IRIS-T SLM Nedir? Özellikleri, Menzili ve Hangi Ülkelerde Var?

IRIS-T SLM, Alman Diehl Defence'in orta menzilli hava savunma sistemidir. 40-60 km menzil, 20 km tavan, Ukrayna kullanımı, siparişler ve Türkiye durumu.

IRIS-T SLM, Alman Diehl Defence'in kızılötesi güdümlü IRIS-T hava-hava füzesinden türettiği, kamyon üstünde taşınan orta menzilli bir kara hava savunma sistemidir. Almanya'nın yanı sıra Ukrayna, İsveç, İsviçre, Estonya, Letonya ve birkaç Avrupa ülkesinin envanterinde ya da sipariş listesinde yer alır. Türkiye'de ise sistemin adı, 2022'den beri Ukrayna cephesinden gelen haberler ve Avrupa Gök Kalkanı Girişimi nedeniyle sık duyuluyor.

Aşağıdaki bölümler 17 Kasım 2026 itibarıyla yayımlanmış üretici duyurularına, devlet kurumu açıklamalarına ve savunma basınına dayanır. Savaş alanı başarısıyla ilgili rakamların çoğu üreticiden ya da Ukrayna birliklerinden gelir ve bağımsız biçimde doğrulanmış değildir; ilgili yerlerde bu açıkça yazılmıştır. Kamuya açık olmayan değerler için "açıklanmadı" ifadesi kullanılmıştır.

Sisli çam ormanı kenarında dikey füze kapları taşıyan sekiz tekerlekli fırlatıcı kamyon ve arkada küçük bir radar kamyonunun temsili illüstrasyonu
Temsili görsel (yapay zeka ile üretilmiştir). Belirli bir sistemi birebir göstermez.

Veri notu: "IRIS-T" bir aile adıdır. Aynı füze ailesi hava-hava füzesi (uçaklardan atılır), IRIS-T SLS (kısa menzil), IRIS-T SLM (orta menzil) ve geliştirilmekte olan IRIS-T SLX (uzun menzil) biçimlerinde karşımıza çıkar. Bu yazının konusu SLM'dir; diğerleri yalnızca karşılaştırma için anlatılır. SLM'nin menzili için kaynaklar iki farklı rakam verir (40 ve 60 km); ayrıntısı menzil bölümündedir.

IRIS-T SLM Nedir?

IRIS-T SLM, Alman Diehl Defence'in IRIS-T hava-hava füzesinden geliştirdiği, kamyonlara kurulu orta menzilli yerden havaya füze sistemidir. Bir radar, bir komuta merkezi ve dikey fırlatıcılardan oluşur; uçak, helikopter, seyir füzesi ve insansız hava aracı gibi hava tehditlerine karşı şehirleri ve kritik tesisleri korumak üzere tasarlanmıştır.

Adın sonundaki "SL" harfleri "Surface Launched", yani yüzeyden fırlatılan anlamına gelir; "M" harfi orta menzil sınıfını belirtir. Üreticinin kendi dilinde SLM, "MRAD" denen orta menzilli hava savunma katmanına karşılık gelir. Aynı ailenin kısa menzilli kardeşi SLS ise "SHORAD" katmanında yer alır.

Sistemin özelliği, ayrı bir füze geliştirmek yerine hava-hava füzesinin gövdesini ve arayıcı başlığını büyütülmüş bir roket motoruyla birleştirmesidir. Böylece bir savaş uçağından alışık olunan kızılötesi görüntüleme tekniği yerdeki bir bataryaya taşınmış olur. Ayrıntılı kıyas için füzelerin farklarını anlatan bölüme bakılabilir.

IRIS-T SLM Ne İşe Yarar?

Bir şehrin, hava üssünün, enerji tesisinin ya da kara birliğinin üzerine gelen hava tehditlerini kendi radarıyla bulup önleyici füzeyle düşürmeye yarar. Görevi, yakın mesafe sistemleriyle uzun menzilli sistemler arasındaki boşluğu doldurmaktır. Üretici bu görevi "kritik altyapı ve şehir savunması" diye tarif eder.

Tipik kullanımda sistem tek başına çalışmaz; daha uzun menzilli bir sistemin altında, kısa menzilli toplar ve omuzdan atılan füzelerin üstünde bir katman oluşturur. Almanya'nın Kreta'daki sertifikasyon tatbikatında IRIS-T SLM'nin Patriot ve Stinger tabanlı sistemlerle birlikte çalıştırılması bu anlayışa örnektir (Diehl, 14 Ekim 2026).

Sistem karada kullanılmakla sınırlı da değil. Alman Deniz Kuvvetleri için F125 sınıfı firkateynlere uyarlanacak bir deniz sürümü Ekim 2025 tatbikatında denenmiş, 2026 Ekim'inde ise uyarlama geliştirme sözleşmesi imzalanmıştır; sözleşme değeri ve takvim yayımlanmamıştır (Naval News, Ekim 2026).

IRIS-T SLM Hangi Ülkenin?

IRIS-T SLM Almanya'nındır. Geliştirmeyi ve üretimi yöneten ana yüklenici Diehl Defence'tir; sistemin radarı, komuta yazılımı ve taşıyıcı araçları da ağırlıklı olarak Alman ve Avrupalı firmalardan gelir. Füze ailesinin hava-hava kolu ise çok uluslu bir programdır ve birkaç Avrupa ülkesinin ortaklığıyla başlamıştır.

Almanya yalnızca üretici ülke değil, aynı zamanda aracı alıcıdır. İsviçre, Danimarka ve Slovenya gibi bazı müşteriler sözleşmelerini doğrudan Diehl ile değil, Alman federal silah tedarik ofisi BAAINBw üzerinden imzalamıştır. Ofis, Avrupa Gök Kalkanı Girişimi çerçevesinde bu toplu alım düzenini yönetir.

Üretici firmanın ayrıntıları, ortak yüklenicileri ve kapasite yatırımı için üretici bölümüne; hangi ülkelerin sistemi aldığı için ülkeler bölümüne geçilebilir.

IRIS-T SLM Özellikleri Nelerdir?

IRIS-T SLM, kamyona monte dikey fırlatıcılarla çalışan, üç boyutlu bir aktif elektronik taramalı radarla beslenen orta menzilli bir sistemdir. Üreticiye göre menzili 40 ila 60 km, tavanı 20 km'dir. Her fırlatıcı sekiz füze taşır. Füzenin ağırlığı, boyu ve hızı resmî olarak yayımlanmamış, yalnızca ikincil kaynaklarda geçmektedir.

ÖzellikBilinen bilgiKaynak türü
SınıfKara tabanlı, orta menzilli (MRAD) hava savunma sistemiÜretici
Etkili menzil40 km (2022-2025 dönemi anlatımları); "etkili sistem menzili 60 km" (Diehl, Şubat ve Ekim 2026)Üretici; kaynaklar farklı
Hedef irtifası20 km'ye kadarÜretici
RadarHensoldt TRML-4D, 3 boyutlu C bandı aktif elektronik taramalı radar; 360 derece, 250 km'ye kadar gözetlemeÜretici ürün sayfası
Eşzamanlı izlemeYaklaşık 1.500 hedef (radar için)Janes aktarımı; tek kaynak
FırlatıcıFırlatıcı başına 8 füze, dikey çıkışÜretici
Füze boyutuYaklaşık 3,45 m uzunluk, 152 mm çap, 130 kgVikipedi'nin dayandığı 2017 tarihli bir kaynak; tek kaynak
Füze hızıYaklaşık 1.000 m/s (3.600 km/saat)Aynı kaynak; tek kaynak
GüdümAra safhada veri bağlantısı ve uydu destekli ataletsel seyrüsefer; son safhada görüntü oluşturan kızılötesi arayıcıÜretici ve savunma basını
Kendi başına çalışma süresi90 güne kadarÜretici
Toplam sistem ağırlığıAçıklanmadıAçık kaynakta yok
Birim fiyatAçıklanmadı; sözleşme tutarları fiyat bölümünde-

Üreticinin ürün sayfası ayrıca sistemin tüm unsurlarının 20 fit ISO çerçevelere oturtulduğunu, fırlatıcıların komuta merkezinden 20 km'ye kadar uzağa yerleştirilebildiğini ve az personelle işleyebilecek kadar otomatik çalıştığını belirtir. Bu iddialar üretici beyanıdır.

