HÜRJET Nedir? TUSAŞ'ın Jet Eğitim ve Hafif Taarruz Uçağının Özellikleri, Teslimat Takvimi ve Güncel Durumu (2026)

HÜRJET nedir? TUSAŞ'ın jet eğitim ve hafif taarruz uçağının özellikleri, F404 motoru, Hava Kuvvetleri teslimatı, İspanya sözleşmesi ve Kasım 2026 durumu.

HÜRJET, Türk Havacılık ve Uzay Sanayii'nin (TUSAŞ) 2017'de başlattığı, tek motorlu ve arka arkaya iki koltuklu sesüstü jet eğitim uçağıdır. Eğitim görevinin yanında hafif taarruz ve silahlı hava devriyesi için de geliştirilmektedir. İlk prototip 25 Nisan 2023'te uçtu; Hava Kuvvetleri için üretilen ilk uçak 30 Ağustos 2026'da havalandı. Aşağıdaki bölümler uçağın özelliklerini, İspanya satışını, üretim takvimini ve 21 Kasım 2026 itibarıyla durumunu anlatır.

Gün batımında bulutların üzerinde yükselen, art yakıcısı yanan, arka arkaya iki koltuklu tek motorlu bir jet uçağının yandan görünümü
Temsili görsel (yapay zeka ile üretilmiştir). Belirli bir sistemi birebir göstermez.

HÜRJET Nedir?

HÜRJET, savaş pilotu adaylarının ileri aşama eğitimi için tasarlanan, ses hızını aşabilen yerli bir jet uçağıdır. Tek motoru ve arka arkaya iki koltuğu vardır. Aynı gövde, hafif taarruz ve silahlı hava polisliği görevleri için de geliştirilmektedir. İlk müşterileri Türk Hava Kuvvetleri ile İspanya Hava ve Uzay Kuvvetleri'dir.

Türkiye'de ileri jet eğitimi uzun yıllardır T-38 Talon uçaklarıyla yapılıyor. HÜRJET'in Hava Kuvvetleri tarafındaki ana görevi bu uçakların yerini almaktır. Savunma basınında envanterdeki T-38 sayısı 68 ile 70 arasında anılıyor; rakam kaynaktan kaynağa değişiyor. Türk Yıldızları akrobasi timinin kullandığı NF-5 uçaklarının yerine de HÜRJET'in geçmesi planlanıyor.

Uçağın kendi sınıfındaki ayırt edici yanı, eğitim uçağı olarak başlayıp savaş uçağına yakın bir görev kapasitesine yaklaşmasıdır. Dijital uçuş kontrolü, camlı kokpit ve görev sistemleriyle dördüncü ve beşinci nesil savaş uçaklarına geçişi hazırlamak hedeflenir. Beşinci nesil yerli savaş uçağı KAAN ile aynı şirketin ürünüdür ama görevleri farklıdır: KAAN hava üstünlüğü uçağıdır, HÜRJET ise o uçağı kullanacak pilotları yetiştiren ve daha hafif görevler üstlenen bir platformdur.

Kim Geliştiriyor ve Programı Kim Yönetiyor?

HÜRJET'i TUSAŞ tasarlıyor ve Kahramankazan'daki yerleşkesinde nihai montajını yapıyor. Program, Savunma Sanayii Başkanlığı'nın (SSB) koordinasyonunda yürüyor; kullanıcı Hava Kuvvetleri Komutanlığı'dır. TUSAŞ kamu sahipliğindedir: hisseleri Türk Silahlı Kuvvetlerini Güçlendirme Vakfı ile Savunma Sanayii Başkanlığı arasında paylaşılır. Genel müdür Mehmet Demiroğlu'dur. İspanya tarafında koordinasyonu Airbus yürütür.

Ansiklopedik derlemelere göre proje, 2017'de TUSAŞ'ın kendi girişimi olarak başladı ve 2018'de Hava Kuvvetleri ile yapılan anlaşmayla resmî nitelik kazandı. Bu iki ayrıntı tek bir derlemeye dayanıyor; resmî sayfalarda doğrulayamadık. Sonraki aşamalar SSB ile yapılan sözleşmelere dayanıyor: SSB Başkanı Haluk Görgün Nisan 2024'te 12 Blok-1 uçağın sipariş kapsamına alındığını duyurdu.

Ana yüklenici TUSAŞ'tır ama uçak tek firmanın işi değildir. Demiroğlu, Kasım 2024'te yaptığı bir konuşmada ASELSAN, Roketsan ve HAVELSAN'ın alt sistem ve yazılım tarafında çalıştığını, uçağa parça veya alt sistem veren firmaların ise yüzlerle ifade edildiğini söyledi. Motor tarafında General Electric (GE Aerospace) ve onunla ortak girişim olan Eskişehir'deki TEI devrede. Yapısal parçaların büyük bölümü ise Kayseri'deki TOMTAŞ'a verildi. İspanya tarafında Airbus, ülkenin "ulusal koordinatörü" sıfatıyla programa dahil edildi; Madrid ile imzalanan sözleşmenin eğitim sistemi bölümünü Airbus yönetiyor.

