Seyir Füzesi Nedir?
Savunma sanayiinin, havacılık mühendisliğinin ve modern harp stratejilerinin en sofistike enstrümanlarından birini derinlemesine anlamak istiyorsan, seyir füzesi kavramının teknik altyapısına tam anlamıyla hâkim olmalısın. Seyir füzesi (uluslararası literatürdeki adıyla Cruise Missile), fırlatıldığı andan hedefine ulaştığı ana kadar geçen tüm uçuş süreci boyunca aerodinamik kaldırma kuvveti üreten kanatçıkları ve kesintisiz itki sağlayan bir jet motoru mimarisi sayesinde yeryüzüne paralel, son derece alçak irtifalardan uçabilen insansız yönlendirilebilir bir mühimmat sistemidir.
Bu füzeleri incelerken onları sadece birer roket olarak görmemeli, aslında tek yönlü görev yapan akıllı ve otonom birer jet uçağı olarak değerlendirmelisin. Atmosfer içinde, havanın kaldırma kuvvetinden yararlanarak düz bir çizgide veya coğrafi engelleri takip ederek ilerleyen bu mühimmatlar; yüksek hassasiyetli arayıcı başlıkları, elektronik harp koruma sistemleri ve radar izini minimuma indiren geometrik gövde tasarımlarıyla modern askeri stratejide düşman hatlarını sessizce delip geçebilen en ölümcül asimetrik güçlerin başında gelir.
Seyir Füzesi Ne İşe Yarar?
Muharebe sahasında düşmanın erken ihbar radarlarını tamamen devre dışı bırakmak ve katmanlı hava savunma şemsiyelerini hiç fark edilmeden arkadan vurmak istiyorsan, seyir füzelerinin sunduğu operasyonel çözümleri çok iyi analiz etmelisin. Seyir füzeleri, yeryüzünün engebeli yapısını, dağları ve vadileri adeta bir kılavuz gibi takip ederek dünya eğriliğinin radarlardan sakladığı kör noktalardan (yer yüzeyine çok yakın seviyelerden) uçmaya yarar. Bu benzersiz uçuş profili, düşmanın seni kilometrelerce uzaktan tespit etmesini engeller ve reaksiyon süresini kritik düzeyde sıfırlar.
Stratejik öneme sahip komuta merkezlerini, hava üslerindeki uçak hangarlarını, korunaklı mühimmat depolarını ve açık denizlerdeki hareketli savaş gemilerini tam isabetle imha etmene yararlar. Taşımakta oldukları yüksek patlayıcılı veya nüfuz edici harp başlıkları sayesinde, tek bir operasyonla düşman hatlarının kalbinde telafi edilemez fiziksel ve lojistik yıkımlar yaratabilirsin. Caydırıcılık politikalarında orduların en stratejik "cerrahi vuruş" enstrümanı olarak görev yaparlar.
Seyir Füzesi Kullanım Alanları
Modern askeri doktrinleri incelediğinde, seyir füzesi kullanım alanlarının taktik cephe operasyonlarından uzun menzilli stratejik baskınlara kadar ne kadar hayati bir coğrafyaya yayıldığını açıkça görebilirsin. Bu füzelerin en kritik kullanım alanlarının başında düşman hava savunma sistemlerinin bastırılması ve imha edilmesi (SEAD/DEAD) görevleri gelir; çünkü hava sahasını temizlemeden jetlerini cepheye sokamazsın. Seyir füzeleri, radar istasyonlarını sessizce yaklaşarak ilk saniyede imha eder.
Bir diğer büyük kullanım alanı ise anti-gemi (Anti-Ship) operasyonlarıdır; su yüzeyine adeta teğet uçan (sea-skimming) bir seyir füzesi, düşman donanma unsurlarının savunma silahlarını felç ederek devasa savaş gemilerini saf dışı bırakır. Ayrıca liman tesislerinin çökertilmesi, lojistik köprülerin yıkılması, kritik enerji hatlarının ve rafinerilerin devre dışı bırakılması ile sınır ötesindeki terör odaklarının sığınaklarının nokta atışıyla imha edilmesi gibi yüksek öncelikli görevlerde bu akıllı mühimmatların esnekliğinden sonuna kadar yararlanmak zorundasın.
Seyir Füzesi Nerelerde Kullanılır?
Bu akıllı mühimmatların operasyonel haritasını ve nerelerde görev aldığını merak ediyorsan, yelpazenin üç boyutlu savaş konseptinin tüm alanlarını kapsadığını bilmelisin. Seyir füzeleri; okyanusların derinliklerinde gizlenen denizaltılardan kıtalararası stratejik bombardıman uçaklarının gövde altlarına, karadaki mobil bataryalardan açık denizlerdeki fırkateynlere kadar her platformda konuşlandırılarak kullanılır.
Bölgesel gerilimlerin tırmandığı sınır hatlarında, deniz yetki alanlarının (Mavi Vatan) korunmasında ve uluslararası askeri operasyonlarda güvenli mesafeden (Stand-Off) düşmanı durdurmak amacıyla aktif olarak tercih edilirler. Özellikle düşman hava sahasının içine girmeden, yüzlerce kilometre uzaktaki korunaklı hedefleri riske girmeden imha etmek amacıyla sınır ötesi harekat planlamalarında ve asimetrik caydırıcılık stratejilerinde ordu komuta merkezleri tarafından öncelikli olarak devreye sokulurlar.
Seyir Füzesini İlk Kim Üretti?
Seyir füzesi teknolojisinin tarihsel Ar-Ge köklerini araştırıyorsan, insanlığın bu otonom uçuş teknolojisiyle tanışmasının İkinci Dünya Savaşı dönemindeki Nazi Almanyası mühendisliğine dayandığını göreceksin. Dünyada bir jet motoruyla çalışan, kanatçıkları olan ve uzaktan programlanarak hedefe gönderilen ilk operasyonel seyir füzesini Nazi Almanyası üretmiştir. Havacılık tarihine V-1 (Vergeltungswaffe 1) olarak geçen bu mühimmat, modern seyir füzelerinin tartışmasız ilk atasıdır.