IRIS-T SLM'nin Avantajları Nelerdir?

Sistemin öne çıkan yönleri, her yönden gelen tehdide karşı çalışabilmesi, hava-hava füzesinden gelen kanıtlanmış arayıcı teknolojisi, modüler ve ağa bağlanabilir yapısı ve orta sınıf için nispeten düşük personel ihtiyacıdır. Bu değerlendirmelerin çoğu üretici beyanına ya da kullanıcı ülke açıklamalarına dayanır.

Füze, itme yönlendirmeli bir motor kullanır. Üreticiye göre bu sayede fırlatılır fırlatılmaz sert dönüş yapabilir; fırlatıcının hemen çevresindeki ölü bölge küçülür ve füze, rampanın üstünden ya da arkasından gelen hedefe de yönelebilir. Bu "360 derece koruma" ifadesinin teknik dayanağıdır.

İkinci avantaj lojistiktir. SLS sürümü hava-hava füzesinin kendisini hiç değiştirmeden kullanır; SLM füzesi de aynı arayıcı ailesini paylaşır. Üretim hattının ve yedek parça zincirinin ortak olması, talep arttığında üretimi büyütmeyi kolaylaştırır. Diehl, SLM füzesi üretim kapasitesinin kısa sürede yaklaşık on kat büyüdüğünü söylemiştir (Anadolu Ajansı röportajı, 24 Kasım 2025; üretici beyanı).

Üçüncü olarak, çoklu ülke alımına açıktır. Avrupa Gök Kalkanı çerçevesinde ortak sözleşme düzeni, eğitim ve bakım zincirini paylaşmayı mümkün kılar; Diehl bunu "uzun vadeli sinerji" diye adlandırır (Diehl, 22 Haziran 2026).

IRIS-T SLM'nin Dezavantajları Nelerdir?

Başlıca sınırlar şunlardır: menzil ve tavanın uzun menzilli sistemlerin altında kalması, balistik füzelere karşı sınırlı kapasite, her fırlatıcıdaki füze sayısının az olması ve teslimat sürelerinin uzamasıdır. Bunların hiçbiri sisteme özgü bir kusur değil, orta menzil sınıfının doğal sonuçlarıdır. Üretici resmî bir eksiklik listesi yayımlamaz; aşağıdakiler açık kaynaklardaki gözlemlerden derlenmiştir.

Tek bir fırlatıcı sekiz füze taşıdığı için yoğun bir saldırıda yeniden yükleme gerekir; bu da ikmal araçlarına ve eğitimli ekiplere bağlıdır. Bu yüzden sistem tek başına bir şehri koruyan bir "kubbe" olarak değil, daha geniş bir katmanlı yapının parçası olarak düşünülür.

Maliyet ise iki yönlü bir sorundur. SLM füzesinin fiyatı açıklanmamıştır; hava-hava füzesi için Vikipedi yaklaşık 400.000 euro'luk birim maliyet verir. Ucuz dronlara karşı pahalı önleyici füze harcamak, savaş sonrası değerlendirmelerde sık tartışılan bir konudur ve yalnızca bu sisteme ait değildir.

Teslimat tarafında iki ayrı kaynak, Almanya'nın ilk SLM biriminin 2024'te teslim alınmasına rağmen Alman sertifikasyon gereklilikleri nedeniyle hizmete uzun süre alınamadığını aktarır (Militarnyi, 30 Kasım 2025; Defence Industry Europe, 16 Şubat 2026). Gerekçe anlatımlarda değişir: biri mühimmat yükleme vincinin Alman mevzuatına uygunluğunun doğrulanmamasını, diğeri genel olarak güvenlik sertifikasının eksikliğini söyler. Resmî bir açıklama yoktur. Ayrıca İsveç'in 2025 siparişinin teslimatları 2028-2030 arasına yayılmıştır.

IRIS-T SLM Ne Zaman Üretildi?

IRIS-T SLM'nin tasarımına bir kaynağa göre 2007'de başlanmış, ilk önemli sınama atışları 2014-2015'te yapılmış, seri üretim ise 2020 dolaylarında başlamıştır. İlk operasyonel teslimat, kaynaklara göre 2021'de Mısır'a ya da 2022 Ekim'inde Ukrayna'ya yapılmıştır; kaynaklar bu noktada ayrışır. Bu tarihlerin hepsi tek bir kaynağa değil, farklı kaynaklara dayanır.

Kökeni, 1990'larda başlayan hava-hava programına uzanır. Alman liderliğindeki IRIS-T programı 1995'te açıklanmış, ilk hava-hava füzeleri Aralık 2005'te Alman Hava Kuvvetleri'ne teslim edilmiştir. Yerden atılan sürümün (IRIS-T SL) tasarım çalışmaları Vikipedi'ye göre 2007'de başlamıştır. Bu bilgi tek kaynaktan gelir; Diehl'in resmî tarihçesinde bu yıl doğrulanamadı.

SLM için doğrulanmış kilometre taşları şunlardır: 2014'te CEAFAR radarıyla atışlar, Ocak 2015'te Güney Afrika'daki Overberg sahasında yeterlilik testleri, Ocak 2022'de atış denemesi ve Ekim 2022'de Ukrayna'ya ilk teslimat. Tam kronolojik tablo, "Kaç Yılında Üretildi?" bölümündedir.

Türkiye'nin IRIS-T'si Var mı?

Açık kaynakta Türkiye'nin IRIS-T SLM ya da IRIS-T SLS aldığına dair doğrulanmış bir sözleşme, teslimat ya da resmî açıklama bulunmuyor. Türkiye, Avrupa Gök Kalkanı Girişimi'ne katılma niyetini Şubat 2024'te bildirmiştir, ancak girişim üyeliği IRIS-T satın almak anlamına gelmez. Soru üç ayrı konuya ayrılır: sistem alımı, girişim üyeliği ve hava-hava füzesi.

Girişimin içinde IRIS-T SLM orta menzil, Patriot uzun menzil, Arrow 3 ise çok uzun menzil katmanı olarak tasarlanmıştır; üye ülkeler bu sistemlerden birini ya da hiçbirini alabilir. Türkiye'nin 15 Şubat 2024'te Brüksel'de niyet mektubu imzaladığı, dönemin haberlerinde Savunma Bakanı Yaşar Güler'e atfedilir. Daha sonraki bazı haberler Türkiye'yi "resmî katılımcı" diye anar; sözleşme düzeyindeki ayrıntı kamuya yansımamıştır.

Havadan havaya IRIS-T füzesi ise ayrı bir konudur. Türk basını, Birleşik Krallık'tan alınacak Eurofighter Typhoon uçaklarının silah seçenekleri arasında IRIS-T'yi sayar; ancak Türkiye'nin sipariş paketindeki mühimmat kalemleri resmî olarak yayımlanmamıştır. Bu nedenle "Türk Hava Kuvvetleri IRIS-T füzesi aldı" cümlesi doğrulanamaz.

Türkiye'nin kendi orta ve uzun menzilli sistemleri (HİSAR-O+ ve SİPER gibi) farklı bir tedarik zincirine aittir; bunlar rakipler bölümünde kısaca ele alınır.

IRIS-T SLM mi Daha İyi, Patriot mu?

