerinde miktarlar farklı olduğu için iki tutar birbirine eklenmemeli, birbirinin yerine de geçirilmemelidir. Sözleşme adedi RTX duyurusunda yer almaz; Army Recognition da tutarı füze sayısına bölmenin yanıltıcı olacağını uyarıyor.

Güney Kore için Naval News'in Nisan 2024 haberi, 2025-2030 arasında yaklaşık 584 milyon dolarlık bir alım programından söz ediyor. Hangi sürümün (IB veya IIA) seçileceği o haberde de belirsiz kalmıştı. Bu bilgi tek bir haber kaynağına dayanır, resmî bir Kore veya ABD belgesine bağlanamadı. Karşılaştırma için CSIS'in aynı tablosunda THAAD için 15,5 milyon dolar yazar.

SM-3 Kaç Yılında Üretildi?

Sürüme göre değişir: Block IA 2005-2006'da, Block IB 2014'te, Block IIA ise 2018-2019 aralığında hizmete girdi. Üretim hâlâ sürüyor. Ekim 2024'te IIA için tam hızlı üretim onayı verildi ve bugün Raytheon'un Tucson ile Huntsville hatları iki sürümü birden, düşük hızla üretiyor.

SürümHizmete girişNot
Block IA2005 veya 2006CSIS tek sayfada iki farklı yıl veriyor
Block IB20142013'te FTM-22 sonrası operasyonel hazır ilan; satın alma FY2014'te başladı (CSIS)
Block IIA2018-2019 civarıCSIS 2019 diyor; ilk üretim kısmen test sorunları nedeniyle ertelendi
Block IIBHiç üretilmediMart 2013'te iptal
Aydınlık bir fabrika salonunda sıra sıra dizilmiş silindirik füze gövdesi bölümlerini ve uzakta beyaz tulumlu çalışanları gösteren temsili görsel
Temsili görsel (yapay zeka ile üretilmiştir). Belirli bir sistemi birebir göstermez.

Miktarlar için tek tutarlı veri CSIS'in derlemesidir. MDA'nın 150 Block IA ve 182 Block IB satın aldığı (tarihi belirtilmemiş) ve 2018 itibarıyla her türden yaklaşık 336 SM-3 edinildiği, bunlardan 47'sinin testlerde harcandığı, 24'ünün Romanya'daki kara tesisinde durduğu yazılıyor. Bu sayılar eskidir; 2024-2026 harcamaları bu tabloya yansımaz.

Güncel üretim temposu CSIS'in Nisan 2026 hesabına göre, son beş yılın ortalamasıyla yılda 40 civarı Block IB ve 13 civarı Block IIA'dır. Aynı çalışma, sipariş ile ilk teslimat arasındaki sürenin Block IB için 42, Block IIA için 57 ay olduğunu hesaplıyor. MDA 2022'de iki sürümün üretimini tek sözleşmede birleştirdi (CRS). RTX ise Alabama'daki entegrasyon tesisine yaptığı 115 milyon dolarlık yatırımın entegrasyon ve teslimat kapasitesini yüzde 50'den fazla artıracağını söylüyor; bu üretici beyanıdır, bağımsız doğrulama yoktur.

Füzelerin raf ömrü de üretim ihtiyacını belirler. GAO'nun Mayıs 2023 tespitine göre güvenli hizmet süresi Block IA için 12'den 18 yıla, Block IB için 8'den 12 yıla uzatıldı; Block IIA için 12 yıl ve uzatma değerlendiriliyor. Dolayısıyla yaşlanan stokun bir bölümü kendiliğinden yenilenmek zorundadır.

SM-3 Menzili Ne Kadar?

SM-3'ün menzili resmî olarak açıklanmamıştır. CRS bile sayı yerine sürümler arasında kıyas yapar; Block IIA'nın daha geniş gövdesi sayesinde daha yüksek yanma sonu hızına ve daha büyük bir başlığa sahip olduğunu belirtir. Kamuya açık derlemeler ise birbirinden belirgin biçimde farklı rakamlar verir.

CSIS Missile Threat sayfası Block IA ve IB için 700 km, Block IIA için 2.500 km yazıyor. Wikipedia'nın Breaking Defense'e dayandırdığı derleme ise IA ve IB için 900-1.200 km, IIA için yaklaşık 1.200 km ve hedefe bağlı olarak 900-1.050 km'lik bir engelleme tavanından söz ediyor. İki derleme çelişir; hangisinin doğru olduğunu belirleyecek resmî bir kaynak yoktur. Bu yüzden bu sayfa tek bir menzil rakamı iddia etmez.

Menzil kavramı da burada yanıltıcıdır. SM-3 uçak gibi düz bir hatta uçmaz; yükselir, atmosfer dışında hareket eder ve önleme noktasına varır. Kullanışlı ölçü "füzenin ne kadar uzaktaki bir hedefi vurabildiği", "hangi yükseklikte vurabildiği" ve "hedefin hangi doğrultuda geldiği"dir. Bu üç değişken, savunulan alanı bir daireye indirgenemeyecek hâle getirir. Savunulan alana ilişkin yaklaşım "Kaç Km'lik Alanı Korur?" bölümünde işlenir.

