MİLGEM Nedir? Türkiye'nin Milli Gemi Programı, ADA ve İSTİF Sınıfları, İhracat ve Kasım 2026 Durumu

MİLGEM, Türkiye'nin milli gemi programıdır. ADA korvetleri, İSTİF fırkateynleri, yerli sistemler, Pakistan ve Endonezya ihracatı ve Kasım 2026 durumu.

MİLGEM (Milli Gemi), Türkiye'nin savaş gemilerini kendi mühendisliğiyle tasarlayıp kendi tersanelerinde inşa etme programıdır. Savunma Sanayii Başkanlığı (SSB) tarafından yürütülür, tasarım ve entegrasyon ana yüklenicisi STM'dir. Program iki gemi ailesi üretti: 2011-2019 arasında hizmete giren dört ADA sınıfı korvet ve ilki 19 Ocak 2024'te teslim edilen İSTİF (İstanbul) sınıfı fırkateynler. 21 Kasım 2026 itibarıyla yedi İSTİF gemisi inşa, donatım veya deniz testi aşamasında; Pakistan, Ukrayna, Malezya, Endonezya ve Romanya MİLGEM tasarımından türeyen gemiler sipariş etti.

Gün batımında sakin denizde ilerleyen, köşeli gövdeli gri bir savaş gemisi ve ufukta ikinci bir gemi siluetleri
Temsili görsel (yapay zeka ile üretilmiştir). Belirli bir sistemi birebir göstermez.

MİLGEM Nedir?

MİLGEM, Türk Deniz Kuvvetleri'nin ihtiyaç duyduğu devriye ve denizaltı savunma gemisini yurt içinde tasarlamak ve inşa etmek için başlatılan projenin adıdır. Kısaltma "Milli Gemi" anlamına gelir. Zamanla proje, ADA korvetlerinin büyütülmüş türevi olan İSTİF fırkateynlerini ve ihracat versiyonlarını da kapsayan bir gemi ailesine dönüştü.

STM'nin proje sayfası, MİLGEM'i "Türkiye'nin ilk milli korvet projesi" olarak tanımlıyor ve resmî adının Devriye ve Denizaltı Savunma Gemisi olduğunu belirtiyor. Gemi türünün iki ayrı sınıfı var. ADA sınıfı, yaklaşık 100 metrelik, denizaltı savunmasına odaklı korvettir. İSTİF sınıfı ise 113 metrelik, dikey atım hücreli, daha uzun menzilli bir fırkateyndir. Bu ikisinin dışında, ADA gövdesinden türetilen Hisar sınıfı açık deniz karakol gemileri ve TCG Ufuk istihbarat gemisi de aynı tasarım köküne dayanıyor.

Programın önemi tek tek gemilerden çok sanayi tarafında yatıyor. Gemi tasarımı, savaş yönetim yazılımı, radarlar, elektronik harp donanımı, gemisavar ve hava savunma füzeleri, dikey atım sistemi ve ana top artık yerli firmalardan geliyor. Bu birikim, Türkiye'nin gemi ihraç edebilen az sayıdaki ülkeden biri olmasını sağladı.

Veri notu: MİLGEM bir "gemi" değil, bir programdır. Haberlerde sıkça geçen "MİLGEM 5. gemi" gibi ifadeler, programdaki sıra numarasını anlatır: dört ADA korvetinden sonra gelen İSTİF sınıfının ilk gemisi TCG İstanbul, SSB'nin proje sayfasında "MİLGEM Projesinin 5. gemisi" olarak geçer.

Programı Kim Yürütüyor?

Program sahibi ve sözleşme makamı SSB, kullanıcı Deniz Kuvvetleri Komutanlığı'dır. Tasarım ve entegrasyon STM'nin elindedir. İSTİF serisinde STM, TAIS Shipyards ortaklığıyla çalışıyor; gemiler üç özel tersanede aynı anda inşa ediliyor. Sensör, silah ve yönetim sistemleri ASELSAN, HAVELSAN, ROKETSAN ve MKE'den geliyor.

İlk dört ADA gemisi ve İSTİF serisinin ilk gemisi İstanbul Tersanesi Komutanlığı'nda, yani askerî bir tersanede inşa edildi. Sonraki fırkateynlerin üretimi ise sivil tersanelere dağıtıldı: SSB'nin proje sayfasına göre MİLGEM 6-12. gemilerin tedariki kapsamında yedi İ sınıfı fırkateyn, üç ayrı sivil nitelikli Türk tersanesinde eşzamanlı inşa ediliyor. Bu modelin "dünyada eşine az rastlanır" olduğunu SSB kendisi belirtiyor.

KurumProgramdaki rolü
SSBProgram sahibi, sözleşme makamı, finansman ve ihracat sözleşmelerinin yönetimi
Deniz Kuvvetleri Komutanlığıİhtiyaç sahibi, ilk ve ana kullanıcı
STMGemi tasarımı, sınıf hizmetleri, model testleri, ana tahrik ve sistem entegrasyonu; ADA korvet platformunu ihraç etme yetkisi
TAIS ShipyardsİSTİF 6-12. gemiler için STM ile birlikte ana yüklenici yapı; Endonezya ihracat sözleşmesinin tarafı
Anadolu, Sedef, Sefine tersaneleriİSTİF serisinin eşzamanlı inşası
İstanbul Tersanesi KomutanlığıADA korvetleri, TCG İstanbul ve ihracat gemilerinin bir bölümü
ASELSAN, HAVELSAN, ROKETSAN, MKERadar ve elektronik harp; savaş yönetim sistemi; füze ve dikey atım sistemi; deniz topu
ASFATPakistan korvetleri ve Hisar sınıfı karakol gemilerinin yüklenicisi

Veri notu: Tersane atamaları ve gemi numaraları basın kaynaklarına dayanır. Yeni gemilerin hangi tersanede inşa edileceği zaman zaman değişebiliyor; bu yazıdaki dağılım Kasım 2026 haberlerine göredir.

