Arrow 3 (İbranice adıyla Hetz 3), İsrail Havacılık ve Uzay Sanayii'nin (IAI) Amerika Birleşik Devletleri Füze Savunma Ajansı (MDA) ile birlikte geliştirdiği, balistik füzeleri atmosferin dışında, doğrudan çarparak etkisiz hâle getiren bir önleyici füze sistemidir. Patlayıcı başlık taşımaz; hedefi kinetik enerjiyle parçalar. İsrail 2017'den beri kullanıyor, Almanya ise 3 Aralık 2025'te sistemin ilk ihraç edilen bataryasıyla ilk yeteneğe ulaştı.
Bu sayfa 17 Kasım 2026'ya kadar yayımlanan resmî duyuruları, üretici ve ordu beyanlarını ve savunma basınındaki haberleri tek yerde toplar. Menzil, hız, ağırlık gibi birçok değer resmen açıklanmadığı için "açıklanmadı" diye yazılmış; yalnızca bir kaynakta geçen bilgiler ayrıca işaretlenmiştir. Konu bir savaş dönemine denk geldiğinden savaşla ilgili her cümle tarihli ve kaynak türüyle verilir.

Kaynak notu: Savaşta kullanım, "yüzde kaç önleme" ve stok durumu gibi konular İsrail makamlarının, IAI'ın veya haber kuruluşlarının aktarımıdır. Bu beyanların bağımsız bir kuruluşça denetlendiğine dair yayımlanmış bir belge bulunmuyor. Metinde "üretici açıklaması; bağımsız doğrulama yok" uyarısı bu yüzden tekrar eder.
Arrow 3 Nedir?
Arrow 3, uzayın alt sınırında, yani yaklaşık 100 kilometrenin üzerinde uçan balistik füzeleri yakalamak için yapılmış iki kademeli, katı yakıtlı bir önleyici füzedir. Ucundaki ayrılan parça hedefe çarparak onu yok eder. İsrail'in çok katmanlı füze savunmasının en üst basamağıdır; Almanya'nın hava savunmasında ise "dış kabuk" olarak tanımlanıyor.
Adın geldiği Arrow (Hetz) ailesi üç kuşaktan oluşur. Arrow 2 daha alçak ve atmosfere yakın irtifada patlayıcı parçacıklı başlıkla çalışır; Arrow 3 atmosfer dışında çarpma yöntemini kullanır; Arrow 4 ise geliştirme aşamasındaki, atmosfer içinde de görev yapması beklenen yeni kuşaktır. Farkların ayrıntısı ilgili bölümdeki tabloda yer alıyor.
"Arrow Weapon System" denen bütün yalnızca füzeden ibaret değildir: radar, muharebe yönetim merkezi ve fırlatıcılar da bu pakete girer. Almanya'da aynı bütün "AWS-G" adıyla anılıyor. İsrail Savunma Bakanlığı'na bağlı Füze Savunma Teşkilatı (IMDO) ile MDA'nın Ağustos 2026 tarihli ortak açıklaması, Arrow Weapon System'in Arrow 2 ve Arrow 3'ü kapsadığını söylüyor.
Arrow 3 Ne İşe Yarar?
Orta ve uzun menzilli balistik füzeleri, seyrin atmosfer dışındaki bölümünde durdurmaya yarar. Böylece başlık hedefe çok uzakta, çoğu kez başka bir ülkenin üzerinde imha edilir. Bu, özellikle kimyasal, biyolojik ya da nükleer yük taşıma ihtimali olan füzeler için istenen bir özelliktir.
İsrail Savunma Bakanlığı'nın tarif ettiği yapıda Arrow sistemi en üst katmandır; altında David's Sling, Iron Dome ve Iron Beam bulunur. Arrow 3 bu yapıda, mümkün olduğunca uzakta ve mümkün olduğunca erken müdahale etmek için vardır. Alçak irtifa tehditleri, insansız hava araçları ve seyir füzeleri onun görev alanı dışındadır.

Almanya için gerekçe benzer ama daha geniş bir çerçevede kuruldu. Federal Savunma Bakanlığı (BMVg) sistemin Patriot'un önleme zonunun üstünde ek bir katman getirdiğini, bunun bir NATO planlama hedefini karşıladığını ve ülkenin bütün topraklarını, nüfusunu ve kritik altyapısını gece gündüz koruyabileceğini yazdı. Bakan Boris Pistorius "dış kabuk" deyimini kullandı. Bu koruma iddiası bakanlık beyanıdır; sınırları "alanı" ile ilgili bölümde ele alınıyor.
Programın arka planında 1990'ların sonundaki gelişmeler var. Kongre Araştırma Servisi'nin (CRS) 2000 tarihli notu, Arrow'un zayıf yönleri arasında yem hedefler ve daha gelişmiş füzeleri sayıyor ve İsrail ile ABD'nin bu eksikleri kapatacak bir devam programını konuştuğunu aktarıyor. Arrow 3 bu ihtiyaçtan doğan çizginin ürünü sayılıyor.
Arrow 3 Hangi Ülkenin?
İsrail'in sistemidir ve İsrail Savunma Bakanlığı ile ABD Füze Savunma Ajansı'nın ortak programı olarak geliştirildi. Ana yüklenici İsrail'in devlet şirketi IAI'dır. ABD'nin hem parası hem de üretimde payı olduğu için sistem tek ülkeye ait sayılamaz; ihracat için Washington'ın onayı gerekir.
Programı İsrail tarafında IMDO yürütür; kurum, Savunma Bakanlığı'nın Savunma Araştırma ve Geliştirme Dairesi içinde yer alır. CSIS Füze Tehdidi Projesi, İsrail'in geliştirme kararını Mart 2008 ortasında verdiğini, MAFAT ile MDA'nın finansman anlaşmasını Temmuz 2010'da imzaladığını kaydeder. Aynı kaynağa göre 2008-2019 arasında ABD, Arrow 3'ün geliştirme ve tedariki için yaklaşık 1,2 milyar dolar, Arrow Silah Sistemi'nin tamamı içinse yaklaşık 3,8 milyar dolar harcadı.
ABD payı 2019'da yapılan ortak üretim anlaşmasıyla bir kez daha kurumsallaştı; CSIS'e göre bileşenlerin kabaca yarısı Amerika'da üretiliyor. 2021 savunma yetki yasası da geliştirme ve ortak üretim için 77 milyon dolarlık ödenek ayırdı. İsrail'in tek başına ürettiği bir sistem olmaması, ihracatın da neden iki hükümetin onayına bağlı olduğunu açıklar. Almanya'ya satış için ABD izni 17 Ağustos 2023'te çıktı.
Kimin hangi parçayı yaptığı ayrı bir bölümde, firma bazında anlatılıyor.
Arrow 3 Özellikleri Nelerdir?
Arrow 3, iki kademeli katı yakıtlı bir roketin ucunda ayrılan, dümen kontrollü bir çarpma aracı taşır. Resmî ve yarı resmî kaynaklarda öne çıkan değerler şunlardır: atmosfer dışında, yaklaşık 100 km üzerinde müdahale ve yaklaşık 2.400 km'ye kadar erişim. Boy, ağırlık ve hız gibi temel ölçüler resmen yayımlanmadı.
| Özellik | Bilinen değer | Kaynak türü |
|---|---|---|
| Tür | Atmosfer dışı, çarparak imha eden balistik füze önleyicisi | BMVg, IMDO/MDA açıklamaları |
| Müdahale irtifası | 100 km'nin üzeri | Alman Savunma Bakanlığı açıklaması |
| Erişim | En çok yaklaşık 2.400 km | CSIS "tahmini uçuş menzili"; İsrail Savunma Bakanlığı'na dayanan haberler |
| Yapı | İki kademeli katı yakıtlı roket, ayrılan çarpma aracı | CSIS |
| Yönlendirme | İtki yönlendirmeli roket; çarpma aracında arkada dönebilen tek itici ve elektro-optik arayıcı | CSIS |
| Savaş başlığı | Yok; doğrudan çarpma | CSIS, Alman basını |
| Salvo kapasitesi | 30 saniyede beşten fazla füzeye karşı ateş beklentisi | Eski üretici duyurusuna dayanan ikincil kaynaklar; doğrulanmadı |
| Resmî hizmete giriş | 18 Ocak 2017 | CSIS, İsrail ordusu açıklaması |
| Hız, boy, ağırlık, çap | Açıklanmadı | Açık kaynakta resmî rakam yok |
Tablodaki salvo kapasitesi, 2008 dolaylarında yapılan bir tanıtım iddiasının sonradan kopyalanmış hâlidir. Bugünkü sistem için geçerli olup olmadığını gösteren bir ölçüm yayımlanmadı. Hız ve boyutlar ilerleyen bölümlerde kaynaklarla birlikte tartışılıyor.