Açık verilerle ölçülebilen bir alt sınır testlerden gelir. MDA'nın 10 Aralık 2024'te Guam'dan yaptığı ilk canlı önleme denemesinde bir SM-3 Block IIA, adadan 200 deniz milinden daha uzakta (yaklaşık 370 km) bir orta menzilli balistik füze hedefini vurdu. Bu bir test sonucudur, azami menzil değildir.

SM-3 Bir Gemide Kaç Füze Var?

Bir gemideki SM-3 sayısı açıklanmaz; gemi tipine göre değişen Mk 41 fırlatma hücrelerine SM-3, SM-6, SM-2 ve başka füzeler karışık yüklenir. Hücre sayısı Arleigh Burke Flight I/II'de 90, Flight IIA'da 96, Ticonderoga sınıfında 122'dir. Her hücre bir SM-3 anlamına gelmez.

Yıldızlı gece gökyüzünde bir savaş gemisinin üzerinden çapraz yükselen parlak füze izi ve geminin radar direği silueti
Temsili görsel (yapay zeka ile üretilmiştir). Belirli bir sistemi birebir göstermez.

Hücre sayıları USNI Proceedings'in aktardığı biçimde Flight I/II için 29 öne ve 61 arkaya, Flight IIA için 32 öne ve 64 arkaya bölünür. Japonya'nın yeni Aegis'li gemilerinin her birinde 128 hücre olduğu CRS'de yazıyor. Bu rakamlar teknik kapasitedir; gerçek yük, görev planına göre ve açıklanmadan belirlenir.

Savaş sırasında gemideki stok, harcanabilecek füze sayısını sınırlar. CSIS, SM-3'ün sahadaki envanterinin gemilerin limanda yeniden yükleme ihtiyacı nedeniyle kısıtlı olduğunu yazıyor. Aegis Ashore tesislerinde ise durum farklıdır: CRS her kara tesisinde 24 SM-3 bulunduğunu aktarıyor.

ABD Donanması'nın balistik füze savunma yeteneğine sahip gemi sayısı da bir ölçüttür. MDA'nın FY2026 bütçe belgesine göre mali yılın sonunda 63 BMD gemisi öngörülüyor (CRS). Bu sayı bütün gemilerin her an SM-3 taşıdığı anlamına gelmez; görev gereği yük planı değişir.

SM-3 Hangi Ülkelerde Var?

SM-3'ü kullanan iki ülke kesindir: ABD ve Japonya. Romanya ile Polonya'da füzeler ABD'nin işlettiği kara tesislerinde durur. Güney Kore'nin alımı onay aşamasına gelmiş görünüyor, Hollanda ve İspanya için doğrulanmış bir SM-3 envanteri bulunamadı. Türkiye'nin envanterinde SM-3 bulunmadığı gibi bir sipariş haberi de yoktur. Ayrıntılar aşağıdaki tabloda ülke ülke verilmiştir.

ÜlkeDurumKaynak ve not
ABDDonanma gemileri (Ticonderoga ve Arleigh Burke sınıfları) ve kara tesisleri; FY2026 sonunda 63 BMD gemisi öngörülüyorCRS
JaponyaSekiz BMD muhribi (sekizincisi Mart 2021'de); iki yeni gemi Mart 2028 ve Mart 2029 için planlıCRS; satış onayları DSCA bildirimleri
RomanyaDeveselu'daki ABD kara tesisi; Mayıs 2016'da operasyonel ilanNATO, resmî; füzeler ABD'ye ait
PolonyaRedzikowo'daki ABD kara tesisi; Temmuz 2024'te teslim ve hazır ilanıNATO, resmî; füzeler ABD'ye ait
Güney KoreNisan 2024'te alım onaylandı, sürüm belirsiz; 2018'de gemi tabanlı önleyici alma planı açıklanmıştı (CRS dipnotu)Naval News (tek haber); CRS notu; teslimat doğrulanmadı
Hollanda2022 savunma değerlendirmesinde SM-3 edinimi yazıldığı aktarılıyor; eşleşen ABD satış bildirimi bulunamadıİkincil derleme; doğrulanamadı
İspanyaAegis'li F-100 fırkateynleri var; SM-3 siparişi bulunamadı. Rota'da ABD gemileri NATO füze savunması için konuşluNATO sayfası; savunma basını
TürkiyeYok. Kürecik'te ABD'ye ait radar bulunurNATO sayfası; "Türkiye'nin SM-3'ü Var mı?" bölümüne bakın

Bu sayfa için yapılan taramada başka bir ülkeye SM-3 satış bildirimi ya da sipariş haberi bulunamadı. Aegis kullanmak ile SM-3 kullanmak da aynı şey değildir: bir geminin SM-3 atabilmesi için hem yazılım hem fırlatma sistemi hem de füzenin ayrıca alınması gerekir.

SM-3 Maksimum Hızı Ne Kadar?