Alman ordusu, 1944 yılından itibaren Londra’yı vurmak amacıyla pulsejet motorlu binlerce V-1 füzesini fırlatmıştır. V-1 füzeleri, çıkardıkları karakteristik motor sesinden dolayı İngiliz halkı arasında "arı bombası" (buzz bomb) olarak adlandırılmaktaydı. Her ne kadar o dönemin teknolojisiyle isabet oranı düşük ve hava savunma avcı uçakları tarafından vurulması kolay olsa da V-1 projesi, atmosfer içinde motor gücüyle yatay uçuş yapan güdümlü füzelerin askeri olarak ne kadar büyük bir potansiyel barındırdığını tüm dünyaya ilk kez kanıtlayan tarihi bir devrim olmuştur.
Türkiye'nin Seyir Füzesi Var mı?
Milli savunma sanayimizin küresel başarılarını yakından takip ediyorsan, "Türkiye'nin seyir füzesi var mı?" sorusuna büyük bir gurur ve özgüvenle evettir cevabını verebilirsin. Türkiye Cumhuriyeti, özellikle son 15 yılda yerli mühendislik kapasitesini en üst seviyeye çıkararak kendi yerli ve milli seyir füzesi ailelerini tamamen bağımsız imkanlarla tasarlayan, üreten ve Türk Silahlı Kuvvetleri'nin envanterine kazandıran dünyadaki sayılı lider ülkelerden biri haline gelmiştir.
Türkiye’nin bu alandaki yetkinliği, hem kara hem deniz hem de hava platformlarından fırlatılabilen çok katmanlı bir mühimmat çeşitliliği doğurmuştur. TÜBİTAK SAGE, ROKETSAN ve KALE AR-GE gibi milli kurumlarımızın ortak çalışmaları neticesinde ortaya çıkan yerli seyir füzelerimiz, ülkemizin jeopolitik krizlerde hiç kimsenin onayına ihtiyaç duymadan kendi milli çıkarlarını ve sınır güvenliğini en uzaktan savunabilmesinin en büyük askeri teminatıdır.
Seyir Füze TEKNOFEST
Türkiye’nin teknolojik bağımsızlık vizyonunun simgesi olan TEKNOFEST, genç dâhileri bu üst düzey havacılık, jet motoru ve otonom yazılım disiplinlerine yönlendirme noktasında muazzam bir kuluçka merkezi görevi görmektedir. TEKNOFEST kapsamında doğrudan devasa askeri seyir füzeleri fırlatılmasa da düzenlenen İnsansız Hava Araçları (İHA) Yarışması, Savaşan İHA Yarışması ve Yapay Zeka Destekli Uçuş Algoritmaları Yarışması, seyir füzesi mühendisliğinin ana omurgasını oluşturan teknolojilerin tabana yayılmasını sağlar.
Genç mühendis adayları, bu yarışmalarda kendi geliştirdikleri otonom uçuş yazılımlarını, mikro turbojet motor bileşenlerini ve yapay zeka destekli hedef tanıma sistemlerini pratik olarak test ederler. Seyir füzelerinin en kritik aşaması olan "yeryüzü referanslı seyrüsefer" (TERCOM) algoritmalarının mantığı, genç zihinler tarafından bu platformlarda kodlanır. ROKETSAN ve Baykar gibi lider kurumların mühendislerinden mentorluk alan bu gençler, gelecekte Türkiye'nin milli seyir füze projelerinde görev alacak çekirdek kadroyu oluşturmaktadır.
Seyir Füzesi ile Balistik Füze Farkı Nedir?
Savunma sanayii analizlerinde ve teknik makalelerde sıkça birbiriyle karıştırılan seyir füzesi ile balistik füze farkı nedir sorusuna tam bir uzman gibi yanıt vermek istiyorsan, şu temel ve keskin teknik ayrılıkları çok iyi bilmelisin:
Uçuş Yörüngesi ve İrtifa Profile
Balistik füzeler, roket motorlarıyla uzay sınırına kadar dik bir açıyla yükselip ardından yer çekimi ivmesiyle parabolik (eğrisel) bir yay çizerek yukarıdan aşağıya hedefe düşerler. Seyir füzeleri ise uçuşlarının tamamını atmosferin en alt katmanlarında, yeryüzüne paralel ve coğrafi engelleri (dağları, vadileri) takip ederek yatay düzlemde gerçekleştirirler.
İtki ve Motor Teknolojisi
Balistik füzeler uçuşun sadece ilk birkaç dakikasında çalışan güçlü roket motorları kullanır ve yakıt bitince serbest düşüşe geçer. Seyir füzeleri ise uçuş boyunca kesintisiz olarak çalışan, tıpkı bir uçak gibi havayı emerek yakan Turbojet veya Turbofan motor teknolojilerine sahiptir.
Manevra ve Güdüm Esnekliği
Balistik füzeler yörüngeye oturduktan sonra rotalarını (özel terminal başlıklar hariç) değiştiremezler ve yörüngeleri tahmin edilebilirdir. Seyir füzeleri ise uçuş esnasında rotalarını tamamen değiştirebilir, düşman hava savunma radarlarından kaçmak için zikzaklar çizebilir ve hedefe farklı yönlerden yaklaşabilirler.
Seyir Füzeleri Nelerdir?
Dünya ordularının ve Türkiye’nin cephaneliğindeki en popüler, savaşların kaderini belirleyen seyir füzeleri nelerdir diye teknik bir inceleme yapmak istiyorsan, şu başat mühimmat ailelerini bilmelisin. Küresel ölçekte en çok tanınan seyir füzesi, ABD'nin Körfez Savaşı'ndan bu yana binlerce kez kullandığı Tomahawk (BGM-109) füzesidir. Rusya'nın Suriye'de gemilerden fırlattığı Kalibr Seyir Füzesi ile havadan atılan KH-101 de bu sınıfın küresel devlerindendir. Anglo-Fransız ortaklığı Storm Shadow (Scalp) füzesi de bu kategorinin en etkili sığınak delicilerindendir.
Türkiye’nin gurur kaynaklarına baktığında ise dünyada hayranlık uyandıran şu yerli ve milli seyir füzelerimizi görürsün:
SOM Seyir Füzesi Ailesi
TÜBİTAK SAGE tarafından tasarlanan ve ROKETSAN tarafından seri üretimi yapılan, 250+ kilometre menzilli, radar izi düşük (stealth) gövdeye sahip, savaş uçaklarımızın en uzun menzilli akıllı hava-kara mühimmatıdır.
ATMACA Seyir Füzesi
ROKETSAN imzalı, deniz seviyesine adeta teğet uçabilen (sea-skimming), düşman savaş gemilerini felç etmek üzere Deniz Kuvvetlerimizin envanterine giren milli gemisavar seyir füzemizdir. Kara konuşlu versiyonu (Kara Atmaca) ile stratejik kara hedefleri de imha edilebilmektedir.