Arrow 3'ün Avantajları Nelerdir?
Başlıca üstünlükleri; başlığı hedeften çok uzakta imha etmesi, tek bir sistemle geniş bir bölgeyi kapsama iddiası, Patriot gibi alt katman sistemlerle tamamlayıcı çalışması ve 2023'ten beri gerçek füzelere karşı kullanılmış olmasıdır. Bu sayılar ve iddialar çoğunlukla üretici ve devlet açıklamasına dayanıyor.
İlk avantaj, atmosfer dışında vurmanın yarattığı mesafedir. Hedef uzay kenarında parçalandığında kalıntının, korunan bölgenin çok uzağında oluşması beklenir. CSIS, 2015'teki ilk önleme testinin "düşük kalıntılı" bir hedefe karşı yapıldığını yazıyor; bu, testin tasarımında kalıntının dikkate alındığını gösterir.
İkinci avantaj kapsama genişliğidir. Almanya Savunma Bakanlığı'nın sözlerine göre birkaç yere dağıtılmış bataryalarla ülkenin tamamı savunulabilir ve bu dağıtık yapı sistemi arızaya veya sabotaja karşı daha dayanıklı kılıyor. Kapsama alanını gösteren bağımsız bir ölçüm ya da harita yayımlanmadı.
Üçüncüsü uyumdur. Arrow, Patriot'un müdahale zarfının üstünde çalışır ve onun yerine geçmeye çalışmaz. Dördüncüsü, aynı fırlatıcı altyapısının sonraki kuşakla paylaşılabilmesidir; Alman savunma haber sitesi hartpunkt, Luftwaffe'nin ileride Arrow 4'ü de aynı fırlatıcıdan kullanmayı planladığını yazdı. Arrow 4'ün durumu belirsizdir ve ilgili bölümde ele alınıyor.
Arrow 3'ün Dezavantajları Nelerdir?
Önleyici füzenin birim maliyeti yüksektir, üretim hızı ve stok miktarı gizlidir, sistem yalnızca atmosfer dışındaki hedeflere uygundur ve bağımsız başarı verisi yoktur. İhracat için ABD onayı gerekmesi de satın alan ülkeler açısından bir bağımlılık yaratır. Bunlar hemen hemen bütün üst katman sistemleri için geçerli sınırlardır.
Maliyet konusunda resmî bir fiyat yok; basında dolaşan tahminler birkaç milyon dolar aralığında ve fiyat bölümünde ele alınıyor. Resmî fiyat açıklanmadığı için maliyet dengesini ölçecek sağlam bir veri de yok.
Stok ve üretim tartışması ikinci sorundur. Haziran 2025'te Wall Street Journal ve Washington Post, ABD'li yetkililere ve istihbarat değerlendirmelerine dayanarak İsrail'in Arrow önleyicilerinin azaldığını yazdı; İsrail ordusu munisyon konusunda yorum yapmadı. 2026 savaşında da benzer haberler çıktı ve İsrail Savunma Bakanı Israel Katz yeterli önleyici bulunduğunu söyledi. Hangi rakamın doğru olduğu bağımsız biçimde bilinmiyor; ayrıntılar savaş kullanımı bölümünde.
Üçüncü sınır tasarımdan gelir. Bir analist (Fabian Hoffmann), önleyicinin atmosfer içinde hedef vuramadığını, kullandığı elektroniğin sürtünmeye dayanamayacağını yazıyor; bu tek analistin değerlendirmesidir ve üretici bunu ayrıca açıklamadı. Her hâlükârda atmosfere girmiş hedefler için ayrı katmanlar gerekir.
Arrow 3 Ne Zaman Üretildi?
Arrow 3'ün geliştirilmesine 2008'de karar verildi, ilk uçuş testi 25 Şubat 2013'te yapıldı, ilk başarılı önleme 10 Aralık 2015'te gerçekleşti ve sistem 18 Ocak 2017'de resmen hizmete alındı. Seri üretim kararı ve tam üretim aşamaları 2017 ile 2019 arasına yayılır. Aşağıdaki çizelge kilometre taşlarını sıralar.

| Tarih | Olay | Kaynak |
|---|---|---|
| Mart 2008 | İsrail Savunma Bakanlığı geliştirme kararını verdi | CSIS |
| Temmuz 2010 | MAFAT ile MDA arasında finansman anlaşması | CSIS |
| 25 Şubat 2013 | İlk uçuş testi; uzay yörüngesine çıkış | CSIS |
| 3 Ocak 2014 | İkinci uçuş testi | CSIS, Wikipedia |
| 16 Aralık 2014 | Planlı önleme denemesi iptal; radarlar hedefi izleyemedi | CSIS (başka bir derleme "test yapılamadı" yazıyor) |
| 10 Aralık 2015 | İlk başarılı önleme; Akdeniz üzerinde | CSIS |
| 18 Ocak 2017 | İsrail Hava Kuvvetleri'ne giriş | CSIS |
| Ağustos 2017 | Tam hızlı üretime geçiş | CSIS |
| Aralık 2017 ve Ocak 2018 | İki "test yapılamadı" olayı (hedef arızası, haberleşme arızası) | CSIS |
| 22 Ocak 2019 | Başarılı önleme; orta İsrail | CSIS |
| Temmuz 2019 | Alaska'da Flight Test Arrow-01 kampanyası | MDA duyurusu, 28 Temmuz 2019 |
| Eylül 2019 | Tam üretim başlatıldı | CSIS |
| 9 Kasım 2023 | Arrow 3'ün ilk operasyonel önlemesi (Husi füzesi) | İsrail ordusu ve Savunma Bakanlığı açıklaması |
| 3 Aralık 2025 | Almanya'da ilk yetenek | BMVg |
Kaynaklar bazı tarihlerde farklı yazıyor. Aviation Week ilk muharebe önlemesini 31 Ekim 2023 olarak göstermiş; İsrail'in 31 Ekim olayı çoğu kaynakta Arrow 2'ye atfediliyor ve Arrow 3'ün ilk açıklanmış kullanımı 9 Kasım 2023 kabul ediliyor.
Türkiye'nin Arrow'u Var mı?
Hayır. Arrow 3'ün bilinen kullanıcıları İsrail ve Almanya'dır; Türkiye'nin Arrow sistemi aldığına, test ettiğine ya da envanterine kattığına dair açık kaynakta bir kayıt yok; ülkenin hava savunması başka sistemlerle kuruludur. Arrow 2 ailesi için 2000 dolaylarında anılan olası ihracat ise bir sözleşmeyle sonuçlanmadı.
ABD Kongre Araştırma Servisi'nin 2000 tarihli notu, İsrail'in Arrow'u Türkiye dâhil bazı ülkelerle paylaşma veya onlara satma ihtimalini anıyor ve bunun için ABD onayı gerektiğini hatırlatıyor. O dönemden bir sözleşme çıkmadı. Bu bilgi Arrow 2 dönemine aittir ve bugünkü sistemle ilgili bir görüşme olduğunu göstermez.