Resmî bir maksimum hız açıklanmamıştır; kaynaklar kamuya açık derlemelerdir. CSIS'in derlemesine göre Block IA ve IB yaklaşık 3,0 km/s, Block IIA ise yaklaşık 4,5 km/s hıza ulaşır; CRS yalnızca IIA'nın IA ve IB'ye göre daha yüksek yanma sonu hızına sahip olduğunu belirtir; bu hız, motorların yanmasının bittiği andaki değerdir.

Birim çevirisiyle saniyede 3 km saatte 10.800 km, saniyede 4,5 km saatte 16.200 km eder.

Bu hız füzenin "tavan" hızıdır; atış boyunca sabit kalmaz. Üç kademe sırayla yanar ve her biri bıraktığı kademeyi geride tutarak başlığı hızlandırır; başlık sonunda atalet ile uçar. Önleme anındaki bağıl hız ise hedefin hızıyla birleşir. Wikipedia, 2008 uydu atışında yaklaşık 10,2 km/s'lik bir yaklaşma hızını aktarıyor; bu değer tek bir derlemeye aittir ve resmî onay yoktur.

SM-3 Ağırlığı Ne Kadar?

SM-3'ün ağırlığı resmî olarak yayımlanmamıştır. Kamuya açık derlemeler yaklaşık 1,5 ton yazar; ancak bu sayı sürüm belirtmez. Block IIA'nın gövdesi tüm boyunca 21 inç çaplı olduğu için ondan daha ağır olması beklenir, fakat ağırlığı açıklanmamıştır. Bu yüzden 1,5 ton, mühendislik verisi değil kaba bir büyüklük göstergesi olarak okunmalıdır.

Ağırlık kanister ve fırlatma sistemiyle birlikte ele alındığında da netleşmez. Kanister (Mk 21 ve Mk 29) füzenin taşıma ve fırlatma kabıdır; kendi kütlesi füze ağırlığına dahil edilmez. Dolayısıyla "füze kaç ton" sorusunun yanıtı, hangi sürüm ve hangi durum (kanistersiz mi, dolu mu) kastedildiğine göre değişir.

CSIS'in sayfası kütle satırını boş bırakır. Bu da ağırlığın bilgi açığı olarak kaldığını gösterir. Savunma yazılarında karşılaşılan keskin rakamlar çoğunlukla başka bir derlemeden kopyalanmıştır; bu sayfa bu nedenle yalnızca "yaklaşık 1,5 ton, derleme" der.

SM-3 Neleri Vurabilir?

SM-3, kısa menzilliden orta-uzun menzilliye kadar balistik füzeleri, atmosfer dışındaki orta rota evresinde vurmak için tasarlandı. Block IIA bir kez kıtalararası füze benzeri bir hedefe karşı da denendi. Uçakları, seyir füzelerini ve dronları vurmak onun görevi değildir; modifiye bir sürüm bir keresinde alçak yörüngedeki bir uyduyu da imha etti.

Hedef sınıfları için en güvenilir kaynak CRS'dir. Rapora göre SM-3, atmosfer dışında hareket eden bir hedefi kinetik başlığıyla vurur ve Block IIA'nın tasarım amacı orta-uzun menzilli (intermediate-range) füzelerdir. GAO ise kıtalararası füzelere karşı önlemenin daha zor olduğunu belirtmiştir. 16 Kasım 2020'deki FTM-44 testinde bir Block IIA, basit bir kıtalararası füze benzeri hedefi vurmuştur; CRS bu denemenin operasyonel olmadığını, elverişli koşullarda yapıldığını not ediyor.

Bu yüzden iki sınırı birlikte okumak gerekir. Birincisi, bir deneme başarısı genel bir yeteneğin kanıtı sayılamaz. İkincisi, bir füzeye karşı tek önleyici atılacağı varsayılamaz: Army Recognition, balistik füze savunmasında hedef başına birden fazla önleyici gerekebileceğini yazıyor. Bu da "hangi füzeyi vurur" sorusunun yanında "kaç füze harcar" sorusunu doğurur.

Seyir füzeleri ve uçaklar için SM-2, SM-6 ve Patriot benzeri sistemler, alçak irtifa tehditleri için ise başka katmanlar bulunur. CSIS dronlara karşı SM-3 ve benzeri füzelerin yüksek maliyet ve kıtlık yüzünden uygun olmadığını açıkça belirtir. Bir hedefi vuramayacağı için değil, onu vurmanın verimsiz kalacağı için bu tür görevlere atanmaz.

SM-3 Kullanıldığı Yerler

SM-3 Pasifik'te ABD ve Japon gemilerinde, Avrupa'da Romanya ile Polonya'daki kara tesislerinde ve Doğu Akdeniz'de Aegis muhriplerinde bulunur. Gerçek harpte ilk kez Nisan 2024'te, İran'ın İsrail'e yönelik füze saldırısında, daha sonra 2025 ve 2026'daki çatışmalarda kullanıldı. Aşağıda yerler ve olaylar tarih sırasıyla verilmiştir.