ÇAKIR Füze Ailesi
İHA'lardan, helikopterlerden, gemilerden ve kara araçlarından atılabilen yerli KTJ-1750 turbojet motorlu, son derece esnek ve yüksek hassasiyetli yeni nesil seyir füzemizdir.
Seyir Füze Yapımı
Bir seyir füzesi yapımı süreci; aerodinamik, jet motoru mühendisliği, elektro-optik ve yapay zeka yazılımlarının en hassas kombinasyonunu gerektiren üst düzey bir endüstriyel üretim zinciridir. Yapım süreci ilk olarak füzenin radarlara yakalanmasını engellemek amacıyla radar dalgalarını saptıran özel geometrik (stealth) gövde tasarımlarının bilgisayar destekli rüzgar tünellerinde test edilmesiyle başlar. Gövdede havacılık sınıfı alüminyum, titanyum ve radar soğurucu kompozit kaplamalar tercih edilir.
Füzenin kalbi olan motor bölmesine, milisaniyede on binlerce devir dönen ve füzeyi saatte yüzlerce kilometre hızla uçuran milli Turbojet motorları (Örn: Kale Ar-Ge üretimi KTJ-3200) entegre edilir. Gövdenin iç kısmına ise yeryüzü haritasını üç boyutlu olarak tarayan kızılötesi görüntüleyici arayıcı başlıklar (IIR), atalet seyrüsefer sistemleri (INS) ve GPS antenleri yerleştirilerek temiz oda laboratuvarlarında yapım tamamlanır.
Seyir Füzesi Maliyeti
Bu denli sofistike ve nokta atışı yapabilen teknolojilerin bütçe analizlerini anlamak istiyorsan, seyir füzesi maliyeti unsurunun füzenin menzil sınıfına, arayıcı başlık teknolojisine ve üretim adetlerine göre değişiklik gösterdiğini bilmelisin. Dünyada profesyonel standartlarda bir adet stratejik seyir füzesinin üretim ve tedarik maliyeti ortalama 1.2 milyon dolar ile 2.5 milyon dolar arasında değişmektedir. Örneğin, Amerikan Tomahawk füzelerinin güncel birim maliyeti yaklaşık 1.5 milyon ila 2 milyon dolar seviyesindedir.
Maliyeti yükselten en büyük etkenler minyatür turbojet motorlarının hassas işçiliği, radar soğurucu kaplamaların maliyeti ve gece/gündüz her hava şartında hedefi gözünden vuran IIR (Kızılötesi) başlıkların optik kalitesidir. Türkiye, kendi milli motorlarını (KTJ serisi) ve yerli optik başlıklarını üretmeyi başardığı için seyir füzelerinin birim maliyetlerini küresel rakiplerine kıyasla çok daha optimize ve sürdürülebilir seviyelere çekmeyi başarmıştır.
Seyir Füzesi Nasıl Yapılır?
Eğer bir havacılık mühendisi gözüyle seyir füzesi nasıl yapılır sorusunun sistematik montaj ve üretim basamaklarını öğrenmek istiyorsan, endüstriyel sürecin şu teknik algoritma sırasıyla yürütüldüğünü bilmelisin:
Gövde Tasarımı ve Malzeme: Füzenin radarlar tarafından fark edilmemesi için gövde birleşim yerleri minimumda tutulur ve karbon kompozit malzemeler özel robotik tezgahlarda dokunarak üretilir.
Mini Jet Motoru Kalibrasyonu: Füzenin yakıt tankından beslenen, havayı ön pallerinden emip arkaya doğru yüksek sıcaklıkta püskürten turbojet motoru gövdenin arka kısmına yerleştirilir ve yakıt akış valfleri ayarlanır.
Akıllı Beyin Entegrasyonu: Füzenin burnuna yeryüzünü okuyan TERCOM sistemi ve son yaklaşmada hedefi fotoğraflayarak bulan dijital IIR başlıklar monte edilir. Uçuş bilgisayarına, dağların zirvelerini aşarken füzeye yön verecek otonom otopilot kodları yüklenerek üretim tamamlanır.
Türkiye'nin Seyir Füzesinin Adı Nedir?
Milli savunma sanayimizin göğüs kabartan yerli mühimmatlarının askeri literatürdeki resmi adlarını tam olarak bilmek istiyorsan, karşına kullanım alanlarına göre özelleştirilmiş şu üç ana isim grubu çıkacaktır. Türkiye'nin savaş uçaklarından atılan, sığınak delici özellikli ilk milli seyir füzemizin adı SOM'dur (Satha Atılan Orta Menzilli Mühimmat). SOM füzesi, Türk Hava Kuvvetleri'nin en uzun menzilli ve en akıllı vurucu gücüdür.
Deniz platformlarımızı (Fırkateyn, hücum bot) korumak ve düşman donanmalarını saf dışı bırakmak amacıyla geliştirilen yerli gemisavar seyir füzemizin adı ise ATMACA'dır. ROKETSAN tarafından kara konuşlu bataryalardan fırlatılacak şekilde geliştirilen ve çok daha uzun menzillere ulaşan yeni nesil karadan karaya seyir füzemizin adı ise KARA ATMACA'dır. Küçük ölçekli platformlar için üretilen en yeni seyir füzemizin adı ise ÇAKIR'dır. Bu isimlerin her biri, Türk mühendisliğinin okyanuslarda ve gökyüzündeki bağımsızlık mührüdür.
Seyir Füzesi Hızı Kaç KM?
Seyir füzelerinin teknik performans verilerini incelerken en çok merak edilen konulardan biri de seyir füzesi hızı kaç KM sorusudur. Seyir füzelerinin büyük bir bölümü, havayı verimli bir şekilde soluyabilmek ve yakıt tasarrufu sağlayarak çok uzak menzillere ulaşabilmek amacıyla Subsonik (ses altı) hızlarda uçacak şekilde tasarlanırlar. Bu bağlamda geleneksel bir seyir füzesinin hızı saatte yaklaşık 800 km ile 950 km arasında değişiklik göstermektedir.