Program Tarihçesi ve Zaman Çizelgesi

HÜRJET'in tarihi 2017'de başlayan tasarım çalışmalarıyla 30 Ağustos 2026'daki ilk seri üretim uçuşu arasında yaklaşık dokuz yıla yayılır. Prototip uçuşu 2023'te, ilk sesüstü uçuş Ekim 2024'te, İspanya sözleşmesi Aralık 2025'te gerçekleşti. Aşağıdaki tablo başlıca tarihleri sırasıyla gösterir; ilk kaynağı zayıf olanlar notta ayrıca işaretlenmiştir.

TarihOlay
2017Program başladı (kaynaklar Temmuz ya da Ağustos yazıyor).
Mart 2021Kritik tasarım incelemesi tamamlandı (ansiklopedik derleme).
Haziran 2022İlk tamamlanan bileşen nihai montaj hattına girdi.
30 Ocak 2023Prototipte ilk motor çalıştırma.
25 Nisan 2023İlk prototip ilk uçuşunu yaptı.
11 Temmuz 2024Transonik uçuşta Mach 0,9'a çıkıldı (ansiklopedik derleme).
22 Temmuz 2024TUSAŞ, GE Aerospace ve TEI, F404 motorunun HÜRJET'e entegrasyonu için mutabakat imzaladı.
Temmuz-Ağustos 2024Bir prototip İspanya'daki Torrejón üssünde İspanyol Hava ve Uzay Kuvvetleri'nin değerlendirmesine sunuldu.
21 Ekim 2024İlk sesüstü uçuş (Mach 1,01 bildirildi).
12 Kasım 2024İkinci prototip 26 dakikalık ilk uçuşunu yaptı.
Aralık 2024SSB ile İspanya Savunma Bakanlığı arasında mutabakat zaptı imzalandı.
26 Şubat 2025İki prototip ilk kez birlikte uçtu; kokpitlerden birinde Türk, diğerinde İspanyol Hava Kuvvetleri komutanı vardı.
Temmuz 2025TUSAŞ ile Airbus, IDEF fuarında İspanya için iş bölümü anlaşması imzaladı.
28-30 Aralık 2025İspanya için 30 uçaklık sözleşme imzalandı ve duyuruldu.
5 Mayıs 2026GE Aerospace ile F404 motoru tedarik sözleşmesi imzalandı.
12 Haziran 2026İki HÜRJET, Türk Yıldızları'nın sekiz uçaklı kolunda 10 uçaklık kol uçuşu yaptı.
30 Ağustos 2026Hava Kuvvetleri için üretilen ilk seri üretim temsilli uçak 18 dakikalık ilk uçuşunu yaptı.

Veri notu: Mart 2021 ve 11 Temmuz 2024 satırları İngilizce Vikipedi derlemesinden alınmıştır, ikinci bir kaynakla eşleştirilememiştir. Kritik tasarım incelemesinin ilk planda Ağustos 2020'de yapılması öngörülüyordu; gecikme tek kaynakta geçtiği için burada ayrıca vurgulanmamıştır. İspanya sözleşmesinin imza tarihi için bir yayın 28 Aralık, Türk basını 29 Aralık, Airbus'ın bülteni 30 Aralık tarihini veriyor.

Teknik Özellikler

HÜRJET, 13,6 metre boyunda, 9,5 metre kanat açıklığına sahip, tek motorlu bir uçaktır. Tasarım hedefi olarak Mach 1,4 azami hız ve 14.000 metre (45.000 fit) servis tavanı aktarılır; yedi dış yük noktası ve yaklaşık 3.400 kg dış yük taşıma kapasitesi vardır. Resmî ve eksiksiz bir teknik tablo yayımlanmamıştır; aşağıdakiler savunma basınında ve derlemelerde aktarılan değerlerdir.

ÖzellikDeğer
Mürettebat2 (arka arkaya koltuk)
Uzunluk / kanat açıklığı / yükseklik13,6 m / 9,5 m / 4,1 m
Kanat alanı25 m²
Motor1 adet GE F404 (kuru itki 53,07 kN, art yakıcılı 78,7 kN)
Azami hız (hedef)Mach 1,4
Servis tavanı14.000 m
Menzil1.960 km
Tırmanma hızı246 m/s
Yük sınırı+8 g / −3 g
Dış yük noktası7 (1 gövde altı, 4 kanat altı, 2 kanat ucu)
Azami dış yük3.402 kg
Azami kalkış ağırlığıAçıklanmadı (tek bir yayında 13.000 kg geçiyor)

Uçuş kontrolü dijitaldir (fly-by-wire) ve sınırlayıcı yazılımla çalışır. Kokpit camlı ekranlara, başa takılan gösterge sistemine ve gece görüş cihazlarına uyumlu olarak anlatılır. Yardımcı güç ünitesi ve havada yakıt ikmali donanımı da planlanan özellikler arasında sayılır. İkinci prototipte burun hacmi radar için büyütüldü, hava girişleri değiştirildi ve kanat uçlarına füze rayları eklendi.