DönemYerOlayKaynak
Şubat 2008PasifikDeğiştirilmiş SM-3 ile uydu imhasıCRS, MDA arşivi
Mayıs 2016Romanya (Deveselu)Kara tesisi operasyonel ilan edildiNATO
Nisan 2024Doğu Akdenizİlk harp kullanımı: USS Arleigh Burke ve USS Carney 4-7 SM-3 ateşlediCRS
Ekim 2024Doğu Akdenizİki ABD muhribi İran füzelerine karşı SM-3 dahil karma önleyici kullandıCRS, USNI News aktarımı
10 Aralık 2024Guamİlk canlı balistik füze savunma denemesi; IIA hedefi vurduMDA'ya dayanan haberler
Haziran 2025Orta Doğu"On İki Gün Savaşı"nda yaklaşık 80 SM-3 kullanıldığı tahminiCSIS (kestirim)
Mart 2026Doğu Akdeniz, Türkiye hava sahasıABD gemilerinin İran füzelerine SM-3 ateşlediği bildirildiABD yetkilisi aktarımları; NATO resmî sayfası

Her satır aynı kesinlikte değildir. Nisan 2024 için CRS ilk harp kullanımı diyor ve DOT&E'nin Ocak 2025 raporuna göre iki muhrip Block IB ile angaje oldu. Haziran 2025 için CRS, Donanma'nın SM-3'leri "endişe verici bir hızla" harcadığını yazan Deniz Operasyonları Şefi vekili Adm. James Kilby'nin açıklamasına işaret eder. "Yaklaşık 80" rakamı ise CSIS'in kestirimidir; resmî bir sayı yoktur.

Mart 2026'daki olaylar için NATO'nun kendi sayfasında, balistik füze savunmasının İran'dan gelen ve Türkiye'yi hedef alan füzeleri tespit ettiği, izlediği ve önlediği yazar; hangi füzenin kullanıldığı belirtilmez. SM-3 atfı ABD'li yetkililere ve enkaz analizlerine dayanır, bunlar "Türkiye'nin SM-3'ü Var mı?" bölümünde sıralanmıştır. Kara tesislerinde de bir kullanım olduğuna dair kamuya açık bilgi bulunamadı; CSIS Nisan 2026'da kara tabanlı SM-3'ün "bölgede olmadığını" yazıyor.

SM-3 Ne Tip Füze Atıyor?

SM-3 bir füzedir ve başka füze "atmaz"; kendisi bir önleyicidir. Yüzeyden ateşlenir, katı yakıtlı üç kademesiyle yükselir ve uçtaki patlayıcısız başlıkla hedefe çarpar. Sınıflandırması "yüzeyden havaya füze" olsa da hedefi uçak değil, uzaya yakın bir balistik füzedir. CSIS onu bu şekilde listeler.

Soru iki biçimde anlaşılabilir. Birincisi, SM-3'ün füze ailesindeki yeridir. Standard Missile ailesinde SM-2 gemi hava savunması için, SM-6 hem uçak hem balistik füze savunması için, SM-3 ise yalnızca atmosfer dışındaki balistik hedefler için kullanılır. CRS, SM-6'yı terminal (son evre) önleyici olarak tanımlar; SM-3 orta rota önleyicisidir. İki füze Mk 41 hücrelerini paylaşabildiği için aynı gemi iki katmanı birlikte taşıyabilir.

İkincisi, kullanılan başlık türüdür. SM-3'te yüksek patlayıcı yoktur; yok etme, hedefle çarpışmanın enerjisiyle olur. Bu yaklaşıma "hit-to-kill" (çarparak öldürme) denir ve THAAD gibi bazı başka önleyiciler de aynı yöntemi kullanır. Patlayıcının olmaması, hedefe yakın geçmenin yetmeyeceği, doğrudan temas gerektiği anlamına gelir.

SM-3 Kaç Km'lik Alanı Korur?

Tek bir rakam yoktur. Korunan alan, füzenin menzilinden çok hedefin yörüngesine, tehdidin geliş yönüne, radarın ve uzaktan sensörlerin konumuna ve gemi veya kara tesisinin yerine bağlıdır. Hiçbir resmî kaynak SM-3 için belirli bir çapta, örneğin yüzlerce kilometrelik, bir savunma dairesi yayımlamaz; bu yüzden rakam vermek yanıltıcı olur.

Elde olan resmî tarifler niteliksel kalır. CRS, uzak sensörlerden gelen veriyle ateş etmenin, MDA direktörünün 2020 açıklamasına göre, savunma kapsamını tek başına çalışan Aegis platformuna kıyasla yedi kat artırdığını aktarıyor. RTX ise Block IIA için "daha geniş savunulan alan" ifadesini kullanıyor; sayı vermiyor. Bu ifadeler üretici ve ajans beyanıdır.

Avrupa örneği ölçeği anlamaya yardım eder. NATO'ya göre Romanya ve Polonya'daki kara tesisleri ve Rota'daki gemiler, Avrupa'daki NATO nüfusunu, topraklarını ve kuvvetlerini kısa, orta ve orta-uzun menzilli balistik füzelere karşı korumak üzere birlikte çalışır. Yani koruma bir tek noktayı değil, birkaç sensör ve önleyicinin oluşturduğu ağı kapsar. Korumanın coğrafi sınırını kamuya açık kaynaklar çizmez.