Program Tarihçesi ve Zaman Çizelgesi

MİLGEM'in tasarım ve prototip sözleşmesi 2006'da imzalandı, ilk gemi TCG Heybeliada 27 Eylül 2011'de hizmete girdi. Dört ADA korvetinin sonuncusu 2019'da teslim edildi. İSTİF fırkateynlerinin inşası 2017'de başladı, ilk gemi 2024'te envantere girdi. Serinin 12 gemiye çıkarılması kararı Ocak 2024'te alındı.

Programın çıkış noktası, Deniz Kuvvetleri'nin ihtiyaç duyduğu korveti yabancı tasarıma bağlı kalmadan elde etme isteğiydi. Naval News, MİLGEM'in kökenini 1990'ların ortasına, bazı kaynaklar 2000'lerin başına götürüyor; başlangıç yılı için kaynaklar farklı yazıyor. Bu yazıda yalnızca STM ve SSB'nin sözleşme tarihleri esas alındı.

TarihGelişme
2005İlk gemi TCG Heybeliada'nın inşasına başlandığı yazılıyor (26 Temmuz 2005; Wikipedia)
2006-2007SSM (bugünkü SSB) ile STM arasında prototip gemi için tasarım, platform inşası ve ekipman sözleşmesi; 2007'de revize
27 Eylül 2008TCG Heybeliada denize indirildi
2009Sözleşme ikinci gemiyi kapsayacak şekilde revize edildi
27 Eylül 2011TCG Heybeliada (F-511) hizmete girdi
27 Eylül 2013TCG Büyükada (F-512) hizmete girdi
20143. ve 4. gemiler sözleşmeye eklendi; STM bu gemilerde ana tahrik sisteminin tedarik ve entegrasyonunu da üstlendi
19 Ocak 2017İSTİF sınıfının ilk gemisi için sac kesme töreni; 3 Temmuz 2017'de gövde inşası başladı
4 Kasım 2018TCG Burgazada (F-513) hizmete girdi
29 Eylül 2019TCG Kınalıada (F-514) hizmete girdi
14 Ocak 2022ADA gövdesinden türetilen TCG Ufuk (A-591) hizmete girdi
20 Aralık 2022Savunma Sanayii İcra Komitesi, 6-8. gemilerin (İzmir, İzmit, İçel) üretim kararını verdi
3 Ocak 2024Komite 9-12. gemileri ekledi; İSTİF sayısı 8, toplam MİLGEM gemi sayısı 12 oldu
19 Ocak 2024TCG İstanbul (F-515) Deniz Kuvvetleri'ne teslim edildi
26 Temmuz 2025Endonezya ile iki İSTİF fırkateyni için sözleşme (IDEF 2025)
Ocak 2025 - Temmuz 2026TCG İzmir, İzmit, İçel, Akdeniz ve Karadeniz denize indirildi
20 Haziran 2026Romanya'ya Hisar sınıfı korvet CAm. Roman ve Deniz Kuvvetleri'ne ilk Hisar karakol gemisi TCG Koçhisar teslimi

İlk ADA'nın inşasının başladığı 2005 ile ilk İSTİF'in tesliminin yapıldığı 2024 arasında yaklaşık 19 yıl var. Bu sürede aynı mühendislik ve tersane birikimi büyütülerek 3.000 tonluk bir fırkateyne taşındı.

ADA Sınıfı Korvetler

ADA sınıfı, MİLGEM'in ilk ürünüdür: yaklaşık 100 metre boyunda, denizaltı savunma harbi (ASW) önceliğiyle tasarlanmış, düşük radar izli bir korvet. Dördü de Deniz Kuvvetleri envanterinde ve dördü de İstanbul Tersanesi Komutanlığı'nda inşa edildi. Hepsi 2011-2019 arasında hizmete girdi ve gemiler, İstanbul açıklarındaki Adalar'ın adlarını taşıyor.

Bulutlu gökyüzü altında açık denizde ilerleyen, tek ana toplu, köşeli gri gövdeli korvet
Temsili görsel (yapay zeka ile üretilmiştir). Belirli bir sistemi birebir göstermez.
GemiDenize indirmeHizmete giriş
TCG Heybeliada (F-511)27 Eylül 200827 Eylül 2011
TCG Büyükada (F-512)27 Eylül 201127 Eylül 2013
TCG Burgazada (F-513)Haziran 20164 Kasım 2018
TCG Kınalıada (F-514)3 Temmuz 201729 Eylül 2019

Hizmete giriş tarihleri STM'nin proje sayfasından, denize indirme tarihleri basın ve ansiklopedik kaynaklardan alındı.

Kaynaklarda verilen genel özellikler şöyle: 99,56 m uzunluk, 14,40 m genişlik, 2.300 ile 2.400 ton arası deplasman (kaynaklar farklı yazıyor), 29-30 knot azami hız ve 15 knotta yaklaşık 3.500 deniz mili menzil. Tahrik, bir gaz türbini ve iki dizelden oluşan CODAG düzeni. Silah donanımı olarak bir 76 mm top, iki adet 12,7 mm stabilize silah platformu, gemisavar füzesi (Harpoon veya ATMACA), RAM füzesi ve iki ikiz torpido kovanı yazılıyor. Güvertede S-70B tipi bir helikopter için hangar ve iniş alanı bulunuyor.