Veri notu: Mach 1,4 bir tasarım hedefidir. TUSAŞ'ın 2025 sürdürülebilirlik raporu, uçağın son testlerinde Mach 1,2'ye ulaştığını bildirir (üretici beyanı; bağımsız doğrulama yok). Bir yayında ölçüler 13,4 m ve 11 m kanat açıklığı olarak geçiyor; bu değerler diğer tüm kaynaklarla çeliştiği için tabloya alınmadı. Motorun alt modeli de kaynaklarda farklı yazılıyor; GE'nin açıklamasında yalnızca "F404" geçiyor.

Motor, Aviyonik ve Yerli Alt Sistemler

HÜRJET'in motoru yerli değildir; GE Aerospace yapımı F404 turbofan motorudur. Aviyonik, radar, yazılım ve yapısal parçaların bir bölümü yurt içinden gelir. Resmî bir yerlilik oranı açıklanmamıştır. Yabancı motor, ihracatta motor üreticisinin ülkesinin onayını gündeme getirebilir; T129 helikopterinde bu durum yaşanmıştı. Demiroğlu da HÜRJET ve KAAN motorlarının gerekirse TUSAŞ tarafından üretilmesi gerektiğini söylüyor.

Motor seçimi birkaç aşamadan geçti. Ocak 2020 itibarıyla Eurojet EJ200 ile F404 değerlendiriliyordu (ansiklopedik derleme). TUSAŞ, GE Aerospace ve TEI Temmuz 2024'te Farnborough'da F404 için mutabakat imzaladı; 2025'teki IDEF fuarında yeni bir mutabakat geldi. GE'nin 5 Mayıs 2026 tarihli açıklaması, iki şirketin F404 tedariki ve teknik destek için sözleşme yaptığını bildirir. Motor sayısı ve tutar açıklanmadı. GE, F404'ün 16 ülkede hizmette ya da siparişte olduğunu söylüyor.

Alt sistemSağlayıcıDurum
MotorGE Aerospace (F404); TEI ortak girişimSözleşme 5 Mayıs 2026; yerli motor hedefi yalnızca konuşuluyor.
RadarASELSAN (MURAD AESA ailesi)Bir prototip diğerini havada tespit edip kilitlendi; tarih ve ölçü açıklanmadı.
Yapısal parçalarTOMTAŞ (Kayseri)Parçaların yaklaşık yüzde 70'i; ilk teslimat Aralık 2026 hedefi.
Uçuş kontrol parçalarıMoog (ABD)Ansiklopedik derlemede geçiyor; resmî doğrulama yok.
Yazılım ve alt sistemlerASELSAN, Roketsan, HAVELSAN (genel müdür beyanı)Hangi alt sistemi sağladıkları ayrıntılı açıklanmadı.
İspanya içeriğiAirbus ve İspanyol firmalarGörev ve eğitim sistemleri, uçak bilgisayarları, silah simülatörleri İspanya'da yapılacak.

TOMTAŞ ayrıntıları dikkat çekicidir. Şirketin yöneticisi Ali Ekşi, 9 Ekim 2026'da yayımlanan bir röportajda HÜRJET yapısal parçalarının yaklaşık yüzde 70'ini üstleneceklerini söyledi. Yaklaşık 7.000 detay parça beş ana bileşene dönüştürülecek; bu iş için yaklaşık 10.000 metrekarelik alan ayrıldı. Bileşenler Ankara'ya gönderilecek, motor montajı ve son birleştirme orada yapılacak. Bu rakamlar yalnızca yapıyı kapsar; uçağın değerinin ya da aviyoniğinin yüzde 70'inin yerli olduğu anlamına gelmez.

Yerli motor konusunda iki bilgi var. Mayıs 2025'te Demiroğlu, motor ya da sistem başka yoldan alınamıyorsa TUSAŞ'ın kendisinin üretmesi gerektiğini söyledi. Bir uluslararası yayın da gelecekteki seri partilerde TEI'nin TF serisi motorlarının kullanılacağını yazdı; bu bilgi tek kaynakta geçiyor ve resmî bir takvimi yok.

Eğitim Sistemindeki Yeri

HÜRJET, pilot adayının pervaneli eğitim uçağından savaş uçağına geçişindeki ara halkadır. Tasarım, dördüncü ve beşinci nesil savaş uçaklarını kullanacak pilotların eğitimine göre kurgulandı. Uçak ayrıca, sanal ve gerçek unsurların karıştığı eğitim senaryolarını destekleyecek biçimde anlatılıyor; İspanya sözleşmesinde de simülatörler ve yer tabanlı eğitim sistemi paketin parçasıdır.

Arka arkaya iki koltuklu bir jet uçağının kokpiti: ortada üç dijital ekran, önde gösterge camı ve koltuklarda duran iki kask
Temsili görsel (yapay zeka ile üretilmiştir). Belirli bir sistemi birebir göstermez.