İkisi aynı işi yapan rakipler değil, farklı katmanların sistemleridir. IRIS-T SLM orta menzilde uçak, seyir füzesi ve dron savunmasına odaklanır; Patriot ise daha uzun menzillidir ve tasarım gereği balistik füze savunmasını da kapsar. Hangisinin "daha iyi" olduğu, korunacak hedefe, tehdide ve bütçeye göre değişir.

Üç iç içe yarı saydam kubbe ve altında üç fırlatıcı bulunan katmanlı hava savunma illüstrasyonu
Temsili görsel (yapay zeka ile üretilmiştir). Belirli bir sistemi birebir göstermez.
ÖlçütIRIS-T SLMPatriot
Katman rolüOrta menzil; şehir ve kritik tesis savunmasıUzun menzil; balistik füze savunması dahil
Birincil hedeflerUçak, helikopter, seyir füzesi, dronUçak, seyir füzesi ve taktik balistik füzeler
Fırlatıcı kapasitesiFırlatıcı başına 8 füze (üretici)M903 fırlatıcıda 12 adede kadar PAC-3 MSE (CSIS)
Hizmetteki geçmişiAlman ordusunda ilk birim 2024'te; sertifikasyon Ekim 2026'da tamamlandı1980'lerden beri; CSIS'e göre 18 ülke işletiyor
Balistik füze rolüResmî hedef listesinde yok; sınırlı kapasite (ayrı bölüm)PAC-3 MSE ile 2017'de orta menzilli balistik hedef sınaması yapıldı (CSIS)
Birim fiyatAçıklanmadıBu yazıda tutar verilmiyor; kaynaklar farklı

İki sistem aynı ülkelerde yan yana da görülür. Almanya ve İsveç, Ekim 2026'daki Kreta atışlarında ikisini birlikte kullanmıştır. Avrupa Gök Kalkanı planı da zaten IRIS-T SLM'yi orta, Patriot'u uzun, Arrow 3'ü çok uzun menzilli katman olarak sıralar. "Hangisi daha iyi" sorusu bu yüzden çoğu zaman "hangi katmanda kime hangisi gerekli" sorusuna döner.

Patriot'un menzili konusunda kaynaklarda birbirinden çok farklı rakamlar dolaşır ve füze sürümüne göre değişir; bu yüzden bu yazıda tek bir kilometre değeri yazılmamıştır. Konu uzun menzilli sistemler yazılarında ayrıca ele alınır.

IRIS-T SLM Balistik Füze Vurabilir mi?

Üreticinin resmî hedef listesinde balistik füze yoktur: SLM uçak, helikopter, seyir füzesi ve dronlara karşı tanıtılır. Ukrayna'dan bazı birimler balistik füze düşürdüklerini bildirmiştir, ancak bu iddialar bağımsız doğrulanmamıştır ve sistemin tasarım amacı olmadığı için kapasitesi sınırlı sayılır. Net bir evet ya da hayır yerine ayrıntılı bir yanıt gerekir.

Ukrayna'nın Almanya Büyükelçisi Oleksii Makeiev'in Temmuz 2025'te European Pravda'ya verdiği röportajda, askerlerin IRIS-T ile bir balistik füze düşürdüklerini bildirdiği aktarılır. Aynı röportajda büyükelçinin "bu sistemlerin farklı bir amaca hizmet ettiğini" ve balistik füzeleri etkili biçimde yalnızca Patriot'un düşürdüğünü söylediği belirtilir (Defense Express, 29 Temmuz 2025). Hangi tür balistik füzenin, kaç kez vurulduğu açıklanmamıştır.

Ukrayna'nın 223. Hava Savunma Füze Alayı ise Aralık 2025'te yeni gelen bir bataryanın ilk günlerinde iki "Iskander-K" düşürdüğünü duyurmuştur. Burada dikkat edilecek nokta adlandırmadır: "Iskander-K" ismi genellikle bu füze ailesinin seyir füzesi sürümü için kullanılır; yani bu ifade tek başına balistik füze vurulduğunu göstermez. Birimin kendi duyurusudur, bağımsız doğrulama yoktur.

Üretici tarafı daha temkinlidir. Diehl ve Hensoldt, Haziran 2025'te "balistik füzelerin hava savunması için yeni bir güçlük oluşturduğunu" kabul eden bir ortak açıklama yaptı ve ilk adım olarak radarda yapay zeka destekli hedef tanıma ile sensör verisi birleştirmeyi sıraladı. Aynı metin, SLM'nin seri üretimde ve teslim edilmiş olduğunu, geliştirmenin süreceğini söylüyor; bir balistik yetenek taahhüdü içermiyor.

Kaynak notu: IRIS-T SLX (menzil 80 km, irtifa 25-30 km) ile Arrow 3 ya da Arrow 4 gibi balistik savunma sistemleri bu soruyla karıştırılmamalıdır. Diehl'in SLX sayfası uçak, helikopter ve seyir füzelerinden söz eder; balistik hedef saymaz. Arrow ailesi ise IRIS-T'den bağımsız, Avrupa Gök Kalkanı'nın üst katmanını oluşturan ayrı bir programdır.

IRIS-T SLM Kaç Parçadan Oluşur?

Bir IRIS-T SLM ateş birimi dört ana unsurdan oluşur: bir radar, bir taktik harekât merkezi, birkaç fırlatıcı ve ikmal ile bakım araçları. Almanya'daki yapılandırmada bir radar, bir komuta merkezi ve üç fırlatıcı bulunur; fırlatıcı sayısı müşteriye göre değişebilir. Aşağıdaki tablo her unsurun görevini özetler.

UnsurGöreviBilinen ayrıntı
RadarHava durumunu görme ve hedef izlemeHensoldt TRML-4D; 3 boyutlu C bandı, IFF dahil
Taktik Harekât Merkezi (CTOC)Hava resmi, tehdit değerlendirme, atış kontrolüÜreticiye göre çok istasyonlu; Alman yapılandırmasında Airbus yazılımı
FırlatıcıFüzeleri taşıma ve dikey fırlatmaFırlatıcı başına 8 füze; bir kaynağa göre MAN SX45 8x8 şasi
İkmal ve destek araçlarıYeniden dolum, seyyar bakım, atölye, yedek parçaMSC ve MWC adlı araçlar (Diehl)
Önleyici füzeHedefi imha etmeIRIS-T SLM füzesi

Radar

Radar, bataryanın gözüdür. Hensoldt TRML-4D, 360 derece tarama yapan, gallium nitrür teknolojili aktif elektronik taramalı bir C bandı radardır. Diehl 250 km'ye kadar gözetleme ve 90 dereceye kadar yükselme açısından söz eder; Janes aynı radar için yaklaşık 1.500 hedefin izlenebildiğini yazar. Radar, havadaki hedeflerin yanı sıra roket, havan ve top mermisi izleme işini de yapabilir; bunların önlenmesi ise SLM'nin ilan edilmiş görevi değildir.

Alman SLM biriminde radar bir tamamlayıcıyla da çalışır: Airbus'ın IBMS-FC komuta ve silah kontrol yazılımı ve Diehl'in ateş kontrol bilgisayarları. Pasif radar seçeneği olarak Twinvis, ayrıca eski denemelerde Saab Giraffe ve CEAFAR gibi radarların kullanıldığı aktarılır; bu sonuncusu Army Recognition'ın aktarımıdır.

Komuta merkezi

Taktik Harekât Merkezi, bir konteynerde çalışan komuta ve ateş kontrol birimidir. Hava resmini birleştirir, hedefleri sıraya koyar ve hangi fırlatıcıdan hangi füzenin atılacağına karar verir. Diehl'e göre fırlatıcılar ona ağ üzerinden bağlanır ve komuta merkezinden 20 km'ye kadar uzağa yerleştirilebilir.