Gemilerin sonradan yerli sistemlere geçirilmesi de programın bir parçası. Son gemi Kınalıada'da, ilk iki gemideki GENESIS'in geliştirilmiş sürümü olan ADVENT savaş yönetim sistemi kuruldu. SSB'nin ifadesine göre Kınalıada Kasım 2019'da yerli ATMACA füzesini başarıyla ateşledi. ADA gemilerinde VLS yok; dikey atım hücresi İSTİF ile birlikte gündeme geldi.

Veri notu: Deplasman ve menzil değerleri ansiklopedik kaynaklardan alınmıştır, Deniz Kuvvetleri ADA için ayrıntılı resmî özellik tablosu yayımlamaz. Silah donanımının tamamı güncel konfigürasyonu yansıtmayabilir.

İSTİF Sınıfı Fırkateynler

İSTİF (İstanbul) sınıfı, ADA tasarımının yaklaşık 14 metre uzatılmış, daha ağır silahlı ve daha uzun menzilli sürümüdür. STM'nin verdiği değerler: 113,2 m boy, 14,40 m genişlik, 3.150 ton deplasman, 29 knot üzeri hız ve 14 knotta 5.700 deniz mili menzil. Mürettebat kapasitesi 123 kişi. Gemi iki S-70 helikopteri taşıyabilecek hangar ve güverte düzenine sahip.

Silah ve sensör tarafında STM'nin yayımladığı donanım şu: CENK-S üç boyutlu arama radarı, AKREP atış kontrol radarı, ADVENT savaş yönetim sistemi, GÖKDENİZ yakın savunma topu, 76 mm ana top, MİDLAS dikey atım sistemi ve iki adet 25 mm stabilize silah. Basın kaynakları buna 16 ATMACA gemisavar füzesini ekliyor; bu rakam ADA'nın taşıdığı sekiz füzenin iki katı. MİDLAS 16 hücrelidir.

ÖzellikADAİSTİF
Boy99,56 m113,2 m
Genişlik14,40 m14,40 m
Deplasman2.300-2.400 t (kaynaklar farklı)3.150 t (STM)
Azami hız29-30 knot29+ knot (STM)
Menzil3.500 deniz mili, 15 knotta5.700 deniz mili, 14 knotta (STM)
Gemisavar füze8 (Harpoon veya ATMACA)16 ATMACA (basın kaynakları)
Dikey atım hücresiYok16 hücreli MİDLAS
HelikopterS-70B için hangar ve güverteHangar ve güverte, iki S-70 kapasitesi (STM)

İSTİF'in dikey atım sistemi hakkında bir not gerekiyor. Sınıfın ilk planında ABD yapımı Mk 41 kullanılacağı yazılıyordu. Ansiklopedik kaynaklar, 2020'de ABD'nin Türkiye'ye uyguladığı yaptırımların ardından bu sistemin yerine yerli MİDLAS'ın geliştirildiğini aktarıyor; iki Vikipedi maddesi aynı bağlantıyı kuruyor, resmî bir açıklama bulamadım.

Hava savunma füzesi olarak HİSAR-D ailesi kullanılıyor. Basın kaynaklarına göre hücre başına tek büyük füze veya "dörtlü paket" biçiminde dört HİSAR-D taşınabiliyor; teorik azami füze sayısı hücre sayısının dört katı. Gemideki gerçek yük, görevine göre değişir ve açıklanmaz.

Veri notu: Dörtlü paket kapasitesi tek bir analiz yazısına dayanıyor (Army Recognition); SSB veya STM bu sayıyı yayımlamadı. Ayrıca ADA ve İSTİF değerleri tasarım değerleridir, tersaneden tersaneye küçük farklar olabilir.

Yerli Alt Sistemler ve Yerlilik Oranı

Resmî yerlilik oranı gemiye ve ölçüte göre değişiyor. STM ADA için malzeme, ekipman ve sistemlerin değer olarak yüzde 70'inin, kalem olarak yaklaşık yüzde 80'inin yerli sanayiden karşılandığını söylüyor. İSTİF'te ilk gemi TCG İstanbul için hedef yüzde 75 idi; STM Genel Müdürü gemiyi yüzde 80 yerlilikle teslim ettiklerini açıkladı.

Savunma Sanayii Başkanı Haluk Görgün, 27 Eylül 2026'da paylaştığı bir mesajda İzmir, İzmit ve İçel gemilerinin yerlilik oranının yüzde 80'in üzerinde olduğunu belirtti. DefenceTurk'ün aktardığı bilgiye göre İSTİF projesinde 150'den fazla sistem için yaklaşık 80 alt yüklenici, toplamda ise 220 farklı firma yer alıyor. Bu rakamlar yetkili beyanı ve basın aktarımıdır; bağımsız denetim yok.

Yerlilik, her bileşen için aynı düzeyde değil. Aşağıdaki tablo, kaynaklarda açıkça yerli olarak sunulan alanları özetliyor.

AlanSistemGeliştirici
Savaş yönetim sistemiGENESIS (ilk ADA gemileri), ADVENT (Kınalıada ve İSTİF)HAVELSAN
Üç boyutlu arama radarıCENK-S (İSTİF); ADA'da SMART-S sınıfı radarASELSAN
Atış kontrol radarıAKREPASELSAN
Yakın savunma topuGÖKDENİZASELSAN
Gemisavar füzesiATMACAROKETSAN
Dikey atım sistemiMİDLASROKETSAN
Hava savunma füzesiHİSAR-D RFROKETSAN
Ana top76 mm milli deniz topu (F-516, F-517, F-518; Vikipedi'ye göre)MKE

Yerlilikte hâlâ dışa bağımlı bir parça var: gaz türbini. Hem ADA hem İSTİF gemilerinde ABD yapımı General Electric LM2500 kullanılıyor. GE, Nisan 2023'te TAIS ve STM ile 6-8. gemiler için, sonradan 9-12. gemiler için dört motor sözleşmesi imzaladığını duyurdu; şirkete göre Türk Deniz Kuvvetleri'nde şu anda 18 gemide 31 LM2500 bulunuyor. İSTİF sınıfı için yerli bir ana tahrik alternatifi henüz açıklanmadı.