Bu hız değerleri, dünyadaki standart yolcu uçaklarının uçuş hızına oldukça yakındır. Füzenin sesten hızlı gitmemesinin sebebi, subsonik hızlarda turbojet motorların çok az yakıt harcaması ve bu sayede füzenin binlerce kilometre uzağa gidebilmesidir. Ancak BrahMos veya yerli ramjet projelerimiz gibi uçuşunun son aşamasında veya tamamında ses hızını aşarak saatte 3.000 kilometrenin (Süpersonik) üzerine çıkan özel tasarım yüksek hızlı seyir füzelerinin de savunma sanayiinde çok kritik birer güç odağı olduğunu bilmelisin.
Seyir Füzesi ile Süpersonik Füze Arasındaki Farklar Nelerdir?
Havacılık ve füze aerodinamiğinde sıkça karşına çıkan seyir füzesi ile süpersonik füze arasındaki farklar nelerdir sorusuna tam bir uzman gözüyle bakmak istiyorsan, şu iki temel farkı zihnine yerleştirmelisin:
Hız Rejimi Baremi
Seyir füzeleri (geleneksel modeller) ses hızının altında yani Subsonik (0.8 Mach) hızlarda uçarlar. Süpersonik füzeler ise adından da anlaşılacağı üzere ses hızının en az 1 katı ile 5 katı arasındaki (1 Mach - 5 Mach) yüksek süratlerde hareket eden mühimmatlardır.
Motor ve İtki Farkı
Geleneksel seyir füzeleri yakıt verimliliği yüksek küçük turbojet veya turbofan motorlar kullanırken; süpersonik füzeler ses hızının üzerinde yanma gerçekleştirebilen katı yakıtlı roket motorları veya havayı sıkıştırarak yakan Ramjet motor teknolojilerine ihtiyaç duyarlar. (Not: Bir füze hem seyir füzesi uçuş profiline sahip olup hem de ramjet motoruyla süpersonik hızda uçabilir; bu tür füzelere Süpersonik Seyir Füzesi denir).
Seyir Füzesi mi Yoksa Süpersonik Füze mi Daha Etkili?
Hangi füze teknolojisinin operasyonel olarak daha etkili olduğunu analiz etmek istiyorsan, operasyonun gizlilik derecesini ve vurulmak istenen hedefin reaksiyon kabiliyetini kıyaslamalısın. Düşman hatlarına hiç fark edilmeden sızmak, radarların altından görünmez bir hayalet gibi geçmek ve çok uzak menzillerdeki sabit hedefleri minimum yakıtla vurmak istiyorsan Seyir füzeleri kesinlikle çok daha etkilidir. Düşük hızları ve akıllı rota çizimleri sayesinde radar ağlarını tamamen kandırabilirler.
Ancak anlık olarak hareket eden düşman savaş gemilerini, yer değiştiren mobil hava savunma radarlarını vurmak ve düşmanın hava savunma namlularına tepki süresi tanımamak istiyorsan Süpersonik füzeler çok daha etkilidir. Süpersonik bir füze radar tarafından fark edilse bile saatte 3000 kilometreyi aşan hızı sayesinde düşman silahları ateşlenene kadar hedefi çoktan imha etmiş olur. Özetle; gizlilik ve uzun menzilli cerrahi operasyonlar için seyir füzesi, yüksek hız ve dinamik hedeflerin imhası için süpersonik füze daha etkilidir.
Seyir Füzesi Kaç Mach?
Askeri raporlarda ve teknik kataloglarda bu akıllı mühimmatların hız limitlerini belirleyen soru seyir füzesi kaç Mach konusudur. Dünyada aktif olarak kullanılan geleneksel seyir füzelerinin (Tomahawk, SOM, Atmaca vb.) operasyonel uçuş hızları 0.7 Mach ile 0.9 Mach arasındadır. Bu aralık, ses hızının hemen altındaki güvenli subsonik hız rejimidir.
Bu hız sınırının tercih edilmesinin en büyük mühendislik nedeni, füze yüzeyinde aerodinamik şok dalgalarının oluşmasını engellemek, motorun hava emiş verimliliğini maksimumda tutmak ve füzenin yakıt hücrelerini en tasarruflu şekilde harcayarak menzil potansiyelini yüzlerce kilometre yukarıya taşımaktır. Ancak ramjet motorlu özel süpersonik seyir füzelerinin hızlarının 2.5 Mach ile 3.5 Mach seviyelerine kadar çıkabildiğini de unutmamalısın.
Seyir Füzesi Özellikleri
Web siteni ziyaret eden kullanıcıların en net ve hap bilgilere hızlıca ulaşabilmesi için geleneksel seyir füzesi özellikleri şu şekilde maddelendirilir:
Alçak İrtifa Uçuşu (Terrain Following): Yer yüzeyine adeta yapışarak, dağların ve tepelerin kıvrımlarını takip ederek 15 ila 50 metre gibi ekstrem alçak irtifalardan uçarlar.
Yüksek İsabet Yeteneği (Pinpoint Accuracy): INS, GPS, TERCOM (Yer Şekli Eşleştirme) ve IIR (Kızılötesi Görüntüleme) sistemleri sayesinde yüzlerce kilometre uzaktaki bir binanın penceresinden içeri girecek kadar hassas (CEP < 1m) vuruş yaparlar.
Düşük Radar İzi (Low Radar Cross Section): Gövdelerinde kullanılan kompozit malzemeler ve köşeli tasarımlar sayesinde düşman radarlarında devasa bir füze olarak değil, küçük bir kuş kadar görünürler.
Hava Solumalı Motor: Oksijeni kendi içinde taşımak zorunda olan roketlerin aksine, atmosferdeki oksijeni emerek yakan verimli jet motorlarına sahiptirler.
Seyir Füzesi Hangi Ülkelerde Var?
Bu son derece kritik ve stratejik askeri teknolojiye küresel ölçekte hükmeden aktörleri bilmek istiyorsan, seyir füzesi liginin dünyada havacılık ve yazılım mühendisliğinde lider olan devletlerden oluştuğunu göreceksin. Dünyada kendi imkanlarıyla seyir füzesi tasarlayıp üretebilen başlıca ülkeler Amerika Birleşik Devletleri, Rusya, Çin, İngiltere, Fransa, Almanya, Hindistan, İsrail, Güney Kore, İran ve Türkiye'dir.