Türkiye'nin yerli hava savunma çerçevesi Çelik Kubbe adıyla anılıyor. Anadolu Ajansı'nın Haziran 2026 tarihli dosyası bu yapıyı alçak, orta ve yüksek irtifa katmanlarıyla tanımlıyor: HİSAR-A ve HİSAR-O orta ve alçak, SİPER ise yüksek irtifa ve uzun menzil görevinde sayılıyor. Aynı dosya balistik tehditleri modern sahadaki tehditler arasında anıyor, ancak bu tehditlere yönelik ayrı bir atmosfer dışı önleyiciyi ayrıntılı olarak tanımlamıyor.
Mart 2026'da Türkiye hava sahasına yönelen balistik füzelere ilişkin Savunma Bakanlığı açıklamaları, müdahalenin NATO'nun hava ve füze savunma unsurlarınca yapıldığını bildirdi. Bakanlık açıklamalarında müdahale eden sistemler adıyla belirtilmedi; Arrow'un bu olaylarda yer aldığına dair bir bilgi bulunmuyor.
Arrow 3 mü Daha İyi, THAAD mı?
İki sistem aynı işi farklı yerlerden yapar; bu yüzden tek bir "daha iyi" yoktur. Arrow 3 yalnızca atmosfer dışında çalışır ve çok uzaktan erişim hedefler. THAAD hem atmosfer içinde hem dışında müdahale edebilir ama daha kısa mesafeli bir koruma alanı çizer. Seçim, korunacak bölgenin büyüklüğüne ve tehdit çeşidine bağlıdır.
| Ölçüt | Arrow 3 | THAAD |
|---|---|---|
| Menşei | İsrail, ABD ortaklığıyla | ABD |
| Müdahale ortamı | Yalnızca atmosfer dışı (100 km üzeri) | Atmosfer içi ve dışı; rakam verilmedi |
| Korunan bölge ölçüsü | Resmî yarıçap yok; erişim yaklaşık 2.400 km (tahmini) | 150-200 km uzaktaki hedefler (CSIS) |
| Önleyici ölçüsü | Açıklanmadı | 6,2 m boy, 0,4 m çap, 662 kg (CSIS) |
| Radar | Green Pine ailesi (Elta) | AN/TPY-2, X bandı; 870-3.000 km algılama (CSIS) |
| Kullanıcılar | İsrail, Almanya | ABD, BAE; Suudi Arabistan 2019'dan 2021 ortasına kadar bir batarya bulundurdu (CSIS) |
THAAD'ın tek fırlatıcısı sekiz önleyici taşır ve tipik bir batarya altı fırlatıcıdan oluşur. Arrow 3'te benzer resmî sayı açıklanmadı. THAAD'ın ABD envanterindeki yeri, İsrail'in savunmasında da görülüyor: Washington Post'a dayanan bir aktarıma göre ABD güçleri 2026 savaşında İsrail'i korurken 200'den fazla THAAD önleyicisi ateşledi. Bu rakam tek bir ikincil aktarımdır.
Bu karşılaştırmada ölçüt olarak irtifa, koruma alanı, hedef çeşidi ve maliyet kullanılabilir; kesin hüküm vermek için ortak bir test ya da yan yana veri yok. İki sistemin de performans iddiaları üretici ve devlet kaynaklıdır.
Arrow 3 Hipersonik Füze Vurabilir mi?
Ayrım şu: normal balistik füzeler yeniden girişte zaten hipersonik hızdadır ve Arrow 3 onlara karşı tasarlandı. Atmosfer içinde manevra yapan süzülen başlıklara ve hipersonik seyir füzelerine karşı ise resmen Arrow 4 anılıyor. Arrow 3'ün bu hedefleri vurabildiğine dair açık bir resmî iddia yok.
İsrail Savunma Bakanı Benny Gantz, 18 Şubat 2021'de Arrow 4 programını duyururken yeni önleyicinin atmosfer içinde, özellikle hipersonik füzelere karşı görev yapmak üzere kanatçıklarla donatılacağını söyledi. Bu cümle, Arrow 3'ün bu görevde yetersiz kalacağı için yazılmış değildir ama ayrı bir önleyici geliştirilmesi, görevin Arrow 3'ün tarifinden farklı olduğunu gösteriyor.
Alman gazetesi Handelsblatt, Arrow 3'ün orta ve uzun menzilli, hatta nükleer ve hipersonik füzeleri durdurabildiğini yazdı; makale bunun için resmî bir belge göstermiyor ve "hipersonik" sözcüğünü hız anlamında mı yoksa süzülen başlık anlamında mı kullandığı belli değil. Bu cümleyi iki ayrı kategoriyi birbirine karıştıran bir basın ifadesi olarak okumak daha güvenlidir.
Bağımsız bir analiz de (Hoffmann, Aralık 2024) Arrow 3'ün atmosfere girmiş hedeflere uygun olmadığı görüşünü içerir. Üretici ve MDA ise bu konuda açık bir performans yayımlamadı. Rusya'nın Oreshnik füzesi gibi örnekler Alman basınında gerekçe olarak anılsa da, bu tür bir füzeye karşı Arrow 3'ün başarısı için açık kaynakta bir test yok.
Arrow 3 Kaç Parçadan Oluşur?
Sistem dört ana gruptan kurulur: önleyici füze, fırlatıcı, radar ve muharebe yönetim merkezi. Alman Savunma Bakanlığı da paketi aynı şekilde sayıyor: kontrol merkezi, radarlar ve Arrow 3 füzeli fırlatıcılar. Bu parçaların her birinin üreticisi farklı olabildiği için aşağıdaki tabloda hangi bilginin hangi kaynaktan geldiği de belirtildi.
| Bileşen | Görev | Bilinen yapımcı ve kaynak |
|---|---|---|
| Önleyici füze | Hedefi atmosfer dışında çarparak yok etmek | IAI (MLM bölümü); Rafael ve Tomer'in de payı olduğu bildiriliyor |
| Fırlatıcı | Füzeleri konteynerlerinde taşımak ve atmak | Ayrıntı açıklanmadı; Arrow 2 ile aynı fırlatma düzeni kullanıldığı yazılıyor |
| Radar | Hedefi algılamak ve izlemek | Elta (IAI); Green Pine ailesi |
| Muharebe yönetimi | Tehdidi değerlendirmek, atışı planlamak | Elbit Systems'in yazılım ve donanım payı olduğu bildiriliyor (Handelsblatt, Breaking Defense) |
| Fırlatma kontrol birimi | Fırlatıcılarla bağlantıyı yönetmek | "Brown Hazelnut" adıyla anılıyor; ikincil kaynak |
Önleyici füze
İki kademeli katı yakıtlı bir roket ile ucunda ayrılan çarpma aracından oluşur. Alman basını Boeing'in motor gövdesi, batarya, atalet seyrüsefer ünitesi ve aviyonik gibi parçalara katkı yaptığını yazdı. Üretici dağılımı Arrow 3'ün üretimi bölümünde ayrıca anlatılıyor.
Fırlatıcı
Savunma basınındaki betimlemelerde altı konteynerli ve römorka bağlanabilen bir yapıdan söz ediliyor. Bir derleme ise sistemi hızlı fırlatmalı korunaklı sabit rampa olarak anıyor. Kaynaklar burada farklı yazıyor ve resmî bir çizim yayımlanmadı.
Radar
Arrow ailesinin radarları Elta'nın Green Pine ve daha uzun menzilli Super Green Pine radarlarıdır. Wikipedia'daki derlemeye göre Green Pine yaklaşık 500 km, Super Green Pine ise 800-900 km civarında algılar; bu değerler Arrow 2 dönemine aittir. Almanya'nın ikinci bataryası için Jerusalem Post, ELM-2080 Green Pine Block C radarını anıyor; bu tek bir haberdir ve Federal Savunma Bakanlığı radar türünü belirtmedi. Temmuz 2019'daki Alaska testinde ABD'nin AN/TPY-2 radarı da devreye alındı.