Fırlatıcı

Fırlatıcı, füzeleri kapalı kaplarda dikey tutan bir aparattır; atış sırasında füzeler yukarı doğru çıkar. Bir kaynağa göre taşıyıcı olarak 10 tonluk MAN SX45 8x8 kamyon şasisi kullanılır, kaplar dörderli iki sıra halinde dizilir (Army Recognition). Alman ordusu için araçları Rheinmetall MAN, telsiz sistemini Rohde & Schwarz sağlar (Euro-SD, Eylül 2024).

İkmal ve destek

Üretici, yeniden dolum için ayrı araçlar ve seyyar bakım ekibi öngördüğünü belirtir. Atölye konteyneri ve yedek parça deposu, bataryanın uzun süre kendi başına çalışabilmesini sağlayan unsurlardır.

Gri bulutlu bir depo sahasında vinç kolu ile kapalı konteyner kaldıran askerî lojistik kamyonunun temsili illüstrasyonu
Temsili görsel (yapay zeka ile üretilmiştir). Belirli bir sistemi birebir göstermez.

IRIS-T SLM Fiyatı Nedir?

Tek bir IRIS-T SLM bataryasının ya da füzesinin resmî liste fiyatı yoktur; üretici açıklamamıştır. Elde yalnızca ülkelerle yapılan toplu sözleşmelerin tutarları vardır: Almanya altı ateş birimi ve 216 füze için yaklaşık 950 milyon euro, Letonya yaklaşık 600 milyon euro, İsveç yedi ateş birimi için 9 milyar İsveç kronu.

ÜlkeTarihKapsamTutarKaynak türü
AlmanyaHaziran 20236 ateş birimi, 216 füzeYaklaşık 950 milyon euro (özel fon)Euro-SD; Bütçe Komisyonu onayı
Letonya30 Kasım 2023Satın alma siparişi; birim sayısı haberde yokYaklaşık 600 milyon euroDefence Industry Europe
EstonyaEylül-sonbahar 20233 ateş birimiYaklaşık 400 milyon euroTek kaynak; tarih ve tutar kaynaklarda farklı
İsveç24 Haziran 20257 ateş birimi; teslimat 2028-20309 milyar SEK (yaklaşık 810-830 milyon euro; kaynaklar kura göre farklı)FMV duyurusunu aktaran basın
İsviçre22 Temmuz 20255 sistem, lojistik araçlar, yedek parça, eğitim istasyonuDiehl açıklamasında tutar yokÜretici
SlovenyaOcak 2024 ve Temmuz 20251 + 2 ateş birimiTutar yayımlanmadıSavunma basını

Bu rakamlar birbirine bölünerek "tek batarya şu kadar" demek doğru olmaz: tutarlar füze, eğitim, yedek parça, altyapı ve bazen radar paketlerini de içerir; içeriği ülkeden ülkeye değişir. Almanya sözleşmesinin 216 füzeyi ve eğitim mühimmatını kapsadığı belirtilmiştir.

IRIS-T SLM Kaç Yılında Üretildi?

Seri üretim yaklaşık 2020'de başlamış, ilk teslimatlar 2021-2022'de yapılmış, Alman ordusunda ilk birim 2024'te, tam sertifikasyon ise Ekim 2026'da tamamlanmıştır. Üretim hacmi hâlâ büyüyor: Diehl, 2026 için on sistem hedefinden söz ediyor. Aşağıda kilometre taşları tarih sırasıyla, kaynak türüyle birlikte verilmiştir.

YılGelişmeNot
2007IRIS-T SL tasarım çalışmalarıVikipedi; tek kaynak
2014CEAFAR radarı ile SLM test atışlarıVikipedi'nin atıf yaptığı kaynak
Ocak 2015Overberg (Güney Afrika) yeterlilik atışlarıAynı
2020Seri üretim başlangıcıVikipedi; tek kaynak
2021Mısır'a ilk SLM teslimatı (bir kaynağa göre)Kaynaklar farklı
Haziran 2022Ukrayna ile sözleşmeDiehl, Janes
Ekim 2022Ukrayna'ya ilk ateş birimiResmî duyuru
Mayıs 2023Ukrayna'ya ikinci birimDiehl
4 Eylül 2024Almanya ilk operasyonel yetenekEuro-SD
Şubat 2026Alman gereksinimlerine göre yapılandırılmış ilk birim teslim edildiDefence Industry Europe; sertifikasyon gecikmesinden sonra
Ekim 2026Kreta'da sistem sertifikasyonu tamamlandıDiehl, ESUT

"Üretildi" kelimesi bu ürün için tek bir tarihe sığmıyor: gövde tasarımı hava-hava füzesine, seri üretim 2020'lere, müşteri onayı ise 2022-2026 arasına uzanıyor. Geliştirmenin başlangıcı için önceki bölüme, kapasite için üretici bölümüne bakılabilir.

IRIS-T SLM Menzili Ne Kadar?

SLM'nin etkili menzili 2022-2025 arasında 40 km olarak anılıyordu; Diehl, Şubat ve Ekim 2026 açıklamalarında "etkili sistem menzili 60 km" ifadesini kullanıyor. Tavan 20 km'dir. İki rakamın arasındaki farkın nedeni resmî olarak açıklanmamıştır. Rakamın hangi tarihte ve hangi kaynaktan geldiği bu yüzden her satırda ayrıca belirtilmiştir.

Sistem veya unsurMenzilTavanNot
IRIS-T SLS12 km8 kmÜretici; Vikipedi metni 6 km de yazıyor
IRIS-T SLM (eski anlatım)40 km20 kmEuro-SD, Eylül 2024
IRIS-T SLM (yeni anlatım)60 km "etkili sistem menzili"20 kmDiehl, 5 Şubat ve 14 Ekim 2026
IRIS-T SLX (geliştirme)80 km25 km üzeri (Diehl) / 30 km (Janes)Henüz hizmette değil
TRML-4D radarı250 km'ye kadar gözetleme-Radar menzili füze menzili değildir

Menzil rakamı "hedef ne kadar uzakta olursa vurulur" demek değildir. Hedefin türü, irtifası, hızı ve geliş açısı etkili mesafeyi değiştirir. Üretici "uygulamaya bağlı" der; Euro-SD'nin Eylül 2024 tarihli haberi de menzili "uygulamaya bağlı olarak 40 km'ye kadar" diye verir.

Ayrıca üretici 60 km'nin füze mi sistem mi menzili olduğunu açıklamamıştır; "etkili sistem menzili" ifadesi bunu belirsiz bırakır. Rakamı yazarken kaynak ve tarih belirtmek bu yüzden gereklidir.

IRIS-T SLM Bataryasında Kaç Füze Var?

Bir IRIS-T SLM fırlatıcısı sekiz füze taşır. Alman yapılandırmasında bir ateş birimi üç fırlatıcıdan oluşur; bu, atışa hazır 24 füze demektir. "Batarya" sözcüğünü üretici "ateş birimi" diye anar; bu yazıda ikisi aynı anlamda kullanılmıştır. Üretici toplam füze sayısını sabit bir rakam olarak yayımlamaz; yapılandırma ülkeye göre değişir.

Ukrayna'daki bataryalar farklıdır: Defense Express'e göre her biri üç IRIS-T SLM ve iki IRIS-T SLS fırlatıcısı içerir. Bu yapı, orta menzilli SLM füzelerinin yanında kısa menzilli SLS füzelerini de aynı düzende toplar.

Alman Bütçe Komisyonu'nun 2023'te onayladığı pakette altı ateş birimiyle birlikte 216 füze vardı; bu füzelere eğitim mühimmatı da dahildir. Fırlatıcıdaki füzeler bittiğinde yeniden dolum için ayrı ikmal araçları gerekir; dolum süresi açıklanmamıştır.

IRIS-T SLM Hangi Ülkelerde Var?

Sistem; Almanya, Ukrayna, Estonya, Letonya, Slovenya, Bulgaristan, İsveç, Danimarka ve İsviçre'nin siparişlerinde ya da envanterinde yer alır; Mısır'ın aldığı yönünde haberler de vardır. Diehl'e göre on ülke SLM'ye güvenir. Teslimat durumu ülkeden ülkeye farklıdır: bazılarında sistem hizmette, bazılarında henüz sipariş aşamasındadır.