Eğitim zincirindeki konumu şöyle tarif edilebilir: pilot adayları önce pervaneli bir uçakta temel becerileri edinir, ardından jet uçağında yüksek hız, yüksek g ve taktik uçuşa geçer. Zincirin pervaneli ayağında HÜRKUŞ-II Eylül 2026'da Hava Kuvvetleri'ne teslim edilmeye başlandı. Jet basamağında bugün T-38 kullanılıyor; HÜRJET'in bu uçakların yerini alması planlanıyor. Teslimatlar başlamadığı için bu değişimin ne zaman tamamlanacağı bilinmiyor.

Eğitim dışında iki yan rol de öne çıkıyor. Birincisi akrobasi timidir: Türk Yıldızları'nın NF-5'lerinin yerine HÜRJET planlanıyor. 12 Haziran 2026'da iki HÜRJET, Mürted'de Türk Yıldızları'nın sekiz uçaklı koluna katılarak 10 uçaklı bir kol uçuşu yaptı; SSB bunu Türk havacılığında ilk olarak duyurdu. İkincisi insanlı-insansız takım çalışmasıdır: HÜRJET, TUSAŞ'ın ANKA-3 için geliştirdiği OKU sisteminin ilk testlerinde kullanıldı; Mayıs 2024'te bir prototipin ANKA-3 ile birlikte uçtuğu da ansiklopedik derlemelerde yazılıdır. 2026'da planlanan Türk Yıldızları teslimatının gerçekleştiğine dair 21 Kasım itibarıyla bir haber bulunamadı.

Silah Entegrasyonu ve Hafif Taarruz Yeteneği

HÜRJET'in hafif taarruz yeteneği şu an tasarım ve entegrasyon aşamasındadır; uçaktan canlı atış yapıldığına dair doğrulanmış bir haber yoktur. Doğrulanan gelişmeler, bir prototipin silah pilonlarıyla görüntülenmesi ve bir prototipin başka bir uçağı radarıyla tespit etmesidir. Mühimmat listesi resmî olarak açıklanmadı.

Mayıs 2026'da prototiplerden biri (TUS-A003) kanat altı silah pilonlarıyla uçarken görüldü. Demiroğlu, Kasım 2024'te hem havadan havaya hem havadan yere silahların entegrasyonunun ve atış testlerinin planlandığını söylemişti. Radar tarafında, ASELSAN'ın MURAD radarını taşıyan ikinci prototip, havadaki birinci prototipi tespit edip kilitlendi. Haberi SSB Başkanı Görgün aktardı; sayısal bir performans değeri paylaşılmadı ve testin tarihi kaynaklarda net değil.

Bazı yayınlar HÜRJET ile ilişkilendirerek yerli güdümlü mühimmat ailelerini sayıyor: Bozdoğan ve Gökdoğan füzeleri, SOM ve HGK gibi güdüm kitleri ya da Teber-82 ile Cirit. Bu liste bir tasarım hedefi ya da olası seçenek olarak okunmalıdır. Her silahın uçağa ayrı ayrı entegre edilmesi, test edilmesi ve atışla doğrulanması gerekir; bu aşamaların hiçbiri için HÜRJET adına resmî bir tamamlanma duyurusu bulunmuyor. Bozdoğan ve Gökdoğan'ın test atışları F-16 gibi başka platformlarla yapıldı.

Prototip, Test ve Sertifikasyon Süreci

HÜRJET'in iki prototipi, Kasım 2025'e gelindiğinde yaklaşık 340 uçuş ve 260 uçuş saati tamamlamıştı. Programda ayrıca tasarım ve üretim onayı sertifikaları alındı. Ağustos 2026'da uçan üçüncü hava aracı, ilk seri üretim temsilli uçaktır. Hava aracı sayımları kaynaklarda birbirinden farklı adlandırılıyor, ayrıntı aşağıdadır.

İlk prototipin 2023'teki uçuşundan sonra testler aşama aşama genişledi. TUSAŞ'ın 2025 sürdürülebilirlik raporu, 300. test uçuşunun tamamlandığını bildirir. Aynı raporda, HÜRJET'in Hava Kuvvetleri ve SSB uzmanlarından oluşan bir sertifikasyon kurulu tarafından tasarım organizasyonu onayı (DOA) ve üretim organizasyonu onayı (POA) belgelerini almaya hak kazandığı yazılıdır. Yani şirket, bu uçağı tasarlama ve üretme yeterliliğini resmen belgelemiştir; bu belgeler uçağın envantere girdiği anlamına gelmez.

Kıyı şeridi üzerinde sıkı düzende uçan, çoğu kırmızı-beyaz boyalı bir grup jet uçağı ve iki yanda gri uçaklar, arkalarında beyaz duman izleri
Temsili görsel (yapay zeka ile üretilmiştir). Belirli bir sistemi birebir göstermez.