Muharebe yönetimi
Komuta merkezi tehditleri sınıflandırır ve hangi fırlatıcının ateş edeceğini belirler. Arrow 2'nin "Citron Tree" merkezinin aynı anda 14 önlemeyi yönetebildiği CSIS'te yazıyor; Arrow 3 için güncel bir sayı yayımlanmadı.

Arrow 3 Fiyatı Nedir?
Resmî bir birim fiyat açıklanmadı. Elde yalnızca Almanya ile yapılan sözleşmelerin toplam tutarları var: Kasım 2023'te imzalanan ilk sözleşme için yaklaşık 3,6 milyar dolar, Ocak 2026'da duyurulan genişleme için yaklaşık 3,1 milyar dolar. Bu tutarlar füze, fırlatıcı, radar ve eğitimi birlikte kapsadığından tek bir füzenin bedeline bölünemez.
Kasım 2023 sözleşmesi, Janes'in aktardığı İsrail Savunma Bakanlığı açıklamasına göre Arrow silah sistemini, Arrow 3 füzelerini, ilk yedek parça paketini ve Luftwaffe personelinin eğitimini içeriyor. Alman gazeteleri tutarı 3,6 milyar avro diye yazarken Times of Israel ABD onayı aşamasında 3,5 milyar dolar rakamını verdi; yani kaynaklar para birimi ve yuvarlama konusunda ayrışıyor.
Genişleme için IAI 11 Ocak 2026'da yaklaşık 3,1 milyar doları (yaklaşık 2,65 milyar avro) duyurdu; Alman medyası Bundestag belgelerine dayanarak yaklaşık 3 milyar avro yazdı. İki sözleşmenin toplamı IAI tarafından 6,5 milyar doları aşacak diye veriliyor, İsrail Savunma Bakanlığı'nın aktarılan açıklaması ise yaklaşık 6,7 milyar dolar diyor.
Füze başına maliyetle ilgili yalnızca tahminler dolaşıyor ve hiçbiri resmî değil: FDD Mart 2026 tarihli yazısında yaklaşık 4 milyon dolar, Calcalist ise yaklaşık 2,5 milyon dolar yazdı. Tahmin, doğrulanmamıştır.
Arrow 3 Kaç Yılında Üretildi?
Seri üretim kararı 2017'de, tam üretim 2019'da verildi; sonraki yıllarda üretim hattı Almanya siparişi ve savaş ihtiyacı nedeniyle genişletildi. Yıllık üretim sayısı gizlidir. Almanya'ya ilk teslimat 3 Aralık 2025'te yapıldı ve ek üretim hızı için Aralık 2025'te yeni anlaşmalar yapıldı.
CSIS'in listesine göre tam hızlı üretim Ağustos 2017'de onaylandı, "tam üretim" ise Eylül 2019'da başlatıldı. 2019'da ABD ile imzalanan ortak üretim anlaşması bileşenlerin yaklaşık yarısının Amerika'da yapılmasını sağladı. Wikipedia'daki derlemeye göre Boeing, Arrow ailesi parçalarının yaklaşık yüzde 35'ini Huntsville tesislerinde üretiyor; kaynaklar Arrow 3 için bu payı yüzde 40-50 olarak da veriyor.
Üretim ortağı konusu belirsizdir. Defense Update, Lockheed Martin'in 2024'te IAI ile imzalanan mutabakat sonrasında Boeing'in üretim ve entegrasyon rolünü devraldığını yazıyor; Wikipedia ise Boeing'i hâlâ ortak üretici olarak gösteriyor. Bu çelişki doğrulanamadı.
Aralık 2025'te İsrail Savunma Bakanlığı, Arrow önleyicilerinin üretim hızını ve miktarını belirgin biçimde artıracak bir anlaşmadan söz etti; basında bunun milyarlarca şekel değerinde olduğu yazıldı. IAI'ın üst yöneticisi Boaz Levy Kasım 2026'da önleyici üretiminin sürmesi gerektiğini söyledi ve rakam vermedi. Alman bataryalarına ait füzelerin seri üretiminin IAI tesislerinde sürdüğü yönündeki haber tek bir kaynakta geçiyor.
Arrow 3 Menzili Ne Kadar?
En sık anılan değer yaklaşık 2.400 km'dir ve CSIS bunu "tahmini uçuş menzili" olarak yazıyor. İsrail Savunma Bakanlığı'na dayanan haberler de aynı rakamı veriyor. Bu sayı, önleyicinin teorik erişimidir; hedefin ne kadar uzaktan yakalanabileceğini ve hangi irtifada müdahale edildiğini tek başına anlatmaz.
Menzil ile müdahale irtifası ayrı kavramlardır. Alman Savunma Bakanlığı Arrow'un atmosfer dışında, 100 km'nin üzerindeki balistik füzeleri hedeflediğini yazdı. Müdahalenin hangi yatay mesafede yapılabildiği ise hedefin yörüngesine, radarın hedefi ne zaman yakaladığına ve önleyicinin ne kadar erken ateşlendiğine bağlıdır.
Bazı derlemeler çok farklı rakamlar veriyor: bir sitede "operasyonel menzil" yaklaşık 1.250 km, aynı derlemede başka kaynaklara atfen 5.500 km'ye kadar değerler geçiyor. Bunların hiçbiri üretici ya da hükümet kaynaklı değil. Wikipedia'nın Arrow ailesi sayfasındaki 90-150 km aralığı ise Arrow 2'ye aittir.
Resmî bir müdahale zarfı yayımlanmadı; üretici, MDA ve Alman bakanlığı yalnızca genel ifadeler kullanıyor. Bu yüzden 2.400 km'yi "koruma yarıçapı" gibi okumak yanlış olur.
Arrow 3 Bataryasında Kaç Füze Var?
Bir bataryadaki toplam füze sayısı açıklanmadı. Savunma basınındaki betimlemeler her fırlatıcıda altı füze konteyneri olduğunu söylüyor, fırlatıcı sayısı ise gizli; bu yüzden bataryanın ateş gücü dışarıdan hesaplanamıyor. Almanya da kaç batarya ve kaç önleyici aldığını resmen yayımlamadı; bakanlık ayrıntıların askerî gizlilik kapsamında olduğunu belirtti.
Army Recognition ve Wikipedia'daki derleme altı konteynerli fırlatıcıdan söz ediyor. Wikipedia'daki Arrow ailesi bölümü bir bataryada kabaca 4-8 römork üstü fırlatıcı ve yaklaşık 100 görevli bulunabildiğini yazıyor; bu bilgi Arrow 2 dönemine ve genel bataryaya aittir, Arrow 3 için doğrulanmadı. 2013 tarihli eski bir Jane's haberi ise bir ABD ihale metnine dayanarak dört fırlatıcı ve 24 önleyiciyi anıyordu; bu tarih eskidir ve bugünkü düzeni göstermez.
Analist Fabian Hoffmann, Almanya için "üç batarya, dört fırlatıcı, altı füze" varsayımıyla 72 hazır füze hesabı yaptı ve toplam tedarikin 150-250 arasında olabileceğini tahmin etti. Bu rakamlar analistin kendi varsayımıdır; hükümetler doğrulamadı. Hazır füze sayısının toplam stoktan farklı olduğunu da hatırlamak gerekir.
Arrow 3 Hangi Ülkelerde Var?