ÜlkeDurum (17 Kasım 2026 itibarıyla bilinen)Kaynak türü
Almanya6 ateş birimi sipariş edildi; 2026 Ekim'inde sertifikasyon; 50'den fazla ek birim planlama aşamasındaEuro-SD, ESUT, Diehl
Ukrayna11 ateş biriminin teslim edildiği bildirildi (1 Ekim 2026); toplam 18 planlıDefense Express, German Aid to Ukraine
Estonyaİlk birim Haziran 2026'da teslim; 3 birim siparişDiehl, savunma basını
LetonyaTeslimat 2026'dan itibaren; birim sayısı için tek kaynak 3Defence Industry Europe, Vikipedi
Slovenya1 birim (Ocak 2024) + 2 birim (Temmuz 2025)Savunma basını
İsveç7 ateş birimi; teslimat 2028-2030FMV duyurusunu aktaran basın
İsviçre5 sistem; 22 Temmuz 2025 sözleşmesiÜretici
DanimarkaTemmuz 2025'te bir ateş birimi, 4 Aralık 2025'te ek birimler; sayı açıklanmadıSavunma basını, Diehl
BulgaristanDiehl'in alıcı listesinde; adet ve tutar için tek kaynakÜretici listesi
Mısır2018'de 7 set, Aralık 2021'de 16 IRIS-T SL için Alman onayı; Ekim 2024 geçit töreninde "Saqr" adıyla gösterildiJanes ve savunma basını; Diehl Mısır'ı müşteri olarak anmıyor

Mısır satırında Alman ihracat onaylarının sayısı kaynaklara göre farklıdır; SLM ile SLS dağılımı ve tutar açıklanmamıştır. Diehl'in kendi ESSI alıcı listesinde (Almanya, Estonya, Letonya, Slovenya, Bulgaristan, İsveç, Danimarka, İsviçre) Ukrayna ve Mısır yoktur; Diehl'in "on ülke" sayısı muhtemelen bunları da katar, ancak şirket bu hesabı açıklamamıştır.

IRIS-T SLM Maksimum Hızı Ne Kadar?

Üretici SLM füzesi için resmî bir azami hız yayımlamamıştır. Kaynaklarda yaklaşık saniyede 1.000 metre (saatte 3.600 km, kabaca Mach 3 sınıfı) geçer; bu rakam Vikipedi'nin dayandığı 2017 tarihli bir kaynaktan gelir ve tek kaynaktır. Army Recognition ise Mach 3 yazar.

Karışıklığın bir nedeni, hava-hava füzesine ait verilerin SLM sayfalarına taşınmasıdır. Hava-hava IRIS-T için Mach 3 sık geçer; Army Recognition'ın SLM sayfasındaki ağırlık, boy ve hız verileri de hava-hava füzesiyle aynıdır. SLM füzesi daha büyük çaplı roket motoruna sahip olduğundan değerlerin birebir aynı olması beklenmez, ama doğrulanmış SLM'e özel rakam da yoktur.

SLS füzesi için aynı kaynak 680 m/s verir. Hız, ilk saniyelerdeki yönlendirme ve son safhadaki manevra kabiliyetini belirleyen tek değişken değildir; bu nedenle tek başına "hızlı mı yavaş mı" sorusunun yanıtı olarak da okunmamalıdır.

IRIS-T SLM Ağırlığı Ne Kadar?

Füzenin ağırlığı için resmî rakam yok; Vikipedi'nin dayandığı kaynak 130 kg, 3,45 m boy ve 152 mm çap verir. Hava-hava füzesi ise 87,4 kg ve 127 mm çaptadır. Toplam sistem ve fırlatıcı araç ağırlıkları üretici tarafından açıklanmamıştır. Ağırlık verilerinin çoğu tek bir ikincil kaynaktan gelir ve doğrulanmamıştır.

Fırlatıcı araç hakkında tek ipucu, Army Recognition'ın "10 tonluk sınıf MAN SX45 8x8 şasi" ifadesidir. Bu, aracın boş ağırlığı değil taşıma sınıfını anlatır. Yüklü fırlatıcının, komuta konteynerinin ve radarın ağırlıkları için güvenilir açık kaynak bulunamadı.

Diehl, bütün unsurların 20 fit ISO çerçevelere oturtulduğunu söyler; bu, nakliyenin standart konteyner taşıma ekipmanıyla yapılabileceğini gösterir. Taşıma ağırlığına dair somut bir veri yayımlanmamıştır.

IRIS-T SLM Neleri Vurabilir?

Üreticinin ve alıcı ülkelerin tanıtımında hedefler şunlardır: savaş uçakları, helikopterler, seyir füzeleri ve farklı sınıflardaki insansız hava araçları. Radar roket, top ve havan mermilerini de izleyebilir; ancak SLM'nin bunlara karşı kullanıldığına dair resmî bir ifade yoktur. Hedef türlerine göre ayrıntı aşağıdadır.

Seyir füzeleri, sistemin Ukrayna'daki kullanımında en çok anılan hedeftir. Ukrayna birimleri ve üretici Kh-101, Kalibr ve benzeri seyir füzelerinden söz eder; bu iddialar Ukrayna bölümünde tarih ve kaynak türüyle sıralanmıştır. Dronlara karşı kullanım da sık anılır: Ukrayna birimleri Shahed türü araçları düşürdüklerini bildirir, bir kaynak Mısır'daki denemelerde iki dronun vurulduğunu yazar (Vikipedi; tek kaynak).

Balistik füze konusu ayrı bir sorudur ve ilgili bölümde ele alınmıştır. Hedef irtifası 20 km ile sınırlıdır; bunun üzerinde seyreden hedefler tanım gereği kapsam dışında kalır.

IRIS-T SLM Kullanıldığı Yerler

IRIS-T SLM, Ukrayna'da 2022'den beri savaş koşullarında; Almanya'nın Todendorf eğitim sahasında, Estonya'nın Ämari Hava Üssü'nde ve Kreta'daki NATO atış sahasında ise eğitim ve sertifikasyon için kullanılmıştır. Mısır, sistemi Ekim 2024 geçit töreninde sergilemiştir; deniz uyarlaması ise bir firkateyn üzerinde denendi.

Ukrayna, sistemin bildirilmiş tek savaş kullanıcısıdır (Vikipedi, 2025 verisine dayanarak; Ukrayna dışında bir çatışmada kullanım bildirilmemiştir). Hangi şehirlerde ve tesislerde konuşlandığı genel olarak açıklanmaz; kamuya açık haberler birim numaralarını verir, hassas konumları vermez.

Almanya'da ilk altı sistemin Todendorf'taki 61. Hava Savunma Füze Grubu'nda (Flugabwehrraketengruppe 61) toplanması planlanmıştır. Şu ana kadar Ukrayna savaş tecrübesi, Almanya tatbikatları ve Estonya teslimatı üç ayrı kullanım biçimini oluşturuyor. Tatbikatlara dair ayrıntı Almanya siparişleri, Ukrayna'daki iddialar ise ilgili Ukrayna bölümündedir.

İsveç siparişi, İsveç Silahlı Kuvvetleri'nin kara tugaylarını ve Gotland muharebe grubunu donatacak şekilde duyurulmuştur (FMV, 24 Haziran 2025). Bu henüz teslim edilmemiş bir planlamadır; teslimatların 2028 ortasında başlaması öngörülüyor.

IRIS-T SLM Ne Tip Füze Atıyor?