Uçuş saati rakamları tarihe göre değişir. AA kaynaklı haberlerde Kasım 2025 itibarıyla iki prototipin toplam 340 uçuş ve 260 saat yaptığı yazıldı. Bir savunma yayını Temmuz 2026'da yaklaşık 500 saatten, bir başka haber Ekim 2026'da 600'ü aşan saatten söz etti; bu iki rakamın her biri tek kaynakta geçiyor. Bir havacılık sitesi de iki prototipin 500'ün üzerinde uçuş yaptığını yazdı, ancak tarih belirtmedi.

Prototipler ve ilk seri uçak

İlk prototip (P1) 25 Nisan 2023'te, ikinci prototip (P2) 12 Kasım 2024'te uçtu. 30 Ağustos 2026'da uçan hava aracı, ilk prototipin refakatinde 18 dakika havada kaldı; uçuş öncesinde yönlendirme, fren ve taksi testleri yapılmıştı. Bir yayın uçağın kuyruk numarasını TUS-A020 olarak yazdı. Aviation Week bu uçağı planlanan altı prototipten üçüncüsü olarak tanımladı; TUSAŞ ise programın ilk aşamasında altı uçak üretildiğini, bunların dördünün uçuş konfigürasyonunda, ikisinin statik ve yorulma testi için hazırlandığını bildirdi (4 Kasım 2026, GÖKVATAN dergisi aktarımı). Kaynakların sayımı büyük olasılıkla aynı tabloyu farklı adlandırıyor: iki mevcut prototip, dört uçuş konfigürasyonlu uçak ve iki yer test uçağı. Bu bir yorumdur, resmî açıklama değildir.

Üretim ve Teslimat Planı

HÜRJET seri üretimdedir ama 21 Kasım 2026 itibarıyla teslim edilmiş uçak yoktur. Hava Kuvvetleri teslimatının 2027 sonunda, İspanya teslimatının 2028'de başlaması planlanıyor. Hat kapasitesi ayda iki uçak olarak bildirildi; üç uçaklık hedef bir yayında geçiyor. Sipariş adetleri kaynaklarda 12 ile 17 arasında değişiyor.

Aydınlık bir fabrikada montaj iskelesi üzerinde duran, kokpiti açık ince gövdeli jet eğitim uçağı ve mavi arabalar üzerindeki kanat parçaları
Temsili görsel (yapay zeka ile üretilmiştir). Belirli bir sistemi birebir göstermez.
MüşteriAdet ve kaynakTeslimat hedefi
Türk Hava Kuvvetleri16 uçak: 4 Blok-0 ve 12 Blok-1 (SSB Başkanı, Nisan 2024). Kasım 2024'te "17 siparişin 13'ü" ifadesi, Ağustos 2026'da bir yayında "12 uçak" geçti.Ağustos ve Ekim 2026 haberlerinde 2027 sonu; Mayıs 2025'te "2027 başı"; Kasım 2024'te 2026.
İspanya Hava ve Uzay Kuvvetleri30 uçak (Aralık 2025); onay 45'e kadar; 15 uçak daha planı yalnızca genel müdürün sözünde.2028-2029 arası ilk standart; İspanyol içerikli sürüm 2031-2035.
İlk üretim aşaması6 uçak (4 uçuş, 2 yer testi)İlk seri uçak 30 Ağustos 2026'da uçtu.
TUSAŞ'ın 2035 hedefi200 HÜRJET (Ekim 2026 sunumu)Resmî plan belgesi yayımlanmadı.

Takvim birkaç kez kaydı. Kasım 2024'te Demiroğlu teslimatların 2026'da başlayacağını söylüyordu; Mayıs 2025'te hedef 2027 başıydı; Ağustos 2026'da Breaking Defense ve Ekim 2026'da Hürriyet Daily News, Hava Kuvvetleri için 2027 sonunu yazdı. İlk seri uçuş da önce 2026'nın ilk çeyreği, sonra ilk yarısı olarak anılmış, 30 Ağustos'ta gerçekleşmişti. Her kayma farklı bir kaynaktan doğrulanıyor.

Kapasite rakamları da netleşmedi. Kasım 2025 tarihli AA haberleri hattın ayda iki uçak üretecek biçimde kurulduğunu yazdı. Bir savunma yayını ayrıca hattın 100 uçaklık bir seri için hazırlandığını aktardı. Demiroğlu Kasım 2024'te programın 100 uçağa kadar çıkabileceğini söylemişti; bunu bir başlangıç rakamı olarak sunmuştu. TUSAŞ'ın 2035'e kadar üretimin yaklaşık yüzde 70'ini alt yüklenicilere vermek istediği, Ekim 2026'daki bir çalıştay sunumundan aktarıldı; bu açıklama resmî bir belgeye dayanmıyor.

Güncel Durum (Kasım 2026)

21 Kasım 2026 itibarıyla HÜRJET'in ilk seri üretim temsilli uçağı uçtu, Hava Kuvvetleri teslimatı 2027 sonunu bekliyor ve İspanya ile imzalanan sözleşme yürürlükte. Yeni bir teslimat ya da silah atışı duyurusu bulunamadı. Aşağıdaki tablo son beş ayın tarihli açıklamalarını toplar.