Bu ülkelerden ABD ve Rusya küresel ölçekte en büyük seyir füze stoklarına sahipken; Avrupa ülkeleri (İngiltere, Fransa, Almanya) daha çok havadan atılan sığınak delici modellere (Storm Shadow, Taurus) odaklanmıştır. Türkiye ise ROKETSAN ve TÜBİTAK SAGE vasıtasıyla kendi yerli seyir füzesi ailesini sıfırdan üreten, kendi yerli jet motorunu mühimmata entegre eden ve bu teknolojiyi İHA'lardan (Akıncı, Aksungur) fırlatabilen dünyadaki tek öncü ülkelerden biri konumundadır.
Seyir Füzesi Menzili?
Seyir füzelerinin operasyonel etki alanını ve coğrafi vuruş yarıçapını anlamak istiyorsan, seyir füzesi menzili kriterinin füzenin boyutuna ve motor türüne (turbojet veya turbofan) göre büyük değişiklik gösterdiğini bilmelisin. Taktik ve gemisavar amaçlı seyir füzelerinin menzilleri genellikle 150 kilometre ile 300 kilometre arasında optimize edilir (Örn: Yerli ATMACA ve ÇAKIR füzelerimiz).
Ancak turbofan motorlu, daha büyük gövdeli ve nükleer kapasiteli stratejik seyir füzelerinin menzilleri 1.500 kilometre ile 2.500 kilometre gibi kıtasal mesafelere ulaşabilmektedir. Amerikan Tomahawk ve Rus Kalibr füzeleri bu devasa uzak menzilli sınıfın en tipik örnekleridir. Seyir füzelerinde menzili uzatmanın tek yolu, yakıt tüketimi turbojete göre çok daha az olan turbofan motor teknolojisine sahip olmak ve füze gövdesi içinde daha büyük yakıt tankları tasarlamaktır.
İran'ın Seyir Füzesi Nedir?
Orta Doğu’daki bölgesel askeri dengeleri ve jeopolitik gelişmeleri yakından analiz ediyorsan, İran'ın son yıllarda ambargolara rağmen kendi kendine geliştirdiği seyir füze programı dikkatini çekmiş olmalıdır. İran’ın resmi olarak tanıttığı ve uzun menzilli vuruş kabiliyetine sahip olduğunu beyan ettiği en bilinen yerli seyir füzesi ailesinin adı Paveh ve Soumar (Hoveizeh / Quds) serisidir.
İran Devrim Muhafızları tarafından geliştirilen Paveh seyir füzesinin yaklaşık 1.650 kilometre menzile sahip olduğu iddia edilmektedir. Teknik kökenlerine bakıldığında İran, 2000'li yılların başında Ukrayna üzerinden yasa dışı yollarla tedarik ettiği Sovyet dönemi Kh-55 stratejik seyir füzelerini tersine mühendislik yöntemleriyle kopyalamış, üzerlerine kendi ürettiği ilkel küçük jet motorlarını yerleştirerek Soumar ve türevi seyir füzelerini asimetrik birer bölgesel tehdit unsuru olarak üretmeyi başarmıştır.
İran'da Kaç Tane Seyir Füzesi Var?
Askeri istihbarat ve devlet güvenliği açısından en sıkı korunan stratejik sırların başında mühimmat stok sayıları gelir. Bu nedenle "İran'da kaç tane seyir füzesi var?" sorusuna kesin ve resmi bir dijital rakam vermek imkansızdır; ancak küresel savunma kuruluşlarının raporları üzerinden net tahminler yürütebilirsin. Batılı istihbarat analizlerine göre İran, bölgedeki en büyük seyir füzesi ve intihar İHA’sı (kamikaze) stoklarından birine sahiptir.
İran'ın yer altındaki gizli füze şehirlerinde ve tünel komplekslerinde hazırda tuttuğu farklı varyantlardaki toplam gerçek seyir füzesi sayısının birkaç yüz adet civarında olduğu tahmin edilmektedir. İran bu mühimmatları, konvensiyonel savaş uçaklarının (hava kuvvetlerinin) yetersizliğini kapatmak ve olası bir bölgesel çatışmada düşman ülkelerin kritik altyapı tesislerine karşı asimetrik bir ani baskın gücü (Saturation Attack) oluşturmak amacıyla stoklamaktadır.
Seyir Füzemiz Var mı?
"Seyir füzemiz var mı?" sorusunu kendi milli askeri gücümüz ve savunma bağımsızlığımız açısından soruyorsan, göğsünü gererek evet, fazlasıyla var ve tamamen yerli diyebilirisin. Türkiye Cumhuriyeti, bugün kendi karasularını koruyacak ve sınır ötesindeki tüm tehdit odaklarını kaynağında yok edecek güçte, tasarımı, yazılımı ve üretimi tamamen Türk mühendislerine ait olan devasa bir seyir füzesi cephaneliğine sahiptir.
Hava kuvvetlerimizin göz bebeği olan SOM seyir füzesi uzun süredir envanterdedir ve F-16'larımız ile AKINCI TİHA'larımız tarafından başarıyla kullanılmaktadır. Denizlerimizin yerli koruyucusu ATMACA gemisavar füzemiz ise tüm fırkateynlerimize entegre edilerek dışa bağımlılığımızı tamamen bitirmiştir. Türkiye bu füzeleri sadece üretmekle kalmıyor, dost ve müttefik ülkelere ihraç ederek milyarlarca dolarlık jeopolitik ve ekonomik hacim yaratıyor.
Hava Savunma Sistemleri Seyir Füzesini Vurabilir mi?
Askeri stratejistlerin en çok tartıştığı konulardan biri olan hava savunma sistemleri seyir füzesini vurabilir mi sorusunun cevabı evettir, ancak radar tespiti yapılabildiği sürece mümkündür. Seyir füzeleri sesten hızlı gitmedikleri (yavaş uçtukları) için, eğer bir hava savunma radarı tarafından zamanında tespit edilirlerse vurulmaları balistik füzelere kıyasla çok daha kolaydır. Sıkıntı, füzenin hızında değil, radarlardan saklanma yeteneğindedir.
Seyir füzeleri yer yüzeyine çok yakın (15-30 metre) uçtukları için dağların arkasına saklanırlar ve düşman radarları füzeyi ancak hedefle burun buruna geldiği son birkaç kilometrede fark edebilir. İşte bu son aşamada, gemilerde veya üslerde konuşlu bulunan GÖKDENİZ veya Phalanx gibi saniyede binlerce mermi atan Yakın Savunma Silah Sistemleri (CIWS) ile kısa menzilli HİSAR-A+ gibi hava savunma füzeleri seyir füzelerini havada başarıyla vurup imha edebilirler. Yani seyir füzesini vurmanın sırrı, onu vuracak silahın gücünde değil, onu erkenden görebilecek alçak irtifa radarlarının ağ kalitesindedir.