SLM, IRIS-T hava-hava füzesinden türetilmiş, kızılötesi görüntüleme arayıcılı ve itme yönlendirmeli bir önleyici füze kullanır. Hedefi ilk safhada radar ve veri bağlantısı yönlendirir, son safhada füzenin burnundaki arayıcı kendi başına hedefe kilitlenir. Füzenin ayrıntıları aşağıda, üreticinin ürün sayfası ve savunma basını ayrımıyla verilmiştir.

Gece karanlığında bir kamyon üstü fırlatıcıdan yükselen ince uzun füze, parlak egzoz ve duman izi
Temsili görsel (yapay zeka ile üretilmiştir). Belirli bir sistemi birebir göstermez.

Diehl'in ürün sayfası, füzenin görüntü oluşturan ve karıştırmaya dirençli bir kızılötesi arayıcıya sahip olduğunu, uçuş sırasında hedef bilgisi güncellenebildiğini ve görevin iptal edilebildiğini yazar. Ara safhada uydu destekli ataletsel seyrüsefer ve telsiz komutu kullanıldığı bilgisi ise Army Recognition ve Vikipedi'nin atıf verdiği kaynaklardan gelir.

Füzenin gövdesi dikey çıkışlı kaplarda durur. İtme yönlendirmeli motor, fırlatma sonrası ilk saniyelerde ani yön değişimine izin verir. Savaş başlığı türü SLM için ayrıca açıklanmamıştır; hava-hava füzesi için yüksek patlayıcılı, çift katmanlı parçacıklı başlık bilgisi bulunuyor, SLM'ninki aynıdır diyen resmî belge yoktur.

Aynı bataryaya iki farklı füze tipi de yüklenebilir. Şubat 2026'da Enforce Tac fuarında tanıtılan IRIS-T SLM/X fırlatıcısı, hem SLM hem de geliştirilmekte olan SLX füzesini aynı aparattan fırlatacak biçimde sunulmuştur; SLX'in teslim takvimi açıklanmamıştır.

IRIS-T SLM Kaç Km'lik Alanı Korur?

Üretici bir koruma alanı yarıçapı ya da yüzölçümü yayımlamamıştır. Menzil rakamı (40 ya da 60 km) fırlatıcıdan hedefe olan en uzak etkili mesafeyi anlatır, korunan alanın yarıçapını değil. Alan; hedef türüne, geliş yönüne, arazi yapısına ve bataryaların sayısına göre şekillenir.

Tarım arazileri ve küçük bir yerleşim üzerinde iç içe geçmiş yarı saydam koruma çemberleri gösteren yazısız harita illüstrasyonu
Temsili görsel (yapay zeka ile üretilmiştir). Belirli bir sistemi birebir göstermez.

Tek bir ateş biriminin ne kadar geniş bir bölgeyi kapsadığı açıklanmamıştır. Ülkelerin birden fazla birim sipariş etmesi (İsveç yedi, Almanya altı ve daha fazlasını planlıyor) korumanın birimlerin birlikte çalışmasıyla kurulduğunu gösterir; bu bir çıkarımdır, resmî ifade değildir. Radar 250 km'ye kadar görse de füzenin ulaşabileceği mesafe çok daha kısadır. Üretici, itme yönlendirmeli motor sayesinde fırlatıcı çevresindeki ölü bölgenin küçük kaldığını söyler; bunun ölçüsü yayımlanmamıştır.

Bataryaların nereye ve nasıl dağıtılacağı gizli bilgidir ve burada anlatılmaz; açık kaynakta yalnızca "kritik altyapı ve şehir" ifadesi görülür.

IRIS-T SLM Kurulumu Nasıl Olur?

Kurulum genel hatlarıyla şöyle anlatılır: radar ve komuta merkezi uygun bir mevziye konuşlanır, fırlatıcılar bu merkeze ağ üzerinden bağlanır ve ardından sistem hazır duruma geçer. Üreticiye göre fırlatıcılar komuta merkezinden 20 km'ye kadar uzağa yerleştirilebilir. Kurulum süresi açıklanmamıştır. Bu bölüm bir talimat değil, genel bir anlatımdır.

Karlı bir tarla yolunda sıralanmış radar kamyonu, komuta konteyneri ve üç fırlatıcı kamyonun temsili kuşbakışı illüstrasyonu
Temsili görsel (yapay zeka ile üretilmiştir). Belirli bir sistemi birebir göstermez.

Bütün unsurlar 20 fit ISO çerçevelere oturduğu için nakliye standart konteyner taşıma araçlarıyla yapılabilir. Diehl, sistemin ağ yapısının NATO ile uyumlu olduğunu ve 90 güne kadar kendi başına çalışabildiğini söyler. Bunlar üretici beyanıdır.

Veri notu: Bu bölüm sistemin hangi birimlerle nasıl bir düzende konuşlandığının genel tarifidir; bir kurulum talimatı ya da konumlandırma tavsiyesi değildir. Kurulum süresi, personel sayısı ve mevzi seçimi ilkeleri üretici tarafından yayımlanmamıştır.

IRIS-T SLM Nasıl Çalışır?

Radar havadaki hedefleri bulur, komuta merkezi onları değerlendirip önceliklendirir, fırlatıcı füzeyi dikey olarak atar. Füze, ilk safhada alınan komutlarla hedefe yaklaşır ve son safhada kendi kızılötesi arayıcısıyla hedefi görür. Üretici otomasyon düzeyini yüksek, personel ihtiyacını az diye tanımlar. Aşağıda bu sıra adım adım, genel düzeyde anlatılmıştır.

Radar taramaları gösteren boş ekranlara bakan iki operatör siluetinin bulunduğu loş komuta konteyneri
Temsili görsel (yapay zeka ile üretilmiştir). Belirli bir sistemi birebir göstermez.

Çalışma sırası şöyle özetlenebilir. Birincisi, TRML-4D radarı 360 derece gözetleme yapar ve izleri komuta merkezine aktarır. İkincisi, Airbus tabanlı komuta yazılımı izleri tehdit sırasına dizer; bu yazılım IBMS-FC adıyla anılır. Üçüncüsü, seçilen fırlatıcıdan füze atılır ve uçuş sırasında hedef bilgisi güncellenebilir. Dördüncüsü, füzenin görüntü oluşturan kızılötesi arayıcısı hedefe kilitlenir.

Üretici ayrıca "uçuş sırasında hedef verisi yükleme ve görev iptali" yeteneğinden söz eder; bu, atıştan sonra da komuta merkezinin füzeyi yönlendirebildiği anlamına gelir. Daha ayrıntılı güdüm algoritmaları ya da karıştırmaya karşı koruma yöntemleri gizlidir ve açık kaynakta bulunmaz.

IRIS-T SLS, SLM ve SLX Arasındaki Farklar Nelerdir?

Üçü de aynı füze ailesinden türer ama menzil sınıfları farklıdır: SLS kısa menzilli (yaklaşık 12 km), SLM orta menzilli (40-60 km), SLX ise henüz geliştirilmekte olan uzun menzilli sürümdür (80 km). Aralarındaki fark, her birinin kullandığı füze gövdesi, motoru ve bataryadaki rolüdür.

ÖzellikIRIS-T SLSIRIS-T SLMIRIS-T SLX
SınıfKısa menzil (SHORAD)Orta menzil (MRAD)Uzun menzil
Menzil12 km40-60 km80 km
Tavan8 km20 km25 km üzeri (Diehl) / 30 km (Janes)
FüzeHava-hava füzesi değişikliksizBüyütülmüş roket motorlu türevYeni, çift kipli arayıcılı füze
DurumHizmette (İsveç, Ukrayna ve diğerleri)Hizmette ve sipariş aşamasındaGeliştirme aşamasında

IRIS-T SLS

SLS, hava-hava füzesinin bir yer fırlatıcısından atılmasıdır; füzeye hiçbir değişiklik yapılmaz. Üretici bunu "gerçek 360 derece koruma" diye tarif eder ve seyir füzeleri, uçaklar, zırhlı saldırı helikopterleri ve çeşitli sınıf dronlara karşı kullanılacağını belirtir. Menzil 12 km, tavan 8 km'dir; Vikipedi metni tavan için 6 km da yazar ve iki sayı arasında çelişki vardır.