Gemide ise savunma alanı tehditle birlikte hareket eder. Aynı gemi bir limanın yakınındayken kıyıyı, açık denizdeyken bir gemi grubunu savunur. Kıyıdan uzaklaştıkça ya da radarın görüş açısı daraldıkça sınır değişir. Bu yüzden ABD gemilerinin Doğu Akdeniz'den Türkiye'ye yönelen füzeleri önleyebilmesi bir alan rakamı vermez; yalnızca o günkü geometrinin buna elverdiğini gösterir.

SM-3 Kurulumu Nasıl Olur?

SM-3 üç biçimde konuşlandırılır. Birincisi, Aegis'li bir gemidir: radar, savaş yönetim sistemi ve Mk 41 fırlatma hücreleri geminin içindedir. İkincisi, aynı bileşenlerin karaya kurulduğu Aegis Ashore tesisidir. Üçüncüsü, Guam'da denenen ve Aegis bileşenlerini birkaç noktaya dağıtan "Aegis Guam Sistemi"dir; bu sonuncusu henüz tam kurulmuş bir sistem değil, deneme aşamasındadır.

Bu anlatım genel bir şemadır, kurulum talimatı değildir ve yalnızca kamuya açık bilgiye dayanır. Her konuşlandırmada üç işlev bulunur: hedefi bulan ve izleyen sensör, hangi füzenin ne zaman ateşleneceğine karar veren komuta ve kontrol yazılımı, bir de füzelerin durduğu fırlatma modülleri. Gemide bu üçü aynı yapıda toplanırken kara tesisinde ayrı binalara ve alanlara dağıtılır. CRS, Guam planının tek bir sabit tesis değil dağıtık bir mimari olduğunu aktarır.

Kara tesisinin kuruluş süresi bir gemiyle kıyaslanamayacak kadar uzundur. Polonya örneğinde Redzikowo'daki inşaat Mayıs 2016'da başladı; ilk plan 2018'de tamamlanmasıydı, yüklenici sorunları yüzünden gecikti.

TarihPolonya tesisi için aşamaKaynak
Eylül 2011Polonya-ABD ev sahipliği anlaşması yürürlüğe girdiNATO
Mayıs 2016İnşaat başladı; ilk takvim 2018 idiCRS
1 Ekim 2023Tesis ABD Donanması'na teslim edildiCRS
10 Temmuz 2024NATO tesisi göreve hazır ilan ettiCRS, NATO haberi
13 veya 20 Kasım 2024Resmî açılış ve NATO komutasına devir; kaynaklar iki farklı gün yazıyorReuters aktarımı, CRS dipnotu

Romanya tesisi için NATO sayfası 2011 anlaşmasını ve Mayıs 2016'daki operasyonel ilanı veriyor. Gemi tarafında ise kuruluş, geminin Aegis yazılımının balistik füze savunma sürümüne yükseltilmesi ve SM-3'ün fırlatma sistemine bağlanmasıdır; Naval News, Güney Kore'nin eski Aegis gemilerinin yazılım sürümü yüzünden SM-3 ve SM-6'yı atamadığını ve bu nedenle yükseltilmesi planlandığını yazıyor.

SM-3 Nasıl Çalışır?

Çalışma bir zincirdir: sensörler hedefi görür, Aegis ateş çözümünü hesaplar, füze fırlatılır ve üç kademe yanarak başlığı önleme noktasına taşır. Uçtaki kinetik başlık son yaklaşmada kızılötesi arayıcıyla hedefi bulur, küçük itki ünitelerle yön düzeltir ve çarpar. Çarpmanın enerjisi hedefi parçalar.

Karanlık bir savaş yönetim odasında radar taraması gösteren büyük ekranlar ve önde baş kulaklıklı operatör siluetleri
Temsili görsel (yapay zeka ile üretilmiştir). Belirli bir sistemi birebir göstermez.

Balistik füzenin uçuşu genelde üç evreye ayrılır: yükselme, orta rota ve iniş. SM-3 orta rota için tasarlandı; hedef bu sırada atmosferin dışında, motoru sönmüş hâlde, yaklaşık bir yay çizerek ilerler. Bu evre en uzun evredir ve bu yüzden SM-3'e hazırlanma zamanı verir, fakat hedef bu yüksekliklerde çok hızlıdır ve manevra payı dardır.

Veri kaynakları da zincirin parçasıdır. Aegis gemisi kendi radarıyla izleyebileceği gibi, uzaktaki bir sensörden gelen veriyle de ateş edebilir; buna "Engage-on-Remote" denir. Türkiye'deki Kürecik gibi ileri konuşlu radarlar bu tür veriyi MDA'nın komuta ağı üzerinden paylaşır; ancak CSIS bu radarın SM-3 önlemelerindeki rolünü belirli bir olay için açıklamaz.