Yalnızca iki ülkede: İsrail ve Almanya. İsrail sistemin geliştiricisi ve ilk kullanıcısıdır; Almanya ise 3 Aralık 2025'te ilk yeteneğe ulaşarak sistemi İsrail dışında bağımsız işleten ilk ülke oldu. Başka bir ülkeyle imzalanmış bir sözleşme açık kaynakta yok; ilgi gösterenler yalnızca görüşme düzeyinde anılıyor.
| Ülke | Durum | Kaynak |
|---|---|---|
| İsrail | 2017'den beri hizmette; muharebede kullanıldı | CSIS, İsrail Savunma Bakanlığı |
| Almanya | Aralık 2025'te ilk yetenek; 2030'a kadar tam kabiliyet hedefi; sipariş genişletildi | BMVg, Alman basını |
| Azerbaycan, Polonya, Romanya, İskandinav ülkeleri | İlgi ya da görüşme haberleri; imzalı sözleşme doğrulanmadı | Breaking Defense (2022), Jerusalem Post, Eurasian Times |
İsrail
İsrail Hava Kuvvetleri'nin hava savunma komutanlığı sistemi kullanıyor. İşletim ayrıntıları gizli; muharebe geçmişi savaş bölümünde yer alıyor.
Almanya
İlk batarya Schönewalde'deki Holzdorf hava üssünde. Haziran 2026'da Bundeswehr ikinci konuşlanma yerinin Bavyera'da Kaufbeuren çevresinde olacağını duyurdu. Üçüncü yer için Schleswig-Holstein eyaleti anılıyor ama bu resmî bir duyuru değil. Alımın ayrıntıları ayrı bir bölümde.
İlgi duyduğu bildirilen ülkeler
Breaking Defense 2022'de İsrailli bir yetkiliye dayanarak Polonya, Romanya ve bazı İskandinav ülkelerinin görüştüğünü yazdı. Alman hava savunma komutanı Albay Dennis Krüger de Jerusalem Post'a başka Avrupa ülkelerinin alım yapacağına inandığını söyledi. Bunlar niyet ve görüşme beyanıdır; sözleşme değildir. Her ihracat için ABD onayı gerekir.
Arrow 3 Maksimum Hızı Ne Kadar?
Resmî bir azami hız yayımlanmadı. Savunma basını sistemi "hipersonik" olarak niteliyor; bir derleme saniyede 2,5 km civarında bir önleme hızı yazıyor, başka derlemeler Mach 9 ile Mach 17 arasında değişen aralıklar veriyor. Bu değerlerin hiçbiri üreticiden gelmiyor ve doğrulanmadı; hızın tek bir sayıyla ifade edilmesi şimdilik mümkün değil.
Atmosfer dışında Mach sayısı iyi bir ölçü değildir. Mach, ses hızına göre bir orandır ve 100 km üzerinde havanın neredeyse bulunmadığı yerlerde ses hızı anlamlı bir referans olmaz. Bu yüzden uzay çalışmaları hızı km/s olarak verir ve Arrow'u anlatırken "Mach 17" gibi ifadeler gevşek bir yaklaşıklık sayılmalıdır.
Karşılaştırma için: CSIS, SM-3 Block IIA önleyicisinin hızını 4,5 km/s, Block IA ve IB için 3,0 km/s olarak yazıyor. Arrow 2 için Mach 9 (2,5-3 km/s) değeri kaynaklarda geçer. Arrow 3'ün bu değerlerle nasıl kıyaslandığı açıklanmadı; bu yüzden hız üstünlüğüne dair hiçbir iddia kanıtlanmış sayılmaz.
Hızın pratik anlamı, önleyicinin hedefe ulaşma süresidir; bu süre de açıklanmadı.
Arrow 3 Ağırlığı Ne Kadar?
Önleyici füzenin ağırlığı, boyu ve çapı resmen açıklanmadı. Wikipedia'daki derleme, Arrow 3'ün Arrow 2'den küçük olduğunu ve yaklaşık yarı ağırlıkta bulunduğunu yazıyor, ancak mutlak bir rakam vermiyor. Bu yüzden sayısal ağırlık tek bir ikincil kaynağın yorumuna dayanır ve doğrulanamadı. Aşağıda yalnızca karşılaştırma için kullanılabilecek değerler yer alıyor.
Kıyas için Arrow 2'nin değerleri biliniyor: CSIS füzenin boyunu 6,95 m, ağırlığını 1.300 kg olarak yazıyor; Wikipedia'daki derleme resmî sistem ağırlığı için 2.800 kg, konteynerli ağırlık için 3.500 kg gibi farklı değerler de veriyor. Bu rakamlar Arrow 3'e uygulanamaz, yalnızca tarihsel büyüklük fikri verir.
THAAD'ın önleyicisi 6,2 m boyunda, 0,4 m çapında ve fırlatmada 662 kg'dır (CSIS). SM-3 Block IA ve IB için 6,55 m boy ve 0,34 m çap veriliyor. Arrow 3 için bu üç başlıkta da resmî veri yok.
Fırlatıcı, radar ve komuta merkezinin ağırlıkları da yayımlanmadı. Bataryanın taşınabilirliğine ilişkin yorumlar bu yüzden kaynaksız tahmin olmaktan öteye gitmez.
Arrow 3 Neleri Vurabilir?
Hedefi, orta ve uzun menzilli balistik füzelerin atmosfer dışındaki uçuş bölümüdür. Alman Savunma Bakanlığı 100 km üzerindeki balistik füzelerden söz ediyor. Uçaklar, helikopterler, insansız hava araçları, seyir füzeleri ve atmosfer içinde uçan alçak hedefler sistemin görev tanımında yok; sistem yalnızca bu dar ve yüksek görev için tasarlandı.
Handelsblatt, orta ve uzun menzilli füzeleri, nükleer yük taşıyanlar dâhil, saydı. Hoffmann'ın analizi ise Arrow 3'ün yaklaşık 2.000-3.000 km sınıfındaki tehditlere göre tasarlandığını ve kıtalararası füzelere karşı iddiaların donanım ve yazılım nedeniyle şüpheli olduğunu yazıyor. Üretici böyle bir kabiliyet iddia etmedi.
Testlerde hedefin ne olduğu çoğu zaman gizli tutulur. MDA'nın Temmuz 2019 Alaska duyurusu hedef türünü açıklamadı, yalnızca atmosfer dışı çarpma vuruşunu bildirdi. 2015'teki ilk önleme düşük kalıntılı bir hedefe karşıydı ve yem hedeflerden gerçeğini ayırma yeteneğini sınamak için geliştirilmiş bir hedef kullanıldığı Wikipedia'da aktarılıyor.
Gerçek kullanımda vurulan füzeler Husi ve İran kaynaklı balistik füzelerdir; ayrıntılar savaş bölümündedir. Bir İsrailli uzmanın uydulara karşı kullanılabileceği yönündeki yorumu da derlemelerde geçer; bu bir yorum, resmî bir kabiliyet değildir.
Arrow 3 Kullanıldığı Yerler
Arrow 3 üç tür ortamda görev yaptı: İsrail'in kendi topraklarında ulusal savunma katmanı olarak, Almanya'da NATO hedefleri ve Avrupa Gökyüzü Kalkanı Girişimi (ESSI) çerçevesinde ulusal füze savunması olarak ve ABD ile yapılan test sahalarında. Muharebe olayları ayrı bir bölümde ele alınıyor.
İsrail'de sistem 2017'den beri hizmette. Test atışları İsrail Hava Kuvvetleri'nin test birimince Palmachim'den yapılıyor; Jerusalem Post, orta İsrail'de on binlerce kişinin görebildiği bu atışların nadir olduğunu yazdı.
Almanya'da Holzdorf hava üssü ilk konuşlanma yeri oldu; ikinci yer Kaufbeuren çevresi olarak açıklandı. Sistem 7 gün 24 saat işletilecek, Luftwaffe ile yurt içi güvenlik makamları birlikte çalışacak. Altyapı çalışmalarının 2028'e kadar süreceği yönünde haberler var, kaynakları ikincildir.