Ukrayna bataryalarında SLS fırlatıcıları SLM'nin yanında, daha yakın hedefler için kullanılır. İsveç, SLS'yi kendi ordusu için daha önce sipariş etmiş; 2025 sonunda ek SLS fırlatıcıları siparişi bildirilmiştir.

IRIS-T SLM

SLM'de önleyici füze hava-hava füzesinin doğrudan kopyası değildir; kaynaklara göre daha büyük çaplı roket motoruyla yeniden boyutlandırılmıştır. Bu, menzili ve tavanı artırır. Bu yazının ana konusu olduğu için ayrıntı diğer bölümlerde verilmiştir.

IRIS-T SLX

SLX, Diehl'in ILA Berlin 2024 fuarında tanıttığı yeni füzedir. Üretici ona "envanterindeki en uzun menzilli hava savunma mühimmatı" der; menzil 80 km, tavan 25 km üzeridir (Diehl sayfası) ya da 30 km'dir (Janes). Teknoloji hazırlık seviyesi 5-6 olarak verilmiş, Diehl yöneticileri dört yıl kadar sonra hazır olabileceğini söylemiştir (Janes, Haziran 2024).

Diehl'in sayfası SLX füzesinin mevcut bir SLM ateş birimine uyduğunu, ileride karışık yükleme yapılabileceğini belirtir. Şubat 2026'da tanıtılan SLM/X fırlatıcısı bu fikrin ürününe dönmüş biçimidir. SLX'in balistik hedef kapsamında olup olmadığı üreticinin sayfalarında yazılı değildir.

IRIS-T Hava-Hava Füzesi Nedir?

IRIS-T, savaş uçaklarından atılan kısa menzilli, kızılötesi görüntüleme arayıcılı hava-hava füzesidir. Almanya liderliğinde birkaç Avrupa ülkesinin ortaklığıyla geliştirilmiş, ilk teslimatları Aralık 2005'te Alman Hava Kuvvetleri'ne yapılmıştır. Yer tabanlı SLS ve SLM sistemleri bu füzenin türevleridir. Ayrıntılar aşağıda, kaynak türüyle birlikte verilmiştir.

Vikipedi'ye göre füze 2,94 m boyunda, 87,4 kg ağırlığında ve 127 mm çapındadır; menzili 25 km, azami hızı Mach 3'tür. İtme yönlendirmeli katı yakıtlı bir motoru vardır ve kendi arkasındaki hedefe de atış yapabilir. Bu veriler tek kaynaktan gelir; Diehl'in resmî veri tablosu bu yazı hazırlanırken erişilemedi.

Füze, Eurofighter Typhoon, JAS 39 Gripen, F-16, F/A-18 ve F-15SA gibi birçok uçağa entegre edilmiştir (Vikipedi). Diehl, 2026'nın başında 21 ülkenin IRIS-T hava-hava füzesi ya da yer tabanlı hava savunma sistemi aldığını ya da sipariş ettiğini söylemiştir. Alman Hava Kuvvetleri Eurofighter ve Tornado filoları için yeni sözleşmeler de imzalamıştır; tutar ve adet açıklanmamıştır.

Yeni nesil "Blok 2" sürümü Haziran 2024'te tanıtıldı; Almanya Ocak 2025'te sözleşme imzaladı, İsveç, İtalya ve İspanya Şubat 2025'te programa katıldı (Vikipedi). Türkiye'ye dair bilgi için Türkiye bölümüne bakılabilir.

IRIS-T SLM Ukrayna Savaşında Nasıl Kullanıldı?

Ukrayna'ya ilk IRIS-T SLM ateş birimi Ekim 2022'de teslim edilmiş, 2026 Ekim'ine kadar teslim edilen birim sayısı 11'e ulaşmıştır; toplam 18 birim planlanıyor. Sistemin başarısına dair rakamların büyük bölümü üreticiden ya da Ukrayna birimlerinden gelir ve bağımsız olarak doğrulanmamıştır. Başarı iddialarının kaynak türü tabloda ayrıca gösterilmiştir.

Ukrayna için sözleşme Haziran 2022'de imzalandı. İlk ateş birimi, Ukrayna Savunma Bakanı'nın 11 Ekim 2022'de duyurmasıyla ülkeye ulaştı (Janes); Almanya Savunma Bakanlığı'nın 10 Ekim'de duyurduğunu yazan kaynaklar da var. İkinci birim Mayıs 2023'te geldi. Temmuz 2025'te büyükelçi Makeiev toplam 18 sipariş verildiğini (önce 12, sonra 4, sonra 2) ve 7'sinin teslim edildiğini söyledi (Kyiv Independent ve European Pravda aktarımı). 2 Aralık 2025'te 223. Hava Savunma Füze Alayı dokuzuncu birimin geldiğini bildirdi (ESUT). 1 Ekim 2026'da 11. birimin hizmete girdiği duyuruldu (Defense Express, German Aid to Ukraine kaynaklı).

TarihİddiaKaynakDoğrulama
Ekim 2022Bir saldırıda yüzde 100 başarı; "10 füzeden 9'u" (Başbakan Şmıhal)Ukrayna yetkilileri (Vikipedi aktarımı)Bağımsız doğrulama yok
Eylül 2023110'dan fazla hedef, çoğu Kalibr gibi seyir füzesi; "neredeyse yüzde 100 etkinlik"Diehl yöneticisi Harald Buschek (Reuters aktarımı)Üretici açıklaması; bağımsız doğrulama yok
Mart 2025Yüzde 99 başarı; tek çatışmada 15 seyir füzesiUkrayna Ordusu TV röportajı (ESUT aktarımı)Birim beyanı
Temmuz 2025Balistik füze düşürüldüğü bildirildiBüyükelçi MakeievKendisi bu sistemlerin farklı amaca hizmet ettiğini ekledi
Kasım 2025"İsabet oranı yüzde 100'e çok yakın"Diehl Başkanı Helmut Rauch (Anadolu Ajansı)Üretici açıklaması
Aralık 2025Yeni gelen birim ilk günlerinde 9 hedef: 5 Kh-101, 2 Iskander-K, 2 Shahed223. Alay (Facebook; Militarnyi ve ESUT aktarımı)Birim beyanı

Bu tablodaki iddialar iki ayrı yönden gelir: Diehl (satıcı) ve Ukrayna birimleri (kullanıcı). Birbirleriyle çelişmiyor, ancak ikisi de bağımsız bir üçüncü tarafın ölçümü değildir. Savaş koşullarında "isabet oranı" tanımı da kaynaktan kaynağa değişebilir.

Kaynak notu: Haziran 2024 civarında Diehl yöneticisinden aktarılan "240 imha" rakamı, ikincil bir kaynakta geçtiği için burada tabloya alınmamıştır. Birim bazlı iddiaların toplamı da hesaplanmamıştır.

Ukrayna'daki bataryaların, Defense Express'e göre, üç SLM ve iki SLS fırlatıcısından oluştuğu belirtilmiştir. Alman yardım sitesi German Aid to Ukraine, Nisan 2026'da Alman ve Ukrayna hükümetlerinin ek fırlatıcılar için ayrı bir sözleşme yaptığını bildirmiştir. Bu tür haberler tek kaynaktan geldiği için kesin kabul edilmemelidir.

Almanya'nın IRIS-T SLM Siparişleri Nelerdir?

Almanya 2023'te özel fondan altı IRIS-T SLM ateş birimi ve 216 füze için yaklaşık 950 milyon euro'luk sipariş verdi. Ayrıca çok yıllı bir füze çerçeve sözleşmesi, 2026 başında yenilenen füze sözleşmeleri ve 50'den fazla ek birim planlaması söz konusudur; bunlardan yalnızca ilki kesin sözleşmedir.