Başlığın arayıcısı sürüme göre değişir. IA'da uzun dalga kızılötesi, IB'de iki renkli arayıcı bulunur; IIA'nın ek olarak ışığa duyarlı bir sensörü vardır ve MDA ona göre IB'ye göre iki kattan fazla duyarlılık ve üç kattan fazla yön değiştirme sağlar. Çarpmadan önce başlık gerçek hedefi diğer cisimlerden ayırmak zorundadır; ayırt etme yetisi IB'nin "Threat Upgrade" sürümünde yazılımla geliştirildi (CSIS, 2015 testi).

SM-3'ün Block IA, IB ve IIA Versiyonları Nelerdir?

SM-3'ün şu an üç sürümü kullanımdadır: Block IA, Block IB ve Block IIA. IB, IA'ya iki renkli arayıcı ve daha gelişmiş itki kontrolü ekler. IIA ise tüm gövdesi 21 inç çaplı, daha hızlı ve daha büyük başlıklı bir füzedir. Block IIB iptal edilmiştir.

ÖzellikBlock IABlock IBBlock IIA
Gövde çapı21 inç sevk kademesi, kalan 13,5 inç21 inç sevk kademesi, kalan 13,5 inçTüm boyda 21 inç
ArayıcıUzun dalga kızılötesiİki renkli, gelişmiş sinyal işlemciİki renkli artı ışığa duyarlı sensör
Yön ve duruş kontrolüReferans sürümGeliştirilmiş sistem (CRS)IB'ye göre üç katından fazla yön değiştirme (MDA aktarımı)
Yakıt ve başlıkDar gövdeDar gövdeDaha çok yakıt, daha büyük başlık (CRS)
Hız (derleme)~3,0 km/s~3,0 km/s~4,5 km/s
Hizmete giriş2005-200620142018-2019 civarı
FY2026 bütçe talebiCRS'de satır yokSıfır12 füze

Block IA

Aegis gemilerine ilk geniş çaplı verilen sürümdür ve uzun dalga kızılötesi arayıcı taşır. Güvenli hizmet süresi GAO'nun Mayıs 2023 tespitine göre 12 yıldan 18 yıla çıkarıldı. CRS'nin FY2026 satın alma tablosunda bu sürüme ait bir satır yoktur.

Block IB

Arayıcıya ikinci bir dalga boyu, gelişmiş sinyal işlemci ve geliştirilmiş yön kontrol sistemi eklenmiştir (CRS). 2013'te FTM-22 sonrası operasyonel ilan edildi, 2014'te hizmete girdi. CSIS'e göre MDA önceki planların aksine IB'yi satın almayı sürdürüyor, ancak FY2026 talebinde IB için tutar yoktur (CRS). DOT&E'nin Ocak 2025 raporu, İran tehditlerine karşı iki muhripin Block IB ile angaje olduğunu yazıyor; hangi olayın kastedildiği CRS özetinde belirtilmiyor.

Block IIA

ABD ve Japonya'nın ortak ürünüdür. 21 inçlik gövde daha çok yakıt ve daha büyük bir kinetik başlık sağlar; bu sayede yanma sonu hızı IA ve IB'den yüksektir (CRS). Ekim 2024'te tam hızlı üretim onayı aldı. 2020'de ICBM benzeri bir hedefi vuran sürüm budur. Güvenli hizmet süresi şimdilik 12 yıldır; 16 veya 20 yıla uzatma inceleniyor.

Block IIB (iptal)

Mart 2013'te iptal edildi ve hiç üretilmedi. CRS, MDA'nın IIA'nın ardılı için yeni bir program yürütmediğinin bildirildiğini yazar. Eski kaynaklarda IIB'ye geliştirilen bir sürüm olarak rastlanabilir; güncel kaynaklar onu iptal edilmiş sayar.

Aegis Balistik Füze Savunması Nedir?

Aegis Balistik Füze Savunması (Aegis BMD), ABD Donanması'nın Aegis savaş sisteminin balistik füzelere karşı çalışan sürümüdür; SM-3 bu sistemin atmosfer dışındaki silahıdır. Radarlar, savaş yönetim yazılımı ve önleyici füzeler (SM-3 ile SM-6) birlikte çalışır. MDA'nın FY2026 bütçesi mali yılın sonunda 63 BMD yetenekli gemi öngörüyor (CRS aktarımı).

CRS'ye göre bu gemiler Ticonderoga sınıfı kruvazörler ve Arleigh Burke sınıfı muhriplerdir; Zumwalt sınıfı üç muhrip balistik füze savunma yeteneğine sahip değildir. Radar tarafında eski gemilerde SPY-1, Flight III muhriplerde daha yetenekli SPY-6 kullanılır. 2022'de MDA, Aegis BMD sürümlerini 4.X, 5.X ve 6.X olarak yeniden adlandırdı; daha yeni sürümler balistik füze savunmasını ve hava savunmasını aynı anda yürütebilir.

Aegis BMD iki farklı önleme evresini kapsar. SM-3 orta rotada, atmosfer dışında; SM-6 ise iniş evresinde çalışır. Ayrıca Aegis THAAD ile veri alışverişine entegre edilmiştir (CRS); SM-3 IIA'nın ana ülke savunmasındaki GMD sisteminin altına katman olarak eklenmesi de önerilmişti.