Alaska'daki Kodiak'taki Pacific Spaceport Complex, Temmuz 2019'da yapılan ilk İsrail dışı test sahasıydı. Savunma basınına göre Kodiak'tan yapılan atış, önleyicinin Pasifik'in geniş sularının üzerinde uçmasına imkân veriyor; İsrail ile MDA kampanyayı 2018 ortasında planlamış ama sistemin hazırlığını artırmak için ertelemişti.
Arrow 3 Ne Tip Füze Atıyor?
Patlayıcı başlığı olmayan, iki kademeli katı yakıtlı bir önleyici füze kullanır. Ateşlenen şey bir "bomba" değil, kinetik enerjisiyle çarpıp hedefi parçalayan ayrılabilir bir çarpma aracıdır. Bu tür füzeler "hit-to-kill" (çarparak öldürme) sınıfında anılır ve Arrow 2'den temel farkı budur. Önleyicinin ayrıntıları aşağıda anlatılıyor.
CSIS'in tarifine göre önleyicide katı yakıtlı bir yükseltici kademe ile ondan ayrılan çarpma aracı bulunur. Roket itki yönlendirmeli çalışır; çarpma aracı ise küçük yön düzeltme motorları yerine arkada tek bir dönebilen itici kullanıyor. Arayıcı, hemisfer taraması yapabilen elektro-optik bir kafadır.
Arrow 2 ise farklı çalışır: CSIS'e göre kanatçıklı çarpma aracının ucunda parçacık saçan patlayıcı başlık ve yakınlık ateşleyicisi vardır, yakın geçişte 40-50 metre mesafede patlayabilir. Arrow 3'te patlayıcı yoktur; bu yüzden hedefe doğrudan isabet gerekir. Atmosfer dışında hava direnci bulunmadığı için çarpma aracı yönünü itici motorlarla ayarlar.
Bir atışta hedef başına kaç önleyici ateşlendiği açıklanmadı.
Arrow 3 Kaç Km'lik Alanı Korur?
Üretici ya da hükümetler bir koruma yarıçapı açıklamadı. 2.400 km rakamı önleyicinin erişimidir, korunan dairenin çapı değildir. Almanya Savunma Bakanlığı sistemin ülkenin bütün topraklarını koruyabileceğini söylüyor; bunun için birden fazla bataryaya dağıtım yapılıyor ve koruma alanı tek bir daire olarak verilmedi.

Üst katman sistemlerinde korunan bölge, nereden hangi hedefin atıldığına bağlı olarak değişir. Düz bir yarıçap yerine, olası fırlatma bölgelerinden gelen yörüngelerin geçtiği koridorlara göre düşünmek gerekir. Radarın hedefi ne zaman yakaladığı ve önleyicinin ne zaman ateşlendiği de bu alanı belirler; bu değerler gizlidir.
Almanya örneğinde bakanlık "tam kapsama, yüksek etkinlik ve arıza ya da sabotaja karşı dayanıklılık" için dağıtık bir yapıdan söz etti. Haziran 2026'daki ikinci konuşlanma açıklamasında Luftwaffe komutanı Korgeneral Holger Neumann güney bölgesindeki algılayıcının ülke çapında kapsama için gerekli olduğunu söyledi. Bu cümleler tek bataryanın alanı hakkında sayısal bilgi vermiyor.
İsrail için de benzer bir rakam yayımlanmadı. Sistemin ülkenin tamamını koruduğu ifadesi İsrail makamlarının beyanıdır; bağımsız bir kapsama haritası yoktur.
Arrow 3 Kurulumu Nasıl Olur?
Bir Arrow bataryası, birbirine veri bağıyla bağlı radar, komuta merkezi ve fırlatıcılardan oluşan, yere konuşlanan bir düzendir. Almanya'da bu unsurlar birkaç ayrı yere dağıtılıyor ve kurulum aşamalı ilerliyor. Ayrıntılı yerleşim, güvenlik nedeniyle yayımlanmıyor; burada yalnızca genel akış anlatılıyor ve konum bilgileri bilerek verilmiyor.
Kurulum sırasının ayrıntısı açıklanmadı. Bilinen, bir bataryanın radar, kontrol merkezi, fırlatıcılar ve önleyicilerden oluştuğu ve Almanya'da her yeni birimin mevcut algılayıcılara ve komuta merkezlerine bağlanarak aşamalı biçimde devreye alındığıdır. Bundeswehr "ilk yetenek" ile başlayıp ileride "tam yetenek" hedefliyor; ilk yetenekte radar, fırlatıcılar ve eğitimli personel hazırdır ve sistem sınırlı biçimde kullanılabilir.
Alman bakanlığı dağıtık bir ağın hem kapsamayı artırdığını hem de arıza veya sabotaja karşı dayanıklılığı yükselttiğini belirtti. Altyapı inşaatının 2028 dolaylarında biteceği yönünde haberler var; resmî doğrulama yok. Tam yeteneğe 2030'da ulaşılması hedefleniyor.
Almanya'da ilk iki yer, mevcut hava üslerinin çevresi olarak açıklandı: Holzdorf ve Kaufbeuren. Güç, haberleşme ve koruma düzenine dair bilgiler askerî gizlilik kapsamında. Bu yüzden fırlatıcıların römork üstü mü yoksa korunaklı mı olduğu konusundaki kaynak çelişkisi çözülemedi.
Arrow 3 Nasıl Çalışır?
Çalışma zinciri dört adımdır: radar hedefi algılar, komuta merkezi yörüngeyi hesaplayıp tehdit olup olmadığına karar verir, fırlatıcı önleyiciyi ateşler ve önleyicinin çarpma aracı hedefi uzayda bulup çarpar. Arrow 2'nin komuta merkezinin hem otomatik hem insan onaylı çalışabildiği yazılıyor; Arrow 3 için bu ayrıntı açıklanmadı.

Algılama aşamasında Green Pine ailesi radarları kullanılır. Wikipedia'daki derleme, İsrail'de ABD'nin işlettiği AN/TPY-2 radarının da olası sensörler arasında sayıldığını yazıyor; Temmuz 2019'daki Alaska testinde bu radar kullanıldı (CSIS). Alman bakanlığı da müttefiklerle algılayıcı paylaşımı ve ateş koordinasyonundan söz etti.
Komuta merkezi, tehdidin hangi bölgeye gideceğini, önleyicinin ne zaman ateşleneceğini ve kaç füze atılacağını hesaplar. Arrow 2'nin merkezi aynı anda 14 önlemeyi yönetebiliyordu; Arrow 3'ün güncel sayısı açıklanmadı.
Önleyici fırlatıldıktan sonra roket kademeleri atmosferi geçer, ikinci kademe ayrılır, çarpma aracı hedefi kendi arayıcısıyla bulur ve çarpar. Önleme sonrası başarı değerlendirmesi, yani hedefin gerçekten yok olup olmadığı, ayrı bir adımdır. Atmosfer dışında yapılan bu işin fiziği sonraki bölümde ele alınıyor.
Arrow 2, Arrow 3 ve Arrow 4 Arasındaki Farklar Nelerdir?