Seyir Füzesi Nereden Atılır?
Seyir füzelerinin operasyonel esnekliğini ve ordulara sağladığı taktiksel üstünlüğü artıran en büyük özellik, çoklu fırlatma platformu entegrasyonuna (Multi-Platform) sahip olmalarıdır. Stratejik ihtiyaçlara göre tasarlanan seyir füzeleri şu dört temel platform üzerinden fırlatılırlar:
Hava Platformları: Savaş uçakları (F-16, F-4 vb.) ve modern ağır insansız hava araçları (AKINCI, AKSUNGUR, ANKA-3) vasıtasıyla gökyüzünden havadan karaya fırlatılırlar (Örn: Yerli SOM füzemiz).
Deniz Su Üstü Platformları: Savaş gemilerinin (Fırkateyn, Korvet) üzerindeki hidrolik veya dikey atım kanisterlerinden denizden denize fırlatılırlar (Örn: Yerli ATMACA füzemiz).
Deniz Altı Platformları: Denizaltıların su altındaki torpido tüplerinden fırlatılarak su yüzeyine çıkıp jet motorunu ateşleyerek hedefe ilerlerler.
Mobil Kara Bataryaları: Radara yakalanmamak için sürekli yer değiştiren tekerlekli askeri kamyonların arkasındaki fırlatma rampaları (Y lançerleri) vasıtasıyla karadan denize veya karadan karaya fırlatılırlar.
Balistik Seyir Füzesi Nedir?
Askeri terminolojiyi doğru öğrenmek ve web sitendeki ziyaretçilere en net bilgiyi sunmak istiyorsan, balistik seyir füzesi nedir kavramının aslında teknik olarak hatalı veya popüler dilde yanlış kullanılan asimetrik bir terim olduğunu bilmelisin. Mühendislik literatüründe bir füze ya balistiktir ya da seyir füzesidir; ikisinin hibrit birleşimi olan tek bir motor mimarisi yoktur. Ancak bu terim askeri makalelerde iki özel durumu ifade etmek için popüler bir kısaltma olarak kullanılır.
İlk durum, bir balistik füzenin ucuna yerleştirilen ve atmosfer dışından dünyaya düşerken seyir füzeleri gibi yatayda süzülüp manevra yapabilen Hipersonik Süzülme Araçlarıdır (HGV). İkinci durum ise, bir seyir füzesinin ilk fırlatılma anında (hız kazanması için) arkasına takılan güçlü katı yakıtlı roket motorunun (Booster) füzeyi balistik bir roket gibi gökyüzüne fırlatması, ardından bu roketin gövdeden ayrılarak füzenin kendi jet motoruyla seyir moduna geçmesidir. Bu durum bir kavram karmaşası yaratsa da iki teknolojinin de en güçlü yanlarının operasyon sahasında birleştirilmesini ifade eder.
Seyir Füzesi Nasıl Çalışır?
Bir seyir füzesinin düğmeye basıldığı andan hedef üzerinde nokta atışıyla patladığı ana kadar geçen o milisaniyelik çalışma seyrini şu teknik algoritma sırasıyla kolayca takip edebilirsin:
Füze ilk fırlatıldığında arkasındaki katı yakıtlı küçük bir roket motoru (Booster) ateşlenir, çünkü füzenin kendi jet motorunun sıfır hızda hava emerek çalışması imkansızdır. Füze bu roket yardımıyla havada belirli bir hıza ve irtifaya ulaştığında roket motoru gövdeden ayrılır ve yere düşer. Tam bu esnada füzenin katlanmış olan ana kanatları havada otomatik olarak dışa doğru açılır ve içerideki Turbojet motoru çalışmaya başlar.
Füze artık kendi jet motoruyla yer yüzeyine çok yakın bir irtifaya iner. İçindeki görev bilgisayarı, TERCOM adı verilen sistem sayesinde önceden yüklenmiş dijital radar haritası ile altındaki dağların yüksekliğini sürekli kıyaslayarak rotasını milimetrik olarak düzeltir. Hedefe son birkaç kilometre kala füzenin burnundaki IIR (Kızılötesi) kamera devreye girer, hedef binanın hafızasındaki fotoğrafını çeker, hedefi tam ortasından kilitler ve mühimmat saniyeler içinde binanın penceresinden içeri girerek infilak eder.
Seyir Füzesi Türkiye
Milli savunma ve tam bağımsızlık doktrinlerimizin en stratejik eksenini oluşturan yerli projelerimizi inceliyorsan, Seyir Füzesi Türkiye başlığı altında yürütülen tarihi sürece odaklanmalısın. Türkiye, geçmiş yıllarda maruz kaldığı örtülü ambargolar nedeniyle kendi sınır ötesindeki terör sığınaklarını vuracak uzun menzilli akıllı mühimmatları (Amerikan Tomahawk vb.) tedarik edemeyince, bu durumdan büyük bir ders çıkararak kendi göbeğini kendi kesme kararı almıştır.
Bugün gelinen noktada Türkiye; kendi turbojet motor disklerini üreten, kendi yazılımlarını kodlayan ve düşman elektronik harbiyle kör edilemeyen milli yapay zeka güdüm sistemlerini geliştiren tam bağımsız bir küresel üretici haline gelmiştir. Havacılık sahasındaki yerli markalarımız, Türkiye'nin sadece kendi güvenliğini korumakla kalmayıp, Mavi Vatan'da ve çevre coğrafyalarda dost ülkelerin de savunma altyapısını kuran küresel bir savunma sanayii lokomotifi olduğunun en net kurumsal kanıtıdır.
Seyir Füzesi Etkisi
Muharebe sahasında ve uluslararası ilişkiler satranç tahtasında yarattığı sarsıntıyı anlamak istiyorsan, seyir füzesi etkisi unsurunu fiziksel ve psikolojik olarak ikiye ayırmalısın. Fiziki açıdan bu füzenin etkisi tam bir "cerrahi operasyon" başarısıdır. Tonlarca ağırlıktaki bir mühimmat saniyeler içinde hedef binanın içine tam isabetle girdiğinde, ortaya çıkan yüksek tahrip gücü binayı içeriden dışarıya doğru patlatarak söndürür. Çevre binalara veya sivil halka zarar vermeden, sadece yok etmek istediğin askeri hedefi ortadan kaldırmana imkan tanır.