Japonya'nın sekiz BMD'li muhribi vardır; iki yeni gemi Mart 2028 ve Mart 2029 için planlanıyor. İspanya'daki Rota'da dört ABD gemisi NATO görevi için konuşludur. CRS'nin Aegis BMD için verdiği test sayımı 2015 sonunda 39 fırlatmada 32 başarıdır (SM-3 ve SM-2 birlikte); sonrası için tek bir toplam sayı raporda yoktur.

Aegis Ashore Nedir?

Aegis Ashore, Aegis'in karaya taşınmış hâlidir: gemi yerine kara tesisine kurulu radar, komuta sistemi ve SM-3 fırlatıcıları. Şu an iki tesis hizmettedir ve ikisi de ABD'ye ait olup NATO savunmasına bağlıdır: Romanya'da Deveselu ve Polonya'da Redzikowo. CRS, her tesiste 24 SM-3 bulunduğunu yazıyor.

Düz yeşil bir arazide çitle çevrili, geniş düz radar yüzlü kutu bina ve yanında dikey fırlatma modülleri gösteren temsili kara tesisi
Temsili görsel (yapay zeka ile üretilmiştir). Belirli bir sistemi birebir göstermez.

Deveselu, Romanya

Romanya ve ABD Eylül 2011'de ev sahipliği anlaşmasını imzaladı; NATO tesisin Mayıs 2016'da operasyonel ilan edildiğini yazıyor. Tesis, Avrupa Aşamalı Uyum Yaklaşımı'nın (EPAA) ikinci aşamasıdır. CSIS'in aktardığı 2018 sayımına göre Romanya'daki tesiste 24 SM-3 vardı.

Redzikowo, Polonya

Polonya tesisi Deveselu ile aynı yapıdadır ve EPAA'nın tamamlanmasını sağlayan öğedir. NATO, Temmuz 2024'teki Washington Zirvesi'nde Redzikowo'nun tesliminin EPAA'yı tamamladığını belirtti. Teslim tarihlerine ilişkin ayrıntı "Kurulumu Nasıl Olur?" bölümündedir. Tesisin SM-3 Block IIA ile eşleştiği bir savunma basını haberinde geçiyor.

Japonya'nın iptal edilen siteleri

Japonya Kasım 2017'de Akita ve Yamaguchi'yi Aegis Ashore yeri olarak belirlemişti. Yerel itiraz ve maliyet/teknik sorunlar nedeniyle Haziran 2020'de uygulamayı durdurdu ve planı bıraktı. Yerine iki ek BMD gemisi yapılıyor; CRS her birinde 128 fırlatma hücresi olduğunu yazıyor. ABD Donanması da 2021'de Aegis Ashore'u kara kuvvetlerine devretmeyi önermiş, Ordu bu görevi kabul etmemişti.

SM-3 Japonya ile Nasıl Ortak Geliştirildi?

Japonya ile ortaklık 1999'da başlayan teknoloji anlaşmasına dayanır ve Block IIA'da asıl ürününü verdi. Japonya geliştirme harcamasının önemli bir payını karşıladı, bazı parçaları kendi sanayisinde üretti ve sonra füzeyi ABD üzerinden satın aldı. İki ülkenin gemileri de aynı füzeyi kullanır.

CRS'ye göre 1999 anlaşması sensör, gelişmiş kinetik başlık, ikinci kademe itki ve hafif burun konisi alanlarında risk azaltmayı kapsıyordu. Sonraki dönemde Japon sanayisi, özellikle Mitsubishi Heavy Industries, IIA'nın bazı bölümlerinden sorumlu oldu. 2019'daki ABD satış bildirimi Raytheon ve Mitsubishi Heavy Industries'i ortak endüstri ekibi olarak adlandırıyor.

Japonya füzeyi kendi gemilerinde de denedi. CSIS, Eylül 2018'de JS Atago'nun başarılı bir önleme yaptığını yazıyor. CRS'de ise Kasım 2022'de iki Japon muhribinin başarılı atışlar yaptığı geçiyor; Wikipedia derlemesi bunları JS Maya'dan IIA ve JS Haguro'dan IB olarak veriyor. Bu bilgi tek derlemeye dayanır.

İlişkinin ekonomik yüzü sözleşmelerde görünür. ABD Dışişleri Bakanlığı Kasım 2018 ve Ağustos 2019'da Japonya'ya iki satış onayı bildirdi; RTX'in 10 Ağustos 2026'daki Block IIA sözleşmesi ABD hükümeti ve Japonya Savunma Bakanlığı adına yapılıyor (savunma basını aktarımı). Tutarların ayrıntısı "Fiyatı Nedir?" bölümündedir. Bir rapora göre yeni sözleşmenin yaklaşık yarısı ABD, yarısı Japonya kaynaklıdır; bu oran tek bir haberden gelir.

SM-3 Test Atışları Nasıl Yapıldı?

SM-3 denemeleri, gerçek bir balistik füze hedefinin (çoğunlukla orta menzilli) test sahasından fırlatılıp bir Aegis gemisi veya tesisinin onu izleyip SM-3 ateşlemesiyle yapılır. Sonuç "önleme" ya da "ıskalama" diye kaydedilir. CSIS 2002'den beri 45'ten fazla SM-3 önleme denemesi sayıyor; aşağıdaki tablo bunların bir bölümünü sıralar.