TarihGelişme
18-19 Kasım 2026Hürriyet'te yayımlanan bir analiz, HÜRJET'i Türkiye-İspanya havacılık işbirliğinin sanayi köprüsü olarak yorumladı; rakam ya da yeni karar içermiyor.
4 Kasım 2026TUSAŞ, ilk aşamada altı uçak üretildiğini, bunun dördünün uçuş, ikisinin yer testi için hazırlandığını bildirdi.
14 Ekim 2026Demiroğlu, İspanya'nın 15 uçak daha almayı planladığını ve 2028 teslimatı için çalıştıklarını söyledi.
9 Ekim 2026TOMTAŞ yöneticisi, yapısal parçaların yaklaşık yüzde 70'ini üstleneceklerini açıkladı.
6 Ekim 2026Demiroğlu üçüncü prototipin uçtuğunu, yenilerinin geleceğini söyledi.
20 Ağustos 2026Demiroğlu, gemi tabanlı bir sürüm üzerinde çalışmaya yeni başlandığını açıkladı; yıl sonuna kadar en az iki uçağın daha uçurulmasını hedeflediklerini belirtti (30 Ağustos uçuşunun bu sayıya dahil olup olmadığı belirtilmedi).
5 Mayıs 2026GE Aerospace ile F404 motoru sözleşmesi.

Aviation Week, 1 Eylül 2026'da seri üretim temsilli uçağın ilk uçuşunu duyurdu. Hava Kuvvetleri teslimatlarının 2027 sonu mu 2027 başı mı olacağı kaynaklara göre değişiyor; yeni tarihli yayınlar sonu işaret ediyor, o yüzden bu metin 2027 sonunu esas alıyor.

Veri notu: Bu bölüm 21 Kasım 2026'ya kadar yayımlanan haberlere dayanır. Bir yayındaki "Nisan 2026'da İspanya sözleşmesi imzalandı" ifadesi, Airbus bülteni ve diğer tüm kaynaklarla çeliştiği için kullanılmadı. Başka bir yayın 2026'da teslimat başlayacağını yazıyor; kaynak olarak "şirket açıklamaları"nı gösteriyor ve tarih vermiyor. Güncel planı resmî duyurulardan, özellikle TUSAŞ ve SSB'nin yayınlarından doğrulamak gerekir.

Kullanıcılar ve İhracat

HÜRJET'in şu an iki kullanıcısı var: Türk Hava Kuvvetleri ve İspanya Hava ve Uzay Kuvvetleri. İspanya, uçağın ilk ihracat müşterisidir ve Türkiye'nin Avrupalı bir NATO üyesine ilk jet eğitim uçağı ihracatı olarak anılıyor. Birleşik Krallık için de uçak teklif edilmesi tartışılıyor.

İspanya

İspanya, uçağı "yeni muharip entegre eğitim sistemi" (ITS-C) adını taşıyan bir paketin parçası olarak alıyor. Sözleşme TUSAŞ ile Airbus arasında bölüşülmüştür: TUSAŞ 30 uçağı üretecek, Airbus ise İspanya Savunma Bakanlığı'nın "ulusal koordinatörü" olarak sistemi kuracak. İspanya hükümeti 2025 sonbaharında 45 uçağa kadar onay vermişti; kesin sipariş 30'dur.

Güneşli bir hava üssünde, altın renkli tepelerin önünde ve kontrol kulesinin yanında duran iki gri jet eğitim uçağı
Temsili görsel (yapay zeka ile üretilmiştir). Belirli bir sistemi birebir göstermez.

Airbus'ın 30 Aralık 2025 tarihli bültenine göre teslimat iki aşamalıdır ve aşamalar birlikte yürür. İlk aşamada 30 uçak ilk konfigürasyonuyla İspanya'da sertifikalandırılır ve 2028-2029'da teslim edilir. İkinci aşamada uçaklara İspanyol içeriği eklenir; ilk iki uçak Getafe'de, kalan 28'i İspanya'da kurulacak bir dönüşüm merkezinde dönüştürülür ve 2031'in ikinci yarısından 2035'e kadar teslim edilir. Paket ayrıca Extremadura'daki Talavera la Real üssünde Muharebe ve Taarruz Okulu eğitim merkezinin yenilenmesini, 2028'de iki görev simülatörü ve sanal gerçeklik eğitim araçları içeren yer tabanlı eğitim sistemini ve entegre işletme-bakım hizmetlerini içerir.

Uçaklar, 19 F-5M'nin görev yaptığı Talavera la Real'deki 23. Kanat'a verilecek ve F-5'lerin yerini alacak. Sözleşme tutarı için TUSAŞ'ın 2025 raporu ve SSB Başkanı 2,6 milyar avro dedi; başka yayınlar 2,4 milyar avro yazıyor, kaynaklar farklı. Airbus tutar vermedi. Demiroğlu Ekim 2026'da İspanya'nın 15 uçak daha almayı planladığını söyledi; bu henüz bir sözleşme değil, tek kaynakta geçen bir beyandır.