Veri notu: "Yüzde 80" bir tasarım ve tedarik oranıdır, geminin her parçasının Türkiye'de üretildiği anlamına gelmez. Motor, bazı elektronik bileşenler ve alt parçalar yabancı kaynaklı.

GENESIS, ÇAFRAD, MARLIN ve HİSAR-D Ne İş Yapar?

Bu dört ad sık birlikte anılıyor, ancak hepsi aynı gemide değil. GENESIS ve ADVENT geminin beynini, HİSAR-D hava savunma füzesini, ÇAFRAD ise henüz gemi hizmetinde olmayan, daha büyük platformlar için geliştirilen bir radar paketini anlatıyor. MARLIN ise bir insansız deniz aracı ailesinin adı.

Karanlık bir gemi harekât merkezinde yeşil ve turuncu radar taramaları ile mavi harita ekranı gösteren konsollar
Temsili görsel (yapay zeka ile üretilmiştir). Belirli bir sistemi birebir göstermez.

GENESIS ve ADVENT

GENESIS (Gemi Entegre Savaş İdare Sistemi), HAVELSAN'ın geliştirdiği ağ merkezli savaş yönetim sistemidir. İlk iki ADA gemisi için 23 Mayıs 2007'de sözleşmeye bağlandı. Radar, sonar, elektronik harp ve silah verilerini tek bir taktik resimde birleştirir. ADVENT, GENESIS'in geliştirilmiş sürümü olarak anılıyor; ADA'larda son gemi Kınalıada'da, İSTİF'te ise tüm gemilerde kullanılıyor.

HİSAR-D

HİSAR-D RF, ROKETSAN'ın deniz platformları için geliştirdiği, aktif radar arayıcı başlıklı hava savunma füzesidir. SSB 15 Ağustos 2025'te füzenin TCG İstanbul'dan MİDLAS ile Karadeniz'de Sinop açıklarında ateşlendiğini duyurdu: CENK radarı bir hava hedefini buldu, AKREP radarı izledi, füze hedefi imha etti. Aynı tür bir test, ROKETSAN'ın 6 Mayıs 2026 tarihli paylaşımına göre 10 metre ve 800 metre irtifadaki hedeflere karşı yapıldı. İlk deniz atışının ise 12 Mart 2024'te yapıldığı yazılıyor.

Defence Industry Europe'un aktardığına göre HİSAR-D RF yaklaşık 25 km menzile ve 10 km irtifaya karşı tasarlanmış. Bu değerler tasarım değeridir, açık kaynakta bağımsız doğrulaması yok.

ÇAFRAD

ÇAFRAD (Çok Amaçlı Faz Dizili Radar), ASELSAN'ın geliştirdiği, hava savunma ve su üstü harekâtını eşzamanlı destekleyecek bir radar paketidir. Deniz Teknik Komutanı'nın 2019 tarihli açıklamasına göre prototip, ESSM füzeleriyle fiilî atışlarda denendi ve nihai sistemin TF-2000 hava savunma muhribinde kullanılması hedefleniyor. Yani ÇAFRAD ADA veya İSTİF gemilerinin standart radarı değil; MİLGEM ailesi için bir sonraki adımın sensörü olarak tanıtılıyor.

MARLIN

MARLIN, MİLGEM gemilerinin standart bir alt sistemi olarak yayımlanmış bir donanım değil. Bu ad, Deniz Kuvvetleri'nin Ocak 2024'te envantere aldığı TCB Marlin SİDA insansız muharip su üstü aracı ailesinden biliniyor. ADA veya İSTİF üzerinde MARLIN entegrasyonuna dair bir kaynak bulamadım.

Veri notu: ADA gemilerinde 12,7 mm stabilize silah platformu olarak ASELSAN STAMP, İSTİF'te 25 mm STOP kullanılıyor. MARLIN ile karıştırılmamalıdır.

MİLGEM Türevi Gemiler

ADA gövdesinden iki ayrı gemi türü çıktı: Hisar sınıfı açık deniz karakol gemileri ve TCG Ufuk istihbarat gemisi. İkisi de MİLGEM'in bütün gemi tasarımını sürdürmüyor; aynı gövde ve üst yapıyı farklı sistem, silah ve donanımla kullanıyorlar. Hisar sınıfının ilk gemisi 20 Haziran 2026'da teslim edildi.

Naval News'e göre Hisar sınıfı, ADA tasarımından inşa süresini ve maliyeti düşürmek için değiştirilmiş bir karakol platformudur. En belirgin fark tahriktir: ADA CODAG kullanırken Hisar CODELOD (dizel veya dizel-elektrik) kullanıyor. Azami hız 24 knota düşüyor, buna karşılık menzil ve yakıt verimi artıyor. Hisar "kuruldu ama donatılmadı" yaklaşımıyla silah ve sensörlerin sonradan eklenmesine izin veriyor.

Hisar sınıfı 99,56 m boy, 14,42 m genişlik, 3,77 m su çekimi ve yaklaşık 2.300 ton deplasmana sahip. Naval News, Türk Deniz Kuvvetleri'nin on Hisar gemisi sipariş ettiğini yazıyor. Yapımda İstanbul Tersanesi Komutanlığı ile Desan, Dearsan ve Özata gibi özel tersaneler yer alıyor. İlk iki gemide HİSAR-D için dikey atım sistemi bulunmuyor, sonraki gemilerde planlanıyor.