TarihDenemeSonuçKaynak
18 Haziran 2003FM-5BaşarısızCRS
2013FTM-22 (Block IB)IB operasyonel hazır ilan edildiCSIS
1 Kasım 2015FTO-02 E2aBaşarısızCRS
Ekim 2017IB Threat Upgrade filo tatbikatında orta menzilli hedefÖnlemeCSIS
Eylül 2018JS AtagoBaşarılı önlemeCSIS
16 Kasım 2020FTM-44, USS John Finn, IIA, ICBM benzeri hedefÖnleme; "operasyonel test değil, elverişli koşul"CRS
9 Nisan 2022Gizli Block IIA deneyiSonuç açıklanmadıCRS
Kasım 2022Japon muhripleriyle iki denemeBaşarılıCRS
8 Şubat 2024FTX-23, USS McCampbell, IIAAegis hedefi izledi, ayırt etti; ek IIA atışı hedefi vurduMDA'ya dayanan haberler
10 Aralık 2024FEM-02, Guam, IIAOrta menzilli hedefe başarılı önlemeMDA'ya dayanan haberler

FTM-44 özellikle tartışılır. CRS, Savunma Bakanı Yardımcısı'nın bu denemeden sonra 11 SM-3 önleyicisini araştırma-geliştirme stokundan çıkarıp Donanma gemilerine verdiğini aktarıyor (Haziran 2021 haberi). GAO ise kıtalararası füzeleri önlemenin IIA'nın tasarlandığı orta-uzun menzilli önlemeden daha zor olduğunu yazar. İkisi birlikte, testin sınırlı bir kanıt olduğunu gösterir.

Başarısızlıklar da kaydedilmiştir. CRS tablosunda FTI-01 ve FTM-16 E2 de başarısız denemeler arasında yer alır. Ayrıca 2015 sonuna kadar MDA'nın sayımında SM-3 ve SM-2 fırlatmaları birlikte 39 denemede 32 başarı gösteriyor; bu karışık bir sayımdır ve yalnızca SM-3'ün başarı oranı değildir. Block IIA'nın tek tek test dökümü için kamuya açık resmî bir tablo bulunamadı.

SM-3'ün NATO Füze Kalkanındaki Yeri Nedir?

SM-3, NATO füze savunmasının Avrupa'daki ana önleyicisidir. Kalkanın kara bacağı Romanya ve Polonya'daki iki Aegis Ashore tesisinde, deniz bacağı Rota'daki ABD gemilerindedir. Türkiye'deki Kürecik radarı ise önleyici değil, sensör katkısı sağlar. NATO bu sistemi tümüyle savunma amaçlı olarak tanımlar; Rusya ise eleştirir.

NATO'nun resmî sayfası bileşenleri şöyle sıralıyor: Türkiye, Eylül 2011'de ABD'ye ait bir balistik füze savunma radarını barındıracağını açıkladı; Romanya ve Polonya aynı ay ABD ile Aegis Ashore anlaşmalarını imzaladı veya yürürlüğe koydu; İspanya Ekim 2011'de Rota'da ABD Aegis gemilerine ev sahipliği yapmayı kabul etti. Rota'ya dört gemi Şubat 2014, Haziran 2014, Nisan 2015 ve Eylül 2015'te geldi. CRS dipnotları ise sonraki yıllarda ek gemilerden, örneğin Ekim 2024'te Rota'ya gelen USS Oscar Austin'den söz ediyor.

Aşamalar da bellidir. Romanya tesisi Mayıs 2016'da operasyonel ilan edildi; aynı yılın Varşova Zirvesi'nde NATO ilk operasyonel yeteneğe ulaştığını duyurdu. Temmuz 2024'teki Washington Zirvesi'nde müttefikler Polonya tesisinin tesliminin EPAA'yı tamamladığını belirtti. Tablo olarak bakıldığında SM-3, bu zincirde yalnızca önleyici halkadır; hedefi görmek ve veriyi paylaşmak diğer parçaların işidir.

Mart 2026'da NATO bu ağın sınanmasını kendi sayfasında şöyle özetliyor: NATO balistik füze savunması İran'dan gelen ve Türkiye'yi hedef alan füzeleri tespit etti, izledi ve önledi; Avrupa Müttefik Yüksek Komutanı, Birlik genelindeki duruşu yükseltti ve bu seviyenin İran'ın bölge genelindeki saldırıları yatışana kadar süreceğini bildirdi. Hangi önleyicinin kullanıldığı o metinde yer almaz.

Rusya sistemi sık sık bir tehdit olarak eleştirdi, NATO ise bunun savunma amaçlı olduğunu söylüyor; iki tarafın değerlendirmesi de kendi beyanıdır. Kalkanın sahipliği de karışıktır: önleyici füzeler ve tesisler ABD'ye aittir, NATO sayfası ise bu tesislerin ve gemilerin NATO füze savunma görevi için kullanıldığını yazar.

İLGİLİ HABERLER