Fark, müdahale ortamında ve yöntemdedir: Arrow 2 atmosferin üst kısmında patlayıcı parçacıklı başlıkla çalışır, Arrow 3 atmosfer dışında çarparak vurur, Arrow 4 ise atmosfer içi ve dışı görev için geliştirilen yeni bir önleyicidir; üçü de aynı ailenin farklı görevler üstlenen üyeleridir. Aşağıdaki tablo bilinenleri sıralar.
| Özellik | Arrow 2 | Arrow 3 | Arrow 4 |
|---|---|---|---|
| Hizmet | 2000'den beri | 18 Ocak 2017'den beri | Geliştirme aşamasında; 18 Şubat 2021'de duyuruldu |
| Müdahale ortamı | Atmosferin üst kısmı; CSIS'e göre irtifa en çok 50 km | Atmosfer dışı; 100 km üzeri | Atmosfer içi ve dışı; kanatçıklarla |
| Yöntem | Patlayıcı parçacıklı başlık | Çarparak imha | Açıklanmadı |
| Boy ve ağırlık | 6,95 m, 1.300 kg (CSIS) | Açıklanmadı | Açıklanmadı |
| Öne çıkan hedef | Balistik füzeler | Orta ve uzun menzilli balistik füzeler | Hipersonik ve manevralı hedefler (açıklamaya göre) |
| Durum | Kullanımda | Kullanımda | Uçuş testi durumu kaynaklara göre çelişkili |
Arrow 2
Kuşağın en eskisidir. İlk fırlatma bataryası Ekim 2000'de görevlendirildi. CSIS, ilk muharebe kullanımının Mart 2017'de bir Suriye uçaksavar füzesine karşı olduğunu "bildirildi" ifadesiyle yazıyor. 31 Ekim 2023'te bir Husi füzesine karşı atmosfer dışında yapılan önleme genellikle Arrow 2'ye atfediliyor.
Arrow 3
Arrow 2'nin yerine geçmedi; ikisi aynı Arrow silah sisteminde birlikte yer alıyor. İsrail Savunma Bakanlığı'na göre sistem, MDA ile ortak olarak yükseltilmeye devam ediyor.
Arrow 4
Savunma Bakanı Benny Gantz geliştirmeyi 18 Şubat 2021'de duyurdu; İsrail Savunma Bakanlığı'na göre Arrow 4, önümüzdeki on yıllarda Arrow 2 önleyicilerinin yerini alacak. Şubat 2026'da Defense Update ve The Defense Post canlı atış denemelerinin başladığını yazdı; Haziran 2026 tarihli bir haber ise ilk test atışının yakında beklendiğini söylüyor. IAI, MDA veya İsrail Savunma Bakanlığı'ndan ilk uçuşu doğrulayan bir açıklama yok. Ağustos 2026 testi duyurusunda hangi önleyicinin kullanıldığı belirtilmedi. Alman hava kuvvetlerinin ilerde Arrow 4'ü aynı fırlatıcıdan kullanmayı planladığı yazılıyor.
Arrow 3 Almanya İçin Nasıl Satın Alındı?
Alım iki aşamada gerçekleşti: Kasım 2023'te yaklaşık 3,6 milyar dolarlık ilk sözleşme imzalandı, Aralık 2025'te Bundestag yaklaşık 3,1 milyar dolarlık genişlemeyi onayladı. İki sözleşmenin toplamı 6,5-6,7 milyar dolar civarında veriliyor ve Almanya'yı Arrow 3'ün ilk ihracat müşterisi yapıyor. Toplam tutarlar kaynaklara göre biraz değişiyor.
| Tarih | Gelişme |
|---|---|
| 17 Ağustos 2023 | ABD, İsrail'in Arrow 3'ü Almanya'ya ihraç etmesine onay verdi (Times of Israel, 3,5 milyar dolarlık iş) |
| 28 Eylül 2023 | Pistorius ve Gallant Berlin'de niyet beyanı imzaladı (Janes) |
| 19 Ekim 2023 | Bundestag bütçe komisyonu alımı onayladı (Janes) |
| 23 Kasım 2023 | İsrail Savunma Bakanlığı Genel Müdürü Eyal Zamir nihai sözleşmeyi imzaladı; bedel 3,6 milyar dolar (Janes) |
| 3 Aralık 2025 | Schönewalde'de ilk yetenek ilan edildi (BMVg) |
| 17 Aralık 2025 | Bundestag genişlemeyi onayladı; ertesi gün savunma bakanlıkları anlaşmayı imzaladı |
| 11 Ocak 2026 | IAI, yaklaşık 3,1 milyar dolarlık sözleşmeyi duyurdu |
| 30 Haziran 2026 | İkinci konuşlanma yeri Bavyera'da Kaufbeuren çevresi olarak açıklandı |
Almanya'nın alımı Rusya'nın Ukrayna'ya saldırısından sonra Avrupa Gökyüzü Kalkanı Girişimi çerçevesinde değerlendirildi. Times of Israel, alıma Almanya'nın bir yılı aşkın süredir talip olduğunu ve konunun Nisan 2023'te Netanyahu ile Scholz arasında konuşulduğunu yazdı. Fonlama Janes'e göre 100 milyar avroluk "Zeitenwende" özel fonundan geldi.
Finansal tutarlar kaynaklarda farklı geçiyor: İsrail ve ABD ağırlıklı basın dolar, Alman basını ise 3,6 milyar avro yazıyor; Handelsblatt Almanya'nın toplam yatırımını 3,6 milyar avro olarak yazıyor; ek ödenekleri sayarak 5 milyar avro diyen bir haber de var ama tek kaynakta geçiyor. Tutarlar bu yüzden "yaklaşık" olarak okunmalı ve fiyat bölümüyle birlikte değerlendirilmeli.
İsrail Savunma Bakanlığı genişlemenin Almanya'ya verilen önleyici ve fırlatıcıların üretim hızını belirgin biçimde artıracağını açıkladı; eklenen füze ve fırlatıcı adedi duyurulmadı. Tam yetenek 2030 için planlanıyor ve Arrow'un Patriot'un yerini almadığı, onu tamamladığı vurgulanıyor.
Arrow 3 Savaşta Nasıl Kullanıldı?
İsrail ordusu Arrow 3'ün ilk muharebe önlemesini 9 Kasım 2023'te yaptığını duyurdu ve sonrasında Nisan 2024, Ekim 2024, Haziran 2025 ve 28 Şubat 2026'da başlayan savaşta kullanıldığı bildirildi. Önleme başarısına ve sayılara dair rakamlar İsrail makamlarından ve IAI'dan geliyor; bağımsız bir doğrulama yayımlanmadı.
| Tarih | Olay ve aktarılan iddia | Kaynak türü; doğrulama |
|---|---|---|
| 9 Kasım 2023 | Arrow 3'ün ilk operasyonel önlemesi; Kızıldeniz bölgesinde bir Husi füzesi | İsrail ordusu ve Savunma Bakanlığı; Husiler füzeyi attıklarını doğruladı, önleme sonucuna bağımsız teyit yok |
| 13-14 Nisan 2024 | İran saldırısında Arrow 3 savunmada yer aldı; İsrail ordusu 300'den fazla hedefin yüzde 99'unun önlendiğini söyledi | Ordu beyanı; Arrow'un payı belirtilmedi; ABD Savunma Bakanı Austin'in açıklamasında Arrow anılmadı |
| 14 ve 28 Eylül 2024 | Husi balistik füzelerine karşı Arrow 3 kullanıldı | Wikipedia derlemesi; ikincil |
| Ekim 2024 | İkinci büyük İran saldırısı (180'den fazla füze); IAI, Arrow'un nisandan sonra yazılımla yükseltildiğini söyledi | Üretici beyanı; bağımsız doğrulama yok |
| Haziran 2025 | 12 günlük savaşta IAI'ın üst yöneticisi Boaz Levy "yaklaşık yüzde 90" önleme dedi | Üretici beyanı; bağımsız doğrulama yok |
| Şubat 2026'dan itibaren | Kasım 2026'da Levy, Arrow'un İran balistik füzelerine karşı yüzde 92 başarı sağladığını söyledi | Üretici beyanı; bağımsız doğrulama yok |
2026 savaşıyla ilgili birkaç ek nokta var. 23 Mart 2026'da İsrail ordusu sansürünün yayına izin verdiği bir görüntüde, güney İsrail'e atılan bir İran balistik füzesinin Arrow 3 tarafından atmosfer dışında önlendiği gösterildi; bu aktarım tek bir haber kaynağından (JNS). İsrail Füze Savunma Teşkilatı ile MDA 6 Ağustos 2026 tarihli ortak açıklamasında Arrow Silah Sistemi'nin son üç yılda İran ve Yemen'den atılan çok sayıda balistik tehdidi önlediğini söyledi; bu da ilgili kurumların kendi beyanıdır.