Birleşik Krallık

Birleşik Krallık, Hawk T1 ve T2 uçaklarının yerine yeni bir jet eğitim sistemi için Ağustos 2026'da bilgi talebi (RFI) yayımladı; Red Arrows'un Hawk T1'lerinin 2030'da emekli olması bekleniyor. Talepte "önemli ölçüde Birleşik Krallık iş payı" isteniyor. TUSAŞ, Temmuz 2026'daki Farnborough fuarında HÜRJET maketi sergiledi; Demiroğlu süreç ilerledikçe gerekeni yapacaklarını söyledi. Resmî bir teklif kararı açıklanmadı. Rakip olarak Boeing-Saab T-7A, Leonardo M-346 ve KAI T-50 anılıyor; HÜRJET'in iş payı vaadi diğerlerine göre daha zayıf görülüyor.

Diğer aday müşteriler ve deniz sürümü

Ülke / alanDurum
Avrupa, Kuzey Afrika, Orta Asya, Türk cumhuriyetleriKasım 2024'te Demiroğlu "ciddi talep" olduğunu söyledi; ülke adı vermedi.
ABDSierra Nevada Corporation ile ortak teklif T-X ihalesini Boeing-Saab T-7'ye kaybetti (ansiklopedik derleme).
MalezyaHafif muharip uçak ihalesi KAI'nin FA-50'sine gitti (ansiklopedik derleme).
Türk Deniz Kuvvetleri / uçak gemisiDeniz sürümü çalışması yeni başladı; sürüm için daha güçlü motor gerektiği belirtildi. Donanmanın talebi doğrulanmadı.

Rakipleri ve Karşılaştırma

HÜRJET'in rakipleri aynı sınıfta ileri jet eğitimi için geliştirilen Leonardo M-346, KAI T-50 ve FA-50, Boeing-Saab T-7A ve Aero L-39NG'dir. Bu uçaklar eğitim sistemi, silah yükü, motor sayısı ve fiyat bakımından birbirinden ayrılır; tek bir üstünlük sırası yoktur. Aşağıdaki tablo yalnızca açık kaynak değerlerini yan yana koyar.

UçakMotorUzunluk / kanatAzami hızDış yük noktasıDurum (2026)
HÜRJET (TUSAŞ)1 × F40413,6 m / 9,5 mMach 1,4 (hedef)7; 3.402 kgİlk seri uçak uçtu; teslimat yok.
M-346 (Leonardo)2 × F124 (28 kN)11,49 m / 9,72 mMach 0,95 (testte 1,15)7; 3.000 kgYaklaşık 165 sipariş, 103 teslim (Eylül 2025).
T-50 / FA-50 (KAI)1 × F404-GE-10213,14 m / 9,45 mMach 1,57; 5.400 kgÇok sayıda ülkede hizmette; Malezya 18 FA-50 aldı.
T-7A (Boeing-Saab)1 × F404-GE-10314,30 m / 9,32 mMach 0,975Silah istasyonu listelenmedi (eğitim sürümü)ABD'de düşük hızlı üretim onayı Mayıs 2026; tam üretim kararı 2029'a kaydı.
L-39NG (Aero)1 × FJ44-4M (16,9 kN)11,83 m / 9,37 mYaklaşık 900 km/s5; 1.640 kgKüçük partilerle birkaç ülkede.

Veri notu: Değerler İngilizce Vikipedi derlemelerinden alınmıştır, taban sürümleri yansıtır ve birbirleriyle birebir karşılaştırılamaz. Örneğin T-7A'nın Mach 0,975 hızı ve HÜRJET'in Mach 1,4 hedefi aynı koşulda ölçülmüş sayılar değildir. T-7A için tam üretim kararının 2029'a kayması Temmuz 2026 tarihli bir ABD Sayıştay (GAO) raporuna dayanıyor.

Aralarındaki farkın bir kısmı mimaridir. HÜRJET ile FA-50 tek F404 motoruyla uçar; M-346 çift motorludur. T-7A ABD Hava Kuvvetleri'nin geleceğe dönük eğitim ihtiyacına göre tasarlandı. L-39NG alt ses hızında, daha ucuz bir eğitim aracıdır. Bir alıcı için hangisinin uygun olduğu bütçeye, mevcut filoya, silah ihtiyacına ve ortak üretim ilişkisine bağlı kalır; İspanya paketinde Airbus'ın koordinatör rolü ve İspanyol sanayiye ayrılan iş payı sözleşme yapısının parçasıdır.

Maliyet ve Finansman

HÜRJET için resmî bir birim fiyat açıklanmadı. İspanya sözleşmesinin tutarı 2,6 milyar avro olarak bildirildi ama bu rakam uçağın yanında simülatörleri, eğitim merkezinin yenilenmesini, dönüşüm merkezini ve bakım hizmetlerini de kapsıyor; uçak başına maliyet olarak hesaplanamaz. Aşağıda açıklanan ve açıklanmayan tutarlar ayrı ayrı verilmiştir.