Bu sınıfın özel durumu Romanya satışı. Aynı gövdeyi taşıyan Romanya gemisi için Hisar sınıfı "korvet" sıfatı kullanılıyor ve gemi, NATO ve Avrupa Birliği üyesi bir ülkeye teslim edilen ilk Türk yapımı muharip gemi olarak sunuldu (Türk yetkililerin açıklaması). Ayrıntılar ihracat bölümünde.

Veri notu: Hisar sınıfı bazı yayınlarda MİLGEM programının parçası, bazılarında ayrı bir karakol gemisi programı olarak geçiyor. Bu yazıda "MİLGEM türevi" olarak adlandırıldı.

Üretim, Test ve Teslimat Süreci

İSTİF gemileri üç tersanede eşzamanlı üretiliyor. Aralık 2022 kararında her tersaneye bir gemi, 36 aylık süre öngörülmüştü. Gerçekleşen takvim şöyle: ilk üç geminin denize indirilmesi Ocak-Eylül 2025'te, deniz kabul testlerinin başlaması ise Ağustos-Eylül 2026'da oldu. Hiçbiri 21 Kasım 2026 itibarıyla teslim edilmedi.

Gün doğumunda kızaklar ve yüzer havuzlarda yan yana duran gri savaş gemisi gövdeleri ile vinçler
Temsili görsel (yapay zeka ile üretilmiştir). Belirli bir sistemi birebir göstermez.
GemiTersaneDenize indirmeDurum (21 Kasım 2026)
TCG İstanbul (F-515)İstanbul Tersanesi23 Ocak 202119 Ocak 2024'ten beri hizmette
TCG İzmir (F-516)AnadoluOcak 2025Deniz kabul testleri 10 Ağustos 2026'dan beri
TCG İzmit (F-517)Sedef11 Ocak 2025Deniz kabul testleri 15 Eylül'den beri (MSB bilgilendirmesi)
TCG İçel (F-518)Sefine1 Eylül 2025Donatım ve sistem entegrasyonu
TCG Akdeniz (F-519)AnadoluŞubat 2026Donatım; ihracat için anıldığı yazılıyor
TCG Karadeniz (F-520)Sedef27 Temmuz 2026Donatım
TCG Ege (F-521) ve TCG Marmara (F-522)Açıklanmadı-İnşa sürüyor veya planlama aşamasında (kaynaklar farklı)

Bir geminin tersaneden Deniz Kuvvetleri'ne teslimi kabaca şu sırayla ilerler: denize indirme, donatım ve sistem montajı, liman kabul testleri, deniz kabul testleri, Deniz Kuvvetleri'ne teslim töreni. TCG İstanbul denize indirmeden hizmete girişe yaklaşık üç yıl aldı; Army Recognition aynı süreyi ilk gemi için "uzun entegrasyon ve test döngüsü" olarak yorumluyor.

Savunma Sanayii Başkanı Görgün'ün Eylül 2026'da paylaştığı plana göre İzmir, İzmit ve İçel'in 2026 sonuna kadar envantere girmesi hedefleniyor. SSB'nin 2026 hedef listesinde de TCG İzmir'in yerli füze, radar ve sensörlerle tesliminden söz ediliyor. Bu takvimin tutup tutmayacağı Kasım ortası itibarıyla belli değil.

SSB'nin proje sayfası, yedi İ sınıfı geminin üç tersanede aynı anda yapıldığını söylüyor. Bu yapı, bir gemiyi bitirip diğerine geçme yerine paralel hat kurma mantığına dayanıyor. Army Recognition, bunun denize indirmeler arasındaki süreyi kısalttığını ancak üç tersanenin ortak standart ve tedarik programını koruma ihtiyacını da artırdığını yazıyor.

Veri notu: İzmit'in test başlangıcı yalnızca MSB bilgilendirmesine atfedilen bir haberde geçiyor. İzmir'in test tarihi Anadolu Tersanesi açıklamasına dayanıyor. Teslim tarihleri hakkında resmî açıklama yok.

Güncel Durum (Kasım 2026)

21 Kasım 2026 itibarıyla TCG İstanbul hizmette, İzmir ve İzmit deniz kabul testlerinde, İçel, Akdeniz ve Karadeniz donatımda. Pakistan'a iki korvet teslim edildi, ikisi daha test aşamasında. Ukrayna'nın iki korveti Türkiye'de bekliyor. Malezya'nın üç korveti denize indirildi. Romanya'ya bir Hisar korveti verildi.

Türkiye'de son dönem gelişmeleri şöyle sıralanıyor. Şubat 2026'da TCG Akdeniz, 27 Temmuz 2026'da TCG Karadeniz denize indirildi. Karadeniz'in indirilmesiyle sekiz gemilik programın yedisi eşzamanlı olarak inşa, donatım veya testte. 6 Mayıs 2026'da ROKETSAN, HİSAR-D RF füzesinin TCG İstanbul'dan atış testini duyurdu. 27 Eylül 2026'da Görgün, üç İSTİF fırkateyninin Mavi Vatan'da birlikte seyrinin görüntülerini paylaştı.

Seri üretim tarafında dikkat çeken bir iddia var. SavunmaSanayiST, 17 Haziran 2026'da Endonezya'ya gidecek gemilerin yerini almak üzere iki İSTİF fırkateyninin daha inşasının başlatılacağını ve eşzamanlı inşa edilen İSTİF sayısının dokuza çıkacağını yazdı. Bu bilgi tek kaynakta geçiyor; SSB, inşa edilen gemi sayısını yedi olarak yazıyor.