Stratejik ve psikolojik etkisi ise çok daha derindir. Bir ülkenin envanterinde tamamen yerli imkanlarla üretilmiş seyir füzelerinin bulunması, düşman devletlerin askeri risk analizi yaparken elini kolunu bağlayan muazzam bir caydırıcılık etkisi yaratır. Karşı tarafa "Sizin sınır hatlarına kurduğunuz devasa radar duvarları benim füzelerim için bir engel değildir, tek bir emirle tüm karargahlarınızı sessizce yok edebilirim" mesajını net olarak verdiği için, savaşların başlamadan diplomatik masada kazanılmasını sağlar.
Seyir Füzesi Etki Alanı
Bu akıllı füzelerin patlama ve imha yarıçapını teknik olarak incelemek gerekirse, seyir füzesi etki alanı kriterinin füzenin ucuna yerleştirilen harp başlığının ağırlığına ve patlayıcı türüne göre şekillendiğini bilmelisin. Genellikle yerli füzelerimizde (SOM ve ATMACA) kullanılan harp başlıkları yaklaşık 200 ila 250 kilogram ağırlığında, yüksek patlayıcılı, parçacık tesirli veya zırh delici (ardışık delici) özelliklere sahiptir.
Bu konvensiyonel harp başlığı hedef sahaya çarptığında, patlama etki alanı yaklaşık 50 ila 100 metrelik bir yarıçap içerisindeki tüm askeri araçları, beton binaları, radar antenlerini ve insan unsurlarını tamamen parça tesiriyle imha edecek bir güce sahiptir. Ancak küresel güçlerin (ABD ve Rusya) bu füzelerin ucuna takabildiği küçük taktik nükleer başlıklar devreye girdiğinde, etki alanının koca bir askeri üssü veya liman kentini tamamen haritadan silebilecek kıyamet boyutlarına ulaşabileceğini de teknik bir bilgi olarak bilmelisin.
Seyir Füzesi Ne Demek?
Askeri terminolojiye ve havacılık terimlerine uzak olan sıradan bir internet ziyaretçisinin bile ilk bakışta kolayca anlayabileceği en sade tanımla seyir füzesi ne demek sorusunun cevabı; fırlatıldığı andan itibaren tıpkı küçük insansız bir jet uçağı gibi atmosfer içinde yer yüzeyine paralel ve çok alçaktan uçarak, yönünü kendi üzerindeki haritalarla bulan akıllı güdümlü füzeler demektir.
Kelime anlamı olarak uçuş boyunca belirli bir rotada "seyir etme" (süzülerek ilerleme) prensibine dayandığı için bu ismi alan seyir füzeleri, modern askeri sözlüklerde hedefini ıskalama şansı olmayan, radarların altından sinsi bir yılan gibi kıvrılarak ilerleyen dijital çağın en prestijli nokta atışı silahlarıyla eş anlamlı olarak kullanılır.
Seyir Füzesi Durdurulabilir mi?
Dünyadaki tüm hava savunma komutanlıklarının üzerinde en çok çalıştığı taktiksel soru seyir füzesi durdurulabilir mi bilmecesidir. Bu sorunun dürüst askeri cevabı evet durdurulabilir, ancak ancak çok katmanlı ve uyanık bir erken ihbar radar ağı ile mümkündür. Seyir füzeleri sesten hızlı uçmadıkları için (yavaş gittikleri için) havada yakalanmaları teknik olarak zor değildir; asıl zorluk onları vurmak değil, vurulacak yere gelene kadar onları havada erkenden görebilmektedir.
Eğer bir ülke alçak irtifa radar ağlarını (Örn: Türkiye'nin yerli radar projeleri) sınır hatlarına eksiksiz kurduysa, seyir füzesi dağların arkasından çıktığı ilk saniyede tespit edilir. Tespit edildikten sonra füzenin rotası üzerine gönderilecek HİSAR füze aileleri veya saniyede 100 mermi püskürten parça tesirli uçaksavar namluları seyir füzesini havada kolayca parçalayarak durdurabilir. Ayrıca modern savaş uçakları da havada bu füzelerin arkasına geçerek havadan havaya füzelerle seyir füzelerini avlayabilmektedir.
S-400 Seyir Füzesini Durdurabilir mi?
Dünyanın en popüler ve en gelişmiş uzun menzilli hava savunma sistemlerinden biri olan Rus yapımı S-400 Triumf sisteminin bu akıllı mühimmatlar karşısındaki gerçek kabiliyetini merak ediyorsan, "S-400 seyir füzesini durdurabilir mi?" sorusunun teknik detaylarına inmelisin. Bu sorunun teknik cevabı teorik olarak evettir, ancak pratik muharebe sahasında bu durum S-400 radarlarının yerleştirildiği coğrafyanın engebeli yapısına sıkı sıkıya bağlıdır.
S-400 bünyesinde yer alan 91N6E devasa arama radarları ve alçak irtifa hedefleri yakalamak için 30 metre yüksekliğindeki devasa direklerin üzerine kurulan özel 96L6E radarları, yer yüzeyine yakın uçan seyir füzelerini tespit etmek için tasarlanmıştır. S-400'ün fırlattığı füzeler, bir seyir füzesini havada vurabilecek manevra yeteneğine sahiptir. Ancak, eğer seyir füzesi S-400 bataryasına çok engebeli, dağlık ve vadilerle dolu bir araziden yaklaşırsa, dağların arkasına saklanacağı için S-400 radarları füzeyi ancak son 10-15 kilometrede görebilir. Bu kısa mesafe ise S-400 gibi ağır sistemlerin reaksiyon göstermesi için yeterli olmayabilir; bu yüzden S-400'lerin etrafının mutlaka Pantsir gibi yakın savunma namlularıyla korunması zorunludur.
Seyir Füzesi Ne Kadar Güçlü?
Yazımızın bu son bölümünde elde ettiğimiz tüm teknik, aerodinamik ve stratejik verileri toparlayarak seyir füzesi ne kadar güçlü sorusuna net bir vizyon çizmek gerekirse; bu mühimmatlar modern savaş alanlarının gördüğü en akıllı, en sinsi ve asimetrik etkisi en yüksek olan nokta atışı vuruş sistemleridir diyebilirsin. Onların gücü balistik füzeler gibi koca bir şehri yakıp yıkacak devasa bir kütleden değil, yüzlerce kilometre uzaktaki küçücük bir stratejik hedefi (örneğin bir terör elebaşının odasını veya bir radar antenini) kimseye fark ettirmeden tam ortasından yok edebilme zekasından gelir.