Türkiye için Hava Kuvvetleri siparişlerinin sözleşme tutarı kamuya açıklanmadı. Programın başlangıçta şirketin kendi kaynaklarıyla yürütüldüğü bir derlemede yazılıdır; sonraki aşamalar SSB sözleşmeleriyle finanse ediliyor. Kasım 2025'te Hürriyet Daily News'in aktardığı haberlerde, 45 uçaklık İspanya alımı için 3,12 milyar avroluk bir değer tahmini geçti; bu tahmin doğrulanmamıştır ve imzalanan 30 uçaklık sözleşmeyle örtüşmez. GE ile yapılan motor sözleşmesinin tutarı da açıklanmadı.

Sıkça Sorulan Sorular

HÜRJET nedir ve ne işe yarar?

HÜRJET, TUSAŞ'ın geliştirdiği tek motorlu, iki koltuklu sesüstü jet eğitim uçağıdır. Savaş pilotu adaylarının ileri aşama eğitiminde kullanılacak. Hafif taarruz ve silahlı hava devriyesi için de geliştiriliyor.

HÜRJET ilk ne zaman uçtu?

İlk prototip 25 Nisan 2023'te uçtu. İkinci prototip 12 Kasım 2024'te, Hava Kuvvetleri için üretilen ilk uçak 30 Ağustos 2026'da uçtu. İlk sesüstü uçuş 21 Ekim 2024'te yapıldı.

HÜRJET envantere girdi mi?

Hayır. 21 Kasım 2026 itibarıyla teslim edilmiş HÜRJET yoktur. Hava Kuvvetleri teslimatının 2027 sonunda, İspanya teslimatının 2028'de başlaması planlanıyor. Daha önce 2026 ve 2027 başı gibi tarihler anılmıştı.

HÜRJET'in motoru yerli mi?

Hayır. Uçak GE Aerospace yapımı F404 motoruyla uçuyor; GE ile TUSAŞ arasındaki tedarik sözleşmesi 5 Mayıs 2026'da imzalandı. Yerli motora geçiş için resmî bir takvim yayımlanmadı.

HÜRJET süpersonik mi, hızı ne kadar?

Evet, ses hızını aştığı bildirildi. İlk sesüstü uçuş 21 Ekim 2024'te yapıldı. Tasarım hedefi Mach 1,4'tür; TUSAŞ testlerde Mach 1,2'ye ulaşıldığını açıkladı (üretici beyanı; bağımsız doğrulama yok).

HÜRJET silah taşıyabilir mi?

Uçakta yedi dış yük noktası var ve prototip silah pilonlarıyla görüntülendi. Ancak HÜRJET'ten silah atışı yapıldığına dair doğrulanmış bir haber yok; entegrasyon ve atış testleri planlanan aşamalardır. Mühimmat listesi resmî olarak açıklanmadı.

İspanya HÜRJET alıyor mu, kaç adet?

Evet. Aralık 2025'te 30 uçak için sözleşme imzalandı; hükümet onayı 45 uçağa kadardır. Teslimatlar 2028'de başlıyor ve 2035'e kadar sürüyor. Bir uçak yerine eğitim sisteminin tamamı alınıyor.

HÜRJET hangi uçağın yerini alacak?

Türkiye'de T-38 Talon eğitim uçaklarının ve Türk Yıldızları'nın NF-5'lerinin yerine geçmesi planlanıyor. İspanya'da F-5M uçaklarının yerini alacak. Bu değişimin ne zaman tamamlanacağı henüz belli değil.

HÜRJET ile KAAN arasındaki fark nedir?

KAAN beşinci nesil, çift motorlu bir savaş uçağıdır; HÜRJET ise tek motorlu bir eğitim ve hafif taarruz uçağıdır. İkisini de TUSAŞ üretiyor. HÜRJET'te yetişen pilotlar zaman içinde KAAN gibi uçakları kullanacak.

HÜRJET'in fiyatı ne kadar?

Resmî bir birim fiyat açıklanmadı. İspanya sözleşmesi 2,6 milyar avro olarak bildirildi ancak simülatör, eğitim merkezi ve bakım hizmetlerini de içeriyor; bu rakamı uçak sayısına bölmek doğru sonuç vermez.

HÜRJET adı ne anlama geliyor?

Resmî bir açıklama bulamadık. Ad, TUSAŞ'ın HÜRKUŞ uçağındaki "HÜR" önekini sürdürüyor; anlamı konusunda kaynaklı bir tanım bulunmuyor.

İlgili Sistemler

HÜRJET'i tamamlayan program ve sistem başlıkları aşağıdadır. Uçağın üreticisi, eğitim zincirindeki diğer uçaklar, hedef alınan savaş uçağı ve silah ile radar sistemleri listelenmiştir.

  • TUSAŞ
  • KAAN
  • HÜRKUŞ
  • ANKA-3
  • MURAD AESA radarı
  • F404 motoru
  • Bozdoğan ve Gökdoğan füzeleri
İLGİLİ HABERLER