Ukrayna cephesinde 12 Kasım 2026'da Cumhurbaşkanlığı Ofisi Başkanı Kirilo Budanov, STM'nin İstanbul'daki tesisinde ikinci korvet Hetman Ivan Vyhovskyi'nin inşasını denetledi ve işlerin son aşamada olduğunu söyledi. İlk deniz seyri, testler ve teslim için tarih verilmedi. Defense Express, ilk korvet Hetman Ivan Mazepa hakkında 2024'ten bu yana bilgi çıkmadığını yazdı.

Pakistan'ın üçüncü korveti PNS Badr'ın Karaçi'de deniz kabul testleri Ocak 2026'da başladı (Türk Milli Savunma Bakanlığı açıklaması, Defence Security Asia aktarımıyla). Teslim töreni haberini 21 Kasım itibarıyla resmî bir kaynakta bulamadım; sosyal medyada 16 Kasım tarihli bir paylaşım gemiyi komisyon beklerken gösteriyor, bu paylaşım resmî değil.

Veri notu: Yukarıdaki durumlar 21 Kasım 2026'ya kadar taranan kaynaklara göredir. Teslim töreni haberleri hızlı gelişebilir; Deniz Kuvvetleri veya SSB duyurusu esas alınmalıdır.

Kullanıcılar ve İhracat

MİLGEM tasarımı beş ülkeye satıldı: Pakistan (dört korvet), Ukrayna (iki korvet), Malezya (üç korvet), Endonezya (iki fırkateyn) ve Romanya (bir Hisar korveti). SavunmaSanayiST, ihracat edilen gemi sayısını bu üç sınıfta toplam 12 olarak verdi; saydığım siparişlerin toplamı da bu sayıya uyuyor. Birincil kullanıcı Türk Deniz Kuvvetleri.

Altın saatte sıralı ilerleyen üç gri savaş gemisi, arkada limanda vinçler ve kıyı
Temsili görsel (yapay zeka ile üretilmiştir). Belirli bir sistemi birebir göstermez.
ÜlkeGemi ve adetDurum (21 Kasım 2026)
Türkiye4 ADA, 8 İSTİF (programdaki toplam 12 gemi), TCG Ufuk, 10 Hisar4 ADA ve TCG İstanbul hizmette; yedi İSTİF yapım aşamasında
Pakistan4 Babur sınıfı korvet (2018 sözleşmesi)2 teslim; Badr ve Tariq test aşamasında
Ukrayna2 ADA tabanlı korvet (17 Aralık 2020)Türkiye'de; teslim edilmedi
Malezya3 Tunku sınıfı LMS Batch 2Üçü de denize indirildi; teslim hedefi 2027
Endonezya2 İSTİF fırkateyniSözleşme ve finansman süreci; teslim hedefi 2027-2028 (tek kaynak)
Romanya1 Hisar sınıfı korvet (CAm. Roman)20 Haziran 2026'da teslim edildi

Pakistan

Pakistan, 2018'de ASFAT ile dört MİLGEM korveti için sözleşme imzaladı; iki gemi İstanbul'da, ikisi Karaçi'de inşa ediliyor. Gemiler ADA'dan daha büyük ve ağır, dikey atım hücreli bir Pakistan versiyonu olarak tanımlanıyor. İlk gemi PNS Babur 23 Eylül 2023'te, ikinci gemi PNS Khaibar Aralık 2025'te (20-21 Aralık) teslim edildi; teslim törenine Cumhurbaşkanı Erdoğan katıldı. Karaçi'de inşa edilen PNS Badr 20 Mayıs 2022'de, PNS Tariq 2 Ağustos 2023'te denize indirildi. Badr için Naval News 2026 sonunu, Tariq için 2027'nin ilk çeyreğini veriyor.

Ukrayna

STM ile Ukrayna Savunma Bakanlığı arasındaki sözleşme 17 Aralık 2020'de imzalandı; teknoloji transferi ve iki korvetin Türkiye'de inşası öngörüldü. Hetman Ivan Mazepa 2 Ekim 2022'de denize indirildi ve 29 Mayıs 2024'te deniz kabul testlerine başladı. Hetman Ivan Vyhovskyi 1 Ağustos 2024'te denize indirildi ve STM'ye göre 2027'de teslim edilecek.

Teslimi zorlaştıran etken, 1936 tarihli Montrö Sözleşmesi. Maritime Executive ve RFE/RL, sözleşmenin Türkiye'ye savaş halindeki devletlerin savaş gemilerinin boğazlardan geçişini kısıtlama imkânı verdiğini ve bu yüzden gemilerin Karadeniz'e çıkış yolunun belirsiz olduğunu yazıyor. Yetkililerin teslim planı açıklamadığını da not etmek gerekir.

Malezya

Malezya, Haziran 2024'te üç gemilik Littoral Mission Ship Batch 2 (Tunku sınıfı) için STM'ye kabul mektubu verdi. Gemilerin ADA tasarımına dayandığı Türk basınında ve Vikipedi'de yazılıyor; STM ise projeyi kendi sayfasında ayrı bir proje olarak listeliyor. Tunku Laksamana Abdul Jalil 24 Mayıs 2026'da, Raja Laut 7 Haziran 2026'da, Tunku Osman Jewa 9 Ağustos 2026'da denize indirildi. Malezya Savunma Bakanı 2027 sonu teslim hedefini açıkladı. Sözleşme bedeli açıklanmadı.