Altı birimlik ilk sözleşmeden ilk ateş birimi Ağustos 2024'te Alman tedarik ofisine ulaştı; 4 Eylül 2024'te Todendorf'ta teslim töreniyle "ilk operasyonel yetenek" ilan edildi. Euro-SD'ye göre tam yeteneğe 2025 ortasında, tüm birimlerin dönüşümüne ise 2027 ortasında ulaşılması hedefleniyordu.

Sonrası planlandığı gibi gitmedi. Nisan 2025'te ilk birimin Alman güvenlik sertifikası eksikliği nedeniyle kullanılamadığı bildirildi (Militarnyi). 16 Şubat 2026'da Defence Industry Europe, Alman gereksinimlerine göre yapılandırılmış ilk birimin Todendorf'taki 61. Hava Savunma Füze Grubu'na teslim edildiğini yazdı. Sistem sertifikasyonu, Ekim 2026 ortasında Kreta'daki NAMFI sahasında bir canlı atışla tamamlandı.

Füze tarafında Diehl, tedarik ofisiyle yıl sonu-yıl başı döneminde "hava-hava ve yer tabanlı hava savunma" füzeleri için yeni sözleşmeler imzaladığını 5 Şubat 2026'da duyurdu; tutar, adet ve takvim yayımlanmadı. Defense Post haberi bu sözleşmelerin 2023'te imzalanan ve 1.200'den fazla füzeyi kapsayan çerçeve anlaşmaya dayandığını, teslimatların 2030'a kadar süreceğini ve ilk dilimin 2026'da olduğunu yazar.

Planlanan alımlar için iki ayrı haber vardır: askerî kaynaklara dayanan ESUT'a göre Almanya Hava Kuvvetleri ve yeni kurulan Kara Kuvvetleri hava savunma birlikleri için 50'den fazla ek sistem düşünülüyor; Defence Industry Europe ise tartışmaların toplam 75 birime varabileceğini aktarıyor. Bunlar kesin sözleşme değildir. Hava Kuvvetleri ile Kara Kuvvetleri arasındaki paylaşım henüz belirlenmemiştir.

IRIS-T'yi Kim Üretiyor?

IRIS-T'nin ana üreticisi Alman Diehl Defence'tir. Şirket füzeyi ve tüm ateş birimini bir araya getiren ana yüklenicidir; radarı Hensoldt, komuta yazılımını Airbus, taşıyıcı araçları Rheinmetall MAN, telsiz sistemlerini Rohde & Schwarz sağlar. Roket motoru ve itme yönlendirme parçası Nammo'dan gelir (Vikipedi).

Hava-hava IRIS-T programı 1990'larda başlayan çok uluslu bir çalışmadır. Almanya programı 1995'te Yunanistan, İtalya, Norveç, İsveç ve Kanada ile birlikte duyurdu; 1997'de Almanya maliyetin yüzde 46'sını üstlendi, Kanada sonra programdan çekildi, İspanya 2003'te satın alma ortağı olarak katıldı (Vikipedi). Yer tabanlı kol, Diehl'in ana yüklenici olduğu, Hensoldt ve Saab'ın katkı yaptığı ayrı bir geliştirmedir.

Kapasite yatırımı büyük ölçüdedir: Diehl tüm tesislerinde üretimi genişlettiğini ve şirket çapında yaklaşık 1,5 milyar euro yatırım yaptığını söylüyor (5 Şubat 2026). Vikipedi'ye göre hedef yıllık 2.000 füze üretimi; bu rakam tek kaynaktan gelir. Hensoldt'un Diehl'den ESSI ülkeleri için 100 milyon euro'luk TRML-4D radar siparişi aldığı da Janes'e dayanarak aktarılmıştır.

Diehl, 2025'te Hensoldt ile yapay zeka destekli hedef tanıma ve sensör birleştirme konusunda ortak çalışma ilan etti. Üretici ayrıca Hanwha ile radar entegrasyonu için bir mutabakat imzaladığı yönünde haberlere konu oldu (Defence Industry, Ekim 2025); bu haber ikincil kaynaklıdır.

IRIS-T SLM'nin Rakipleri Nelerdir?

Orta menzilli kara hava savunmada IRIS-T SLM'nin başlıca rakipleri arasında NASAMS, CAMM-ER, SPYDER ailesi ve bir üst sınıfta SAMP/T ile Patriot sayılır. Hepsi aynı görevi tam olarak yapmaz; menzil, hedef türü ve ihale koşullarına göre alıcı ülkeler bazen birkaçını birlikte seçer.

SistemÜreticiMenzil sınıfı (kaynağa göre)Not
IRIS-T SLMDiehl Defence (Almanya)40-60 kmKızılötesi arayıcılı füze
NASAMSKongsberg (Norveç), Raytheon füzeleriyleAIM-9X, AMRAAM ve AMRAAM-ER ile kademeliAMRAAM-ER'in menzilinin ve tavanının AIM-120C7'ye göre yüzde 50 ve 70 arttığı belirtilir (Kongsberg)
CAMM-ERMBDA (Avrupa)40 km üzeri (veri sayfası) / 45 km üzeri (ürün sayfası)160 kg, 4,2 m, 190 mm; aktif radar arayıcılı
SPYDER ailesiRafael (İsrail)Konfigürasyona göre 40 km'den 160 km'yeRomanya'nın 2025 seçimi
SAMP/TEurosam (Fransa-İtalya)Aster 30 için 120 km (CSIS)Daha uzun menzil sınıfı

NASAMS

Kongsberg'in sistemi, Raytheon'un AIM-9X, AMRAAM ve AMRAAM-ER füzelerini bir arada kullanabilen, esnek mimarili bir bataryadır (Kongsberg broşürü, 2026). Danimarka 2025'te NASAMS aldığı gibi IRIS-T SLM'ye de ek sipariş vermiştir; yani ikisi her zaman birbirinin yerine seçilmiyor.

CAMM-ER

MBDA'nın CAMM ailesinin uzun menzilli üyesidir. MBDA'nın ürün sayfası 45 km üzeri der, veri sayfası ve basın açıklamaları 40 km üzeri der. Bu da "menzil rakamının hangi belgeden alındığının önemli olduğunu" gösteren bir örnektir.

SPYDER

Rafael'in ailesi çok sayıda konfigürasyona sahiptir; Rafael kısa menzil sürümleri için 40 km'ye, orta ve uzun menzil sürümleri için 160 km'ye kadar rakam verir. Romanya, Temmuz 2025'te Rafael ile yedi yıllık çerçeve anlaşma imzalamıştır; ilk sözleşme 24 Haziran 2026'da yapılmıştır (Janes). Hangi sürümün alındığı kaynaklarda net değildir.

SAMP/T

Fransız-İtalyan Eurosam'ın sistemi daha uzun menzil sınıfındadır; CSIS Aster 30 için 120 km verir. Danimarka Ekim 2025'te SAMP/T NG seçmiştir (Vikipedi, ESSI sayfası). İki sistem bu nedenle rakip olduğu kadar farklı katmanlar için seçilen tamamlayıcı sistemlerdir.

HİSAR-O+ ve SİPER

Türkiye'nin kendi sistemleri Çelik Kubbe yapısının orta ve yüksek irtifa katmanlarını oluşturur: Bir 2026 SSB kaynaklı haber katmanları KORKUT (alçak irtifa), HİSAR-A+ (orta-alçak), HİSAR-O+ (orta irtifa) ve SİPER (yüksek irtifa, uzun menzil) diye sayar. SİPER Block-1'in 2024 sonunda hizmete girdiği ve 100 km üzeri menzil sınıfında olduğu ikincil kaynaklarda geçer. Bu sistemlerle IRIS-T SLM'nin ortak bir test verisi bulunmadığından doğrudan kıyas yapılmamıştır.

İLGİLİ HABERLER