Sayılar hakkında farklı aktarımlar var. Washington Post'a atfedilen bir aktarıma göre İsrail, 2026 savaşında 100'den az Arrow ve yaklaşık 90 David's Sling önleyicisi ateşledi; bu rakam ikincil bir aktarımdır. Semafor ABD'li yetkililere dayanarak İsrail'in balistik füze önleyicilerinde kritik düzeyde azaldığını yazdı, RUSI ise Arrow stokunun yüzde 81'inin tükendiği yönünde tahmin yürüttü; Savunma Bakanı Katz yeterli önleyici olduğunu söyledi. Haziran 2025'te benzer haberleri Wall Street Journal ve Washington Post yazmış, İsrail ordusu munisyon konusunda yorum yapmamıştı. Bu stok haberleri doğrulanmadı.
Bağımsız denetimin yokluğu ortak bir sorundur: İsrail ordusu 2023'ten sonra önceki savaşların aksine önleme sayılarını yayımlamıyor (FDD'nin 2023 notu ve sonraki haberler), bu yüzden dışarıdan bir ölçüm ancak video ve hasar tespitiyle yapılabiliyor.
Arrow 3'ü Kim Üretiyor?
Ana yüklenici İsrail'in devlet şirketi IAI'dır; radarı IAI'nin iştiraki Elta, muharebe yönetimini Elbit Systems yapıyor, Rafael ve Tomer de önleyicinin geliştirme ve üretimine katkı veriyor. ABD tarafında Boeing önleyici parçalarını, Lockheed Martin ise sonraki dönemde üretim rolünü üstlendiği bildirilen firmadır.
IAI, geliştirme ve üretimin ana yüklenicisidir ve IMDO ile MDA'yla birlikte çalışıyor. Önleyicileri IAI'nin MLM bölümünün ürettiği Breaking Defense'te yazılı. Elta radarları yapıyor; Elbit Systems'in muharebe yönetimi ve kontrol yazılımındaki payı Alman basınında ve Breaking Defense'te yer alıyor. Rafael ve Tomer'in önleyici üretimine katkısı Handelsblatt'ta anılıyor.
Amerikan tarafı daha geniştir. Wikipedia'daki derlemeye göre Boeing Huntsville tesislerinde Arrow parçalarının önemli bir bölümünü üretiyor ve 150'den fazla ABD'li firmanın üretimini koordine ediyor; motor gövdeleri, konteynerler ve bataryalar bu kapsamda. Aynı derleme IAI'nin ABD iştiraki Stark'ın ilk konteyner teslimatını Eylül 2018'de yaptığını yazıyor. Lockheed Martin'in aktif radar arayıcısını ürettiği ise bir ansiklopedik derlemede geçiyor; bu Arrow 2 dönemi bilgisidir.
Almanya için kurulan düzende sözleşme muhatabı İsrail Savunma Bakanlığı'dır: IAI sözleşmeyi bakanlıkla imzaladı ve bakanlık da Alman Federal Savunma Bakanlığı ile anlaştı. Yani Almanya doğrudan firmaya değil, devletten devlete bir çerçevede alıyor.
Arrow 3 Atmosfer Dışında Nasıl Hedef Vurur?
Balistik füzenin yolculuğunun en uzun bölümü, motorları kapandıktan sonra atmosfer dışında süzülerek geçen orta aşamadır. Arrow 3 bu aşamada devreye girer: önleyicinin çarpma aracı hedefe doğru yönlenir ve patlayıcı kullanmadan, hız farkından doğan enerjiyle çarpar. Çarpışma hızı açıklanmadı; bu aşamanın fiziği aşağıda adım adım anlatılıyor.

Bir balistik füzenin ömrü üç aşamaya ayrılır: motorlu yükselme, atmosfer dışındaki serbest uçuş ve yeniden girişte başlığın alçalması. Serbest uçuş en uzun aşamadır ve hedef bu sırada motor gücüyle yön değiştirmez. Önleyici bu uzun pencerede ateşlenebilir; Alman Savunma Bakanlığı, Arrow'un 100 km üzerindeki balistik füzelere yönelik bir erken uyarı ve müdahale kabiliyeti olduğunu yazdı.
Atmosfer dışında hava olmadığından kanatlar ya da dümenler işe yaramaz. CSIS'e göre çarpma aracı itici motorlar ve arkadaki dönebilen itici ile yönünü ayarlıyor. Arayıcı elektro-optiktir; yani hedefi ısı ve ışık izlerinden görür. Hedefi gerçek başlıktan ayırmak, uzayda yem hedeflerin de olabileceği için ayrı bir zorluktur ve 2015'teki ilk önleme testi bu yeteneği denemek için geliştirilmiş bir hedefle yapıldı (Wikipedia).
Yöntemin bir sınırı, atmosfere girmiş hedeflere uygun olmamasıdır. Hoffmann, çarpma aracının elektroniğinin sürtünmeye dayanamayacağını yazıyor; bu tek analistin değerlendirmesidir. Atmosfer içi görevler için ayrı önleyiciler ve katmanlar kullanılıyor. Atış sonrasında önlemenin başarılı olup olmadığı, sistemin ayrıntılı gözlemleriyle belirlenir; bu aşamanın yöntemi gizlidir.
Arrow 3'ün Rakipleri Nelerdir?
Atmosfer dışında balistik füze vuran sistemler arasında ABD'nin THAAD ve SM-3'ü ile Rusya'nın S-500'ü sayılabilir. Bunların her biri farklı bir menzil, irtifa ve kullanıcı grubuna hitap eder; birbirinin doğrudan rakibi olarak değil, farklı görev tanımlarına sahip sistemler olarak görmek daha doğrudur.
THAAD (ABD)
Lockheed Martin yapımı, hem atmosfer içinde hem dışında müdahale eden bir önleyicidir; CSIS'e göre 150-200 km uzaktaki hedefleri vurur ve AN/TPY-2 radarıyla çalışır. Karşılaştırma tablosu ilgili bölümde yer alıyor.
SM-3 (ABD ve Japonya)
Aegis gemilerinden ve karadaki Aegis Ashore tesislerinden fırlatılan, atmosfer dışı çarpma yöntemli bir füzedir. CSIS'e göre Block IA ve IB'nin menzili yaklaşık 700 km, 2019'dan beri hizmette olan Block IIA'nın menzili 2.500 km ve hızı 4,5 km/s'dir. Kullanıcılar olarak ABD ve Japonya anılıyor. Yapı olarak Arrow 3'e en yakın tasarımlardan biridir.
S-500 (Rusya)
Rusya Savunma Bakanı Andrey Belousov 17 Aralık 2025'te ilk S-500 alayının görev nöbetine girdiğini açıkladı. TASS sistemin kesin performans değerlerinin resmen yayımlanmadığını yazıyor; CSIS'in daha eski verilerine göre 77N6 füzesinin menzili 500-600 km civarında ve hipersonik hedeflere karşı kabiliyet belirsiz. Moskova'nın açıklaması dışında bağımsız doğrulama sınırlıdır.
Alt katmanlarda ise Patriot ve Avrupa'nın IRIS-T SLM gibi sistemleri bulunuyor; Handelsblatt, ESSI'nin üst katmanının Arrow 3, alt katmanlarının IRIS-T SLM gibi sistemler olduğunu yazıyor. Bunlar Arrow 3'ün rakibi değil, tamamlayıcısıdır. Hangi sistemin "daha iyi" olduğuna dair, aynı koşullarda yapılmış açık bir karşılaştırma bulunmuyor.