Endonezya

TAIS Shipyards ile Endonezya Savunma Bakanlığı iki İSTİF fırkateyni için 26 Temmuz 2025'te IDEF'te sözleşme imzaladı. SSB, bunu Endonezya'ya yapılan ilk MİLGEM sınıfı ihracat olarak duyurdu. 20 Ocak 2026'da Doha'daki DIMDEX fuarında TAIS ile Katar'ın Barzan Holding şirketi arasında yaklaşık 1 milyar dolar değerinde bir anlaşma imzalandı; DefenceTurk bunu bağlayıcı olmayan bir mutabakat olarak nitelendirirken, Defense Post "satın alma anlaşması" yazdı.

Hangi gemilerin gideceği kaynaklarda farklı. Ocak 2026 haberlerinde TCG İzmir ve İçel anılıyordu; DefenceTurk bu bilginin kesinleşmediğini yazdı. SavunmaSanayiST 25 Mayıs 2026'da nihai sözleşmenin imzalandığını, Katar kredisiyle finanse edildiğini, F-519 ve F-521 gövdelerinin 2027-2028'de teslim edileceğini ve İzmir, İzmit, İçel'in Türk envanterinde kalacağını yazdı. Bu son bilgi tek kaynaklı.

Romanya

Romanya, ASFAT'ın inşa ettiği Hisar sınıfı korveti, hükümetler arası sözleşmeyle (3 Aralık 2025, yaklaşık 223 milyon euro) satın aldı. Gemi, CAm. (Contraamiral) August Roman adıyla 20 Haziran 2026'da İstanbul Tersanesi Komutanlığı'nda Romanya Cumhurbaşkanı Nicușor Dan ve Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın katılımıyla teslim edildi. Aynı törende Türk Deniz Kuvvetleri'ne ilk Hisar sınıfı karakol gemisi TCG Koçhisar da teslim edildi. Silah donanımı teslim sonrası eklenecek.

Veri notu: Pakistan sözleşmesinin değeri basında yaklaşık 1,5 milyar dolar olarak geçiyor; resmî rakam bulunamadı. Endonezya ve Malezya tutarları için aşağıdaki Maliyet bölümüne bakın.

Rakipleri ve Karşılaştırma

MİLGEM gemileri, 2.000-3.200 tonluk korvet ve hafif fırkateyn pazarında yarışıyor. Bu sınıfta farklı ülkelerin tasarımları var ve performans karşılaştırması için açık kaynakta güvenilir ortak ölçüt yok. Bu bölümde yalnızca MİLGEM ailesinin kendi sınıfları ve Endonezya'nın aynı dönemdeki alternatif tedarikleri gösteriliyor.

SınıfBoyDeplasmanHızRol
ADA (Türkiye)99,56 m2.300-2.400 t29-30 knotDenizaltı savunma korveti
Hisar (Türkiye, Romanya)99,56 m~2.300 t24 knotAçık deniz karakol gemisi, modüler donatım
Babur (Pakistan)99,5 m~2.400 t29 knotÇok maksatlı korvet, dikey atım hücreli
İSTİF (Türkiye, Endonezya)113,2 m3.150 t29+ knotÇok maksatlı fırkateyn

Endonezya'nın deniz modernizasyonunda MİLGEM tek tedarik değil. Defense Post'a göre ülke, İtalyan Fincantieri'nin Thaon di Revel sınıfından dört geminin ilkini Temmuz 2025'te envantere aldı ve İngiliz Babcock'un Arrowhead 140 tasarımına dayanan iki fırkateyni yurt içinde inşa ediyor. Üç program farklı ihtiyaçlara hizmet ediyor; "hangisi daha iyi" yerine finansman, sanayi payı ve teslim süresi gibi kriterlerle okunmalı.

Türkiye'nin kendi filosunda İSTİF, ADA ile gelecekteki TF-2000 (Tepe sınıfı) hava savunma muhripleri arasındaki halkayı oluşturuyor. TF-2000 için ilk bloğun 2026'da kızağa konulduğu ve denize indirmenin 2027 sonuna kadar hedeflendiği haberleri var; bu projenin MİLGEM ailesinin parçası sayılıp sayılmayacağı kaynaklarda farklı yazılıyor.

Veri notu: Radar izi, sensör menzili ve silah yükü karşılaştırmaları üretici beyanlarına dayanır ve açık kaynakta bağımsız doğrulanamaz. Bu nedenle yan yana performans karşılaştırması yapılmadı.

Maliyet ve Finansman

MİLGEM için toplam program maliyeti ve tek bir geminin birim fiyatı resmî olarak açıklanmadı; bu konuda kamuya açık bir tablo yok. Yayımlanan tutarlar sözleşme parçaları, ihracat anlaşmaları ve basın aktarımlarından ibaret. Aşağıdaki tablo, kamuya açık tutarları kaynak türüyle birlikte gösteriyor; farklı para birimleri ve farklı kapsamlar olduğundan toplanmamalı.

KalemTutarKaynak türü
ASELSAN payı, MİLGEM 6-8 savaş sistemleri (22 Eylül 2023)205 milyon euro ve 2,33 milyar TLASELSAN KAP bildirimi
ASELSAN payı, 9-12. gemilerin eklenmesi (Mayıs 2024)421,57 milyon euroASELSAN KAP bildirimi
Romanya Hisar korveti (3 Aralık 2025)Yaklaşık 223 milyon euroHükümetler arası sözleşme (Naval News, Janes)
Endonezya 2 İSTİF (Ocak 2026)Yaklaşık 1 milyar dolarKatar tarafı açıklaması; mutabakat zaptı
Pakistan 4 korvet (2018)Yaklaşık 1,5 milyar dolarBasın; resmî rakam bulunamadı
Malezya 3 LMS Batch 2AçıklanmadıSTM ve SSB bedeli vermedi (Defense News)
Ukrayna 2 korvetResmî rakam bulunamadı-

Finansman modelleri de değişken. Endonezya satışında Katar kredisi devrede, SavunmaSanayiST'ın aktardığı kadarıyla. Aynı haber, ihracat gelirinin büyük bölümünün Türk Donanması'nın yeni gemilerinin finansmanına gideceğini öne sürüyor; bu iddiayı doğrulayan resmî bir açıklama bulunamadı.