Bu muazzam güç sayesinde seyir füzeleri; orduların harekat planlarını değiştiren, denizlerde uçak gemisi filolarını limanlara hapseden ve en önemlisi devletlerin egemenlik haklarını küresel platformlarda korumalarını sağlayan muazzam bir diplomatik enstrümandır. Bu teknolojiye tamamen yerli imkanlarla ve milli jet motorlarıyla sahip olmak, dijital çağın küresel satranç tahtasında ülkenin bağımsızlığını garanti altına alan en büyük askeri güç kalkanını elinde tutmak demektir.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Seyir füzelerinde kullanılan TERCOM sistemi ne anlama gelir ve nasıl çalışır?
TERCOM (Yer Şekli Eşleştirme Sistemi), füzenin altına yerleştirilen radar altimetreleri sayesinde uçuş esnasında altındaki arazinin yüksekliğini sürekli ölçen bir sistemdir. Füze, ölçtüğü bu yeryüzü yükseklik profilini kendi hafızasındaki önceden yüklenmiş 3 boyutlu sayısal haritayla kıyaslayarak rotasını dışarıdan hiçbir GPS sinyaline ihtiyaç duymadan milimetrik olarak düzeltir.
Yerli seyir füzelerimizde kullanılan IIR başlıkların avantajı nedir?
IIR (Kızılötesi Görüntüleyici Arayıcı) başlıklar, hedefi sıradan bir radar gibi değil, bizzat yaydığı ısı dalgaları üzerinden gerçek bir kamera görüntüsü gibi dijital olarak fotoğraflayan sistemlerdir. Bu sayede füze, son yaklaşma evresinde düşman ülkenin uyguladığı elektronik sinyal karıştırmalarından (Jammer) hiç etkilenmez ve hedef binayı görsel olarak teşhis ederek gözünden vurur.
Seyir füzeleri uçarken havada neden hiç iz bırakmazlar?
Seyir füzeleri, roket füzeleri gibi arkalarından devasa dumanlar ve alevler çıkaran katı yakıtlar kullanmazlar. Tıpkı sıradan yolcu uçakları gibi sıvı havacılık yakıtı (Kerosen) ile çalışan verimli jet motorlarına sahip oldukları için gökyüzünde görünür bir duman veya gaz izi bırakmadan tamamen sinsi bir şekilde uçarlar.
Deniz seviyesine teğet uçuş (Sea-Skimming) teknolojisi gemisavar füzelerde neden önemlidir?
Sea-Skimming teknolojisi, yerli ATMACA füzemizin de sahip olduğu, füzenin deniz yüzeyinden sadece 3 ila 5 metre yüksekte uçabilme yeteneğidir. Dalgaların hemen üzerinden uçan bir füze, dünyanın yuvarlaklığından dolayı düşman savaş gemisinin radarlarına ancak son 10-20 kilometrede yakalanır ve düşman gemisine savunma için sadece birkaç saniyelik imkansız bir süre bırakır.
Seyir füzelerinin kanatları fırlatılmadan önce neden gövde içine katlanır?
Seyir füzelerinin kanatları, savaş uçaklarının kanat altlarında veya gemilerin fırlatma tüplerinde (kanisterlerinde) çok az yer kaplaması ve mühimmatın lojistik olarak kolayca taşınabilmesi için katlanır. Füze fırlatılıp ilk hızını kazandığı an, üzerindeki güçlü yay mekanizmaları vasıtasıyla kanatlar havada milisaniyeler içinde otomatik olarak dışa doğru açılır.
Bir seyir füzesinin uçuş ömrü ve depolama süresi kaç yıldır?
Seyir füzeleri, katı ve sıvı sızdırmaz mekanik yapılara sahip oldukları için özel iklimlendirmeli askeri hangarlarda ve koruyucu muhafaza tüplerinin içinde, hiçbir periyodik bakım gerektirmeden 15 ila 20 yıl boyunca ilk günkü tazeliğinde savaş hazır vaziyette güvenle depolanabilirler.
Seyir füzeleri havada bir kuşa veya uçağa çarpar mı?
Seyir füzelerinin uçtuğu 15-50 metre irtifalar sıradan uçakların uçuş rotasının çok altındadır, bu yüzden uçaklarla çarpışma riski yoktur. Kuş çarpmalarına karşı ise füzenin ön optik pencereleri ve motor hava emiş menfezleri yüksek mukavemetli malzemelerden üretilir; küçük kuş çarpmaları füzenin otonom görev bilgisayarı algoritmaları tarafından anlık sarsıntı olarak amorti edilir.
Seyir füzelerinin GPS bağımlılığı yerli projelerde nasıl aşılmıştır?
Türkiye, yerli seyir füzesi projelerinde (SOM ve ATMACA) düşman devletlerin uydulardan gelen GPS sinyallerini kesebileceği (SPOOFING) ihtimaline karşı mühimmata INS (Atalet Seyrüsefer Sistemi), TERCOM ve DBRN (Veri Tabanı Destekli Seyrüsefer) sistemlerini entegre etmiştir. Bu sayede yerli füzelerimiz uzaydaki uydular tamamen kapatılsa bile kendi iç hesaplamalarıyla hedefini bulur.
Minyatür Turbojet motor teknolojisinde Türkiye dünyada hangi konumdadır?
Türkiye, Kale Ar-Ge gibi yerli havacılık devlerinin geliştirdiği KTJ-3200 ve KTJ-1750 gibi motor projeleri sayesinde, dünyada füze sınıfı minyatür turbojet motorlarını sıfırdan tasarlayan, metalurjik olarak üreten ve seri üretime geçiren dünyanın en seçkin ilk 5-6 ülkesinden biri konumuna tırmanmıştır.
Gelecekte seyir füzelerinin teknolojisi nasıl evrilecek?
Geleceğin savunma dünyasında seyir füzeleri, yapay zeka algoritmalarının gelişmesiyle birlikte havada birbirleriyle haberleşen "Sürü Seyir Füzeleri" (Swarm Missiles) haline geleceklerdir. 10 veya 20 adet seyir füzesi havada tek bir beyin gibi hareket ederek, düşman hava savunma sistemlerini şaşırtmak için görev paylaşımı yapacak ve hedef bölgeleri ortak stratejiyle imha edeceklerdir.