Veri notu: Bu yazıda tahmini birim fiyat verilmemiştir. ASELSAN tutarları yalnızca şirketin payıdır, gemi bedeli değildir.

Sıkça Sorulan Sorular

MİLGEM ne demek?

MİLGEM, "Milli Gemi" anlamına gelir. Türkiye'nin savaş gemilerini yerli tasarım ve imkânlarla yapma programıdır. Resmî proje adı Devriye ve Denizaltı Savunma Gemisi'dir. Program ADA korvetleri ve İSTİF fırkateynleriyle büyüdü.

MİLGEM kapsamında kaç gemi yapılıyor?

Program 12 gemi olarak planlanıyor: dört ADA korveti ve sekiz İSTİF fırkateyni. Dört ADA ve ilk İSTİF olan TCG İstanbul teslim edildi, kalan yedi İSTİF yapım aşamasında. 3 Ocak 2024 kararıyla sayı 12'ye çıkarıldı.

TCG İstanbul ne zaman hizmete girdi?

TCG İstanbul (F-515) 19 Ocak 2024'te Deniz Kuvvetleri'ne teslim edildi. 23 Ocak 2021'de denize indirilmişti, sac kesimi 19 Ocak 2017'de yapılmıştı.

İSTİF ile ADA arasındaki fark nedir?

İSTİF, ADA'dan yaklaşık 14 metre daha uzun ve 3.150 ton ağırlığında. ADA'da dikey atım hücresi yokken İSTİF'te 16 hücreli MİDLAS var. İSTİF 5.700 deniz mili menzil sunuyor, ADA için kaynaklarda yaklaşık 3.500 deniz mili geçiyor.

İSTİF fırkateynleri ne zaman teslim edilecek?

SSB'ye göre İzmir, İzmit ve İçel'in 2026 sonuna kadar envantere girmesi hedefleniyor. İzmir 10 Ağustos'tan, İzmit 15 Eylül'den beri deniz kabul testlerinde. 21 Kasım 2026'ya kadar teslim töreni duyurulmadı.

MİLGEM gemilerini hangi ülkeler aldı?

Pakistan, Ukrayna, Malezya, Endonezya ve Romanya MİLGEM tasarımından türeyen gemiler sipariş etti. Pakistan ve Romanya'ya teslim yapıldı; Malezya'nın gemileri denize indirildi, Ukrayna'nınkiler Türkiye'de bekliyor, Endonezya'nın gemileri yapım aşamasında.

MİLGEM gemileri tamamen yerli mi?

Hayır. Yerlilik oranı yetkililere göre yüzde 80 düzeyinde. Savaş yönetimi, radar, füze ve dikey atım sistemi yerli, ancak gaz türbini ABD yapımı General Electric LM2500. Bu oran üretici ve kurum beyanıdır.

ÇAFRAD İSTİF fırkateynlerinde var mı?

Hayır; İSTİF'in ana radarı CENK-S. ÇAFRAD, ASELSAN'ın daha büyük platformlar için geliştirdiği radar paketi ve Deniz Kuvvetleri'ne göre TF-2000 muhribinde kullanılması hedefleniyor.

Ukrayna korvetleri neden teslim edilmedi?

Açık kaynaklarda net bir resmî gerekçe yok. Hetman Ivan Mazepa 2024'te deniz testlerine başladı, ikinci gemi 2027 teslim hedefiyle son aşamada. Analistler Montrö Sözleşmesi'nin savaşta olan ülkelerin gemilerinin boğaz geçişini kısıtladığına dikkat çekiyor.

Pakistan'a kaç MİLGEM korveti teslim edildi?

Dört gemilik siparişin ikisi teslim edildi: PNS Babur (Eylül 2023) ve PNS Khaibar (Aralık 2025). Karaçi'de inşa edilen PNS Badr ve PNS Tariq test aşamasında; Badr'ın 2026 sonu, Tariq'ın 2027'nin ilk çeyreği teslim hedefi Naval News'te geçiyor.

TF-2000 MİLGEM'in parçası mı?

Kaynaklar farklı yazıyor. SSB'nin MİLGEM proje sayfaları ADA ve İSTİF gemilerini kapsıyor. Bazı yayınlar TF-2000'i MİLGEM ailesinin üçüncü halkası olarak anıyor. Gemi için ilk bloğun 2026'da kızağa konulduğu bildirildi.

İlgili Sistemler

MİLGEM, tek başına bir gemi değil; bir sistemler ağının merkezi. Aşağıdaki isimler programla doğrudan bağlantılı.

  • ADA sınıfı korvet (programın ilk gemileri)
  • İSTİF sınıfı fırkateyn (ADA'nın büyütülmüş türevi)
  • Hisar sınıfı açık deniz karakol gemisi (ADA gövdesinden türetilen karakol gemisi)
  • TF-2000 (Tepe sınıfı) hava savunma muhribi
  • HİSAR-D (İSTİF'in hava savunma füzesi)
  • ATMACA (gemisavar füzesi)
  • MİDLAS (milli dikey atım sistemi)
  • CENK-S ve ÇAFRAD (ASELSAN radarları)
  • GENESIS ve ADVENT (HAVELSAN savaş yönetim sistemleri)
  • GÖKDENİZ (yakın hava savunma topu)
  • KAAN (TUSAŞ'ın milli muharip uçağı, Türkiye'nin başka bir ana platform programı)
İLGİLİ HABERLER